Imam Bukhari : 6561
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي صَعْصَعَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُوشِكُ أَنْ يَكُونَ خَيْرَ مَالِ الْمُسْلِمِ غَنَمٌ يَتْبَعُ بِهَا شَعَفَ الْجِبَالِ وَمَوَاقِعَ الْقَطْرِ يَفِرُّ بِدِينِهِ مِنْ الْفِتَنِ
Yandi tubaka nde: na zulu ya bangumba mpi na bisika yina mvula vandaka kunoka, yandi tinaka sambu na kugulusa dibundu na yandi na malulu ya luvunu’.
Imam Bukhari : 6562
حَدَّثَنَا مُعَاذُ بْنُ فَضَالَةَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَسَأَلُوا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَحْفَوْهُ بِالْمَسْأَلَةِ فَصَعِدَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ يَوْمٍ الْمِنْبَرَ فَقَالَ لَا تَسْأَلُونِي عَنْ شَيْءٍ إِلَّا بَيَّنْتُ لَكُمْ فَجَعَلْتُ أَنْظُرُ يَمِينًا وَشِمَالًا فَإِذَا كُلُّ رَجُلٍ لَافٌّ رَأْسَهُ فِي ثَوْبِهِ يَبْكِي فَأَنْشَأَ رَجُلٌ كَانَ إِذَا لَاحَى يُدْعَى إِلَى غَيْرِ أَبِيهِ فَقَالَ يَا نَبِيَّ اللَّهِ مَنْ أَبِي فَقَالَ أَبُوكَ حُذَافَةُ ثُمَّ أَنْشَأَ عُمَرُ فَقَالَ رَضِينَا بِاللَّهِ رَبًّا وَبِالْإِسْلَامِ دِينًا وَبِمُحَمَّدٍ رَسُولًا نَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ سُوءِ الْفِتَنِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا رَأَيْتُ فِي الْخَيْرِ وَالشَّرِّ كَالْيَوْمِ قَطُّ إِنَّهُ صُوِّرَتْ لِي الْجَنَّةُ وَالنَّارُ حَتَّى رَأَيْتُهُمَا دُونَ الْحَائِطِ فَكَانَ قَتَادَةُ يَذْكُرُ هَذَا الْحَدِيثَ عِنْدَ هَذِهِ الْآيَةِ{ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَسْأَلُوا عَنْ أَشْيَاءَ إِنْ تُبْدَ لَكُمْ تَسُؤْكُمْ }وَقَالَ عَبَّاسٌ النَّرْسِيُّ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ أَنَّ أَنَسًا حَدَّثَهُمْ أَنَّ نَبِيَّ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِهَذَا وَقَالَ كُلُّ رَجُلٍ لَافًّا رَأْسَهُ فِي ثَوْبِهِ يَبْكِي وَقَالَ عَائِذًا بِاللَّهِ مِنْ سُوءِ الْفِتَنِ أَوْ قَالَ أَعُوذُ بِاللَّهِ مِنْ سَوْأَى الْفِتَنِ و قَالَ لِي خَلِيفَةُ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ زُرَيْعٍ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ وَمُعْتَمِرٌ عَنْ أَبِيهِ عَنْ قَتَادَةَ أَنَّ أَنَسًا حَدَّثَهُمْ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِهَذَا وَقَالَ عَائِذًا بِاللَّهِ مِنْ شَرِّ الْفِتَنِ
Yandi me tuba nde, banduku yulaka Ntumwa bangiufula mingi na mpila nde bo vandaka na kati-kati ya ngolo ti bangiufula. Na yau, Ntumwa sallallaahu ‘alaihi wasallam kilumbu mosi tombukaka na zulu ya estrade mpi tubaka nde: ‘Nge ke yulaka mono ve sambu na kima mosi, katula kaka kana mono tendudila nge yo,’ na nima mono talaka na diboko ya kitata ti ya kimama, kukonda kuzaba nde bantu yonso vandaka kukanga ntu na bo na bilele na bo ntangu bo vandaka kudila, muntu mosi monanaka yina vandaka ntangu ya nkaka na nzila ya muntu na yandi kuluta yandi; ‘O Nabi, nani kele tata na mono? ’ Ntumwa vutulaka nde: ‘Tata na nge kele Hudzafah’. Mbongo Umar kwendaka ntinu na kutuba nde; -Beto ke sepela na Allah bonso rabb, na Islam bonso dibundu, mpi na Muhammad bonso kinati-nsangu, beto ke sosa kisika ya kutinina ya mbi na Nzambi. ‘Alaihi Nzambi tubaka nde; ‘Mono me monaka ntete ve mambu ya mbi ti ya mbote bonso bubu yai, sambu bubu yai bo monisaka mono zulu ti bilungi na mpila nde mono monaka mambu yonso zole na nima ya kibaka yai’. Mpi Qatadah ketubilaka ntangu yonso hadith yai na yina metala verse yai: ‘O beno bantu ya kekwikilaka, beno yula ve sambu na kima mosi ya bo mesonga beno, yo tanatila beno mpenza mpasi -QS. Almaida; 101-. [Abbas An Narsi] tubaka nde, Yandi me songa beto [Yazid bin Zurai] me songa beto [Sa’id] me songa beto [Qotadah], nde [Anasi] me songa bo; 10:10, 11. 10 Muntu yonso ke ziungaka ntu na yandi na bilele na yandi ntangu yandi ke dila, mpi yandi ke tubaka ti mukanda yina nde: ‘Mono ke sosa kisika ya kutina na Allah na mambu ya mbi ya kutonga- to yandi tubaka nde; -Mu ke sosa kisika ya kubumbana na Allah na mambu ya mbi ya kutonga-. Na ntangu yina [Kalifa] songaka mono. Yandi me songa beto [Yazid bin Zurai’] me songa beto [Sa’id] ti [Mu’tamir] katuka na [tata na yandi] katuka na [Qotadah], nde [Anas] songaka bo, katuka na Ntumwa saw na Hadith yai mpi yandi tubaka ti editeur; - sosa kisika ya kubumbana na Allah na mambu ya mbi ya kutonga-.
Imam Bukhari : 6563
حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَالِمٍ عَنْ أَبِيهِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهُ قَامَ إِلَى جَنْبِ الْمِنْبَرِ فَقَالَ الْفِتْنَةُ هَا هُنَا الْفِتْنَةُ هَا هُنَا مِنْ حَيْثُ يَطْلُعُ قَرْنُ الشَّيْطَانِ أَوْ قَالَ قَرْنُ الشَّمْسِ
me songa mono [Abdullah bin Muhammad] me songa beto [Hysyam bin Yusuf] katuka na [Ma’mar] katuka na [Az Zuhri] katuka na [Salim] katuka na [tata na yandi] katuka na [tata na yandi] katuka na profete saw. Satana ke monana,’ to yandi tubaka nde: ‘bibongo ya ntangu’.
Imam Bukhari : 6564
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا لَيْثٌ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاأَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ مُسْتَقْبِلٌ الْمَشْرِقَ يَقُولُ أَلَا إِنَّ الْفِتْنَةَ هَا هُنَا مِنْ حَيْثُ يَطْلُعُ قَرْنُ الشَّيْطَانِ
Yandi me zabisa beto [Qutaibah bin Sa’id] me songa beto [Laits] katuka na [Nafi’] katuka na [Ibn Umar] radliallahu ‘anhuma, yandi waka Ntumwa ya Nzambi kutuba ntangu yandi vandaka kutala na ndambu ya esti nde: ‘Beno zaba nde fitnah ke katukaka awa, yina kele kisika yina diabulu ke monanaka’.
Imam Bukhari : 6565
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا أَزْهَرُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ ابْنِ عَوْنٍ عَنْ نَافِعٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَذَكَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اللَّهُمَّ بَارِكْ لَنَا فِي شَأْمِنَا اللَّهُمَّ بَارِكْ لَنَا فِي يَمَنِنَا قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَفِي نَجْدِنَا قَالَ اللَّهُمَّ بَارِكْ لَنَا فِي شَأْمِنَا اللَّهُمَّ بَارِكْ لَنَا فِي يَمَنِنَا قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَفِي نَجْدِنَا فَأَظُنُّهُ قَالَ فِي الثَّالِثَةِ هُنَاكَ الزَّلَازِلُ وَالْفِتَنُ وَبِهَا يَطْلُعُ قَرْنُ الشَّيْطَانِ
Yau me zabisama na beto [‘Ali bin Abdullah] me zabisa beto [Azhar bin Sa’d] katuka na [Ibn ‘Aun] katuka na [Nafi’] katuka na [Ibn ‘Umar] tubaka nde, Ntumwa saw salaka kilumbu mosi kisambu mosi; ‘O Nzambi, pesa beto balusakumunu na Sham na beto, O Nzambi, pesa beto balusakumunu na Yemen na beto’. Banduku tubaka nde; ‘O Ntumwa ya Nzambi, mpi mpi na Nejed na beto! ’ Rasulullah tangaka kisambu yai: ‘O Nzambi, pesa beto balusakumunu na Sham na beto, O Nzambi, pesa beto balusakumunu na Yemen na beto’. Banduku tubaka nde; ‘O Ntumwa ya Nzambi, mpi na Nejed na beto! ’ mpi mutindu mono ke yibuka, na mbala ya tatu, yandi tubaka nde; ‘Kutekita ti kutonga ke basika, mpi kuna bibongo ya Satana ke monana’.
Imam Bukhari : 6566
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ شَاهِينَ الْوَاسِطِيُّ حَدَّثَنَا خَالِدٌ عَنْ بَيَانٍ عَنْ وَبَرَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ قَالَ خَرَجَ عَلَيْنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَفَرَجَوْنَا أَنْ يُحَدِّثَنَا حَدِيثًا حَسَنًا قَالَ فَبَادَرَنَا إِلَيْهِ رَجُلٌ فَقَالَ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ حَدِّثْنَا عَنْ الْقِتَالِ فِي الْفِتْنَةِ وَاللَّهُ يَقُولُ{ وَقَاتِلُوهُمْ حَتَّى لَا تَكُونَ فِتْنَةٌ }فَقَالَ هَلْ تَدْرِي مَا الْفِتْنَةُ ثَكِلَتْكَ أُمُّكَ إِنَّمَا كَانَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقَاتِلُ الْمُشْرِكِينَ وَكَانَ الدُّخُولُ فِي دِينِهِمْ فِتْنَةً وَلَيْسَ كَقِتَالِكُمْ عَلَى الْمُلْكِ
Yandi me songa beto nde [Khalid] ya [Bayan] ya [Wabarah ya Abdurrahman] ya [Sa’id ya [Sa’id] me kutana ti beto, beto ke tula kivuvu kibeni nde yandi ta songa beto disolo ya mbote. Na mbala mosi muntu mosi yina vandaka na ntwala na beto kutanaka ti yandi mpi tubaka nde; ‘O Abu Abdurrahman, tubila beto disolo mosi ya mvita na luvunu yina Allah me tuba nde: ‘Mpi nwana ti bo tii kuna luvunu ta vanda diaka ve na ntoto’ -QS. Albakara; 193-. Yo yina, Abdola bin Omar yulaka nde; ‘Nge me zaba nki kele kutonga, nsukami mama na nge me vidisa nge. Na ntangu ya ntama, Muhammad vandaka kunwana ti bantu yina vandaka kusambila banzambi mingi mpi konso muntu yina vandaka kukota na dibundu na bo - kusoba mabundu - yo yina kutonga ke tendula ve, mpi kutonga ke tendula ve mvita na beno ti bantotila - bamfumu -.
Imam Bukhari : 6567
حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ حَدَّثَنَا شَقِيقٌ سَمِعْتُ حُذَيْفَةَ يَقُولُبَيْنَا نَحْنُ جُلُوسٌ عِنْدَ عُمَرَ إِذْ قَالَ أَيُّكُمْ يَحْفَظُ قَوْلَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْفِتْنَةِ قَالَ فِتْنَةُ الرَّجُلِ فِي أَهْلِهِ وَمَالِهِ وَوَلَدِهِ وَجَارِهِ تُكَفِّرُهَا الصَّلَاةُ وَالصَّدَقَةُ وَالْأَمْرُ بِالْمَعْرُوفِ وَالنَّهْيُ عَنْ الْمُنْكَرِ قَالَ لَيْسَ عَنْ هَذَا أَسْأَلُكَ وَلَكِنْ الَّتِي تَمُوجُ كَمَوْجِ الْبَحْرِ قَالَ لَيْسَ عَلَيْكَ مِنْهَا بَأْسٌ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ إِنَّ بَيْنَكَ وَبَيْنَهَا بَابًا مُغْلَقًا قَالَ عُمَرُ أَيُكْسَرُ الْبَابُ أَمْ يُفْتَحُ قَالَ بَلْ يُكْسَرُ قَالَ عُمَرُ إِذًا لَا يُغْلَقَ أَبَدًا قُلْتُ أَجَلْ قُلْنَا لِحُذَيْفَةَ أَكَانَ عُمَرُ يَعْلَمُ الْبَابَ قَالَ نَعَمْ كَمَا يَعْلَمُ أَنَّ دُونَ غَدٍ لَيْلَةً وَذَلِكَ أَنِّي حَدَّثْتُهُ حَدِيثًا لَيْسَ بِالْأَغَالِيطِ فَهِبْنَا أَنْ نَسْأَلَهُ مَنْ الْبَابُ فَأَمَرْنَا مَسْرُوقًا فَسَأَلَهُ فَقَالَ مَنْ الْبَابُ قَالَ عُمَرُ
Yandi me songa beto [Tata na mono] me songa beto [Al A’masy] me songa beto [Syaqiq] Mono me wa [Khudzaifah] ke tuba nde; ntangu beto vandaka ti Omar, yandi yulaka na kintulumukina nde; ‘Nani na kati na beno me kanga na ntu bangogo ya Ntumwa saw na yina me tala kutonga? ’ na nima Khudzaifa vutulaka nde; ‘Kutonga muntu na dibuta na yandi, na bima na yandi, na bana na yandi ti na bamfinangani na yandi lenda katuka na kisambu, na makabu ya mawa, mpi na amar ma’ruf nahyi ungkar’. Umar tubaka nde; ‘Yau kele ve sambu na mambu yai ya mono ke yula beno, kansi sambu na -kutonga- yina ke pumbukaka bonso malulu ya nzadi-mungwa’. Khudzaifa tubaka nde; ‘Nge ke na bupusi ve na luvunu, Amir al-mu’minin, sambu na kati na nge ti luvunu kele ti kielo ya kukangama’. Umar yulaka nde; ‘Keti bo bukaka kielo to bo kangulaka yo? ’ Khudzaifa vutulaka nde; ‘ata kupasuka’. Yo yina Omar tubaka nde; ‘Na nima yo ta kangama ve kimakulu’. Mono vutulaka nde; ‘Yau kele mutindu yina’. Mono yulaka Khudzaifa nde; ‘Keti Omar me zaba kielo yina? ’ Khudzaifa vutulaka nde; ‘Ee, mutindu yandi zabaka nde na nima ya mbasi mpimpa ta vanda, yina vandaka sambu mono songaka yandi Hadith kukonda kifu, yo yina beto vandaka kudiyangisa na kuyula Umar nani vandaka kielo ya kieleka’. na nima beto pesaka Masruq ntuma ya kulomba Khudzaifa; -nani kele kielo yina-, Khudzaifah vutulaka; ‘Umar’.
Imam Bukhari : 6568
حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ أَبِي مَرْيَمَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ شَرِيكِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي مُوسَى الْأَشْعَرِيِّ قَالَخَرَجَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمًا إِلَى حَائِطٍ مِنْ حَوَائِطِ الْمَدِينَةِ لِحَاجَتِهِ وَخَرَجْتُ فِي إِثْرِهِ فَلَمَّا دَخَلَ الْحَائِطَ جَلَسْتُ عَلَى بَابِهِ وَقُلْتُ لَأَكُونَنَّ الْيَوْمَ بَوَّابَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَمْ يَأْمُرْنِي فَذَهَبَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَضَى حَاجَتَهُ وَجَلَسَ عَلَى قُفِّ الْبِئْرِ فَكَشَفَ عَنْ سَاقَيْهِ وَدَلَّاهُمَا فِي الْبِئْرِ فَجَاءَ أَبُو بَكْرٍ يَسْتَأْذِنُ عَلَيْهِ لِيَدْخُلَ فَقُلْتُ كَمَا أَنْتَ حَتَّى أَسْتَأْذِنَ لَكَ فَوَقَفَ فَجِئْتُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ أَبُو بَكْرٍ يَسْتَأْذِنُ عَلَيْكَ قَالَ ائْذَنْ لَهُ وَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ فَدَخَلَ فَجَاءَ عَنْ يَمِينِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَكَشَفَ عَنْ سَاقَيْهِ وَدَلَّاهُمَا فِي الْبِئْرِ فَجَاءَ عُمَرُ فَقُلْتُ كَمَا أَنْتَ حَتَّى أَسْتَأْذِنَ لَكَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ائْذَنْ لَهُ وَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ فَجَاءَ عَنْ يَسَارِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَكَشَفَ عَنْ سَاقَيْهِ فَدَلَّاهُمَا فِي الْبِئْرِ فَامْتَلَأَ الْقُفُّ فَلَمْ يَكُنْ فِيهِ مَجْلِسٌ ثُمَّ جَاءَ عُثْمَانُ فَقُلْتُ كَمَا أَنْتَ حَتَّى أَسْتَأْذِنَ لَكَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ائْذَنْ لَهُ وَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ مَعَهَا بَلَاءٌ يُصِيبُهُ فَدَخَلَ فَلَمْ يَجِدْ مَعَهُمْ مَجْلِسًا فَتَحَوَّلَ حَتَّى جَاءَ مُقَابِلَهُمْ عَلَى شَفَةِ الْبِئْرِ فَكَشَفَ عَنْ سَاقَيْهِ ثُمَّ دَلَّاهُمَا فِي الْبِئْرِ فَجَعَلْتُ أَتَمَنَّى أَخًا لِي وَأَدْعُو اللَّهَ أَنْ يَأْتِيَقَالَ ابْنُ الْمُسَيَّبِ فَتَأَوَّلْتُ ذَلِكَ قُبُورَهُمْ اجْتَمَعَتْ هَا هُنَا وَانْفَرَدَ عُثْمَانُ
Yandi me zabisa beto [Sa’id bin Abu Maryam] Yandi me songa beto [Muhammad bin Ja’far] katuka na [Syarik bin Abdullah] katuka na [Sa’id bin Al Musayyab] katuka na [Abu Musa Al Asy’ari] tubaka nde, Profete sallallaahu ‘alaihi wasallam kilumbu mosi basikaka na kilanga mosi ya Medina, mpi sambu na bantu ya nkaka. Ntangu yandi kotaka na kilanga, mono vandaka na kielo mpi mono kuditubilaka nde; 'Bubu yai mono kele nkengidi ya kielo ya Ntumwa ata yandi pesaka mono ve ntuma ya kusala yo'. Ntumwa saw landaka na kukwenda mpi kumanisa mpusa na yandi, yandi vandaka na zulu ya dibulu ya masa mpi yandi kangulaka bana na yandi zole ya bangombe mpi yandi tulaka bo yonso zole na dibulu ya masa -dibulu-. Abu Bakr kwisaka mpi lombaka yandi nswa ya kukota, yo yina mono tubaka nde; ‘Nge bikala kisika nge kele tii kuna mono ta lomba nswa sambu na nge! ’ Abu Bakr me telama tii kuna mono me kutana ti Ntumwa mpi mono me tuba nde; 'O Nabi, Abu Bakr ke lomba nge nswa'. Profete vutulaka nde: ‘pesa yandi nswa, mpi pesa yandi nsangu ya mbote ti zulu!’. Abu Bakr kotaka na kilanga mpi katukaka na ndambu ya diboko ya kitata ya Ntumwa saw. Na nima yandi kangulaka bana na yandi zole ya bangombe mpi tulaka bo na dibulu -masa-. Na nima Omar kwisaka, yo yina mono tubaka nde; ‘Nge bikala kisika nge kele tii kuna mono ta lomba nswa sambu na nge! ’ Ntumwa saw na nima tubaka nde; ‘Pesa yandi nswa, mpi pesa yandi nsangu ya mbote ya me katuka na zulu,’ na nima yandi katukaka na diboko ya kimama ya Profete sallallaahu ‘alaihi wasallam mpi kangulaka bana na yandi zole ya bangombe mpi na nima yandi tulaka yo na dibulu ya masa, na nima nsongi ya dibulu ya masa kumaka ya kufuluka, na mpila nde kisika ya mpamba vandaka diaka ve sambu na dibulu ya masa. Na nima Othman kwisaka, yo yina mono tubaka nde ‘nge bikala kisika nge kele tii kuna mono ta lomba nswa sambu na nge! ’ Yo yina Ntumwa tubaka nde: ‘Pesa yandi nswa, mpi pesa yandi nsangu ya mbote ya zulu, mpi ti zulu kele ti kigonsa yina ta bwila yandi’. Uthman kotaka kansi yandi monaka ve kisika ya kuvanda ti bo yo yina yandi balukaka yo yina yandi katukaka na ntwala na bo na munoko ya dibulu ya masa -piscine-, na nima yandi kangulaka bana-bangombe na yandi mpi yandi tulaka makulu na yandi na kati ya dibulu ya masa. Yo yina, mono vandaka kuyindula mpangi na mono, mpi mono vandaka kusamba Allah na kukwisa nswalu. Ibnul Musayibi tubaka nde; ‘Yo yina mono ke tuba na ntwala nde katuka na diambu yina, maziamu na bo ta vanda kisika mosi awa, kansi maziamu ya Uthman ta vanda ya kukabwana.
Imam Bukhari : 6569
حَدَّثَنِي بِشْرُ بْنُ خَالِدٍ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ سُلَيْمَانَ سَمِعْتُ أَبَا وَائِلٍ قَالَ قِيلَ لِأُسَامَةَأَلَا تُكَلِّمُ هَذَا قَالَ قَدْ كَلَّمْتُهُ مَا دُونَ أَنْ أَفْتَحَ بَابًا أَكُونُ أَوَّلَ مَنْ يَفْتَحُهُ وَمَا أَنَا بِالَّذِي أَقُولُ لِرَجُلٍ بَعْدَ أَنْ يَكُونَ أَمِيرًا عَلَى رَجُلَيْنِ أَنْتَ خَيْرٌ بَعْدَ مَا سَمِعْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ يُجَاءُ بِرَجُلٍ فَيُطْرَحُ فِي النَّارِ فَيَطْحَنُ فِيهَا كَطَحْنِ الْحِمَارِ بِرَحَاهُ فَيُطِيفُ بِهِ أَهْلُ النَّارِ فَيَقُولُونَ أَيْ فُلَانُ أَلَسْتَ كُنْتَ تَأْمُرُ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَى عَنْ الْمُنْكَرِ فَيَقُولُ إِنِّي كُنْتُ آمُرُ بِالْمَعْرُوفِ وَلَا أَفْعَلُهُ وَأَنْهَى عَنْ الْمُنْكَرِ وَأَفْعَلُهُ
Yandi me songa mono [Bisyr bin Khalid] Yandi me songa beto [Muhammad bin Ja’far] katuka na [Syu’ba] katuka na [Suliman], mono waka [Abu Wa’il] ke tuba, mbala mosi bo lombaka [Usamah]; ‘Sambu na nki nge ke solulaka ve ti muntu yai? ’ Usama vutulaka nde; ‘Mono me binga muntu yina na kusolula, mpi ntangu yai mono ke zola ve kukangula disolo yina mono vandaka muntu ya ntete ya kukangula, mpi mono ta tuba ve na muntu yina me kumaka ntwadisi ya bantu zole; ‘Nge kele mbote’, na nima ya kuwa nde Rasulullah ke tuba nde; ‘Bo ta nata muntu, na nima bo ta losa yandi na bilungi, na nima kuna yandi ta baluka-baluka bonso mpunda yina ke benda mulangi, na nima bantu ya bilungi ta ziunga muntu yina mpi ta yula; ‘He mutindu yina mpi mutindu yina, keti nge vandaka kupesa ve ntuma ya mbote mpi kubuyisa mambu ya mbi? ’ Yandi vutulaka nde; ‘Ee, mono vandaka kupesa ntuma ya kusala mambu ya mbote, kansi mono vandaka kusala yo ve, mpi mono vandaka kubuyisa mambu ya mbi, kansi na kisika na yo mono vandaka kusala yo’.’
Imam Bukhari : 6570
حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ الْهَيْثَمِ حَدَّثَنَا عَوْفٌ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ أَبِي بَكْرَةَ قَالَلَقَدْ نَفَعَنِي اللَّهُ بِكَلِمَةٍ أَيَّامَ الْجَمَلِ لَمَّا بَلَغَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ فَارِسًا مَلَّكُوا ابْنَةَ كِسْرَى قَالَ لَنْ يُفْلِحَ قَوْمٌ وَلَّوْا أَمْرَهُمْ امْرَأَةً
Yandi me songa beto nde [Uthman bin Al Haitsam] me songa beto nde [‘Auf] katuka na [Al Hasan] katuka na [Abu Bakrah] tubaka nde; Na bilumbu ya mvita ya Jamal, mono me baka dilongi na nsangu ya Profete, kibeni ntangu yandi zabaka nde kimfumu ya Persia me tula mwana ya Kisra ya nkento ntotila, yandi tubaka mbala mosi nde: ‘Yo ta vanda mbote ve sambu na bantu yina ke tula nkento mosi ya affir na bo bonso ntwadisi.
Imam Bukhari : 6571
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ آدَمَ حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ عَيَّاشٍ حَدَّثَنَا أَبُو حَصِينٍ حَدَّثَنَا أَبُو مَرْيَمَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ زِيَادٍ الْأَسَدِيُّ قَالَلَمَّا سَارَ طَلْحَةُ وَالزُّبَيْرُ وَعَائِشَةُ إِلَى الْبَصْرَةِ بَعَثَ عَلِيٌّ عَمَّارَ بْنَ يَاسِرٍ وَحَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ فَقَدِمَا عَلَيْنَا الْكُوفَةَ فَصَعِدَا الْمِنْبَرَ فَكَانَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ فَوْقَ الْمِنْبَرِ فِي أَعْلَاهُ وَقَامَ عَمَّارٌ أَسْفَلَ مِنْ الْحَسَنِ فَاجْتَمَعْنَا إِلَيْهِ فَسَمِعْتُ عَمَّارًا يَقُولُ إِنَّ عَائِشَةَ قَدْ سَارَتْ إِلَى الْبَصْرَةِ وَ وَاللَّهِ إِنَّهَا لَزَوْجَةُ نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَلَكِنَّ اللَّهَ تَبَارَكَ وَتَعَالَى ابْتَلَاكُمْ لِيَعْلَمَ إِيَّاهُ تُطِيعُونَ أَمْ هِيَ
Yandi me songa beto [Abdullah bin Muhammad] me songa beto [Yahya bin Adam] me songa beto [Abu Bakr bin Iyyasy] me songa beto [Abu Hashin] me songa beto [Abu Maryam Abdullah bin Ziyad Al Asadi] me tuba nde; Ntangu Talha, Zubair ti Aisyah kwendaka na Basra, Ali tindaka ‘Amar bin Yasir ti Hasan bin Ali na beto na Kufah, na nima bo zole tombukaka na minbar. Na ntangu yina, Al Hasan bin Ali vandaka na minbar na zulu ya bimatinu, ntangu Ammar vandaka ya kutelama na nsi ya Al Hasan, beto vukanaka na nziunga na yandi, mpi mono waka [‘Ammar] ke tuba nde; 'Aisyah ke kwenda na Basra, na zina ya Nzambi, yandi kele nkento ya Ntumwa na nge - na inza yai ti na nima, kansi Nzambi Tabaraka wata'ala ke meka nge sambu Yandi zaba kana nge ke lemfukila YANDI to Aisyah'.
Imam Bukhari : 6572
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي غَنِيَّةَ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ قَامَ عَمَّارٌعَلَى مِنْبَرِ الْكُوفَةِ فَذَكَرَ عَائِشَةَ وَذَكَرَ مَسِيرَهَا وَقَالَ إِنَّهَا زَوْجَةُ نَبِيِّكُمْ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَلَكِنَّهَا مِمَّا ابْتُلِيتُمْ
Yandi me songa beto nde [Abu Nu’aim] me songa beto [Ibn Abi Ghaniyah] katuka na [Al Hakam] katuka na [Abu Wa`il]; [‘Ammar] telamaka na zulu ya minbar ya Kufa, na nima yandi tubilaka Aisyah ti kukwenda na yandi, mpi yandi tubaka nde; ‘Yandi kele nkento ya Ntumwa na beno -saww- na inza yai ti na nima, kansi yandi kele na kati ya bima yina beno ke mekamaka na yo’.
Imam Bukhari : 6573
حَدَّثَنَا بَدَلُ بْنُ الْمُحَبَّرِ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ أَخْبَرَنِي عَمْرٌو سَمِعْتُ أَبَا وَائِلٍ يَقُولُدَخَلَ أَبُو مُوسَى وَأَبُو مَسْعُودٍ عَلَى عَمَّارٍ حَيْثُ بَعَثَهُ عَلِيٌّ إِلَى أَهْلِ الْكُوفَةِ يَسْتَنْفِرُهُمْ فَقَالَا مَا رَأَيْنَاكَ أَتَيْتَ أَمْرًا أَكْرَهَ عِنْدَنَا مِنْ إِسْرَاعِكَ فِي هَذَا الْأَمْرِ مُنْذُ أَسْلَمْتَ فَقَالَ عَمَّارٌ مَا رَأَيْتُ مِنْكُمَا مُنْذُ أَسْلَمْتُمَا أَمْرًا أَكْرَهَ عِنْدِي مِنْ إِبْطَائِكُمَا عَنْ هَذَا الْأَمْرِ وَكَسَاهُمَا حُلَّةً حُلَّةً ثُمَّ رَاحُوا إِلَى الْمَسْجِدِ
Yandi me songa beto [Badal bin Al Muhabbar] me songa beto [Syu’ba] me songa beto [‘Amru] Mono me wa [Abu Wa’il] ke tuba nde; [Abu Musa] ti [Abu Mas’ud] kutanaka ti [‘Ammar] ntangu yandi tindamaka na Ali na Kufa sambu na kubinga bantu ya Kufa na kukota na ndonga na yandi, na nima bo zole tubaka na Ammar nde; 'Beto me mona nge ve kusala kima mosi ya beto ke mengaka kuluta nswalu na nge na diambu yai banda nge me kuma Islam'. Na nima ‘Amar vutulaka nde; ‘Mpi mono me monaka ntete ve beno zole kusala kima yina mono ke mengaka kuluta retard na beno ya kulanda diambu yai,’ na nima Ammar pesaka konso muntu na kati na bo lele mosi, na nima bo tatu kwendaka na mosquée.
Imam Bukhari : 6574
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ شَقِيقِ بْنِ سَلَمَةَكُنْتُ جَالِسًا مَعَ أَبِي مَسْعُودٍ وَأَبِي مُوسَى وَعَمَّارٍ فَقَالَ أَبُو مَسْعُودٍ مَا مِنْ أَصْحَابِكَ أَحَدٌ إِلَّا لَوْ شِئْتُ لَقُلْتُ فِيهِ غَيْرَكَ وَمَا رَأَيْتُ مِنْكَ شَيْئًا مُنْذُ صَحِبْتَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْيَبَ عِنْدِي مِنْ اسْتِسْرَاعِكَ فِي هَذَا الْأَمْرِ قَالَ عَمَّارٌ يَا أَبَا مَسْعُودٍ وَمَا رَأَيْتُ مِنْكَ وَلَا مِنْ صَاحِبِكَ هَذَا شَيْئًا مُنْذُ صَحِبْتُمَا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْيَبَ عِنْدِي مِنْ إِبْطَائِكُمَا فِي هَذَا الْأَمْرِ فَقَالَ أَبُو مَسْعُودٍ وَكَانَ مُوسِرًا يَا غُلَامُ هَاتِ حُلَّتَيْنِ فَأَعْطَى إِحْدَاهُمَا أَبَا مُوسَى وَالْأُخْرَى عَمَّارًا وَقَالَ رُوحَا فِيهِ إِلَى الْجُمُعَةِ
Na nima ya kuzabisa beto [Abdan] katuka na [Abu Hamzah] katuka na [Al Amasy] katuka na [Syaqiq bin Salamah], kilumbu mosi mono vandaka ti [Abu Mas’ud] ti [Abu Musa] ti [Ammar], Abu Mas’ud tubaka nde; 'Ata muntu mosi ve na kati ya banduku na nge kele yina kana mono zola mono ta tuba kibeni mambu na yandi katula kaka nge, mpi mono me monaka ntete ve kima mosi na nge yina me pesa mono foti mingi banda nge me kuma nduku ya Ntumwa saw kuluta nswalu na nge ya kukota na mambu yai'. Ammar vutulaka nde; 'O Abu Mas'ud, ye mono me mona ata kima mosi ve na nge to na banduku na nge kima ya kuluta mbi sambu na mono banda nge me kuma nduku ya Ntumwa saw. Na nima Abu Mas’ud tubaka nde - na ntangu yina yandi vandaka ti madia mingi -; ‘He mwana ya fioti, pardo baka bilele zole sambu na bantu yai zole,’ mosi sambu na Abu Musa, mpi ya nkaka sambu na Ammar, na nima yandi tubaka; ‘Beno zole kwenda kusala bisambu ya Kitanu’.
Imam Bukhari : 6575
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُثْمَانَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنْ الزُّهْرِيِّ أَخْبَرَنِي حَمْزَةُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَ أَنَّهُ سَمِعَ ابْنَ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَنْزَلَ اللَّهُ بِقَوْمٍ عَذَابًا أَصَابَ الْعَذَابُ مَنْ كَانَ فِيهِمْ ثُمَّ بُعِثُوا عَلَى أَعْمَالِهِمْ
Yandi me zabisa beto [Abdullah bin Uthman], Yandi me songa beto [Abdullah] me songa beto [Yunus] katuka na [Az Zuhri] me songa beto [Hamzah bin Abdullah bin Umar], yandi me wa [Ibn Umar] radiallahu 'anhuma ke tuba nde, ndola ta simba konso muntu yina kele pana. na kati na bo, ebuna bo ta sambisa bo na kutadila bisalu na bo’.
Imam Bukhari : 6576
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ أَبُو مُوسَىوَلَقِيتُهُ بِالْكُوفَةِ وَجَاءَ إِلَى ابْنِ شُبْرُمَةَ فَقَالَ أَدْخِلْنِي عَلَى عِيسَى فَأَعِظَهُ فَكَأَنَّ ابْنَ شُبْرُمَةَ خَافَ عَلَيْهِ فَلَمْ يَفْعَلْ قَالَ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ قَالَ لَمَّا سَارَ الْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا إِلَى مُعَاوِيَةَ بِالْكَتَائِبِ قَالَ عَمْرُو بْنُ الْعَاصِ لِمُعَاوِيَةَ أَرَى كَتِيبَةً لَا تُوَلِّي حَتَّى تُدْبِرَ أُخْرَاهَا قَالَ مُعَاوِيَةُ مَنْ لِذَرَارِيِّ الْمُسْلِمِينَ فَقَالَ أَنَا فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَامِرٍ وَعَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ سَمُرَةَ نَلْقَاهُ فَنَقُولُ لَهُ الصُّلْحَ قَالَ الْحَسَنُ وَلَقَدْ سَمِعْتُ أَبَا بَكْرَةَ قَالَ بَيْنَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَخْطُبُ جَاءَ الْحَسَنُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ابْنِي هَذَا سَيِّدٌ وَلَعَلَّ اللَّهَ أَنْ يُصْلِحَ بِهِ بَيْنَ فِئَتَيْنِ مِنْ الْمُسْلِمِينَ
Yandi me zabisa beto [Ali ben Abdullah] Yandi me songa beto [Sufyan] me songa beto [Izraele Abu Musa] mpi mono kutanaka ti yandi na Kufa, na nima Izraele Abu Musa kutanaka ti Ibn Syubrumah mpi tubaka nde; ‘Kukutana ti mono ti Yezu sambu mono pesa yandi bandongisila,’ kansi yo vandaka bonso nde Ibnu Syubrumah vandaka kuwa yandi boma yo yina yandi salaka yo ve. Yandi tendulaka nde; me songa beto [Al Hasan] yandi tubaka; Ntangu Al Hasan bin Ali, bika Nzambi kusepedisa yandi, kwendaka kukutana ti Muawiya ti basoda na yandi, Amru bin Ash tubaka na Muawiya nde; ‘Mono monaka basoda yina zolaka ve kutina tii kuna bo ta nata basoda ya bambeni na bo na nima.’ Mu’awiya tubaka nde; ‘Ebuna nani ta keba bana ya Bamizilma? ’ ‘Mono kele’ Amru bin ‘ash vutulaka. Abdullah bin Amir ti Abdullah bin Samura tubaka nde; ‘Yo kele mbote nde beto kwenda na yandi, mpi beto ta songa yandi; Al Hasan tubaka nde: ‘Beto sala ngemba; Mono me wa [Abu Bakra] ke tuba nde; Ntangu Ntumwa vandaka kusala disolo, Al Hasan kwisaka, Ntumwa tubaka nde: ‘Mwana na mono kele mfumu, mpi kivuvu kele nde Allah ta vukisa bimvuka zole ya bamizilma yina ke nwana na nzila na yandi’.
Imam Bukhari : 6577
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ قَالَ عَمْرٌو أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ أَنَّ حَرْمَلَةَ مَوْلَى أُسَامَةَ أَخْبَرَهُ قَالَ عَمْرٌو قَدْ رَأَيْتُ حَرْمَلَةَ قَالَ أَرْسَلَنِي أُسَامَةُإِلَى عَلِيٍّ وَقَالَ إِنَّهُ سَيَسْأَلُكَ الْآنَ فَيَقُولُ مَا خَلَّفَ صَاحِبَكَ فَقُلْ لَهُ يَقُولُ لَكَ لَوْ كُنْتَ فِي شِدْقِ الْأَسَدِ لَأَحْبَبْتُ أَنْ أَكُونَ مَعَكَ فِيهِ وَلَكِنَّ هَذَا أَمْرٌ لَمْ أَرَهُ فَلَمْ يُعْطِنِي شَيْئًا فَذَهَبْتُ إِلَى حَسَنٍ وَحُسَيْنٍ وَابْنِ جَعْفَرٍ فَأَوْقَرُوا لِي رَاحِلَتِي
Yandi me songa beto nde [Sufyan] me tuba nde, [Amru] me songa mono, nde [Harmalah] Maula Usamah me songa yandi. ‘Amru tubaka nde; Kilumbu mosi mono monaka Harmala ke tuba nde; [Usama] tindaka mono na Ali, mpi yandi tubaka nde; ‘Ya kieleka Ali ta yula nge kibeni ntangu yai, yandi tubaka; ‘Inki kima ya kusalaka nde nduku na nge kukwenda ve ti mono? ’ na nima tuba na yandi nde; ‘Kana mono vandaka na munoko ya ntambu, mono zolaka kibeni kuvanda ti nge, kansi yai kele mpasi ya mono me monaka ntete ve’. Ali pesaka munu bima ya kusadila ve, yau yina mu kwendaka na Al Hasan na Al Husain mpe Ibn Ja’far, mpe bau pesaka munu bima na kati ya vwatire ya munu.
Imam Bukhari : 6578
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ نَافِعٍ قَالَلَمَّا خَلَعَ أَهْلُ الْمَدِينَةِ يَزِيدَ بْنَ مُعَاوِيَةَ جَمَعَ ابْنُ عُمَرَ حَشَمَهُ وَوَلَدَهُ فَقَالَ إِنِّي سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ يُنْصَبُ لِكُلِّ غَادِرٍ لِوَاءٌ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَإِنَّا قَدْ بَايَعْنَا هَذَا الرَّجُلَ عَلَى بَيْعِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ وَإِنِّي لَا أَعْلَمُ غَدْرًا أَعْظَمَ مِنْ أَنْ يُبَايَعَ رَجُلٌ عَلَى بَيْعِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ ثُمَّ يُنْصَبُ لَهُ الْقِتَالُ وَإِنِّي لَا أَعْلَمُ أَحَدًا مِنْكُمْ خَلَعَهُ وَلَا بَايَعَ فِي هَذَا الْأَمْرِ إِلَّا كَانَتْ الْفَيْصَلَ بَيْنِي وَبَيْنَهُ
Yandi me zabisa beto [Suleman bin Harb] me songa beto [Hammad bin Zaid] katuka na [Ayyub] katuka na [Nafi] tubaka nde, ntangu bantu ya Medina katulaka Yazid bin Mu’awiyah na kisalu, [Ibn Omar] vukisaka bampangi na yandi ti bana na yandi mpi tubaka nde; Mono waka Ntumwa (Ntumwa) ke tuba nde; 'Konso muyibi ke pesamaka drapo na Kilumbu ya Lufutumuku, mpi mono me sala nde muntu yai kupesa lusilu ya kwikama na Allah ti na Ntumwa na yandi, mpi mono me zaba ve kuyekula ya kuluta nene kuluta muntu yina me sila kwikama na Allah ti na Ntumwa na yandi mpi na nima bo ke pesaka yandi drapo kana yandi kele muntu ya kwikama na yandi, mpi mono me zaba ve nde yandi kele muntu ya kwikama na yandi to ve. ke bakaka ve kwikama na diambu yai, kansi na kati na mono ti yandi kele ti ndilu.’
Imam Bukhari : 6579
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ حَدَّثَنَا أَبُو شِهَابٍ عَنْ عَوْفٍ عَنْ أَبِي الْمِنْهَالِ قَالَلَمَّا كَانَ ابْنُ زِيَادٍ وَمَرْوَانُ بِالشَّأْمِ وَوَثَبَ ابْنُ الزُّبَيْرِ بِمَكَّةَ وَوَثَبَ الْقُرَّاءُ بِالْبَصْرَةِ فَانْطَلَقْتُ مَعَ أَبِي إِلَى أَبِي بَرْزَةَ الْأَسْلَمِيِّ حَتَّى دَخَلْنَا عَلَيْهِ فِي دَارِهِ وَهُوَ جَالِسٌ فِي ظِلِّ عُلِّيَّةٍ لَهُ مِنْ قَصَبٍ فَجَلَسْنَا إِلَيْهِ فَأَنْشَأَ أَبِي يَسْتَطْعِمُهُ الْحَدِيثَ فَقَالَ يَا أَبَا بَرْزَةَ أَلَا تَرَى مَا وَقَعَ فِيهِ النَّاسُ فَأَوَّلُ شَيْءٍ سَمِعْتُهُ تَكَلَّمَ بِهِ إِنِّي احْتَسَبْتُ عِنْدَ اللَّهِ أَنِّي أَصْبَحْتُ سَاخِطًا عَلَى أَحْيَاءِ قُرَيْشٍ إِنَّكُمْ يَا مَعْشَرَ الْعَرَبِ كُنْتُمْ عَلَى الْحَالِ الَّذِي عَلِمْتُمْ مِنْ الذِّلَّةِ وَالْقِلَّةِ وَالضَّلَالَةِ وَإِنَّ اللَّهَ أَنْقَذَكُمْ بِالْإِسْلَامِ وَبِمُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى بَلَغَ بِكُمْ مَا تَرَوْنَ وَهَذِهِ الدُّنْيَا الَّتِي أَفْسَدَتْ بَيْنَكُمْ إِنَّ ذَاكَ الَّذِي بِالشَّأْمِ وَاللَّهِ إِنْ يُقَاتِلُ إِلَّا عَلَى الدُّنْيَا وَإِنَّ هَؤُلَاءِ الَّذِينَ بَيْنَ أَظْهُرِكُمْ وَاللَّهِ إِنْ يُقَاتِلُونَ إِلَّا عَلَى الدُّنْيَا وَإِنْ ذَاكَ الَّذِي بِمَكَّةَ وَاللَّهِ إِنْ يُقَاتِلُ إِلَّا عَلَى الدُّنْيَا
Yandi tubaka nde, ntangu Ibn Ziyad ti Marwan vandaka na Sham, mpi Ibn Zubair katukaka na Makka, mpi Al Qurra kutanaka ti yandi na Basrah, mono kwendaka ti tata na mono tii na nzo na yandi ya Al Astil na mvu 1990. kisika mosi ya nda ya bo me sala na mabaya, beto vandaka ti yandi, Tata na mono lombaka na nima bandongisila ya Hadith mpi tubaka nde; ‘O Abu Barzah, keti nge me mona ve nge mosi mavwanga yina ke yangisa bantu? ’ Kima ya ntete ya mono waka yandi ke tuba vandaka nde; 'Mu ke na kivuvu kaka ya lufutu ya me katuka na Allah, mu ke na makasi mingi kibeni na ba Quraysh, ya kieleka beno, ba Arabe yonso, ntete mambu na beno, mutindu beno me zaba dezia, vandaka ya kuvweza mingi, ya fioti mpi ya luvunu, na nima Allah gulusaka beno ti Islam mpi Muhammad tii kuna beno bakaka sambu na mambu yina beno monaka. Mpi yai kele nsi-ntoto yina ke fwa beno. Mpe ya kieleka yina salamaka na Sham, na Nzambi, vandaka nde bo nwanaka ve ti kima ya nkaka katula kaka bikuma ya nsi-ntoto, mpi bayina vandaka na kati na beno, na Nzambi bo mpi nwanaka ve ti kima ya nkaka katula kaka bikuma ya nsi-ntoto, mpi bayina vandaka na Mecque, na Nzambi, bo nwanaka ve ti kima ya nkaka katula kaka bikuma ya nsi-ntoto’.
Imam Bukhari : 6580
حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ وَاصِلٍ الْأَحْدَبِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ حُذَيْفَةَ بْنِ الْيَمَانِ قَالَإِنَّ الْمُنَافِقِينَ الْيَوْمَ شَرٌّ مِنْهُمْ عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانُوا يَوْمَئِذٍ يُسِرُّونَ وَالْيَوْمَ يَجْهَرُونَ
Yandi me zabisa beto nde [Adami mbuta] me songa beto nde [Syuba] katuka na [Washil Al Ahdab] katuka na [Abu Wa`il] katuka na [Khudzaifah mbuta Yaman] tubaka nde; ‘Bantu ya luvunu ya bubu yai kele mbi mingi kuluta bayina vandaka kuzinga na ntangu ya Ntumwa, sambu na ntwala bo vandaka kusala yo na kinsweki, kansi ntangu yai bo ke salaka yo na meso ya bantu yonso’.