Imam Bukhari : 6961
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ حَدَّثَنَا عُقَيْلٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ احْتَجَّ آدَمُ وَمُوسَى فَقَالَ مُوسَى أَنْتَ آدَمُ الَّذِي أَخْرَجْتَ ذُرِّيَّتَكَ مِنْ الْجَنَّةِ قَالَ آدَمُ أَنْتَ مُوسَى الَّذِي اصْطَفَاكَ اللَّهُ بِرِسَالَاتِهِ وَكَلَامِهِ ثُمَّ تَلُومُنِي عَلَى أَمْرٍ قَدْ قُدِّرَ عَلَيَّ قَبْلَ أَنْ أُخْلَقَ فَحَجَّ آدَمُ مُوسَى
Yandi me songa beto [Yahya bin Bukair] me songa beto [Al Laits] me songa beto [Uqail] katuka na [Ibn Shihab] me songa beto [Humaid bin Abdurrahman] katuka na [Abu Hurairah] nde profete sallallahu ‘alaihi wasallam tubaka nde: ‘Adami ti Musa vandaka kuswana ti Adami na Kilumbu ya Lufutumuku. basisaka bana ti bana ya bana na nge na zulu! ’ Na ntangu Adami vandaka kutuba nde, ‘Nge Moize, yina Allah me pona ti nsangu ti bangogo na yandi, nge ke finga mono sambu na kima mosi ya bo me yidikaka sambu na mono na ntwala nde bo ganga mono! ‘Yo yina Adami muntu nungaka Moize’.
Imam Bukhari : 6962
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُجْمَعُ الْمُؤْمِنُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَيَقُولُونَ لَوْ اسْتَشْفَعْنَا إِلَى رَبِّنَا فَيُرِيحُنَا مِنْ مَكَانِنَا هَذَا فَيَأْتُونَ آدَمَ فَيَقُولُونَ لَهُ أَنْتَ آدَمُ أَبُو الْبَشَرِ خَلَقَكَ اللَّهُ بِيَدِهِ وَأَسْجَدَ لَكَ الْمَلَائِكَةَ وَعَلَّمَكَ أَسْمَاءَ كُلِّ شَيْءٍ فَاشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّنَا حَتَّى يُرِيحَنَا فَيَقُولُ لَهُمْ لَسْتُ هُنَاكُمْ فَيَذْكُرُ لَهُمْ خَطِيئَتَهُ الَّتِي أَصَابَ
Yandi me songa beto [Muzuluma bin Ibrahim] me songa beto [Hisham] me songa beto [Qatadah] katuka na [Anas] radliyallahu’anhu tubaka nde: ‘Bantu yina ke kwikilaka me vukana na Kilumbu ya Lufutumuku mpi ke tuba nde, ‘O, kana kaka sambu na bisambu yina Nzambi lenda lomba beto sambu na kupesa beto kikesa, kisika'. Na nima bo kwisaka na Adami mpi bo tubaka nde: ‘O Adami, nge kele mbuta ya bantu yonso, Allah me ganga nge na maboko na yandi, Allah me pesa ntuma na bawanzio na kufukama na ntwala na nge, mpi yandi me longa nge bazina ya bima yonso, yo yina lomba Mfumu na beto na kusamba sambu na beto sambu Allah kupesa beto kikesa’. Yo yina, Adami tubaka nde, ‘Mono kele ve ti nswa ya kusala nge mutindu yina,’ na nima Adami zabisaka mono bifu yina yandi salaka.
Imam Bukhari : 6963
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ عَنْ شَرِيكِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّهُ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يَقُولُلَيْلَةَ أُسْرِيَ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ مَسْجِدِ الْكَعْبَةِ أَنَّهُ جَاءَهُ ثَلَاثَةُ نَفَرٍ قَبْلَ أَنْ يُوحَى إِلَيْهِ وَهُوَ نَائِمٌ فِي الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ فَقَالَ أَوَّلُهُمْ أَيُّهُمْ هُوَ فَقَالَ أَوْسَطُهُمْ هُوَ خَيْرُهُمْ فَقَالَ آخِرُهُمْ خُذُوا خَيْرَهُمْ فَكَانَتْ تِلْكَ اللَّيْلَةَ فَلَمْ يَرَهُمْ حَتَّى أَتَوْهُ لَيْلَةً أُخْرَى فِيمَا يَرَى قَلْبُهُ وَتَنَامُ عَيْنُهُ وَلَا يَنَامُ قَلْبُهُ وَكَذَلِكَ الْأَنْبِيَاءُ تَنَامُ أَعْيُنُهُمْ وَلَا تَنَامُ قُلُوبُهُمْ فَلَمْ يُكَلِّمُوهُ حَتَّى احْتَمَلُوهُ فَوَضَعُوهُ عِنْدَ بِئْرِ زَمْزَمَ فَتَوَلَّاهُ مِنْهُمْ جِبْرِيلُ فَشَقَّ جِبْرِيلُ مَا بَيْنَ نَحْرِهِ إِلَى لَبَّتِهِ حَتَّى فَرَغَ مِنْ صَدْرِهِ وَجَوْفِهِ فَغَسَلَهُ مِنْ مَاءِ زَمْزَمَ بِيَدِهِ حَتَّى أَنْقَى جَوْفَهُ ثُمَّ أُتِيَ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ فِيهِ تَوْرٌ مِنْ ذَهَبٍ مَحْشُوًّا إِيمَانًا وَحِكْمَةً فَحَشَا بِهِ صَدْرَهُ وَلَغَادِيدَهُ يَعْنِي عُرُوقَ حَلْقِهِ ثُمَّ أَطْبَقَهُ ثُمَّ عَرَجَ بِهِ إِلَى السَّمَاءِ الدُّنْيَا فَضَرَبَ بَابًا مِنْ أَبْوَابِهَا فَنَادَاهُ أَهْلُ السَّمَاءِ مَنْ هَذَا فَقَالَ جِبْرِيلُ قَالُوا وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مَعِيَ مُحَمَّدٌ قَالَ وَقَدْ بُعِثَ قَالَ نَعَمْ قَالُوا فَمَرْحَبًا بِهِ وَأَهْلًا فَيَسْتَبْشِرُ بِهِ أَهْلُ السَّمَاءِ لَا يَعْلَمُ أَهْلُ السَّمَاءِ بِمَا يُرِيدُ اللَّهُ بِهِ فِي الْأَرْضِ حَتَّى يُعْلِمَهُمْ فَوَجَدَ فِي السَّمَاءِ الدُّنْيَا آدَمَ فَقَالَ لَهُ جِبْرِيلُ هَذَا أَبُوكَ آدَمُ فَسَلِّمْ عَلَيْهِ فَسَلَّمَ عَلَيْهِ وَرَدَّ عَلَيْهِ آدَمُ وَقَالَ مَرْحَبًا وَأَهْلًا بِابْنِي نِعْمَ الِابْنُ أَنْتَ فَإِذَا هُوَ فِي السَّمَاءِ الدُّنْيَا بِنَهَرَيْنِ يَطَّرِدَانِ فَقَالَ مَا هَذَانِ النَّهَرَانِ يَا جِبْرِيلُ قَالَ هَذَا النِّيلُ وَالْفُرَاتُ عُنْصُرُهُمَا ثُمَّ مَضَى بِهِ فِي السَّمَاءِ فَإِذَا هُوَ بِنَهَرٍ آخَرَ عَلَيْهِ قَصْرٌ مِنْ لُؤْلُؤٍ وَزَبَرْجَدٍ فَضَرَبَ يَدَهُ فَإِذَا هُوَ مِسْكٌ أَذْفَرُ قَالَ مَا هَذَا يَا جِبْرِيلُ قَالَ هَذَا الْكَوْثَرُ الَّذِي خَبَأَ لَكَ رَبُّكَ ثُمَّ عَرَجَ بِهِ إِلَى السَّمَاءِ الثَّانِيَةِ فَقَالَتْ الْمَلَائِكَةُ لَهُ مِثْلَ مَا قَالَتْ لَهُ الْأُولَى مَنْ هَذَا قَالَ جِبْرِيلُ قَالُوا وَمَنْ مَعَكَ قَالَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالُوا وَقَدْ بُعِثَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ قَالُوا مَرْحَبًا بِهِ وَأَهْلًا ثُمَّ عَرَجَ بِهِ إِلَى السَّمَاءِ الثَّالِثَةِ وَقَالُوا لَهُ مِثْلَ مَا قَالَتْ الْأُولَى وَالثَّانِيَةُ ثُمَّ عَرَجَ بِهِ إِلَى الرَّابِعَةِ فَقَالُوا لَهُ مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ عَرَجَ بِهِ إِلَى السَّمَاءِ الْخَامِسَةِ فَقَالُوا مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ عَرَجَ بِهِ إِلَى السَّمَاءِ السَّادِسَةِ فَقَالُوا لَهُ مِثْلَ ذَلِكَ ثُمَّ عَرَجَ بِهِ إِلَى السَّمَاءِ السَّابِعَةِ فَقَالُوا لَهُ مِثْلَ ذَلِكَ كُلُّ سَمَاءٍ فِيهَا أَنْبِيَاءُ قَدْ سَمَّاهُمْ فَأَوْعَيْتُ مِنْهُمْ إِدْرِيسَ فِي الثَّانِيَةِ وَهَارُونَ فِي الرَّابِعَةِ وَآخَرَ فِي الْخَامِسَةِ لَمْ أَحْفَظْ اسْمَهُ وَإِبْرَاهِيمَ فِي السَّادِسَةِ وَمُوسَى فِي السَّابِعَةِ بِتَفْضِيلِ كَلَامِ اللَّهِ فَقَالَ مُوسَى رَبِّ لَمْ أَظُنَّ أَنْ يُرْفَعَ عَلَيَّ أَحَدٌ ثُمَّ عَلَا بِهِ فَوْقَ ذَلِكَ بِمَا لَا يَعْلَمُهُ إِلَّا اللَّهُ حَتَّى جَاءَ سِدْرَةَ الْمُنْتَهَى وَدَنَا لِلْجَبَّارِ رَبِّ الْعِزَّةِ فَتَدَلَّى حَتَّى كَانَ مِنْهُ قَابَ قَوْسَيْنِ أَوْ أَدْنَى فَأَوْحَى اللَّهُ فِيمَا أَوْحَى إِلَيْهِ خَمْسِينَ صَلَاةً عَلَى أُمَّتِكَ كُلَّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ ثُمَّ هَبَطَ حَتَّى بَلَغَ مُوسَى فَاحْتَبَسَهُ مُوسَى فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ مَاذَا عَهِدَ إِلَيْكَ رَبُّكَ قَالَ عَهِدَ إِلَيَّ خَمْسِينَ صَلَاةً كُلَّ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ قَالَ إِنَّ أُمَّتَكَ لَا تَسْتَطِيعُ ذَلِكَ فَارْجِعْ فَلْيُخَفِّفْ عَنْكَ رَبُّكَ وَعَنْهُمْ فَالْتَفَتَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى جِبْرِيلَ كَأَنَّهُ يَسْتَشِيرُهُ فِي ذَلِكَ فَأَشَارَ إِلَيْهِ جِبْرِيلُ أَنْ نَعَمْ إِنْ شِئْتَ فَعَلَا بِهِ إِلَى الْجَبَّارِ فَقَالَ وَهُوَ مَكَانَهُ يَا رَبِّ خَفِّفْ عَنَّا فَإِنَّ أُمَّتِي لَا تَسْتَطِيعُ هَذَا فَوَضَعَ عَنْهُ عَشْرَ صَلَوَاتٍ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى مُوسَى فَاحْتَبَسَهُ فَلَمْ يَزَلْ يُرَدِّدُهُ مُوسَى إِلَى رَبِّهِ حَتَّى صَارَتْ إِلَى خَمْسِ صَلَوَاتٍ ثُمَّ احْتَبَسَهُ مُوسَى عِنْدَ الْخَمْسِ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ وَاللَّهِ لَقَدْ رَاوَدْتُ بَنِي إِسْرَائِيلَ قَوْمِي عَلَى أَدْنَى مِنْ هَذَا فَضَعُفُوا فَتَرَكُوهُ فَأُمَّتُكَ أَضْعَفُ أَجْسَادًا وَقُلُوبًا وَأَبْدَانًا وَأَبْصَارًا وَأَسْمَاعًا فَارْجِعْ فَلْيُخَفِّفْ عَنْكَ رَبُّكَ كُلَّ ذَلِكَ يَلْتَفِتُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى جِبْرِيلَ لِيُشِيرَ عَلَيْهِ وَلَا يَكْرَهُ ذَلِكَ جِبْرِيلُ فَرَفَعَهُ عِنْدَ الْخَامِسَةِ فَقَالَ يَا رَبِّ إِنَّ أُمَّتِي ضُعَفَاءُ أَجْسَادُهُمْ وَقُلُوبُهُمْ وَأَسْمَاعُهُمْ وَأَبْصَارُهُمْ وَأَبْدَانُهُمْ فَخَفِّفْ عَنَّا فَقَالَ الْجَبَّارُ يَا مُحَمَّدُ قَالَ لَبَّيْكَ وَسَعْدَيْكَ قَالَ إِنَّهُ لَا يُبَدَّلُ الْقَوْلُ لَدَيَّ كَمَا فَرَضْتُهُ عَلَيْكَ فِي أُمِّ الْكِتَابِ قَالَ فَكُلُّ حَسَنَةٍ بِعَشْرِ أَمْثَالِهَا فَهِيَ خَمْسُونَ فِي أُمِّ الْكِتَابِ وَهِيَ خَمْسٌ عَلَيْكَ فَرَجَعَ إِلَى مُوسَى فَقَالَ كَيْفَ فَعَلْتَ فَقَالَ خَفَّفَ عَنَّا أَعْطَانَا بِكُلِّ حَسَنَةٍ عَشْرَ أَمْثَالِهَا قَالَ مُوسَى قَدْ وَاللَّهِ رَاوَدْتُ بَنِي إِسْرَائِيلَ عَلَى أَدْنَى مِنْ ذَلِكَ فَتَرَكُوهُ ارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَلْيُخَفِّفْ عَنْكَ أَيْضًا قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا مُوسَى قَدْ وَاللَّهِ اسْتَحْيَيْتُ مِنْ رَبِّي مِمَّا اخْتَلَفْتُ إِلَيْهِ قَالَ فَاهْبِطْ بِاسْمِ اللَّهِ قَالَ وَاسْتَيْقَظَ وَهُوَ فِي مَسْجِدِ الْحَرَامِ
Bau me zabisa beto nde [Abdul Aziz bin Abdullah] me songa mono nde [Sulaiman] katuka na [Syarik bin Abdullah] tubaka nde, ‘Mono waka [Anas bin Malik] ke tuba nde, ‘Ntangu Rasulullah vandaka kusala Isra na yandi’ na mosquée ya Kaaba, yandi vandaka ve pene-pene na ntangu yina bantu tatu - Mosquée ya nene. Muntu ya ntete tubaka nde, ‘Muntu yina kele na wapi? ’ Muntu ya zole tubaka nde, ‘Kuna, muntu ya kuluta mbote na kati na bo! ’ Na nima muntu ya tatu tubaka nde, ‘Baka muntu na bo ya kuluta mbote’, na mpimpa yina yandi lendaka ve kumona bo tatu. Tii na mpimpa yina landaka bo kwisaka diaka na yandi, na ntangu yina ntima na yandi - yandi - monaka, meso na yandi vandaka kulala kansi ntima na yandi ve. Mutindu mosi mpi baprofete, meso na bo ke lala kansi ntima na bo ke lala ve. Bawanzio tubilaka yandi ve tii kuna bo nataka yandi mpi tulaka yandi na lweka ya dibulu ya masa ya Zamzam, Jibril na nima twadisaka bo sambu na kusukula profete. Na nima Jibril zengaka mungungu na yandi tii na nsi ya dikosi, tii na ntulu mpi na estoma. Na nima Jibril yobisaka yandi na masa ya Zamzam na maboko tii kuna yo kumaka na divumu na yandi, na nima bo nataka dilonga ya nene ya wolo yina vandaka ti dilonga ya bo me sala na ntoto ya tuma ya wolo ya kufuluka ti lukwikilu mpi mayele. Ti yo, Jibril vandaka kufulusa misisa na yandi ya ntulu mpi ya mungungu mpi na nima yandi vandaka kutunga yo diaka kisika mosi. Na nima Jibril nataka yandi na zulu ya inza mpi yandi bulaka na kielo mosi na mpila nde bantu ya zulu yulaka nde, ‘Nani yai? ’ Gabriele tubaka nde, ‘Bawanzio yulaka nde, ‘Nani kele ti nge? ’ Jibril vutulaka nde, ‘Na mono Muhamadi’. Bantu ya ke zingaka na zulu yulaka nde, ‘Bo me tinda yandi? ’ Jibril vutulaka nde, ‘Yo kele mutindu yina’. Bantu ya zulu tubaka na nima nde, ‘Beno me kwisa mbote, beto ke sikisa beno sambu na viziti na beno’. Yo yina bantu ya zulu vandaka na kiese mingi, bo zabaka ve mambu yina Allah zolaka sambu na Muhammad na ntoto, tii kuna Allah songaka bo. Na nima na zulu profete kutanaka ti Adami, Jibril songaka yandi nde, ‘Yai tata na nge, Adami. Pesa yandi mbote. Yandi - Muhammad - na nima yandi pesaka mbote yina Adami vutulaka nde, ‘Beno kwisa mbote, beno kwisa kutala, mwana na mono, nge kele kibeni mwana ya kuluta mbote’. Yo monanaka nde na zulu ya ntoto kuvandaka ti banzadi zole yina vandaka kuluta, profete Muhammad yulaka nde, ‘Banzadi yai zole kele inki, O Jibril? ’ Gabriele vutulaka nde, ‘Yai kele Nile ti Efrate’. Na nima Jibril landaka kunata Ntumwa na zulu, na kintulumukina nzadi ya nkaka vandaka na zulu na yo vandaka ti nzo ya kimfumu ya mayaka ti ya diama, Ntumwa bulaka yo na diboko, na kintulumukina yo vandaka kuwa nsudi ya parfum ya adlfar. Profete yulaka nde, ‘Inki mambu yai, O Gabriele? ’ Jibril vutulaka nde, ‘Yai kele nzadi al Kautsar yina Mfumu na nge bumbaka sambu na nge na luzolo yonso’. Na nima Jibril nataka yandi na zulu ya zole, ebuna bawanzio yulaka yandi bangyufula mutindu bawanzyo yulaka yandi na zulu ya ntete. Bo yulaka nde, ‘Yai nani? ’ Jibril vutulaka nde, ‘Yai kele Gabriele’. Bo yulaka diaka nde, ‘Mpi muntu yai kele ti nge nani? ’ Jibril vutulaka nde: ‘Muhammad ta sala nge. Bo yulaka nde, ‘Keti bo me tinda yandi? ’ Jibril vutulaka nde, ‘Yo kele mutindu yina’. Wanzio - zulu - tubaka na nima nde, ‘Beno me kwisa mbote, beto ke sikisa beno sambu na viziti na beno’. Na nima Jibril nataka yandi na zulu ya tatu mpi bawanzio yulaka yandi bangyufula mutindu bawanzyo vandaka kuyula na zulu ya ntete ti ya zole, na nima Gabriele nataka yandi na zulu ya iya, mpi bo yulaka yandi bangyufula bonso bawanzyo ya ntete, konso zulu vandaka ti baprofete yina Gabriele vandaka kutubila bazina na bo. Mpi mutindu mono ke yibuka, na kati na bo vandaka Idris na zulu ya zole, Harun na zulu ya iya, mpi yankaka na zulu ya tanu yina mono ke yibuka ve zina na yandi, Ibrahim na zulu ya sambanu, mpi Musa na zulu ya nsambwadi sambu bo pesaka yandi nswa ya kuvanda mbala mosi ti Allah. Na nima Musa tubaka nde: ‘O Rabb, mutindu mono me zaba kele ve ti muntu ya me luta mono na zulu,’ na nima Jibril bakaka yandi na zulu na bo yonso yina muntu mosi ve zabaka katula kaka A . Allah tii kuna yandi kumaka na Sidratu Muntaha. Na nima Jibril pusanaka pene-pene ya Allah, Al Jabbar, Mfumu ya lukumu, Ntumwa landaka kupusana tii kuna kitamina na kati na bau zole vandaka ba arc zole to pene-pene, ye Allah pesaka yandi nsangu mosi, na kati ya nsangu na yandi, Allah vandaka kulomba bisambu makumi tanu sambu na bantu na nge - Muhammad - mpimpa ti mwini. Na nima Ntumwa kulumukaka sambu na kukutana ti Musa, Musa kangaka yandi mpi tubaka nde: ‘O Muhammad, Mfumu na nge me sila nge inki? ’ Ntumwa vutulaka nde, ‘Allah me lomba mono na kusamba mbala makumi tanu na mpimpa ti mwini’. Musa tubaka nde, ‘Bantu na nge ta vanda ve ngolo ya kusala mutindu yina, vutuka sambu Nzambi na nge kupesa nge ti bantu na nge kikesa’. Yo yina Profete balukaka na Jibril bonso nde yandi vandaka kulomba ndongisila sambu na ngindu ya Musa, ebuna Gabriele salaka kidimbu nde, ‘Kwenda na ntwala, kana nge zola’. Yo yina Jibril tedimisaka yo diaka na Allah Nkwa-Ngolo Yonso Jabbar yina na ntangu yina vandaka kaka na kiti na yandi ya kimfumu, Ntumwa tubaka nde, ‘O Rabb, pesa beto kikesa, sambu bantu na mono ta kuka ve kusamba mbala makumi tanu na kilumbu mosi! ’ Na nima Allah kulumusaka yo mbala kumi, ebuna Profete kutanaka diaka ti Musa ye Musa kangaka yandi. Musa vandaka kundimisa yandi ntangu yonso na kulomba nde Profete kusolula diaka ti Mfumu na yandi, na mpila nde Allah vandaka kulomba kaka bisambu tanu na mpimpa ti na mwini. Musa na nima kangaka yandi ntangu bisambu tanu mpamba bikalaka, Musa tubaka nde, ‘O Muhammad, mono ndimisaka kilumbu mosi Bana ya Israele, bantu na mono, na kima mosi ya kele na nsi ya yai kansi bo yambulaka yo, ata bantu na nge vandaka ya kulemba na nitu, na nitu, na ntima, na kumona ti na kuwa, yo yina vutuka na Rabb yina ta pesa nge’. Mpi sambu na bantuma yai yonso, Profete kwendaka na Jibril sambu na kupesa yandi bandongisila, kansi Jibril vandaka kumenga yo yonso ve. Na nima Jibril bakaka yandi diaka na zulu sambu na mbala ya tanu, na nima Profete tubaka nde, ‘O Mfumu, bantu na mono kele ya kulemba na nitu, na ntima, na makutu, na kumona ti na nitu, yo yina pesa beto kikesa’. Allah Nkwa-Ngolo Yonso Jabbar vutulaka nde: ‘O Muhamadi! ’ Profete vutulaka nde, ‘Mono ke lungisa binga na Nge’. Allah landaka kutuba na yandi nde, ‘Ya kieleka, nsoba kele diaka ve na bansiku na Mono mutindu mono me lomba beno na mukanda ya mvimba’. Allah ke landa nsiku na yandi, konso kisalu ya mbote ke bakaka lufutu mbala kumi, yo yina bisambu tanu ke sonikamaka mbala makumi tanu na mukanda ummul, ata nge salaka yo kaka mbala tanu’. Yo yina Ntumwa vutukaka na Musa mpi Musa yulaka nde, ‘Nge me sala inki? ’ Profete vutulaka nde, ‘Allah me pesa beto kibeni kikesa, sambu konso kisalu ya mbote ke bakaka lufutu mbala kumi’. Musa tubaka nde: ‘Na zina ya Allah, mono ndimisaka kilumbu mosi bana ya Israele na kusala kima mosi ya pete kuluta yina kansi bo yambulaka yo, yo yina vutuka na Mfumu na nge sambu yandi pesa nge kikesa’. Rasulullah vutulaka nde: ‘O Musa, na zina ya Nzambi, mono ke wa nsoni na Mfumu na mono sambu na protestation ya mono salaka na ntwala na yandi’. Musa tubaka nde: ‘Ebuna, pardo kulumuka na zina ya Allah’. Yo yina Profete telamaka mpi lalaka ntangu yandi vandaka na Mosquée ya Nene.
Imam Bukhari : 6964
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنِي ابْنُ وَهْبٍ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ اللَّهَ يَقُولُ لِأَهْلِ الْجَنَّةِ يَا أَهْلَ الْجَنَّةِ فَيَقُولُونَ لَبَّيْكَ رَبَّنَا وَسَعْدَيْكَ وَالْخَيْرُ فِي يَدَيْكَ فَيَقُولُ هَلْ رَضِيتُمْ فَيَقُولُونَ وَمَا لَنَا لَا نَرْضَى يَا رَبِّ وَقَدْ أَعْطَيْتَنَا مَا لَمْ تُعْطِ أَحَدًا مِنْ خَلْقِكَ فَيَقُولُ أَلَا أُعْطِيكُمْ أَفْضَلَ مِنْ ذَلِكَ فَيَقُولُونَ يَا رَبِّ وَأَيُّ شَيْءٍ أَفْضَلُ مِنْ ذَلِكَ فَيَقُولُ أُحِلُّ عَلَيْكُمْ رِضْوَانِي فَلَا أَسْخَطُ عَلَيْكُمْ بَعْدَهُ أَبَدًا
Yandi me songa beto [Yahya bin Sulaiman] me songa mono [Ibn Wahb] me tuba, me songa mono [Malik] katuka na [Zaid bin Aslam] katuka na [‘Atha’ bin Yasar] katuka na [Abu Sa’id Al Khudzri] zulu! ’ Bo vutulaka nde, ‘Ee, beto ke lungisa binga na Nge, mpi mambote yonso kele na maboko na Nge! Allah landaka na kutuba nde, ‘Keti beno me sepela! ’ Bo vutulaka nde, ‘Inki mutindu beto lenda sepela ve, O Mfumu, ntangu Nge me pesa beto kima yina Nge me pesaka ve ata fioti na kigangwa na nge mosi! Allah tubaka diaka nde: ‘Keti mono fwete pesa nge kima mosi ya kuluta mfunu kuluta mambu yina yonso? ’ Bo yulaka nde, ‘O Mfumu, inki kele mfunu mingi kuluta mambu yina yonso? ’ Allah vutulaka nde, ‘Ntangu yai mono ke pesa nge mawa na mono, sambu mono wila nge ve makasi kimakulu! '
Imam Bukhari : 6965
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سِنَانٍ حَدَّثَنَا فُلَيْحٌ حَدَّثَنَا هِلَالٌ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَوْمًا يُحَدِّثُ وَعِنْدَهُ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْبَادِيَةِ أَنَّ رَجُلًا مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ اسْتَأْذَنَ رَبَّهُ فِي الزَّرْعِ فَقَالَ لَهُ أَوَلَسْتَ فِيمَا شِئْتَ قَالَ بَلَى وَلَكِنِّي أُحِبُّ أَنْ أَزْرَعَ فَأَسْرَعَ وَبَذَرَ فَتَبَادَرَ الطَّرْفَ نَبَاتُهُ وَاسْتِوَاؤُهُ وَاسْتِحْصَادُهُ وَتَكْوِيرُهُ أَمْثَالَ الْجِبَالِ فَيَقُولُ اللَّهُ تَعَالَى دُونَكَ يَا ابْنَ آدَمَ فَإِنَّهُ لَا يُشْبِعُكَ شَيْءٌ فَقَالَ الْأَعْرَابِيُّ يَا رَسُولَ اللَّهِ لَا تَجِدُ هَذَا إِلَّا قُرَشِيًّا أَوْ أَنْصَارِيًّا فَإِنَّهُمْ أَصْحَابُ زَرْعٍ فَأَمَّا نَحْنُ فَلَسْنَا بِأَصْحَابِ زَرْعٍ فَضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ
Yau me zabisama na beto [Muhammad bin Sinan] me zabisa beto [Fulaih] me zabisa beto [Hilal] katuka na [‘Atha’ bin Yasar] katuka na [Abu Hurairah], nde Profete saw kilumbu mosi pesaka hadith mosi ntangu na lweka na yandi vandaka ti Mfumu mosi ya Bédouin yina katukaka na muntu mosi ya Arabi yina vandaka kutuba nde: ‘Kuna vandaka. Allah tubaka nde: ‘Keti beno kele ve ti nswa ya kusala konso kima yina beno me zola! ’ Muntu yango vutulaka nde, ‘Ee, kansi mono ke zola kukuna! ’ Na nima muntu yina kwendaka ntinu sambu na kukuna bankeni, mpi bansongi ya banti yelaka nswalu, mpi kubuta na yo, yo yina yandi mpi katulaka nswalu, kimvuka ya bima yina vandaka nene bonso ngumba. Na nima Allah tubaka nde: ‘Pardo baka yo, O Mwana ya Adami, kibeni kima mosi ve lenda lungisa nge! ’ Na nima Arabi Bédouin tubaka nde, ‘O Ntumwa ya Nzambi, -kana yo kele mutindu yina- nge ta mona ve muntu ya mutindu yai katula ba Quraysh to ba Ansar, sambu kisalu na bo ya kulutisa ntangu kele kusala bilanga, kansi sambu na beto, beto ke zolaka ve kusala bilanga! Ntumwa ya Allah me seka.
Imam Bukhari : 6966
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ مَنْصُورٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ شُرَحْبِيلَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَسَأَلْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الذَّنْبِ أَعْظَمُ عِنْدَ اللَّهِ قَالَ أَنْ تَجْعَلَ لِلَّهِ نِدًّا وَهُوَ خَلَقَكَ قُلْتُ إِنَّ ذَلِكَ لَعَظِيمٌ قُلْتُ ثُمَّ أَيُّ قَالَ ثُمَّ أَنْ تَقْتُلَ وَلَدَكَ تَخَافُ أَنْ يَطْعَمَ مَعَكَ قُلْتُ ثُمَّ أَيُّ قَالَ ثُمَّ أَنْ تُزَانِيَ بِحَلِيلَةِ جَارِكَ
Keti yandi me songa beto [Jarir] katuka na [Mansur] katuka na [Abu Wail] katuka na [‘Amru mbuna Syrahbil] katuka na [‘Abdullah] tubaka nde: ‘Kilumbu mosi mono yulaka Ntumwa, inki kele disumu ya kuluta nene na meso ya Nzambi?’ Profete vutulaka nde, ‘Nge kele kiteso mosi ti Allah, ata Yandi muntu gangaka nge’. Na nima mono tubaka nde, ‘Kana yo kele mutindu yina pana yo kele diambu ya nene!’ na nima mono yulaka diaka nde, ‘Ebuna inki diaka? ' Profete vutulaka : 'Nge fwaka mwana na nge sambu nge vandaka kudiyangisa nde yandi ta dia ti nge'. Na nima, mono yulaka nde, ‘Ebuna inki diaka?’ Profete vutulaka nde: ‘Nge salaka bizumba ti nkento ya nkweno na nge’.
Imam Bukhari : 6967
حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنَا مَنْصُورٌ عَنْ مُجَاهِدٍ عَنْ أَبِي مَعْمَرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَاجْتَمَعَ عِنْدَ الْبَيْتِ ثَقَفِيَّانِ وَقُرَشِيٌّ أَوْ قُرَشِيَّانِ وَثَقَفِيٌّ كَثِيرَةٌ شَحْمُ بُطُونِهِمْ قَلِيلَةٌ فِقْهُ قُلُوبِهِمْ فَقَالَ أَحَدُهُمْ أَتَرَوْنَ أَنَّ اللَّهَ يَسْمَعُ مَا نَقُولُ قَالَ الْآخَرُ يَسْمَعُ إِنْ جَهَرْنَا وَلَا يَسْمَعُ إِنْ أَخْفَيْنَا وَقَالَ الْآخَرُ إِنْ كَانَ يَسْمَعُ إِذَا جَهَرْنَا فَإِنَّهُ يَسْمَعُ إِذَا أَخْفَيْنَا فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ وَمَا كُنْتُمْ تَسْتَتِرُونَ أَنْ يَشْهَدَ عَلَيْكُمْ سَمْعُكُمْ وَلَا أَبْصَارُكُمْ وَلَا جُلُودُكُمْ }الْآيَةَ
Yandi me songa beto [Humaidi] me songa beto [Sufyan] me songa beto [Mansur] katuka na [Mujahid] katuka na [Abu Ma’mar] katuka na [Abdullah] radliyallahu’anhu tubaka nde, ‘Bantu zole vandaka ya dikanda ya Tsaqif mpi qurays mosi, to bantu zole ya qurasy. Muntu mosi ya dikanda ya Tsaqif vandaka ti mafuta mingi na kivumu, kansi foie na bo vandaka mbote ve kibeni. Na nima mosi na kati na bo tubaka nde: ‘Keti nge ke yindula nde Allah ta wa mambu ya beto ke tuba? ’ Na ntangu bantu ya nkaka ke tubaka nde, ‘Allah ke waka kana beto tuba yo na ndinga ya ngolo, mpi Yandi ke waka ve kana beto tuba yo na pima -na kinsweki-’. Na nima muntu yankaka kutubaka nde, ‘Kana Yandi kewaka beto ntangu beto ketubaka yo na ndinga ya ngolo, ntembe kele ve nde Yandi kewaka beto mpi ntangu beto ketubaka yo na malembe! Na nima Allah monisaka verse yai: '-Mpi konso kima ya beno ta bumba, ta ta kimbangi sambu na beno, ata makutu na beno, ata meso na beno, ata mpusu na beno-', -Qs. Fusi: verse 22-.
Imam Bukhari : 6968
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ وَرْدَانَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَكَيْفَ تَسْأَلُونَ أَهْلَ الْكِتَابِ عَنْ كُتُبِهِمْ وَعِنْدَكُمْ كِتَابُ اللَّهِ أَقْرَبُ الْكُتُبِ عَهْدًا بِاللَّهِ تَقْرَءُونَهُ مَحْضًا لَمْ يُشَبْ
Yandi tubaka nde, ‘Inki mutindu beno lenda yula bantu ya mukanda sambu na mukanda na bo ntangu beno kele ti Mukanda ya Nzambi, mukanda yina kele pene-pene ti beno, yina kele pene-pene ti beno. bima’.
Imam Bukhari : 6969
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ قَالَيَا مَعْشَرَ الْمُسْلِمِينَ كَيْفَ تَسْأَلُونَ أَهْلَ الْكِتَابِ عَنْ شَيْءٍ وَكِتَابُكُمْ الَّذِي أَنْزَلَ اللَّهُ عَلَى نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْدَثُ الْأَخْبَارِ بِاللَّهِ مَحْضًا لَمْ يُشَبْ وَقَدْ حَدَّثَكُمْ اللَّهُ أَنَّ أَهْلَ الْكِتَابِ قَدْ بَدَّلُوا مِنْ كُتُبِ اللَّهِ وَغَيَّرُوا فَكَتَبُوا بِأَيْدِيهِمْ الْكُتُبَ قَالُوا هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ لِيَشْتَرُوا بِذَلِكَ ثَمَنًا قَلِيلًا أَوَلَا يَنْهَاكُمْ مَا جَاءَكُمْ مِنْ الْعِلْمِ عَنْ مَسْأَلَتِهِمْ فَلَا وَاللَّهِ مَا رَأَيْنَا رَجُلًا مِنْهُمْ يَسْأَلُكُمْ عَنْ الَّذِي أُنْزِلَ عَلَيْكُمْ
Yandi me songa beto [Abul Yaman] me songa beto [Syu’aib] katuka na [Azzuhri] me songa mono [‘Abdullah] nde [Abdullah] tubaka nde, ‘O Bamizilma yonso, inki mutindu beno lenda yula bantu ya mukanda sambu na kima mosi, na ntangu mukanda na beno yina Nzambi tindaka na profete na beno vandaka ve ya mpa na nzila ya Allah. konso kima, ye Allah me songa beno nde Bantu ya mukanda me soba Mukanda ya Allah ye me soba yo. Na nima ya mambu yina bo sonikaka mikanda ya Allah na maboko na bo, bo tubaka nde: ‘Yai me katuka na Allah’, yina bo sumbaka na ntalu ya fioti. Keti nzayilu yina me kwisila nge ke buyisa nge ve na kuyula bo? Ve, na zina ya Allah, beto tamona ve ata muntu mosi na kati na bau keyula nge mambu ya mezabisama na nge’.
Imam Bukhari : 6970
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ مُوسَى بْنِ أَبِي عَائِشَةَ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍفِي قَوْلِهِ تَعَالَى{ لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ }قَالَ كَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعَالِجُ مِنْ التَّنْزِيلِ شِدَّةً وَكَانَ يُحَرِّكُ شَفَتَيْهِ فَقَالَ لِي ابْنُ عَبَّاسٍ فَأَنَا أُحَرِّكُهُمَا لَكَ كَمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحَرِّكُهُمَا فَقَالَ سَعِيدٌ أَنَا أُحَرِّكُهُمَا كَمَا كَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ يُحَرِّكُهُمَا فَحَرَّكَ شَفَتَيْهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ{ لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُ وَقُرْآنَهُ }قَالَ جَمْعُهُ فِي صَدْرِكَ ثُمَّ تَقْرَؤُهُ{ فَإِذَا قَرَأْنَاهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ }قَالَ فَاسْتَمِعْ لَهُ وَأَنْصِتْ ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا أَنْ تَقْرَأَهُ قَالَ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَتَاهُ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام اسْتَمَعَ فَإِذَا انْطَلَقَ جِبْرِيلُ قَرَأَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَمَا أَقْرَأَهُ
Me zabisa beto [Qutaiba bin Sa’id] me songa beto [Abu ‘Awanah] katuka na [Musa bin Abu ‘Aisyah] katuka na [Sa’id bin Jubair] katuka na [Ibn Abbas] na yina me tala ndinga ya Nzambi: ‘-Kunikisa ve ludimi na nge-’ -Qs. 16-, Ibn Abbas tubaka nde: ‘Ntumwa ya Nzambi vandaka kuwa mpasi mingi na nima ya mambu yina bo songaka yandi yo yina yandi vandaka kunikisa munoko na yandi’. Ibn Abbas tubaka na mono na nima nde: ‘Yo yina mono katulaka bo yonso zole sambu na nge mutindu Ntumwa ya Nzambi saww katulaka bo yonso zole’. Sa’id tubaka nde: ‘Mpi mono nikisa bo yonso zole mutindu Ibn Abbas nikisa bo yonso zole,’ yo yina yandi nikisa munoko na yandi na mpila nde Allah kumonisa verse yai: ‘-Kunikisa ve ludimi na nge sambu na kutanga yo na mpila nde nge vanda nswalu, sambu yo kele Mukumba na Beto na kuvukisa yo mpi kutanga yo-’ -Qs. 16-17-. Ibn Abbas tubaka nde: ‘Kuvukisa mambu ya bo ke zola kutuba kele, kuvukisa yo na kifu na nge, na nima nge tanga yo : ‘-Yo yina kana beto me tanga yo, na nima landa kutanga-’ -Qs. Kiyama: 18-. Ibn Abbas tubaka nde, ‘Yo yina beno widikila yandi mbote-mbote mpi beno vanda pima, ebuna Beto kele na kiyeka ya kusala nde beno zaba kutanga yo’. Ibn Abbas tubaka nde: ‘Kana Jibril kutanaka ti Rasulullah, pana yandi waka yo mbote-mbote, mpi kana Jibril kwendaka na nzo, pana yandi tangaka yo mutindu Jibril tangaka yo’.
Imam Bukhari : 6971
حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ زُرَارَةَ عَنْ هُشَيْمٍ أَخْبَرَنَا أَبُو بِشْرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَافِي قَوْلِهِ تَعَالَى{ وَلَا تَجْهَرْ بِصَلَاتِكَ وَلَا تُخَافِتْ بِهَا }قَالَ نَزَلَتْ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُخْتَفٍ بِمَكَّةَ فَكَانَ إِذَا صَلَّى بِأَصْحَابِهِ رَفَعَ صَوْتَهُ بِالْقُرْآنِ فَإِذَا سَمِعَهُ الْمُشْرِكُونَ سَبُّوا الْقُرْآنَ وَمَنْ أَنْزَلَهُ وَمَنْ جَاءَ بِهِ فَقَالَ اللَّهُ لِنَبِيِّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ{ وَلَا تَجْهَرْ بِصَلَاتِكَ }أَيْ بِقِرَاءَتِكَ فَيَسْمَعَ الْمُشْرِكُونَ فَيَسُبُّوا الْقُرْآنَ{ وَلَا تُخَافِتْ بِهَا }عَنْ أَصْحَابِكَ فَلَا تُسْمِعُهُمْ{ وَابْتَغِ بَيْنَ ذَلِكَ سَبِيلًا }
Yandi me songa mono [‘Amru bin Zurarah] ya [Husyaim] me songa beto [Abu Bisyr] ya [Sa’id bin Jubair] ya [Ibn Abbas] ya [Ibn Abbas] radliyallahu’anhuma sambu na mambu ya Nzambi Ta’ala tubaka nde: ‘-Kutanga yo ve na ndinga ya ngolo na kisambu na nge, mpi kutuba yo ve na pima yonso-’. Al Isra’: verse 110-, Ibn Abbas tubaka nde, ‘Verese yai zabanaka ntangu Rasulullah vandaka kaka kubumbana na Mecque, ntangu yandi vandaka kusamba ti banduku na yandi, yandi vandaka kutanga na ndinga ya ngolo Qur’an, na mpila nde kana bantu yina vandaka kukwikila na banzambi mingi kuwa yo, bo vandaka kusinga na zulu ya wanzio yina tindaka Qur’an. Yo yina Allah nganinaka profete na yandi na verse yai: '-Kutanga yo ve na ndinga ya ngolo na kisambu na nge-' -Qs. Al Isra’: verse 110-, disongidila ti kutanga na nge, na mpila nde ntangu ba politeiste kuwa bo ta sosila Qur’an, ‘-mpi ve na ndinga ya nsi-, disongidila na banduku na nge, na mpila nde nge lenda sala ve nde bo kuwa, -Sosa nzila ya kati-kati na kati ya mambu zole yina-’, -Qs. verse ya 110-.
Imam Bukhari : 6972
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْنَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ{ وَلَا تَجْهَرْ بِصَلَاتِكَ وَلَا تُخَافِتْ بِهَا }فِي الدُّعَاءِ
Yandi tubaka nde: ‘Verse yai: ‘-Kufiltrer ve kutanga na nge ntangu nge ke samba mpi kutanga yo ve na pima mingi-’, -Qs. Al Isra`: Verse 110-, ya bo me monisa na yina me tala kisambu’.
Imam Bukhari : 6973
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ حَدَّثَنَا أَبُو عَاصِمٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ جُرَيْجٍ أَخْبَرَنَا ابْنُ شِهَابٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْسَ مِنَّا مَنْ لَمْ يَتَغَنَّ بِالْقُرْآنِوَزَادَ غَيْرُهُ يَجْهَرُ بِهِ
Yandi me songa beto [Ishaq] me songa beto [Abu 'Ashim] me songa beto [Ibn Juraij] Yandi me songa beto [Ibn Shihab] katuka na [Abu Salamah] katuka na [Abu Hurairah] tubaka nde: 'Beto kele ve na kati ya bantu ya nkaka yina ke tangaka ve ba adan, na ntangu yina, ' yo''.
Imam Bukhari : 6974
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَحَاسُدَ إِلَّا فِي اثْنَتَيْنِ رَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ الْقُرْآنَ فَهُوَ يَتْلُوهُ آنَاءَ اللَّيْلِ وَآنَاءَ النَّهَارِ فَهُوَ يَقُولُ لَوْ أُوتِيتُ مِثْلَ مَا أُوتِيَ هَذَا لَفَعَلْتُ كَمَا يَفْعَلُ وَرَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ مَالًا فَهُوَ يُنْفِقُهُ فِي حَقِّهِ فَيَقُولُ لَوْ أُوتِيتُ مِثْلَ مَا أُوتِيَ عَمِلْتُ فِيهِ مِثْلَ مَا يَعْمَلُ
Yau me zabisama na beto [Qutaibah] me zabisa beto [Jarir] ya [Al A’masy] ya [Abu Salih] ya [Abu Hurairah] tubaka nde: ‘Kimpala kele ve katula kaka na mambu zole; muntu yina Allah pesaka Coran, na nima yandi tangaka yo mpimpa ti mwini yonso. Na nima muntu ya kimpala tubaka nde, ‘Kana bo pesaka mono mayele bonso muntu yina, mono zolaka kusala bonso yandi’. Mpi muntu yina bo me pesa kimvwama, na nima yandi ke sadilaka yo na kutadila banswa na yandi. Na nima muntu ya kimpala tubaka nde, ‘Kana bo pesaka mono kimvwama ya mutindu yina, mono zolaka kusala mutindu yandi salaka’.
Imam Bukhari : 6975
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ الزُّهْرِيُّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا حَسَدَ إِلَّا فِي اثْنَتَيْنِ رَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ الْقُرْآنَ فَهُوَ يَتْلُوهُ آنَاءَ اللَّيْلِ وَآنَاءَ النَّهَارِ وَرَجُلٌ آتَاهُ اللَّهُ مَالًا فَهُوَ يُنْفِقُهُ آنَاءَ اللَّيْلِ وَآنَاءَ النَّهَارِسَمِعْتُ سُفْيَانَ مِرَارًا لَمْ أَسْمَعْهُ يَذْكُرُ الْخَبَرَ وَهُوَ مِنْ صَحِيحِ حَدِيثِهِ
Yandi me zabisa beto [‘Ali bin Abdullah] me songa beto [Sufyan] [Azzuhri] me tuba katuka na [Salim] katuka na [tata na yandi] katuka na profete saw, yandi tubaka nde: ‘Kimpala kele ve katula kaka na mambu zole; muntu yina Allah pesaka Coran, na nima yandi tangaka yo mpimpa ya mvimba mpi kilumbu ya mvimba. Mpi muntu yina Allah ke pesa kimvwama, yandi ke lutisa yo mpimpa ya mvimba ti kilumbu ya mvimba’. 10:10, 11. 10 Mu waka Sufyan mbala mingi, kansi mu waka yandi ve ke tubila hadith -na kutuba ya akhbartu -mono ke samunaka-, kansi na kutuba ya ‘An -dari-. Mpi yai kele hadith ya kuluta kieleka yina yandi kele na yo’.
Imam Bukhari : 6976
حَدَّثَنَا الْفَضْلُ بْنُ يَعْقُوبَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ الرَّقِّيُّ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ الثَّقَفِيُّ حَدَّثَنَا بَكْرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ الْمُزَنِيُّ وَزِيَادُ بْنُ جُبَيْرِ بْنِ حَيَّةَ عَنْ جُبَيْرِ بْنِ حَيَّةَ قَالَ الْمُغِيرَةُأَخْبَرَنَا نَبِيُّنَا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْ رِسَالَةِ رَبِّنَا أَنَّهُ مَنْ قُتِلَ مِنَّا صَارَ إِلَى الْجَنَّةِ
Yandi me songa beto [Al Fadll bin Ya’qub] me songa beto [‘Abdullah bin Ja’far Ar Raqqi] me songa beto [Al Mutamir bin Sulaiman] me songa beto [Sa’id bin Ubaidullah Ats Tsaqafi] me songa beto [Bakar bin Abdullah Al Muzani], mpi [Zibair biJuyad] Hayyah], [Mughirah] tubaka nde, ‘Ntumwa me zabisa beto na nsangu ya Rabbi na beto, nde konso muntu na kati na beto yina bo ta fwa, yandi ta kwenda na zulu’.
Imam Bukhari : 6977
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ إِسْمَاعِيلَ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْ مَنْ حَدَّثَكَ أَنَّ مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَتَمَ شَيْئًا وَقَالَ مُحَمَّدٌ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْمَنْ حَدَّثَكَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَتَمَ شَيْئًا مِنْ الْوَحْيِ فَلَا تُصَدِّقْهُ إِنَّ اللَّهَ تَعَالَى يَقُولُ{ يَا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ مَا أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَإِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَمَا بَلَّغْتَ رِسَالَتَهُ }
Yandi tubaka nde, ‘Konso muntu yina ta songa beno nde Muhammad ke bumba kima mosi na beto. Aqadi me songa beto [Syu’bah] katuka na [Ismail bin Abu Khalid] katuka na [Ash Sya’bi] katuka na [Masruq] katuka na [‘Aisyah] tubaka nde, ‘Konso muntu yina ke songa beno nde Ntumwa saw bumbaka kima mosi na ntwala ya kuzabisama, pana beno kwikila yo ve, sambu katuka na ‘Nzambi me songa beno. Mfumu na nge, kana nge sala yo ve pana nge ke pesa ve nsangu....-' -Qs. Bamvula 67-.
Imam Bukhari : 6978
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ شُرَحْبِيلَ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الذَّنْبِ أَكْبَرُ عِنْدَ اللَّهِ قَالَ أَنْ تَدْعُوَ لِلَّهِ نِدًّا وَهُوَ خَلَقَكَ قَالَ ثُمَّ أَيْ قَالَ ثُمَّ أَنْ تَقْتُلَ وَلَدَكَ مَخَافَةَ أَنْ يَطْعَمَ مَعَكَ قَالَ ثُمَّ أَيْ قَالَ أَنْ تُزَانِيَ حَلِيلَةَ جَارِكَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَصْدِيقَهَا{ وَالَّذِينَ لَا يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آخَرَ وَلَا يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ وَلَا يَزْنُونَ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَلِكَ يَلْقَ أَثَامًا يُضَاعَفْ لَهُ الْعَذَابُ }الْآيَةَ
Keti me zabisa beto [Qutaibah ben Sa’id] me songa beto [Jarir] katuka na [Al A’masy] katuka na [Abu Wail] katuka na [Amru ben Syurahbil] tubaka nde, [Abdola] tubaka nde, ‘Muntu mosi tubaka nde: ‘O Ntumwa ya Nzambi, inki kele disumu ya kuluta nene na meso ya Nzambi? ’ Ntumwa vutulaka nde: ‘Nge kele kiteso mosi ti Allah, ata Yandi muntu gangaka nge’. Muntu yango yulaka dyaka nde, ‘Ebuna inki dyaka? ’ Profete vutulaka : ‘Nge fwaka mwana na nge sambu yandi vandaka kuwa boma ya kudia ti nge’. Muntu yango yulaka dyaka nde, ‘Ebuna inki? ’ Profete vutulaka nde: ‘Nge salaka bizumba ti nkento ya nkweno na nge’. Na nima Allah monisaka verse yina ke lungisa yo: '-Mpi bantu yina ke bingaka ve Banzambi ya nkaka katula kubinga Allah, mpi ke fwaka ve mioyo yina Allah me buyisaka katula kaka sambu na kikuma ya mbote, mpi ke salaka ve bizumba, mpi konso muntu yina ta sala mambu yai ta vanda ti disumu mpi ndola ta kuma mingi sambu na yandi-'. -Byuvu. 68-69-.
Imam Bukhari : 6979
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنْ الزُّهْرِيِّ أَخْبَرَنِي سَالِمٌ عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّمَا بَقَاؤُكُمْ فِيمَنْ سَلَفَ مِنْ الْأُمَمِ كَمَا بَيْنَ صَلَاةِ الْعَصْرِ إِلَى غُرُوبِ الشَّمْسِ أُوتِيَ أَهْلُ التَّوْرَاةِ التَّوْرَاةَ فَعَمِلُوا بِهَا حَتَّى انْتَصَفَ النَّهَارُ ثُمَّ عَجَزُوا فَأُعْطُوا قِيرَاطًا قِيرَاطًا ثُمَّ أُوتِيَ أَهْلُ الْإِنْجِيلِ الْإِنْجِيلَ فَعَمِلُوا بِهِ حَتَّى صُلِّيَتْ الْعَصْرُ ثُمَّ عَجَزُوا فَأُعْطُوا قِيرَاطًا قِيرَاطًا ثُمَّ أُوتِيتُمْ الْقُرْآنَ فَعَمِلْتُمْ بِهِ حَتَّى غَرَبَتْ الشَّمْسُ فَأُعْطِيتُمْ قِيرَاطَيْنِ قِيرَاطَيْنِ فَقَالَ أَهْلُ الْكِتَابِ هَؤُلَاءِ أَقَلُّ مِنَّا عَمَلًا وَأَكْثَرُ أَجْرًا قَالَ اللَّهُ هَلْ ظَلَمْتُكُمْ مِنْ حَقِّكُمْ شَيْئًا قَالُوا لَا قَالَ فَهُوَ فَضْلِي أُوتِيهِ مَنْ أَشَاءُ
Yandi me songa beto [‘Abdan] me songa beto [Abdullah] me songa beto [Yunus] katuka na [Azzuhri] me songa mono [Salim] katuka na [Ibn Umar] radliyallahu’anhuma, ‘Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam tubaka nde: ‘Kuvanda na beno na kati ya bimvuka ya bantu ya ntama yina ke sambaka kele bonso kisambu mosi. Bantu ke landaka Torah ke bakaka Torah mpi bo ke salaka yo tii na kati-kati ya midi, na nima bo lenda sadila yo diaka ve yo yina bo ke pesaka bo qirath mosi. Na nima bakwikidi ya Nsangu ya Mbote ke pesamaka Nsangu ya Mbote ye bo ke salaka yo tii kuna kisambu ya ‘Asr ke tulamaka na nima bo lenda sadila yo diaka ve, ye bo ke pesaka bo qirath mosi. Na nima bo ke pesa nge Qur’an mpi nge ke sadila yo tii kuna ntangu ke dinda, na nima bo ke pesa nge ba qirath zole mpi ba qirath zole. Bantu ya mukanda me buya nde, ‘Bo - bamizuluma - ke salaka fioti kuluta beto kansi sambu na inki bo ke bakaka matabisi mingi? ’ Allah vutulaka nde, ‘Kansi keti yo ke tendula nde mono ke niokula banswa na nge? ’ Bo vutulaka nde, ‘Ve’. Allah tubaka na nima nde: ‘Yau kele kisika ya ntete ya mono ke pesaka na muntu ya mono me zola’.
Imam Bukhari : 6980
حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ الْوَلِيدِ ح و حَدَّثَنِي عَبَّادُ بْنُ يَعْقُوبَ الْأَسَدِيُّ أَخْبَرَنَا عَبَّادُ بْنُ الْعَوَّامِ عَنْ الشَّيْبَانِيِّ عَنْ الْوَلِيدِ بْنِ الْعَيْزَارِ عَنْ أَبِي عَمْرٍو الشَّيْبَانِيِّ عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ رَجُلًا سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْأَعْمَالِ أَفْضَلُ قَالَ الصَّلَاةُ لِوَقْتِهَا وَبِرُّ الْوَالِدَيْنِ ثُمَّ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ
Yandi me songa mono [Syu’bah] katuka na [Al Walid] -na mutindu ya nkaka bo ke tubila yo- me songa mono [Abbad bin Ya’qub Al Asadi] me songa beto [Abbad bin Al ‘Awwam] katuka na [Ash Syaibani] katuka na [Al Walid bin Asyya] katuka na [I] Mas’ud] radliallahu ‘anhu, nde a Muntu mosi yulaka kilumbu mosi na Ntumwa, inki kele kikalulu ya kuluta mfunu? ’ Ntumwa vutulaka nde: ‘Samba na ntangu, kudipesa na bibuti na nge, mpi kusala jihad fi sabilillah’.