Imam Bukhari : 6721
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ عَنْ يَحْيَى عَنْ عُبَيْدِ بْنِ حُنَيْنٍ سَمِعَ ابْنَ عَبَّاسٍ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمْ قَالَجِئْتُ فَإِذَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَشْرُبَةٍ لَهُ وَغُلَامٌ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْوَدُ عَلَى رَأْسِ الدَّرَجَةِ فَقُلْتُ قُلْ هَذَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فَأَذِنَ لِي
Bo me zabisaka beto nde [Abdul Aziz bin Abdullah] me zabisa beto nde [Sulaiman bin Bilal] ya [Yahya] ya [Ubaid bin Hunain] waka [Ibn Abbas] ya [Umar] ke tuba nde, ‘Mono kwisaka, kansi kima ya mono zabaka ve vandaka nde kisika na yandi vandaka kutuba, . nsadi ya ndombe ya Rasulullah vandaka na zulu ya bimatinu. Mu tubaka nde ‘Pardo songa mono, mono kele Omar bin Khattab! Profete mpi pesaka mono nswa’.
Imam Bukhari : 6722
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ حَدَّثَنِي اللَّيْثُ عَنْ يُونُسَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ أَنَّهُ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَ بِكِتَابِهِ إِلَى كِسْرَى فَأَمَرَهُ أَنْ يَدْفَعَهُ إِلَى عَظِيمِ الْبَحْرَيْنِ يَدْفَعُهُ عَظِيمُ الْبَحْرَيْنِ إِلَى كِسْرَى فَلَمَّا قَرَأَهُ كِسْرَى مَزَّقَهُ فَحَسِبْتُ أَنَّ ابْنَ الْمُسَيَّبِ قَالَ فَدَعَا عَلَيْهِمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ يُمَزَّقُوا كُلَّ مُمَزَّقٍ
Yandi me songa beto [Yahya bin Bukair] me songa beto [Al Laits] katuka na [Yunus] katuka na [Ibn Shihab] nde yandi tubaka, yandi me songa mono [Abdullah bin Utbah] nde [Abdullah bin Abbas] songaka yandi nde, ‘Rusulullah pesaka ntuma nde yandi tinda muntu na yandi na yandi. na zulu ya mfumu ya Bahrein, mpi mfumu ya Bahran sambu na kupesa yo na Kisra. Ntangu Kisra tangaka yo, yandi pasulaka yo mbala mosi’. Mpi mono ke yindula nde Ibnul Musayyab tubaka nde: ‘Mpi Nzambi sambaka sambu bampasi kubwila bo, sambu bo fwa mvimba-mvimba mutindu bo lenda sala’.
Imam Bukhari : 6723
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي عُبَيْدٍ حَدَّثَنَا سَلَمَةُ بْنُ الْأَكْوَعِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لِرَجُلٍ مِنْ أَسْلَمَ أَذِّنْ فِي قَوْمِكَ أَوْ فِي النَّاسِ يَوْمَ عَاشُورَاءَ أَنَّ مَنْ أَكَلَ فَلْيُتِمَّ بَقِيَّةَ يَوْمِهِ وَمَنْ لَمْ يَكُنْ أَكَلَ فَلْيَصُمْ
Yandi me songa beto [Musaddad] me songa beto [Yahya] katuka na [Yazid bin Abu Ubaid] me songa beto [Salamah bin Al Akwa’], nde Ntumwa ya Nzambi saw tubaka kilumbu mosi na mosi ya bana ya Aslam nde: ‘Zabisa na kati ya bantu na nge to na kati ya bantu yina fwete pema na kilumbu ya Ashura. kilumbu, mpi konso muntu yina me dia ve fwete buya madia.’
Imam Bukhari : 6724
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْجَعْدِ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ ح و حَدَّثَنِي إِسْحَاقُ أَخْبَرَنَا النَّضْرُ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ قَالَ كَانَ ابْنُ عَبَّاسٍ يُقْعِدُنِي عَلَى سَرِيرِهِ فَقَالَلِي إِنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ لَمَّا أَتَوْا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ الْوَفْدُ قَالُوا رَبِيعَةُ قَالَ مَرْحَبًا بِالْوَفْدِ أَوْ الْقَوْمِ غَيْرَ خَزَايَا وَلَا نَدَامَى قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ بَيْنَنَا وَبَيْنَكَ كُفَّارَ مُضَرَ فَمُرْنَا بِأَمْرٍ نَدْخُلُ بِهِ الْجَنَّةَ وَنُخْبِرُ بِهِ مَنْ وَرَاءَنَا فَسَأَلُوا عَنْ الْأَشْرِبَةِ فَنَهَاهُمْ عَنْ أَرْبَعٍ وَأَمَرَهُمْ بِأَرْبَعٍ أَمَرَهُمْ بِالْإِيمَانِ بِاللَّهِ قَالَ هَلْ تَدْرُونَ مَا الْإِيمَانُ بِاللَّهِ قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامُ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ وَأَظُنُّ فِيهِ صِيَامُ رَمَضَانَ وَتُؤْتُوا مِنْ الْمَغَانِمِ الْخُمُسَ وَنَهَاهُمْ عَنْ الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالْمُزَفَّتِ وَالنَّقِيرِ وَرُبَّمَا قَالَ الْمُقَيَّرِ قَالَ احْفَظُوهُنَّ وَأَبْلِغُوهُنَّ مَنْ وَرَاءَكُمْ
Yandi me songa beto [Ali bin Al Ja’d] me songa beto [Syuba]. -na mutindu yankaka yau metubilama- mesonga mono [Ishaq] mesonga beto [Nadlr mosi] mesonga beto [Syu’bah] katuka na [Abu Jamrah] yandi tubaka nde, ‘[Ibnu Abbas] vandisaka mono na mbeto na yandi mpi yandi tubilaka mono nde, ‘Ntumwa Abdul Qais ntangu yandi kwisaka na Rasulullah vandaka bantu yai. ’ Bo vutulaka nde: ‘Rabia!’ Na nima Profete tubaka nde: ‘Beno yamba, O binati-nsangu -to mutindu yo ke monana nde bo ke tuba-, Beno yamba bantu, kukonda nsoni to mawa’. Bau tubaka nde: ‘O Ntumwa ya Nzambi, na kati na beto ti nge kele ti ba infidèle ya Mudlar, yo yina tinda beto ntuma yina beto lenda kota na zulu mpi beto lenda zabisa bantu yina kele na nima na beto’. Na nima, bo yulaka mambu ya malafu. Na nima Ntumwa kubuyisaka bo mambu iya, ye songaka bo mambu iya. Pesa bo ntuma ya kukwikila na Allah. Yandi yulaka nde: ‘Keti nge me zaba lukwikilu na nge na Allah?’. Bo vutulaka nde: ‘Allah ti Ntumwa na yandi me zaba mbote!’ Yandi vutulaka nde: ‘Yau kele kimbangi nde kele ve ti nzambi ya nkaka ya me fwana katula kaka Allah mosi yina kele ve ti banduku, mpi nde Muhammad kele kinati-nsangu ya Allah, sala bisambu, futa zakat – mpi mono ke yindula nde na ntuma na yandi kele ti kubuya madia na ngonda ya Ramadan –, mpi nge ke futa ndambu mosi na kati ya tanu ya ghanimah’. Mpi profete kubuyisaka bo na kusala duba’, hantam, muzaffat, nakir, mpi yo kemonana nde yandi tubaka mpi almuqayyar. Profete landaka na kutuba nde: ‘Beno keba yo yonso, mpi beno pesa yo yonso na bantu yina kele na nima na beno’.
Imam Bukhari : 6725
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْوَلِيدِ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ تَوْبَةَ الْعَنْبَرِيِّ قَالَ قَالَ لِي الشَّعْبِيُّأَرَأَيْتَ حَدِيثَ الْحَسَنِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَاعَدْتُ ابْنَ عُمَرَ قَرِيبًا مِنْ سَنَتَيْنِ أَوْ سَنَةٍ وَنِصْفٍ فَلَمْ أَسْمَعْهُ يُحَدِّثُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَيْرَ هَذَا قَالَ كَانَ نَاسٌ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيهِمْ سَعْدٌ فَذَهَبُوا يَأْكُلُونَ مِنْ لَحْمٍ فَنَادَتْهُمْ امْرَأَةٌ مِنْ بَعْضِ أَزْوَاجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّهُ لَحْمُ ضَبٍّ فَأَمْسَكُوا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كُلُوا أَوْ اطْعَمُوا فَإِنَّهُ حَلَالٌ أَوْ قَالَ لَا بَأْسَ بِهِ شَكَّ فِيهِ وَلَكِنَّهُ لَيْسَ مِنْ طَعَامِي
Yandi me songa beto [Muhammad bin Al Walid] me songa beto [Muhammad bin Ja’far] me songa beto [Syu’bah] katuka na [Taubah Al ‘Anbari] me tuba, [Ash Sya’bi] me tuba na mono nde, ‘Keti nge me zaba hadith ya Al Hasan katuka na profete sallallaahu ‘alaihi wasallam? Mpi mbala mingi mono vandaka kuvanda ti [Ibn Omar] kiteso ya bamvula zole to mvula mosi ti ndambu, kansi mono vandaka kuwa ve ata kima mosi na Ntumwa katula kaka yai, yandi vandaka kutuba nde, ‘Banduku ya nkaka ya ntumwa, na kati na bo Sa’d vandaka kudia musuni. Na nima nkento mosi ya Ntumwa bingaka bo nde ‘Mbote... yo kele musuni ya nzioku!’ Yo yina, bo yambulaka kudya. Na nima, Ntumwa tubaka nde: ‘Beno dia,’ to ti mukanda ya bo sonikaka nde ‘beno dia, yo kele halal’. To na zulunalu ‘Mambu ve,’ muntu ya ketubila mambu ketula ntembe, kansi bambwa ya kutala kele ve madia na mono’.
Imam Bukhari : 6726
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ الْحُمَيْدِيُّ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مِسْعَرٍ وَغَيْرِهِ عَنْ قَيْسِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ قَالَقَالَ رَجُلٌ مِنْ الْيَهُودِ لِعُمَرَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ لَوْ أَنَّ عَلَيْنَا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ{ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمْ الْإِسْلَامَ دِينًا }لَاتَّخَذْنَا ذَلِكَ الْيَوْمَ عِيدًا فَقَالَ عُمَرُ إِنِّي لَأَعْلَمُ أَيَّ يَوْمٍ نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ نَزَلَتْ يَوْمَ عَرَفَةَ فِي يَوْمِ جُمُعَةٍسَمِعَ سُفْيَانُ مِنْ مِسْعَرٍ وَمِسْعَرٌ قَيْسًا وَقَيْسٌ طَارِقًا
Yandi me songa beto nde: ‘Muntu mosi ya Muyuda tubilaka [Umar] nde, ‘O Amirul Mu’minin, kana verse yai vandaka ya kukuka sambu na nge. dibundu, ye mono me pesa beno Lutondo na mono ye mono ke ndima Islam bonso dibundu na beno-' -Qs. Al Maidah: 2-, beto me kumisa kibeni kilumbu yina kilumbu ya kupema’. Na nima Omar tubaka nde: “Ya kieleka, mono me zaba nki kilumbu verse yina basikaka.” Verse yai kubasikaka na kilumbu ya Arafa, Kitanu. Sufyan kuwaka na Mis’ar, Mis’ar kuwaka na Qais, mpi Qais kuwaka na Tariq.
Imam Bukhari : 6727
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ أَنَّهُ سَمِعَ عُمَرَالْغَدَ حِينَ بَايَعَ الْمُسْلِمُونَ أَبَا بَكْرٍ وَاسْتَوَى عَلَى مِنْبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَشَهَّدَ قَبْلَ أَبِي بَكْرٍ فَقَالَ أَمَّا بَعْدُ فَاخْتَارَ اللَّهُ لِرَسُولِهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي عِنْدَهُ عَلَى الَّذِي عِنْدَكُمْ وَهَذَا الْكِتَابُ الَّذِي هَدَى اللَّهُ بِهِ رَسُولَكُمْ فَخُذُوا بِهِ تَهْتَدُوا وَإِنَّمَا هَدَى اللَّهُ بِهِ رَسُولَهُ
Yandi me zabisa beto [Yahya bin Bukair] me songa beto [Al Laits] katuka na [Uqail] katuka na [Ibn Shihab] me songa mono [Anas bin Malik], yandi waka [Umar] kilumbu mosi na nima ya lufwa ya Ntumwa, ntangu Bamizilma bakaka kwikama na Abu Bakr mpi vandaka kutelama na zulu ya estrade ya Rahillallahulalah. kimbangi na ntwala ya Abu Bakr, yandi tubaka nde: ‘Amma ba’du. Allah ponaka sambu na Ntumwa na yandi sallallaahu ‘alaihi wasallam yina kele na yandi, sambu na kununga yina kele na nge, mpi yai kele mukanda yina Allah ke pesaka lutwadisu na kinati-nsangu na nge, yo yina baka yo bonso lutwadisu, nge ta baka kibeni lutwadisu, kaka na mukanda yai Allah ke pesaka lutwadisu - lutwadisu - na kinati-nsangu na yandi’.
Imam Bukhari : 6728
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ حَدَّثَنَا وُهَيْبٌ عَنْ خَالِدٍ عَنْ عِكْرِمَةَ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَضَمَّنِي إِلَيْهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ اللَّهُمَّ عَلِّمْهُ الْكِتَابَ
Yandi tubaka nde, ‘Kilumbu mosi, profete yambaka mono na maboko ntangu yandi vandaka kusamba nde: ‘O Nzambi, longa yandi mukanda - Koran-’.
Imam Bukhari : 6729
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ صَبَّاحٍ حَدَّثَنَا مُعْتَمِرٌ قَالَ سَمِعْتُ عَوْفًا أَنَّ أَبَا الْمِنْهَالِ حَدَّثَهُ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا بَرْزَةَ قَالَإِنَّ اللَّهَ يُغْنِيكُمْ أَوْ نَعَشَكُمْ بِالْإِسْلَامِ وَبِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ وَقَعَ هَاهُنَا يُغْنِيكُمْ وَإِنَّمَا هُوَ نَعَشَكُمْ يُنْظَرُ فِي أَصْلِ كِتَابِ الِاعْتِصَامِ
Yandi me songa beto [Abdullah bin Sabah] me songa beto [Mu’tamir] me tuba nde, mono me wa [Auf], nde [Abul Minhal] me songa yandi, yandi me wa [Abu Barzah] ke tuba nde, ‘Ya kieleka, Nzambi me kumisaka nge mvwama to me tombulaka kisika na nge ti dibundu ya Islam mpi ti Muhammad. Abu Abdullah tubaka nde, ‘Awa bo me sonika ‘Nzambi ke kumisaka nge mvwama’, ata ti nsoba ‘Kaka nda ya kiyeka na nge’, mambu yai lenda monana na mukanda ya kisina ya kele ti ntu-diambu al-I’tisham -mukanda ya nkaka ya Imam Bukhari-’.
Imam Bukhari : 6730
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَكَتَبَ إِلَى عَبْدِ الْمَلِكِ بْنِ مَرْوَانَ يُبَايِعُهُ وَأُقِرُّ لَكَ بِذَلِكَ بِالسَّمْعِ وَالطَّاعَةِ عَلَى سُنَّةِ اللَّهِ وَسُنَّةِ رَسُولِهِ فِيمَا اسْتَطَعْتُ
Bau me zabisa beto nde [Ismail] me songa mono [Malik] katuka na [Abdullah bin], nde [Abdullah bin Umar] tindaka mukanda na Abdullah bin Marwan bonso nsangu ya kwikama na yandi, mambu ya kele na kati kele nde, ‘Mono ke zenga kieleka na nge mambu yai na kuwidikilaka mpi kulemfukilaka Nzambi na mono, na zulu ya sunna na mono. makuki''.
Imam Bukhari : 6731
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ بُعِثْتُ بِجَوَامِعِ الْكَلِمِ وَنُصِرْتُ بِالرُّعْبِ وَبَيْنَا أَنَا نَائِمٌ رَأَيْتُنِي أُتِيتُ بِمَفَاتِيحِ خَزَائِنِ الْأَرْضِ فَوُضِعَتْ فِي يَدِي قَالَ أَبُو هُرَيْرَةَ فَقَدْ ذَهَبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنْتُمْ تَلْغَثُونَهَا أَوْ تَرْغَثُونَهَا أَوْ كَلِمَةً تُشْبِهُهَا
Yandi me zabisa beto nde [Ibrahim bin Sa’d] katuka na [Ibn Shihab] katuka na [Sa’id bin Al Musayyab] katuka na [Abu Hurairah] radliallahu ‘anhu. bo losaka mono na bifu ya bambeni na mono, mpi ntangu mono vandaka kulala, mono lotaka nde bo pesaka mono bansapi ya kisika ya kubumba bimvwama ya ntoto mpi na nima bo tulaka yo na maboko na mono,’ Abu Hurairah tubaka nde, ‘Ntumwa ya Nzambi kwendaka - fwaka - ntangu nge vandaka kusepela ti kimvwama mingi ya kimvwama to na zulu ya kimvwama ya . bangogo’.
Imam Bukhari : 6732
حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ سَعِيدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا مِنْ الْأَنْبِيَاءِ نَبِيٌّ إِلَّا أُعْطِيَ مِنْ الْآيَاتِ مَا مِثْلُهُ أُومِنَ أَوْ آمَنَ عَلَيْهِ الْبَشَرُ وَإِنَّمَا كَانَ الَّذِي أُوتِيتُ وَحْيًا أَوْحَاهُ اللَّهُ إِلَيَّ فَأَرْجُو أَنِّي أَكْثَرُهُمْ تَابِعًا يَوْمَ الْقِيَامَةِ
Yandi me zabisa beto [‘Abdul ‘Aziz bin Abdullah] me songa beto [Al Laits] katuka na [Sa’id] katuka na [tata na yandi] katuka na [Abu Hurairah] katuka na profete sallallahu, yandi tubaka nde: ‘Mbikudi kele ve katula kaka kana bo me pesa yandi mwa bimangu yina lenda fwanana ve ti kima mosi yina bantu lenda fwanisa ve ti kima mosi yina bo lenda fwanisa ve ti bantu. bakwikidi’ -, kansi yina bo pesaka mono kele kaka nsangu ya Allah ke songa mono yo, ebuna mono ke tula kivuvu na kuvanda muntu yina kele ti balongoki mingi na Kilumbu ya Kusambisa’.
Imam Bukhari : 6733
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ عَبَّاسٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ وَاصِلٍ عَنْ أَبِي وَائِلٍ قَالَ جَلَسْتُ إِلَى شَيْبَةَفِي هَذَا الْمَسْجِدِ قَالَ جَلَسَ إِلَيَّ عُمَرُ فِي مَجْلِسِكَ هَذَا فَقَالَ لَقَدْ هَمَمْتُ أَنْ لَا أَدَعَ فِيهَا صَفْرَاءَ وَلَا بَيْضَاءَ إِلَّا قَسَمْتُهَا بَيْنَ الْمُسْلِمِينَ قُلْتُ مَا أَنْتَ بِفَاعِلٍ قَالَ لِمَ قُلْتُ لَمْ يَفْعَلْهُ صَاحِبَاكَ قَالَ هُمَا الْمَرْءَانِ يُقْتَدَى بِهِمَا
Yau me zabisama beto [‘Amru bin Abbas] me zabisa beto [Abdurrahman] me zabisa beto [Sufyan] ya [Washil] ya [Abu Wail] tubaka nde, ‘Mono vandaka pene-pene ya [Syaibah] na mosquée yai, yandi tubaka nde, ‘Mpi [Omar] vandaka mbala mosi na ntwala na mono na lukutakanu na beno mpi tubaka ve nde mono pesaka nzila nde mono vanda pene-pene na mono. mpembe, katula kukabula yo na kati ya Bamizilma’. Yo yina mono songaka yandi nde, ‘Nge ta kuka ve kusala yo’. Omar tubaka nde: ‘Sambu na nki! Mu vutulaka nde, ‘Sambu banduku na nge zole - Rasulullah ti Abu Bakr - me salaka yo ve ata fioti’. Na nima yandi tubaka nde, ‘Bo zole kele bantu ya mbandu’.
Imam Bukhari : 6734
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ سَأَلْتُ الْأَعْمَشَ فَقَالَ عَنْ زَيْدِ بْنِ وَهْبٍ سَمِعْتُ حُذَيْفَةَ يَقُولُحَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ الْأَمَانَةَ نَزَلَتْ مِنْ السَّمَاءِ فِي جَذْرِ قُلُوبِ الرِّجَالِ وَنَزَلَ الْقُرْآنُ فَقَرَءُوا الْقُرْآنَ وَعَلِمُوا مِنْ السُّنَّةِ
Yandi me songa beto [Ali ben Abdolla] me songa beto [Sufyan] yandi me tuba nde; Mu yulaka [Al A’masy], mpi yandi tubaka nde katuka na [Zaid bin Wahb] mu waka [Hudzaifah] ke tuba nde, yandi songaka beto nde nsangu mosi katukaka na zulu na bisika ya kubumbana ya ntima ya bantu, mpi Koran kulumukaka mpi na nima bo tangaka Koran.
Imam Bukhari : 6735
حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ أَخْبَرَنَا عَمْرُو بْنُ مُرَّةَ سَمِعْتُ مُرَّةَ الْهَمْدَانِيَّ يَقُولُ قَالَ عَبْدُ اللَّهِإِنَّ أَحْسَنَ الْحَدِيثِ كِتَابُ اللَّهِ وَأَحْسَنَ الْهَدْيِ هَدْيُ مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَشَرَّ الْأُمُورِ مُحْدَثَاتُهَا وَ{ إِنَّ مَا تُوعَدُونَ لَآتٍ وَمَا أَنْتُمْ بِمُعْجِزِينَ }
Na nima ya kuzabisa beto [Adamu bin Abu Iyas] me zabisa beto [Syu’ba] me songa beto [Amru bin Murrah], mono waka [Murrah Al Hamdani] ke tuba nde, [Abdullah] tubaka nde, ‘Kima ya kuluta mbote ya kutuba kele Mukanda ya Nzambi mpi lutwadisu ya kuluta mbote kele lutwadisu ya Muhammad mambu ya mpa kele ya kusambila. na nima yandi vutukilaka verse yai: ‘-Mambu ya bo me sila nge ta kwisa kibeni-’ -Qs. 134-.
Imam Bukhari : 6736
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنَا الزُّهْرِيُّ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ وَزَيْدِ بْنِ خَالِدٍ قَالَكُنَّا عِنْدَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَأَقْضِيَنَّ بَيْنَكُمَا بِكِتَابِ اللَّهِ
Yandi tubaka nde: “Kilumbu mosi beto vandaka na ndambu ya profete, na nima yandi tubaka nde: “Ya kieleka, mono ta baka lukanu na kati ya beno zole.”
Imam Bukhari : 6737
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سِنَانٍ حَدَّثَنَا فُلَيْحٌ حَدَّثَنَا هِلَالُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ كُلُّ أُمَّتِي يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ إِلَّا مَنْ أَبَى قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَنْ يَأْبَى قَالَ مَنْ أَطَاعَنِي دَخَلَ الْجَنَّةَ وَمَنْ عَصَانِي فَقَدْ أَبَى
Yau me zabisama na beto [Muhammad bin Sinan] me zabisa beto [Fulaih] me zabisa beto [Hilal bin Ali] katuka na [‘Atha bin Yasar] katuka na [Abu Hurairah], nde Ntumwa ya Nzambi tubaka nde: ‘Konso muntu na kati ya bantu na mono ke kotaka na paladisu katula kaka bayina ke ndimaka ve,’ nani kele ti badute?’ Profete vutulaka : ‘Konso muntu ya ke lemfukila mono ke kwenda na zulu ye konso muntu ya ke lemfukila mono ve ke tendula nde yandi kele na keti-keti’.
Imam Bukhari : 6738
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبَادَةَ أَخْبَرَنَا يَزِيدُ حَدَّثَنَا سَلِيمُ بْنُ حَيَّانَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مِينَاءَ حَدَّثَنَا أَوْ سَمِعْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُجَاءَتْ مَلَائِكَةٌ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ نَائِمٌ فَقَالَ بَعْضُهُمْ إِنَّهُ نَائِمٌ وَقَالَ بَعْضُهُمْ إِنَّ الْعَيْنَ نَائِمَةٌ وَالْقَلْبَ يَقْظَانُ فَقَالُوا إِنَّ لِصَاحِبِكُمْ هَذَا مَثَلًا فَاضْرِبُوا لَهُ مَثَلًا فَقَالَ بَعْضُهُمْ إِنَّهُ نَائِمٌ وَقَالَ بَعْضُهُمْ إِنَّ الْعَيْنَ نَائِمَةٌ وَالْقَلْبَ يَقْظَانُ فَقَالُوا مَثَلُهُ كَمَثَلِ رَجُلٍ بَنَى دَارًا وَجَعَلَ فِيهَا مَأْدُبَةً وَبَعَثَ دَاعِيًا فَمَنْ أَجَابَ الدَّاعِيَ دَخَلَ الدَّارَ وَأَكَلَ مِنْ الْمَأْدُبَةِ وَمَنْ لَمْ يُجِبْ الدَّاعِيَ لَمْ يَدْخُلْ الدَّارَ وَلَمْ يَأْكُلْ مِنْ الْمَأْدُبَةِ فَقَالُوا أَوِّلُوهَا لَهُ يَفْقَهْهَا فَقَالَ بَعْضُهُمْ إِنَّهُ نَائِمٌ وَقَالَ بَعْضُهُمْ إِنَّ الْعَيْنَ نَائِمَةٌ وَالْقَلْبَ يَقْظَانُ فَقَالُوا فَالدَّارُ الْجَنَّةُ وَالدَّاعِي مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَمَنْ أَطَاعَ مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَدْ أَطَاعَ اللَّهَ وَمَنْ عَصَى مُحَمَّدًا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَدْ عَصَى اللَّهَ وَمُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرْقٌ بَيْنَ النَّاسِتَابَعَهُ قُتَيْبَةُ عَنْ لَيْثٍ عَنْ خَالِدٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي هِلَالٍ عَنْ جَابِرٍ خَرَجَ عَلَيْنَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Yandi me songa beto [Muhammad bin Ubadah] Yandi me songa beto [Yazid] me songa beto [Salim bin Hayyan] mpi yandi me sikisa yo, me songa beto [Sa’id bin Mina’] me songa beto, to mono me wa [Jabir bin ‘Abdullah] ke tuba nde, ‘Bawanzio kwisaka na profete tubaka nde bawanzio ya nkaka tubaka nde, ‘Yandi ke lala!’ Na ntangu bantu ya nkaka ke tubaka nde ‘meso na yandi ke lala, kansi ntima na yandi ke telamaka ntangu yonso’. Na nima bo tubaka nde: ‘Ya kieleka nduku na nge kele kingana, yo yina sala kingana sambu na yandi’. Ebuna bankaka tubaka nde, ‘Yandi me lala!’ Bantu ya nkaka vandaka kutuba nde, ‘Meso na yandi ke lalaka, kansi ntima na yandi ke vandaka ntangu yonso ya kukangula meso’. Na nima bo tubaka nde, ‘Kingana yina kele bonso muntu yina ke tunga nzo, mpi ke fulusa nzo ti madia, na nima yandi ke tinda muntu ya ke binga, ebuna konso muntu yina ke lungisa emvitasio ya muntu yina me binga, yandi ke kota na nzo mpi ke dia madia yina, kansi konso muntu yina ta kutana ve ti muntu yina me binga yandi, yandi ta kota ve na nzo mpi ta dia mono ve. Bawanzio tubaka nde, ‘Pardo tanga kingana sambu yandi bakisa’. Ebuna bantu ya nkaka tubaka nde ‘Ya kieleka yandi ke lala!’ Bantu ya nkaka ke tubaka nde, ‘Meso lenda lala kansi ntima ke vandaka ntangu yonso ya kukangula meso’. Na nima bo tubaka nde: ‘Nzo yina kele zulu, mpi muntu ya ke binga kele Muhammad, disongidila konso muntu yina ke lemfukila Muhammad, yo ke tendula nde yandi ke lemfukila Allah, mpi konso muntu yina ke lemfukila ve Muhammad me lemfukila ve Nzambi’. Hadith yayi me ndimama na [Qutaibah] katuka na [Al Laits] katuka na [Khalid] katuka na [Sa’id bin Abu Hilal] katuka na [Jabir], ‘Ntumwa ya Nzambi kutanaka ti beto’.
Imam Bukhari : 6739
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ هَمَّامٍ عَنْ حُذَيْفَةَ قَالَيَا مَعْشَرَ الْقُرَّاءِ اسْتَقِيمُوا فَقَدْ سَبَقْتُمْ سَبْقًا بَعِيدًا فَإِنْ أَخَذْتُمْ يَمِينًا وَشِمَالًا لَقَدْ ضَلَلْتُمْ ضَلَالًا بَعِيدًا
Bo me zabisaka beto nde [Abu Nu’aim] me songa beto nde [Sufyan] ya [Al A’masy] ya [Ibrahim] ya [Hammam] ya [Khudzaifah] tubaka nde, ‘O bantu ya Koran, beno vanda ngolo, na mutindu yai beno ta nunga ntama mpi ntama, kansi kana beno me kwenda na diboko ya kitata tii na diboko ya kimama.
Imam Bukhari : 6740
حَدَّثَنَا أَبُو كُرَيْبٍ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ بُرَيْدٍ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَىعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّمَا مَثَلِي وَمَثَلُ مَا بَعَثَنِي اللَّهُ بِهِ كَمَثَلِ رَجُلٍ أَتَى قَوْمًا فَقَالَ يَا قَوْمِ إِنِّي رَأَيْتُ الْجَيْشَ بِعَيْنَيَّ وَإِنِّي أَنَا النَّذِيرُ الْعُرْيَانُ فَالنَّجَاءَ فَأَطَاعَهُ طَائِفَةٌ مِنْ قَوْمِهِ فَأَدْلَجُوا فَانْطَلَقُوا عَلَى مَهَلِهِمْ فَنَجَوْا وَكَذَّبَتْ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ فَأَصْبَحُوا مَكَانَهُمْ فَصَبَّحَهُمْ الْجَيْشُ فَأَهْلَكَهُمْ وَاجْتَاحَهُمْ فَذَلِكَ مَثَلُ مَنْ أَطَاعَنِي فَاتَّبَعَ مَا جِئْتُ بِهِ وَمَثَلُ مَنْ عَصَانِي وَكَذَّبَ بِمَا جِئْتُ بِهِ مِنْ الْحَقِّ
Yandi tubaka nde: ‘Kingana na mono mpi kingana ya nsangu yina mono nataka kele bonso muntu yina kwisaka na bantu yina monaka, ebuna mono kele ti basoda zole ti bantu na mono, ‘O. ya bantu yina kinkonga, ebuna gulusa nge, gulusa nge’. Na nima bimvuka ya nkaka ya bantu na bo lemfukaka mpi bo landaka nzietelo na bo mpi bo vandaka na lutaninu, kansi bankaka tubaka luvunu mpi bikalaka kisika yina bo vandaka tii kuna basoda nwanaka ti bo na suka-suka mpi kangaka bo. Yo kele kingana ya bantu yina lemfukilaka mono mpi landaka nsangu yina mono nataka, mpi kingana ya bantu yina lemfukilaka mono ve mpi kusaka kieleka yina mono nataka.’