Imam Bukhari : 6461
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ يُوسُفَ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَإِنَّمَا جَعَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الشُّفْعَةَ فِي كُلِّ مَا لَمْ يُقْسَمْ فَإِذَا وَقَعَتْ الْحُدُودُ وَصُرِّفَتْ الطُّرُقُ فَلَا شُفْعَةَوَقَالَ بَعْضُ النَّاسِ الشُّفْعَةُ لِلْجِوَارِ ثُمَّ عَمَدَ إِلَى مَا شَدَّدَهُ فَأَبْطَلَهُ وَقَالَ إِنْ اشْتَرَى دَارًا فَخَافَ أَنْ يَأْخُذَ الْجَارُ بِالشُّفْعَةِ فَاشْتَرَى سَهْمًا مِنْ مِائَةِ سَهْمٍ ثُمَّ اشْتَرَى الْبَاقِيَ وَكَانَ لِلْجَارِ الشُّفْعَةُ فِي السَّهْمِ الْأَوَّلِ وَلَا شُفْعَةَ لَهُ فِي بَاقِي الدَّارِ وَلَهُ أَنْ يَحْتَالَ فِي ذَلِكَ
Yau me zabisama na beto [Abdullah bin Muhammad] me songa beto [Hysyam bin Yusuf] me songa beto [Ma’mar] katuka na [Az Zuhri] katuka na [Abu Salama] katuka na [Jabir bin Abdullah] tubaka nde, ‘kaka profete saw. banzila ya lupangu me zabana, shuf’ah kele diaka ve. Bantu ya nkaka ke tulaka ntembe nde; ‘syuf’ah yina kele sambu na bamfinangani’, na nima yandi ke kangamaka na kifu yina yandi ke kumisaka ngolo, yo yina yandi ke katulaka yo. Yandi tubaka ; Kana muntu me sumba nzo mpi yandi ke kudiyangisa nde nkweno na yandi ta yala yo ti shuf’ah, pana yandi ke sumba ndambu mosi na kati ya ndambu nkama yina kele, na nima yandi mosi ke sumba ndambu yina me bikala, pana nkweno ke baka kaka shuf’ah na ndambu ya ntete, mpi yandi kele ve ti nswa ya kubaka shuf’ah ya kisalu yai mpi yandi lenda baka ndambu ya nzo yina me bikala.
Imam Bukhari : 6462
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مَيْسَرَةَ سَمِعْتُ عَمْرَو بْنَ الشَّرِيدِ قَالَجَاءَ الْمِسْوَرُ بْنُ مَخْرَمَةَ فَوَضَعَ يَدَهُ عَلَى مَنْكِبِي فَانْطَلَقْتُ مَعَهُ إِلَى سَعْدٍ فَقَالَ أَبُو رَافِعٍ لِلْمِسْوَرِ أَلَا تَأْمُرُ هَذَا أَنْ يَشْتَرِيَ مِنِّي بَيْتِي الَّذِي فِي دَارِي فَقَالَ لَا أَزِيدُهُ عَلَى أَرْبَعِ مِائَةٍ إِمَّا مُقَطَّعَةٍ وَإِمَّا مُنَجَّمَةٍ قَالَ أُعْطِيتُ خَمْسَ مِائَةٍ نَقْدًا فَمَنَعْتُهُ وَلَوْلَا أَنِّي سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ الْجَارُ أَحَقُّ بِصَقَبِهِ مَا بِعْتُكَهُ أَوْ قَالَ مَا أَعْطَيْتُكَهُقُلْتُ لِسُفْيَانَ إِنَّ مَعْمَرًا لَمْ يَقُلْ هَكَذَا قَالَ لَكِنَّهُ قَالَ لِي هَكَذَا وَقَالَ بَعْضُ النَّاسِ إِذَا أَرَادَ أَنْ يَبِيعَ الشُّفْعَةَ فَلَهُ أَنْ يَحْتَالَ حَتَّى يُبْطِلَ الشُّفْعَةَ فَيَهَبَ الْبَائِعُ لِلْمُشْتَرِي الدَّارَ وَيَحُدُّهَا وَيَدْفَعُهَا إِلَيْهِ وَيُعَوِّضُهُ الْمُشْتَرِي أَلْفَ دِرْهَمٍ فَلَا يَكُونُ لِلشَّفِيعِ فِيهَا شُفْعَةٌ
Yandi me songa beto [Ali mbuta Abdullah] me songa beto [Sufyan] katuka na [Ibrahim mbuta Maisarah] Mono waka [Amru mbuta Sharid] ke tuba nde, Miswar mbuta Makhramah kwisaka mpi tulaka diboko na yandi na dipeka na mono. Na nima mono kwendaka ti yandi na Sa’d. Na nima [Abu Rafi] tubaka na Miswar nde; ‘Nge me songa ve muntu yai na kusumba nzo na mono yina kele na lupangu na mono? ’ yandi tubaka nde; ‘Mu me yika yau ve kuluta nkama iya, ata na mbongo to na mfuka’. Abu Rafi’ tubaka nde; ‘Bo pesaka mono nkama tanu na mbongo ya kibende, kansi mono buyaka yo, kana mono waka ve Ntumwa saw ke tuba nde: ‘Mfinangani kele ti banswa mingi na zulu ya kibaka ya nkweno na yandi,’ mono zolaka kuteka yo ve na nge, -to yandi tubaka na mutindu ya kuyidika mambu; ‘Mu ta pesa nge yo ve ata fioti’. - Mono tubaka na Ma'mar ; Ma’mar tubaka mutindu yina ve, kansi yandi songaka mono mutindu yina mpi tubaka nde; Kana muntu ke zola kuteka syuf’ah, pana yandi lenda sadila mayele ya mbi sambu na kukatula syuf’ah, mpi muteki ke pesa nzo yina na muntu yina ke sumba, ke tula bandilu - ntangu mpi ntalu - mpi ke pesa yo na muntu yina ke sumba, mpi muntu yina ke sumba ke yingisa yo ti dirham funda mosi, na mpila nde muntu yina kele ve ti syuf’ah kuvanda ti syuf’ah yina.
Imam Bukhari : 6463
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مَيْسَرَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ الشَّرِيدِ عَنْ أَبِي رَافِعٍأَنَّ سَعْدًا سَاوَمَهُ بَيْتًا بِأَرْبَعِ مِائَةِ مِثْقَالٍ فَقَالَ لَوْلَا أَنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ الْجَارُ أَحَقُّ بِصَقَبِهِ لَمَا أَعْطَيْتُكَوَقَالَ بَعْضُ النَّاسِ إِنْ اشْتَرَى نَصِيبَ دَارٍ فَأَرَادَ أَنْ يُبْطِلَ الشُّفْعَةَ وَهَبَ لِابْنِهِ الصَّغِيرِ وَلَا يَكُونُ عَلَيْهِ يَمِينٌ
Yau me zabisama beto [Muhammad bin Yusuf] me zabisa beto [Sufyan] katuka na [Ibrahim bin Maisarah] katuka na [Amru bin Sharid] katuka na [Abu Rafi’], nde kilumbu mosi Sa’d pesaka yandi nzo ya mitsqal nkama iya. Na nima Abu Rafi’ vutulaka nde; ‘Kana mono waka ve Ntumwa ya Nzambi (saw) ke tuba nde: ‘Nkweno kele ti banswa mingi na zulu ya kibaka na yandi,’ mono zolaka kutekila nge yo ve. Mpi bantu ya nkaka ke tula ntembe nde; Kana muntu me sumba kitini ya nzo, na nima yandi ke zola kukatula syuf’ah, mpi yandi me pesa yo na mwana na yandi ya fioti, na nima yandi kele ve ti mukumba ya kuzenga kieleka.
Imam Bukhari : 6464
حَدَّثَنَا عُبَيْدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ حَدَّثَنَا أَبُو أُسَامَةَ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي حُمَيْدٍ السَّاعِدِيِّ قَالَاسْتَعْمَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلًا عَلَى صَدَقَاتِ بَنِي سُلَيْمٍ يُدْعَى ابْنَ الْلَّتَبِيَّةِ فَلَمَّا جَاءَ حَاسَبَهُ قَالَ هَذَا مَالُكُمْ وَهَذَا هَدِيَّةٌ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَهَلَّا جَلَسْتَ فِي بَيْتِ أَبِيكَ وَأُمِّكَ حَتَّى تَأْتِيَكَ هَدِيَّتُكَ إِنْ كُنْتَ صَادِقًا ثُمَّ خَطَبَنَا فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَسْتَعْمِلُ الرَّجُلَ مِنْكُمْ عَلَى الْعَمَلِ مِمَّا وَلَّانِي اللَّهُ فَيَأْتِي فَيَقُولُ هَذَا مَالُكُمْ وَهَذَا هَدِيَّةٌ أُهْدِيَتْ لِي أَفَلَا جَلَسَ فِي بَيْتِ أَبِيهِ وَأُمِّهِ حَتَّى تَأْتِيَهُ هَدِيَّتُهُ وَاللَّهِ لَا يَأْخُذُ أَحَدٌ مِنْكُمْ شَيْئًا بِغَيْرِ حَقِّهِ إِلَّا لَقِيَ اللَّهَ يَحْمِلُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَلَأَعْرِفَنَّ أَحَدًا مِنْكُمْ لَقِيَ اللَّهَ يَحْمِلُ بَعِيرًا لَهُ رُغَاءٌ أَوْ بَقَرَةً لَهَا خُوَارٌ أَوْ شَاةً تَيْعَرُ ثُمَّ رَفَعَ يَدَهُ حَتَّى رُئِيَ بَيَاضُ إِبْطِهِ يَقُولُ اللَّهُمَّ هَلْ بَلَّغْتُ بَصْرَ عَيْنِي وَسَمْعَ أُذُنِي
Yau me zabisama na beto [Ubaid bin Isma’il], yau me zabisama na beto na [Abu Usamah] katuka na [Hysyam] katuka na [tata na yandi], katuka na [Abu Humaid Mutindu Sa’idi] tubaka, Rasulullah Sallallahu’alaihiwasallam sadilaka kilumbu mosi muntu mosi sambu na kutwadisa zakat ya Bani Calebita yina vandaka, yandi tangaka yo mpi tubaka nde; ‘Yai kele kimvwama na nge mpi yai kele dikabu’. Na mbala mosi, mfumu ya insi tubaka nde: ‘sambu na nki nge ke vandaka ve kaka na nzo ya tata to ya mama na nge tii kuna lufutu na nge ta kwisila nge kana nge kele masonga’. Na nima yandi salaka diskure na ntwala na beto, yandi sambilaka mpi sikisaka Allah mpi yandi landaka kutuba nde: ‘Amma ba’d. Ya kieleka, mono sadilaka muntu mosi na kati na beno sambu na kubaka zakat yina Allah pesaka mono nswa, na nima yandi kwisaka mpi tubaka nde; ‘yai kele kimvwama na nge mpi yai kele dikabu ya bo me pesa mono,’ sambu na nki yandi ke vandaka ve kaka na nzo ya tata to ya mama na yandi tii kuna dikabu yina ta kwisila yandi? Na zina ya Allah, ata muntu mosi ve na kati na beno ta baka kima yina kele ve nswa na yandi, katula kaka kana yandi me kutana ti Allah na kilumbu ya lufutumuku na kunata nswa yina. Mono zaba nde mosi na kati na beno ta kutana ti Allah na kunataka shamo ya ke bula ntulu, to ngombe ya ke bula ntulu, to nkombo ya ke bula ntulu’. Na nima yandi nangulaka maboko na yandi na mpila nde makulu na yandi kuvanda mpembe mpi yandi tubaka nde: ‘O Allah, keti mono me pesa ve mambu ya mono monaka na meso na mono mpi ya mono waka na makutu na mono zole?’
Imam Bukhari : 6465
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مَيْسَرَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ الشَّرِيدِ عَنْ أَبِي رَافِعٍ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْجَارُ أَحَقُّ بِصَقَبِهِوَقَالَ بَعْضُ النَّاسِ إِنْ اشْتَرَى دَارًا بِعِشْرِينَ أَلْفَ دِرْهَمٍ فَلَا بَأْسَ أَنْ يَحْتَالَ حَتَّى يَشْتَرِيَ الدَّارَ بِعِشْرِينَ أَلْفَ دِرْهَمٍ وَيَنْقُدَهُ تِسْعَةَ آلَافِ دِرْهَمٍ وَتِسْعَ مِائَةِ دِرْهَمٍ وَتِسْعَةً وَتِسْعِينَ وَيَنْقُدَهُ دِينَارًا بِمَا بَقِيَ مِنْ الْعِشْرِينَ الْأَلْفَ فَإِنْ طَلَبَ الشَّفِيعُ أَخَذَهَا بِعِشْرِينَ أَلْفَ دِرْهَمٍ وَإِلَّا فَلَا سَبِيلَ لَهُ عَلَى الدَّارِ فَإِنْ اسْتُحِقَّتْ الدَّارُ رَجَعَ الْمُشْتَرِي عَلَى الْبَائِعِ بِمَا دَفَعَ إِلَيْهِ وَهُوَ تِسْعَةُ آلَافِ دِرْهَمٍ وَتِسْعُ مِائَةٍ وَتِسْعَةٌ وَتِسْعُونَ دِرْهَمًا وَدِينَارٌ لِأَنَّ الْبَيْعَ حِينَ اسْتُحِقَّ انْتَقَضَ الصَّرْفُ فِي الدِّينَارِ فَإِنْ وَجَدَ بِهَذِهِ الدَّارِ عَيْبًا وَلَمْ تُسْتَحَقَّ فَإِنَّهُ يَرُدُّهَا عَلَيْهِ بِعِشْرِينَ أَلْفَ دِرْهَمٍ قَالَ فَأَجَازَ هَذَا الْخِدَاعَ بَيْنَ الْمُسْلِمِينَ وَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَبَيْعُ الْمُسْلِمِ لَا دَاءَ وَلَا خِبْثَةَ وَلَا غَائِلَةَ
Yau me zabisama na beto [Abu Nu’aim] me zabisa beto [Sufyan] katuka na [Ibrahim bin Maisarah] katuka na [Amru bin Sharid] katuka na [Abu Rafi’] tubaka nde, Ntumwa tubaka nde: ‘mfinangani kele ti nswa mingi na bibaka ya nzo na yandi’. Bantu ya nkaka ke tulaka ntembe nde; Kana muntu me sumba nzo na ba dirham mafunda makumi zole, kima kele ve ya mbi kana yandi meka kusosa mayele na kusumbaka nzo yina na ba dirham mafunda makumi zole, ye kufuta yau ba dirham mafunda uvwa na nkama uvwa na makumi uvwa na uvwa, ye yandi futa dinar mosi na makumi zole bonso kufuta ba dirham mafunda makumi zole yina me bikala. Na nima kana muntu me sumba yau diaka - muteki ya ntete - na nima yandi - muteki ya ntete - ke lomba kufuta ba dirham mafunda makumi zole ya mvimba, kana ve yandi kele na nswa ve ya kuzinga na inzo. Kana bo ke lomba nzo yina na kingolo-ngolo, pana muntu ya ntete yina ke sumba yo ke vutula mbongo yina bo futaka, disongidila ba dirham mafunda uvwa na nkama uvwa na makumi uvwa na uvwa ti dinar mosi.
Imam Bukhari : 6466
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ سُفْيَانَ قَالَ حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ مَيْسَرَةَ عَنْ عَمْرِو بْنِ الشَّرِيدِ أَنَّ أَبَا رَافِعٍسَاوَمَ سَعْدَ بْنَ مَالِكٍ بَيْتًا بِأَرْبَعِ مِائَةِ مِثْقَالٍ وَقَالَ لَوْلَا أَنِّي سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ الْجَارُ أَحَقُّ بِصَقَبِهِ مَا أَعْطَيْتُكَ
Yandi me songa beto [Musaddad] me songa beto [Yahya] katuka na [Sufyan] me tuba nde, Yandi me songa mono [Ibrahim mwana Maisarah] katuka na [Amru mwana Sharid], nde [Abu Rafi’] pesaka kilumbu mosi dikabu na Sa’d mwana Malik sambu na nzo ya mitsqal nkama iya, mpi yandi tubaka nde; ‘Kana mono waka ve Ntumwa (saw) ke tuba nde: ‘Nkweno kele ti banswa mingi na zulu ya bibaka na yandi’ mono zolaka kupesa nge yo ve.
Imam Bukhari : 6467
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ ح و حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ قَالَ الزُّهْرِيُّ فَأَخْبَرَنِي عُرْوَةُ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّهَا قَالَتْأَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْوَحْيِ الرُّؤْيَا الصَّادِقَةُ فِي النَّوْمِ فَكَانَ لَا يَرَى رُؤْيَا إِلَّا جَاءَتْ مِثْلَ فَلَقِ الصُّبْحِ فَكَانَ يَأْتِي حِرَاءً فَيَتَحَنَّثُ فِيهِ وَهُوَ التَّعَبُّدُ اللَّيَالِيَ ذَوَاتِ الْعَدَدِ وَيَتَزَوَّدُ لِذَلِكَ ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى خَدِيجَةَ فَتُزَوِّدُهُ لِمِثْلِهَا حَتَّى فَجِئَهُ الْحَقُّ وَهُوَ فِي غَارِ حِرَاءٍ فَجَاءَهُ الْمَلَكُ فِيهِ فَقَالَ اقْرَأْ فَقَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدُ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ فَقُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّانِيَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدُ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ فَقُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّالِثَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدُ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ{ اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ }حَتَّى بَلَغَ{ عَلَّمَ الْإِنْسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ }فَرَجَعَ بِهَا تَرْجُفُ بَوَادِرُهُ حَتَّى دَخَلَ عَلَى خَدِيجَةَ فَقَالَ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَزَمَّلُوهُ حَتَّى ذَهَبَ عَنْهُ الرَّوْعُ فَقَالَ يَا خَدِيجَةُ مَا لِي وَأَخْبَرَهَا الْخَبَرَ وَقَالَ قَدْ خَشِيتُ عَلَى نَفْسِي فَقَالَتْ لَهُ كَلَّا أَبْشِرْ فَوَاللَّهِ لَا يُخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا إِنَّكَ لَتَصِلُ الرَّحِمَ وَتَصْدُقُ الْحَدِيثَ وَتَحْمِلُ الْكَلَّ وَتَقْرِي الضَّيْفَ وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ ثُمَّ انْطَلَقَتْ بِهِ خَدِيجَةُ حَتَّى أَتَتْ بِهِ وَرَقَةَ بْنَ نَوْفَلِ بْنِ أَسَدِ بْنِ عَبْدِ الْعُزَّى بْنِ قُصَيٍّ وَهُوَ ابْنُ عَمِّ خَدِيجَةَ أَخُو أَبِيهَا وَكَانَ امْرَأً تَنَصَّرَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَكَانَ يَكْتُبُ الْكِتَابَ الْعَرَبِيَّ فَيَكْتُبُ بِالْعَرَبِيَّةِ مِنْ الْإِنْجِيلِ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَكْتُبَ وَكَانَ شَيْخًا كَبِيرًا قَدْ عَمِيَ فَقَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ أَيْ ابْنَ عَمِّ اسْمَعْ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ فَقَالَ وَرَقَةُ ابْنَ أَخِي مَاذَا تَرَى فَأَخْبَرَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا رَأَى فَقَالَ وَرَقَةُ هَذَا النَّامُوسُ الَّذِي أُنْزِلَ عَلَى مُوسَى يَا لَيْتَنِي فِيهَا جَذَعًا أَكُونُ حَيًّا حِينَ يُخْرِجُكَ قَوْمُكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوَمُخْرِجِيَّ هُمْ فَقَالَ وَرَقَةُ نَعَمْ لَمْ يَأْتِ رَجُلٌ قَطُّ بِمِثْلِ مَا جِئْتَ بِهِ إِلَّا عُودِيَ وَإِنْ يُدْرِكْنِي يَوْمُكَ أَنْصُرْكَ نَصْرًا مُؤَزَّرًا ثُمَّ لَمْ يَنْشَبْ وَرَقَةُ أَنْ تُوُفِّيَ وَفَتَرَ الْوَحْيُ فَتْرَةً حَتَّى حَزِنَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيمَا بَلَغَنَا حُزْنًا غَدَا مِنْهُ مِرَارًا كَيْ يَتَرَدَّى مِنْ رُءُوسِ شَوَاهِقِ الْجِبَالِ فَكُلَّمَا أَوْفَى بِذِرْوَةِ جَبَلٍ لِكَيْ يُلْقِيَ مِنْهُ نَفْسَهُ تَبَدَّى لَهُ جِبْرِيلُ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ إِنَّكَ رَسُولُ اللَّهِ حَقًّا فَيَسْكُنُ لِذَلِكَ جَأْشُهُ وَتَقِرُّ نَفْسُهُ فَيَرْجِعُ فَإِذَا طَالَتْ عَلَيْهِ فَتْرَةُ الْوَحْيِ غَدَا لِمِثْلِ ذَلِكَ فَإِذَا أَوْفَى بِذِرْوَةِ جَبَلٍ تَبَدَّى لَهُ جِبْرِيلُ فَقَالَ لَهُ مِثْلَ ذَلِكَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ{ فَالِقُ الْإِصْبَاحِ }ضَوْءُ الشَّمْسِ بِالنَّهَارِ وَضَوْءُ الْقَمَرِ بِاللَّيْلِ
Yandi me songa beto [Yahya bin Bukair] me songa beto [Al Laits] katuka na [Uqail] katuka na Ibn Shihab -na nzila ya banzila ya nkaka ya kutendula-Mpi yandi me songa mono [‘Abdullah bin Muhammad] me songa beto [‘Abdurrazaq] me songa beto [Ma’mar], [AzUhyah] me songa beto]. Yandi tubaka nde; Kuzabisa ya ntete yina bo zabisaka Rasulullah vandaka na mutindu ya ndosi ya mbote ntangu yandi vandaka kulala, yandi vandaka kulala ve ndosi ya nkaka katula kaka nde yo vandaka kukwisa bonso suka, mpi yandi vandaka kukwenda ntangu yonso na dibulu ya Hira na kukwaminaka kuna, disongidila kusambila bampimpa mingi, mpi yandi vandaka kupesa yandi madia sambu na diambu yai sambu na kusadisa yandi. bampusa, tii kuna nsuka-nsuka yandi yitukaka na Al Haq ntangu yandi vandaka na dibulu ya Hira`, wanzio mosi kwisaka na yandi mpi tubaka nde; ‘tanga yo! ’ Ntumwa tubaka na yandi nde; ‘na nima mono vutulaka nde; ‘Mu ke zaba ve kutanga! ’ Na nima, yandi yambaka mono mpi fikaka mono tii kuna mono lembaka. na nima yambulaka mono mpi tubaka nde; ‘Tanga yo! ’ Mono vutulaka nde; ‘Mu ke zaba ve kutanga! ’ Yandi yambaka mono diaka mpi fikaka mono mbala ya zole tii kuna mono lembaka, na nima yandi yambulaka mono diaka mpi tubaka nde; ‘Tanga yo! ’ Mono vutulaka nde; 'Mu lenda tanga ve'. Yo yina, yandi yambaka mono mpi fikaka mono sambu na mbala ya tatu tii kuna mono lembaka, na nima yandi yambulaka mono diaka mpi tubaka nde; Na nima yandi kwendaka na nzo na kutekita sambu na kukutana ti Khadijah mpi tubaka nde; ‘Fika mono, fika mono!’ Yo yina dibuta na yandi fikaka yandi, tii kuna boma na yandi manaka, na nima yandi tubaka nde: ‘O Khadijah, inki me kumina mono?’. yandi telaka yandi mambu yina mpi tubaka nde; ‘Mu ke kudiyangisa sambu na munu mosi’ Yo yina Khadijah vutulaka nde: ‘Ve kibeni, vanda na kiese, na zina ya Allah, Allah ta pesa nge ve nsoni kimakulu, sambu nge ke zolaka kutanina bangwisana, kutuba kieleka, kukatula bampasi mpi kuyamba banzenza, mpi kunwanina kieleka! ’ Yo yina Khadijah kwendaka ti yandi sambu na kukutana ti Waraqah, mwana ya mpangi ya tata na yandi, to mpangi ya tata na yandi, yandi vandaka Mukristu na ntangu ya Jahiliyah mpi yandi vandaka kuzola kusonika mukanda ya santu ya Kiarabi, yandi sonikaka Biblia ya Kiarabi mpi yandi vandaka tata ya nene ya Nzambi, mpi yandi vandaka tata ya nene ya Nzambi. Yo yina Kadiya tubilaka yandi nde; ‘O mwana ya mpangi na nge, wa mambu yina mwana ya mpangi na nge ke tuba! ’ Waraqah yulaka nde; ‘O mwana ya mpangi na mono, inki nge me mona? ’ Yo yina, Ntumwa (saw) pesaka rapore ya mambu yina yandi monaka, Waraqah tubaka na mbala mosi nde; ‘Yai Namus yina bo songaka Moize, oh, kana na ntangu yina mono zolaka kuvanda kaka ngolo mpi kuvanda kaka na luzingu, ntangu bantu na nge zolaka kukula nge! ' 'Keti bantu na mono ta kula mono?' Kuyula Ntumwa saw. Waraqah vutulaka nde; ‘Ee, muntu mosi ve ta nata bima yina nge ta nata, kansi bo ta menga yandi. Kana mono kutana ti nge, mono ta nwanina nge kibeni na kikesa yonso.’ na nima ntangu fioti na nima ya lufwa ya Waraqah mpi ba nsangu ya kuzabisama telamaka sambu na mwa ntangu tii kuna Ntumwa saw vandaka na mawa. Nsangu yina kumaka na beto vandaka nde mawa yina yandi vandaka na yo vandaka ya mutindu yina mbala mingi yandi vandaka kuzola kudifwa na kudilosaka katuka na zulu ya ngumba. Konso ntangu yandi vandaka kumata na nsongi ya ngumba sambu na kudilosa, Jibril vandaka kumonana mpi kutuba nde; ‘O Muhammad, kieleka nge kele kibeni Ntumwa ya Nzambi! ’ Ndongisila yai salaka nde ntima na yandi kudiwa mbote mpi moyo na yandi kumaka pima mpi yandi vutukaka na nzo. Kansi, kana kuzabisama yina kwisaka ve na ntangu ya nda, moyo na yandi zolaka kunikana diaka, mpi konso ntangu ya yandi vandaka kumata na nsongi ya ngumba sambu na kudifwa, Jibril vandaka kumonana mpi kupesa bandongisila ya mutindu yina. Ibn Abbas tubaka sambu na verse yina nde; ‘Faaliqul ishbah’ kele nsemo ya ntangu na mwini, mpe nsemo ya ngonda na mpimpa.
Imam Bukhari : 6468
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي طَلْحَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الرُّؤْيَا الْحَسَنَةُ مِنْ الرَّجُلِ الصَّالِحِ جُزْءٌ مِنْ سِتَّةٍ وَأَرْبَعِينَ جُزْءًا مِنْ النُّبُوَّةِ
Yau me zabisama na beto na [Abdullah bin Maslamah] katuka na [Malik] katuka na [Ishaq bin Abdullah bin Abi Thalhah] katuka na [Anas bin Malik], Rasulullah tubaka nde: ‘Ndosi ya mbote yina ke katukaka na muntu ya lunungu kele kitini mosi na kati ya baprofeti sambanu to makumi iya’.
Imam Bukhari : 6469
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى هُوَ ابْنُ سَعِيدٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا سَلَمَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا قَتَادَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الرُّؤْيَا الصَّادِقَةُ مِنْ اللَّهِ وَالْحُلْمُ مِنْ الشَّيْطَانِ
Yandi me songa beto [Ahmad bin Yunus] me songa beto [Zuhair] me songa beto [Yahya Ibn Sa’id] me tuba nde, mono waka kilumbu mosi [Abu Salamah] ke tuba nde; Mu kuwaka [Abu Qatadah] na ntumwa ya Nzambi ke tuba nde: ‘Bandosi ya kieleka ke katukaka na Allah mpi bandosi ya mbi ke katukaka na Satana’.
Imam Bukhari : 6470
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ حَدَّثَنِي ابْنُ الْهَادِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ خَبَّابٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّأَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا رَأَى أَحَدُكُمْ رُؤْيَا يُحِبُّهَا فَإِنَّمَا هِيَ مِنْ اللَّهِ فَلْيَحْمَدْ اللَّهَ عَلَيْهَا وَلْيُحَدِّثْ بِهَا وَإِذَا رَأَى غَيْرَ ذَلِكَ مِمَّا يَكْرَهُ فَإِنَّمَا هِيَ مِنْ الشَّيْطَانِ فَلْيَسْتَعِذْ مِنْ شَرِّهَا وَلَا يَذْكُرْهَا لِأَحَدٍ فَإِنَّهَا لَا تَضُرُّهُ
Yandi me songa beto nde: ‘Kana muntu mosi na kati na beno me lala ndosi yina me katuka na Nzambi, bika yandi kumisa Nzambi, yo mpi kutuba yo, kansi kana yandi lota kima ya nkaka katula yina yandi ke zolaka ve, pana yo me katuka na Satana, pana bika yandi lomba lutaninu na mambu na yandi ya mbi, mpi kuzabisa yo ve na bantu ya nkaka, sambu yandi sala yandi mbi ve’.
Imam Bukhari : 6471
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَحْيَى بْنِ أَبِي كَثِيرٍ وَأَثْنَى عَلَيْهِ خَيْرًا لَقِيتُهُ بِالْيَمَامَةِ عَنْ أَبِيهِ حَدَّثَنَا أَبُو سَلَمَةَ عَنْ أَبِي قَتَادَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ مِنْ اللَّهِ وَالْحُلْمُ مِنْ الشَّيْطَانِ فَإِذَا حَلَمَ فَلْيَتَعَوَّذْ مِنْهُ وَلْيَبْصُقْ عَنْ شِمَالِهِ فَإِنَّهَا لَا تَضُرُّهُوَعَنْ أَبِيهِ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَبِي قَتَادَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِثْلَهُ
Yandi me zabisa beto [Musaddad] me songa beto [Abdullah bin Yahya bin Abi katsir] nde yandi sikisaka yandi mbote, mono kutanaka ti yandi na Yamamah katuka na [tata na yandi], me zabisa beto [Abu Salamah] katuka na [Abu Qatadah] katuka na profete sallallahu sallallahu ‘alaihi wasallam me katuka na ndosi mosi ya mbi me katuka na ndosi mosi ya mbi me katuka na ndosi ya mbi, lomba lutaninu na Allah sambu na yo mpi losa mate na ndambu na yandi ya diboko ya kimama, sambu bandosi na yandi ya mbi kusala yandi ve mbi,’ mpi katuka na [tata na yandi], yandi songaka beto [Abdullah bin Abu Qatadah] katuka na [tata na yandi] katuka na profete saw.
Imam Bukhari : 6472
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ عُبَادَةَ بْنِ الصَّامِتِعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ رُؤْيَا الْمُؤْمِنِ جُزْءٌ مِنْ سِتَّةٍ وَأَرْبَعِينَ جُزْءًا مِنْ النُّبُوَّةِ
Yandi me songa beto [Muhammad bin Basyar] me songa beto [Ghundar] me songa beto [Syu’ba] katuka na [Qatadah] katuka na [Anas bin Malik] katuka na [Ubadah bin Ash Shamit] katuka na profete saw. ‘Ndosi ya muntu ya ke kwikilaka kele kitini mosi na kati ya bitini makumi iya na sambanu ya Kiprofete’.
Imam Bukhari : 6473
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ قَزَعَةَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ رُؤْيَا الْمُؤْمِنِ جُزْءٌ مِنْ سِتَّةٍ وَأَرْبَعِينَ جُزْءًا مِنْ النُّبُوَّةِوَرَوَاهُ ثَابِتٌ وَحُمَيْدٌ وَإِسْحَاقُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ وَشُعَيْبٌ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Yau me zabisama na beto [Yahya bin Qaza’ah] me zabisa beto [Ibrahim bin Sa’d] katuka na [Az Zuhri] katuka na [Sa’id bin Musayyab] katuka na [Abu Hurairah] bika Nzambi kusepela na yandi, nde Ntumwa saw. Mpi hadith yai me katuka na [Tsabit], [Humaid], [Ishaq bin Abdullah] mpi [Syu’aib] katuka na [Anas] katuka na Ntumwa Sallallahu ‘alaihi waslam.
Imam Bukhari : 6474
حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمْزَةَ حَدَّثَنِي ابْنُ أَبِي حَازِمٍ وَالدَّرَاوَرْدِيُّ عَنْ يَزِيدَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ خَبَّابٍ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّأَنَّهُ سَمِعَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ جُزْءٌ مِنْ سِتَّةٍ وَأَرْبَعِينَ جُزْءًا مِنْ النُّبُوَّةِ
Yandi me songa mono [Ibn Abi Hazim] me songa mono [Ibn Abi Hazim] mpi [Darawardi] katuka na [Yazid] katuka na [‘Abdullah bin Khabbab] katuka na [‘Abdullah bin Khabbab] katuka na [Abu Sa’id Al Khudzri], yandi waka Rasulullah ke tuba nde: ‘Na kati ya bandosi ya mbote kele.
Imam Bukhari : 6475
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ الْمُسَيَّبِ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَمْ يَبْقَ مِنْ النُّبُوَّةِ إِلَّا الْمُبَشِّرَاتُ قَالُوا وَمَا الْمُبَشِّرَاتُ قَالَ الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ
Yandi me songa beto nde [Abu Yaman] me songa beto [Syu’aib] katuka na [Az Zuhri] me songa mono [Sa’id bin Musayyab], nde [Abu Hurairah] tubaka nde: ‘Mbikudulu kele kaka nsangu ya mbote ve,’ banduku yulaka; ‘Nsangu ya mbote ketendula inki? ’ Ntumwa vutulaka nde; ‘bandosi ya mbote’.
Imam Bukhari : 6476
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ أُنَاسًا أُرُوا لَيْلَةَ الْقَدْرِ فِي السَّبْعِ الْأَوَاخِرِ وَأَنَّ أُنَاسًا أُرُوا أَنَّهَا فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْتَمِسُوهَا فِي السَّبْعِ الْأَوَاخِرِ
Yandi me songa beto [Yahya bin Bukair] me songa beto [Al Laits] katuka na [Uqail] katuka na [Ibn Shihab] katuka na [Salim bin Abdullah] katuka na [Ibn Umar] radliallahu ‘anhu; kele ti bantu ya nkaka yina bo songaka Lailatul Qadar na bampimpa nsambwadi ya nsuka, kansi bantu ya nkaka bo songaka bo yo na bampimpa kumi ya nsuka, yo yina Ntumwa tubaka nde: ‘Beno sosa yo na bampimpa nsambwadi ya nsuka’.
Imam Bukhari : 6477
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ حَدَّثَنَا جُوَيْرِيَةُ عَنْ مَالِكٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ أَنَّ سَعِيدَ بْنَ الْمُسَيَّبِ وَأَبَا عُبَيْدٍ أَخْبَرَاهُ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْ لَبِثْتُ فِي السِّجْنِ مَا لَبِثَ يُوسُفُ ثُمَّ أَتَانِي الدَّاعِي لَأَجَبْتُهُ
Yandi me zabisa beto [Abdullah] me songa beto [Juwairiyah] katuka na [Malik] katuka na [Az Zuhri], nde [Sa’id bin Musayyab] ti [Abu Ubaid] pesaka yandi rapore katuka na [Abu Hurairah]. ‘Kana mono lembaka na boloko ntangu mingi bonso Yusuf, ebuna muntu mosi bingaka mono kwisaka, mono zolaka kulungisa kibeni binga na yandi’.
Imam Bukhari : 6478
حَدَّثَنَا عَبْدَانُ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ عَنْ يُونُسَ عَنْ الزُّهْرِيِّ حَدَّثَنِي أَبُو سَلَمَةَ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَسَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ مَنْ رَآنِي فِي الْمَنَامِ فَسَيَرَانِي فِي الْيَقَظَةِ وَلَا يَتَمَثَّلُ الشَّيْطَانُ بِيقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ قَالَ ابْنُ سِيرِينَ إِذَا رَآهُ فِي صُورَتِهِ
Yau me zabisama na beto [‘Abdan] me songa beto [Abdolla] katuka na [Yunus] katuka na [Az Zuhri] me songa mono [Abu Salama], nde [Abu Hurairah] tubaka nde, mono waka profete saw ke tuba nde: ‘Konso muntu yina ke mona mono na mpongi, yo lenda vanda bonso nde mono ke telamaka, mono'. Abu Abdola tubaka nde, Ibn Sirin tubaka nde; ‘Yau zola tuba kana nge mona yandi na mutindu na yandi ya -kisina-’.
Imam Bukhari : 6479
حَدَّثَنَا مُعَلَّى بْنُ أَسَدٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ مُخْتَارٍ حَدَّثَنَا ثَابِتٌ الْبُنَانِيُّ عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ رَآنِي فِي الْمَنَامِ فَقَدْ رَآنِي فَإِنَّ الشَّيْطَانَ لَا يَتَخَيَّلُ بِي وَرُؤْيَا الْمُؤْمِنِ جُزْءٌ مِنْ سِتَّةٍ وَأَرْبَعِينَ جُزْءًا مِنْ النُّبُوَّةِ
Yandi tubaka nde: “Konso muntu yina ke mona mono na ndosi ya, ke tendula nde yandi lenda mona mono bonso Sana, muntu ya ke kwikilaka kele na kati ya bitini makumi iya na sambanu ya Kiprofete’.
Imam Bukhari : 6480
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي جَعْفَرٍ أَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ عَنْ أَبِي قَتَادَةَ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ مِنْ اللَّهِ وَالْحُلْمُ مِنْ الشَّيْطَانِ فَمَنْ رَأَى شَيْئًا يَكْرَهُهُ فَلْيَنْفِثْ عَنْ شِمَالِهِ ثَلَاثًا وَلْيَتَعَوَّذْ مِنْ الشَّيْطَانِ فَإِنَّهَا لَا تَضُرُّهُ وَإِنَّ الشَّيْطَانَ لَا يَتَرَاءَى بِي
Yandi me songa beto nde: “Bandosi ya mbote ke katukaka na Nzambi, kansi bandosi ya mbi ke katukaka na Satana.” mbala tatu na lweka na yandi ya kimama, mpi lomba yandi na kutanina yandi. Satana, ya kieleka ndosi na yandi ta sala yandi mbi ve, mpi Satana lenda fwanana ve ata fioti ti mono’.