Imam Bukhari : 6401
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ حَدَّثَنَا ابْنُ شِهَابٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ وَأَبِي سَلَمَةَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْعَجْمَاءُ جَرْحُهَا جُبَارٌ وَالْبِئْرُ جُبَارٌ وَالْمَعْدِنُ جُبَارٌ وَفِي الرِّكَازِ الْخُمُسُ
Yandi me songa beto nde [Abdullah bin Yusuf] me songa beto [Al Laits] me songa beto [Ibn Shihab] katuka na [Sa’id bin Musayyab] mpi [Abu Salamah bin Abdurrahman] katuka na [Abu Hurairah] radliallahu ‘anhu, mpi nde Ntumwa ya Nzambi tubaka nde: ‘Bambisi yina kele ve ti mukumba ya mbi, yo kele ve ti mukumba ya mbi. na diyat, Kuzwa matadi ya ntalu - mpasi yina mpi - kele ve ti mukumba ya diyat, mpi kimvwama ya zakat kele mosi na kati ya tanu’.
Imam Bukhari : 6402
حَدَّثَنَا مُسْلِمٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْعَجْمَاءُ عَقْلُهَا جُبَارٌ وَالْبِئْرُ جُبَارٌ وَالْمَعْدِنُ جُبَارٌ وَفِي الرِّكَازِ الْخُمُسُ
Yau me zabisama na beto [Bamizilma] yau me zabisama na beto [Syu’bah] katuka na [Muhammad bin Ziyad] katuka na [Abu Hurairah] radiallahu ‘anhu katuka na profete saw. diyat, mpe bimvwama kele mosi na kati ya tanu ya zakat’.
Imam Bukhari : 6403
حَدَّثَنَا قَيْسُ بْنُ حَفْصٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ حَدَّثَنَا الْحَسَنُ حَدَّثَنَا مُجَاهِدٌ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍوعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ قَتَلَ نَفْسًا مُعَاهَدًا لَمْ يَرِحْ رَائِحَةَ الْجَنَّةِ وَإِنَّ رِيحَهَا لَيُوجَدُ مِنْ مَسِيرَةِ أَرْبَعِينَ عَامًا
Yau me zabisama na beto [Qais bin Hafsh] me songa beto [Abdul Wahid] me songa beto [Al Hasan] me songa beto [Mujahid] katuka na [Abdullah bin Amru] katuka na Ntumwa saw. nsudi ya kitoko ya zulu, ata nsudi ya kitoko ya zulu lenda wakana na ntama ya bamvula makumi iya’.
Imam Bukhari : 6404
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا مُطَرِّفٌ أَنَّ عَامِرًا حَدَّثَهُمْ عَنْ أَبِي جُحَيْفَةَ قَالَ قُلْتُ لِعَلِيٍّ ح حَدَّثَنَا صَدَقَةُ بْنُ الْفَضْلِ أَخْبَرَنَا ابْنُ عُيَيْنَةَ حَدَّثَنَا مُطَرِّفٌ سَمِعْتُ الشَّعْبِيَّ يُحَدِّثُ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا جُحَيْفَةَ قَالَ سَأَلْتُ عَلِيًّا رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُهَلْ عِنْدَكُمْ شَيْءٌ مِمَّا لَيْسَ فِي الْقُرْآنِ وَقَالَ ابْنُ عُيَيْنَةَ مَرَّةً مَا لَيْسَ عِنْدَ النَّاسِ فَقَالَ وَالَّذِي فَلَقَ الْحَبَّةَ وَبَرَأَ النَّسَمَةَ مَا عِنْدَنَا إِلَّا مَا فِي الْقُرْآنِ إِلَّا فَهْمًا يُعْطَى رَجُلٌ فِي كِتَابِهِ وَمَا فِي الصَّحِيفَةِ قُلْتُ وَمَا فِي الصَّحِيفَةِ قَالَ الْعَقْلُ وَفِكَاكُ الْأَسِيرِ وَأَنْ لَا يُقْتَلَ مُسْلِمٌ بِكَافِرٍ
Yandi me songa beto [Ahmad bin Yunus] me songa beto [Zuhair] me songa beto [Mutharrif], nde [Amir] me songa bo, katuka na [Abu Juhaifah] me tuba nde; Kilumbu mosi mono tubilaka [Ali] - na nzila ya nzila ya nkaka ya kutendula - nde yandi songaka beto nde [Shadaqoh bin Al Fadhl] songaka beto nde [Ibnu Uyainah] songaka beto nde [Mutharrif] mono waka [Ash Sya’bi] ke tuba yo na kutubaka nde; Mono waka [Abu Yuhaifa] ke tuba nde; Mono yulaka [Ali]; ‘Keti nge kele ti kima mosi yina kele ve na Coran? ’ Bantangu yankaka Ibn Uyainah vandaka kutuba na mutindu ya kusonika; ‘kima yina bantu kele na yo ve? ’ yandi vutulaka nde; ‘Na nzila ya Muntu yina kabulaka bambuma mpi gangaka muntu, beto kele na kima ya nkaka ve katula kaka yina kele na kati ya Qur’an, katula kaka nzayilu ya bo me pesa muntu na mukanda na yandi ti yina kele na kati ya shahifah’. Mono ke yula; ‘Inki kele na kati ya Sahifa? ’ yandi vutulaka nde: ‘mukumba ya kufuta diyat, kubasisa bantu ya boloko mpi yo kele nswa ve nde bo fwa Muzuluma sambu yandi kele muntu ya ke kwikilaka ve.
Imam Bukhari : 6405
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا تُخَيِّرُوا بَيْنَ الْأَنْبِيَاءِ
Yandi me songa beto [Abu Nu’aim] me songa beto [Sufyan] katuka na [Amru bin Yahya] katuka na [tata na yandi] katuka na [Abu Sa’id] katuka na Ntumwa saw.
Imam Bukhari : 6406
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى الْمَازِنِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ قَالَجَاءَ رَجُلٌ مِنْ الْيَهُودِ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ لُطِمَ وَجْهُهُ فَقَالَ يَا مُحَمَّدُ إِنَّ رَجُلًا مِنْ أَصْحَابِكَ مِنْ الْأَنْصَارِ قَدْ لَطَمَ فِي وَجْهِي قَالَ ادْعُوهُ فَدَعَوْهُ قَالَ لِمَ لَطَمْتَ وَجْهَهُ قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي مَرَرْتُ بِالْيَهُودِ فَسَمِعْتُهُ يَقُولُ وَالَّذِي اصْطَفَى مُوسَى عَلَى الْبَشَرِ قَالَ قُلْتُ وَعَلَى مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَأَخَذَتْنِي غَضْبَةٌ فَلَطَمْتُهُ قَالَ لَا تُخَيِّرُونِي مِنْ بَيْنِ الْأَنْبِيَاءِ فَإِنَّ النَّاسَ يَصْعَقُونَ يَوْمَ الْقِيَامَةِ فَأَكُونُ أَوَّلَ مَنْ يُفِيقُ فَإِذَا أَنَا بِمُوسَى آخِذٌ بِقَائِمَةٍ مِنْ قَوَائِمِ الْعَرْشِ فَلَا أَدْرِي أَفَاقَ قَبْلِي أَمْ جُوزِيَ بِصَعْقَةِ الطُّورِ
Yandi tubaka nde, muntu mosi ya Muyuda kwisaka na profete ntangu bo kangaka luse na yandi na kaseti, yandi tubaka nde; ‘O Mahomet, nduku na nge mosi ya Ansar me bula mono na luse’. Profete tubaka nde; ‘Binga yandi!’ Na nima banduku bingaka yandi, ebuna Profete yulaka : « Sambu na nki nge ke bula yandi na luse ? yandi vutulaka nde; ‘O Ntumwa ya Allah, mono lutaka na ntwala ya Bayuda, na nima mono waka yandi ke tuba nde; ‘Na nzila ya Muntu yina ponaka Moize na zulu ya bantu yonso’. Mono tubaka nde; 'Na zulu ya Muhammad saw'. Yo yina na ntangu yina mono vandaka kunatama na makasi, yo yina mono bulaka yandi." Profete landaka na kutuba nde: 'Beno pona mono ve na kati ya baprofete, sambu na Kilumbu ya Lufutumuku bantu ta lemba nitu, mpi mono ta vanda muntu ya ntete ya kutelama, kansi yo ke monana nde Musa vandaka kusimba kiti ya kimfumu, mono zaba ve kana yandi bakaka mono to yandi telamaka na ntwala ya kutelama ngumba ya Tursina’.
Imam Bukhari : 6407
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا جَرِيرٌ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَلَمَّا نَزَلَتْ هَذِهِ الْآيَةُ{ الَّذِينَ آمَنُوا وَلَمْ يَلْبِسُوا إِيمَانَهُمْ بِظُلْمٍ }شَقَّ ذَلِكَ عَلَى أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالُوا أَيُّنَا لَمْ يَلْبِسْ إِيمَانَهُ بِظُلْمٍ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّهُ لَيْسَ بِذَاكَ أَلَا تَسْمَعُونَ إِلَى قَوْلِ لُقْمَانَ{ إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ }
Yandi me songa beto [Qutaibah bin Sa’id] me songa beto [Jarir] katuka na [Al A’masy] katuka na [Ibrahim] katuka na [Alqomah] katuka na [Abdullah] radliallahu ‘anhu, nde; ‘Ntangu verse yina kuzabisamaka; ‘Ya kieleka, bantu yina ke kwikilaka ke vukisaka ve lukwikilu na bo ti mambu ya kukonda lunungu’ -QS. Al an’am 82-, banduku ya Ntumwa saw kuwaka makasi, yo yina bo yulaka; ‘Nani na kati na beto kevukisaka ve lukwikilu na yandi ti kukonda lunungu? ’ Yo yina, Rasulullah vutulaka nde; ‘Yau kele ve yina bau zolaka kutuba, keti nge kuwaka ve mambu ya Luqman tubaka; ‘Ya kieleka shirk kele kukonda lunungu ya nene’ -QS. Lukmani 13-
Imam Bukhari : 6408
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ الْمُفَضَّلِ حَدَّثَنَا الْجُرَيْرِيُّ ح و حَدَّثَنِي قَيْسُ بْنُ حَفْصٍ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا سَعِيدٌ الْجُرَيْرِيُّ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي بَكْرَةَ عَنْ أَبِيهِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَكْبَرُ الْكَبَائِرِ الْإِشْرَاكُ بِاللَّهِ وَعُقُوقُ الْوَالِدَيْنِ وَشَهَادَةُ الزُّورِ وَشَهَادَةُ الزُّورِ ثَلَاثًا أَوْ قَوْلُ الزُّورِ فَمَا زَالَ يُكَرِّرُهَا حَتَّى قُلْنَا لَيْتَهُ سَكَتَ
Yandi me songa beto [Musaddad] me songa beto [Bisyr bin Mufadhdhal] me songa beto [Al Jurairi] -na nzila ya banzila ya nkaka ya kutendula- me songa mono [Qais bin Hafsh] me songa beto [Isma’il bin Ibrahim] Yandi me songa beto [Sa’id Al Jurairi] me songa beto. tata] radillahu ‘anhu tubaka nde, Profete tubaka nde: ‘Disumu ya kuluta nene na kati ya masumu ya nkaka ya nene kele kuvukisa banduku ti Allah, kukonda bulemfu na bibuti, kuta kimbangi ya luvunu, kuta kimbangi ya luvunu -yandi vutukilaka yo mbala tatu-, to kutuba luvunu,’ yandi vandaka kuvutukila mambu yai ntangu yonso; ‘O Nzambi na mono, kana yandi vandaka pima’.
Imam Bukhari : 6409
حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ الْحُسَيْنِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى أَخْبَرَنَا شَيْبَانُ عَنْ فِرَاسٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَجَاءَ أَعْرَابِيٌّ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا الْكَبَائِرُ قَالَ الْإِشْرَاكُ بِاللَّهِ قَالَ ثُمَّ مَاذَا قَالَ ثُمَّ عُقُوقُ الْوَالِدَيْنِ قَالَ ثُمَّ مَاذَا قَالَ الْيَمِينُ الْغَمُوسُ قُلْتُ وَمَا الْيَمِينُ الْغَمُوسُ قَالَ الَّذِي يَقْتَطِعُ مَالَ امْرِئٍ مُسْلِمٍ هُوَ فِيهَا كَاذِبٌ
me songa mono [Muhammadi bin Al Husain bin Ibrahim] me songa beto [Ubadi bin Musa] Me songa beto [Shaiban] katuka na [Firas] katuka na [Ash Sha’bi] katuka na [Abdullah bin Amru] tubaka nde; Muntu mosi ya Arabi ya Bédouin kutanaka ti Ntumwa mpi yandi yulaka nde; ‘Yaya Mfumu, inki mambu bo ke tadilaka bonso masumu ya nene? ’ Yandi vutulaka nde: ‘Kuvukisa banduku ti Allah’ ‘Ebuna inki na nima? ’ yandi yulaka. Profete vutulaka nde: ‘Bibuti ya kukonda bulemfu’. ‘inki na nima? ’ yandi yulaka. Ntumwa saw vutulaka nde: ‘Ndefi ya Ghamus’. Beto yulaka nde; ‘Ghamus ke tendula inki? ’ Yandi vutulaka nde; 'yo ke tendula ndefi ya luvunu, luvunu, sambu na ndefi na yandi yandi lenda yala bima ya Muzuluma, ata ndefi na yandi kele luvunu'.
Imam Bukhari : 6410
حَدَّثَنَا خَلَّادُ بْنُ يَحْيَى حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ مَنْصُورٍ وَالْأَعْمَشِ عَنْ أَبِي وَائِلٍ عَنْ ابْنِ مَسْعُودٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَقَالَ رَجُلٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَنُؤَاخَذُ بِمَا عَمِلْنَا فِي الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ مَنْ أَحْسَنَ فِي الْإِسْلَامِ لَمْ يُؤَاخَذْ بِمَا عَمِلَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَمَنْ أَسَاءَ فِي الْإِسْلَامِ أُخِذَ بِالْأَوَّلِ وَالْآخِرِ
Yandi me songa beto [Khallad bin Yahya] me songa beto [Sufyan] katuka na [Mansur] mpi [Al A’masy] katuka na [Abu Wa’il] katuka na [Ibn Mas’ud] radliallahu ‘anhu tubaka nde, muntu mosi yulaka; ‘O Ntumwa ya Allah, keti beto ke baka ndola sambu na bikalulu na beto na ntangu ya kukonda kuzaba? ’ Ntumwa vutulaka : ‘Konso muntu yina ta sala mambu ya mbote na Islam, bikalulu na yandi na ntangu ya kukonda kuzaba ta baka ve ndola, na kifuani konso muntu yina ta sala mbi na Islam, yandi ta baka ndola banda na luyantiku ti na nsuka’.
Imam Bukhari : 6411
حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ مُحَمَّدُ بْنُ الْفَضْلِ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ أَيُّوبَ عَنْ عِكْرِمَةَ قَالَأُتِيَ عَلِيٌّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ بِزَنَادِقَةٍ فَأَحْرَقَهُمْ فَبَلَغَ ذَلِكَ ابْنَ عَبَّاسٍ فَقَالَ لَوْ كُنْتُ أَنَا لَمْ أُحْرِقْهُمْ لِنَهْيِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تُعَذِّبُوا بِعَذَابِ اللَّهِ وَلَقَتَلْتُهُمْ لِقَوْلِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ بَدَّلَ دِينَهُ فَاقْتُلُوهُ
Yandi me tuba nde, bantu mingi ya Zindiq kangamaka mpi monisaka bo na Ali, na nima Ali yokaka bo tiya. [Ibnu Abbas] kuwaka mambu yai, yo yina yandi tubaka nde; 'Kana yau vandaka munu, mu zolaka kuyoka bau ve sambu yau me pekisama na Ntumwa sallallaahu'alaihiwasallam yina tubaka nde: 'Beno monisa bau mpasi ve na mpasi ya Allah,' ye mono ta fwa bau kaka na kulandaka bangogo ya Ntumwa sallallaahu'alaihiwasallam: 'Konso muntu yina ta soba dibundu na yandi, fwa yandi!'
Imam Bukhari : 6412
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ قُرَّةَ بْنِ خَالِدٍ حَدَّثَنِي حُمَيْدُ بْنُ هِلَالٍ حَدَّثَنَا أَبُو بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى قَالَأَقْبَلْتُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَعِي رَجُلَانِ مِنْ الْأَشْعَرِيِّينَ أَحَدُهُمَا عَنْ يَمِينِي وَالْآخَرُ عَنْ يَسَارِي وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَسْتَاكُ فَكِلَاهُمَا سَأَلَ فَقَالَ يَا أَبَا مُوسَى أَوْ يَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ قَيْسٍ قَالَ قُلْتُ وَالَّذِي بَعَثَكَ بِالْحَقِّ مَا أَطْلَعَانِي عَلَى مَا فِي أَنْفُسِهِمَا وَمَا شَعَرْتُ أَنَّهُمَا يَطْلُبَانِ الْعَمَلَ فَكَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى سِوَاكِهِ تَحْتَ شَفَتِهِ قَلَصَتْ فَقَالَ لَنْ أَوْ لَا نَسْتَعْمِلُ عَلَى عَمَلِنَا مَنْ أَرَادَهُ وَلَكِنْ اذْهَبْ أَنْتَ يَا أَبَا مُوسَى أَوْ يَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ قَيْسٍ إِلَى الْيَمَنِ ثُمَّ اتَّبَعَهُ مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ فَلَمَّا قَدِمَ عَلَيْهِ أَلْقَى لَهُ وِسَادَةً قَالَ انْزِلْ وَإِذَا رَجُلٌ عِنْدَهُ مُوثَقٌ قَالَ مَا هَذَا قَالَ كَانَ يَهُودِيًّا فَأَسْلَمَ ثُمَّ تَهَوَّدَ قَالَ اجْلِسْ قَالَ لَا أَجْلِسُ حَتَّى يُقْتَلَ قَضَاءُ اللَّهِ وَرَسُولِهِ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ فَأَمَرَ بِهِ فَقُتِلَ ثُمَّ تَذَاكَرَا قِيَامَ اللَّيْلِ فَقَالَ أَحَدُهُمَا أَمَّا أَنَا فَأَقُومُ وَأَنَامُ وَأَرْجُو فِي نَوْمَتِي مَا أَرْجُو فِي قَوْمَتِي
Yandi me songa beto [Musaddad] me songa beto [Yahya] katuka na [Qurah bin Khalid] me songa mono [Humaid bin Hilal] me songa beto [Abu Burdah] katuka na [Abu Musa] me songa beto [Abu Musa] me tuba nde, Mono kwendaka kumona Ntumwa saw ti ba Ash’ari zole, mosi na diboko na mono ya kitata, na ntangu yina ya nkaka na diboko na mono ya kitata, na ntangu yina ya nkaka na diboko na mono ya kitata. wasallam vandaka kusala siwak na yandi. Bo zole ke lomba kisalu -kisika-. Na nima, Ntumwa tubaka nde: ‘O Abu Musa to O Abdala bin Qais’ Abu Musa tubaka nde; yo yina mono vutulaka nde; ‘Na nzila ya Muntu yina tindaka nge ti kieleka, banzenza zole yina monisaka ve mambu yina vandaka na ntima na bo, mpi mono ke mona ve nde mosi na kati na bo lombaka kisalu -kisika-’. mpi bonso nde mono monaka miswak na yandi na nsi ya munoko na yandi me katuka. Na nima, Ntumwa tubaka nde: ‘Mono ta pesa ve ata fioti bisalu na beto na muntu yina ke lomba yo - ke zola yo -, kansi nge, O Abu Musa to O Abdoula bin Qais, kwenda na Yemen’. na nima Muadz bin Yabale landaka yandi. Ntangu Mu’adz bin Jabal kutanaka ti yandi, Abu Musa tandulaka ntu mpi tubaka nde; ‘Kwisa na nsi’. Yo monanaka nde kuvandaka ti muntu mosi ya bo kangaka yandi. Muadz yulaka; ‘inki mambu me kumina muntu yai? ’ Abu Musa vutulaka nde; ‘Yandi vandaka ntete Muyuda, na nima yandi kumaka Muzuluma mpi vutukaka na dibundu na yandi ya Bayuda’. Yo yina Abu Musa tubaka nde; ‘Vwanda! ’ Mu’adz vutulaka nde; ‘Mono ta vanda ve tii kuna bo ta fwa yandi sambu na kulungisa nsiku ya Allah ti ya Ntumwa na yandi’ -yandi vutukilaka mbala tatu-, na nima Abu Musa pesaka ntuma ya kufwa Muyuda yina. Na nima, bo zole tubilaka diambu ya bisambu ya nkokila. Mosi tubaka nde; ‘Kansi mono, mono ke sambaka na mpimpa kansi mono ke lalaka mpi, mpi mono ke tulaka kivuvu nde na mpongi na mono mono ta baka lufutu, mutindu mono ke tulaka kivuvu na kubaka lufutu ti bantu na mono.’
Imam Bukhari : 6413
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ أَنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَلَمَّا تُوُفِّيَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْتُخْلِفَ أَبُو بَكْرٍ وَكَفَرَ مَنْ كَفَرَ مِنْ الْعَرَبِ قَالَ عُمَرُ يَا أَبَا بَكْرٍ كَيْفَ تُقَاتِلُ النَّاسَ وَقَدْ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَقُولُوا لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَمَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ فَقَدْ عَصَمَ مِنِّي مَالَهُ وَنَفْسَهُ إِلَّا بِحَقِّهِ وَحِسَابُهُ عَلَى اللَّهِ قَالَ أَبُو بَكْرٍ وَاللَّهِ لَأُقَاتِلَنَّ مَنْ فَرَّقَ بَيْنَ الصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ فَإِنَّ الزَّكَاةَ حَقُّ الْمَالِ وَاللَّهِ لَوْ مَنَعُونِي عَنَاقًا كَانُوا يُؤَدُّونَهَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَقَاتَلْتُهُمْ عَلَى مَنْعِهَاقَالَ عُمَرُ فَوَاللَّهِ مَا هُوَ إِلَّا أَنْ رَأَيْتُ أَنْ قَدْ شَرَحَ اللَّهُ صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ لِلْقِتَالِ فَعَرَفْتُ أَنَّهُ الْحَقُّ
Yandi me songa beto [Yahya bin Bukair] me songa beto [Al Laits] katuka na [Uqail] katuka na [Ibn Shihab] me songa mono [Ubaidullah bin Abdullah bin Utbah], nde [Abu Hurairah] tubaka nde; Ntangu Ntumwa fwaka mpi bo tulaka Abu Bakr kalifa, bantu mingi ya Arabi kumaka kukonda lukwikilu, na nima [Omar] yulaka nde; ‘O Abu Bakr, inki mutindu nge lenda nwana ti bantu ntangu Ntumwa tubaka nde; 'Mono me pesa ntuma ya kunwana ti bantu tii kuna bo ta tuba nde, konso muntu yina me tuba, yo ke tendula nde yandi me tanina lukumu ya menga ti moyo na yandi katula kaka sambu na bikuma ya mbote mpi konti na yandi me fwana na Allah'. [Abu Bakr] vutulaka nde; ‘Na zina ya Allah, mono ta landa kunwana ti konso muntu yina ta kabula kisambu ti zaka, sambu zaka kele nswa ya kimvwama. Na Nzambi, kana bo kanga mono nzila na nkombo yina bo futaka ntete na mfumu ya insi, mono ta nwana ti bo kibeni sambu bo futaka yo ve’. Omar tubaka na nima nde; 'Na zina ya Allah, mono ke yindula nde Allah me pesa Abu Bakr dibaku ya kunwana mpi mono me bakisa nde mambu ya yandi salaka vandaka mbote.'
Imam Bukhari : 6414
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُقَاتِلٍ أَبُو الْحَسَنِ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ هِشَامِ بْنِ زَيْدِ بْنِ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسَ بْنَ مَالِكٍ يَقُولُمَرَّ يَهُودِيٌّ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ السَّامُ عَلَيْكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَلَيْكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَتَدْرُونَ مَا يَقُولُ قَالَ السَّامُ عَلَيْكَ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَا نَقْتُلُهُ قَالَ لَا إِذَا سَلَّمَ عَلَيْكُمْ أَهْلُ الْكِتَابِ فَقُولُوا وَعَلَيْكُمْ
Yandi me zabisa beto [Muhammad mbuta] yandi me zabisa beto [Syu’ba] katuka na [Hysyam mbuta Zaid mbuta Anas mbuta Malik] ke tuba nde, mono waka [Anas mbuta] ke tuba nde; Muyuda mosi lutaka na ntwala ya Ntumwa mpi tubaka nde; 'Asama 'alaikum -bika nde nge bula na lufwa-'. Na yau, Rasulullah vutulaka nde: ‘Wa’ailaika -Mpi sambu na nge-’. na nima, mfumu ya insi yulaka; ‘Keti nge me zaba mambu yina yandi tubaka? yandi tubaka nde; 'alaikum -Bika nde nge bula na lufwa-'. Yo yina banduku vutulaka nde; ‘Inki beto ta sala kana beto fwa yandi? ’ Profete vutulaka nde; ‘Ve, kana bantu ya Mukanda kupesa nge mbote, pesa bo mvutu; -na nge lufwa-!'
Imam Bukhari : 6415
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ عَنْ ابْنِ عُيَيْنَةَ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا قَالَتْاسْتَأْذَنَ رَهْطٌ مِنْ الْيَهُودِ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالُوا السَّامُ عَلَيْكَ فَقُلْتُ بَلْ عَلَيْكُمْ السَّامُ وَاللَّعْنَةُ فَقَالَ يَا عَائِشَةُ إِنَّ اللَّهَ رَفِيقٌ يُحِبُّ الرِّفْقَ فِي الْأَمْرِ كُلِّهِ قُلْتُ أَوَلَمْ تَسْمَعْ مَا قَالُوا قَالَ قُلْتُ وَعَلَيْكُمْ
Yo me zabisama beto na [Abu Nu’aim] katuka na [Ibn Uyainah] katuka na [Az Zuhri] katuka na [Urwah] katuka na [Aisyah] radiallah ‘anha tubaka nde; Kimvuka mosi ya Bayuda lombaka nswa na Ntumwa mpi tubaka nde; ‘Asama ‘alaika -bika nde lufwa kubwila nge-, mono vutulaka; 'Ata sambu na nge lufwa mpi mpi kusinga-'. Yo yina Profete tubaka nde; ‘O Aisyah, Allah ke zolaka mawete na mambu yonso’. Mono vutulaka nde; ‘Keti nge waka ve mambu yina bo tubaka? ’ Yandi vutulaka nde: ‘Mono vutulaka; wa’alaikum -ata sambu na nge-’.
Imam Bukhari : 6416
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ سُفْيَانَ وَمَالِكِ بْنِ أَنَسٍ قَالَا حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ قَالَ سَمِعْتُ ابْنَ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ الْيَهُودَ إِذَا سَلَّمُوا عَلَى أَحَدِكُمْ إِنَّمَا يَقُولُونَ سَامٌ عَلَيْكَ فَقُلْ عَلَيْكَ
Yandi me songa beto [Musaddad] me songa beto [Yahya bin Sa’id] katuka na [Sufyan] mpi [Malik bin Anas] me tuba, me songa beto [Abdola bin Dinar] me tuba nde, mono waka [Ibn Omar] radiallah ‘anhu ke tuba nde; Mfumu Nzambi tubaka nde: ‘Kana Bayuda kupesa mbote na mosi na kati na beno, pana bo ke tubaka nde; Saamun ‘alaika - kana lufwa me bwila nge - buna tuba nde; wa'alaika -ata sambu na nge-'.
Imam Bukhari : 6417
بَاب حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ قَالَ حَدَّثَنِي شَقِيقٌ قَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِكَأَنِّي أَنْظُرُ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَحْكِي نَبِيًّا مِنْ الْأَنْبِيَاءِ ضَرَبَهُ قَوْمُهُ فَأَدْمَوْهُ فَهُوَ يَمْسَحُ الدَّمَ عَنْ وَجْهِهِ وَيَقُولُ رَبِّ اغْفِرْ لِقَوْمِي فَإِنَّهُمْ لَا يَعْلَمُونَ
Yandi me songa beto [Umar bin Hafsh] me songa beto [Tata na mono] me songa beto [Al A’masy] me tuba, me songa mono [Syaqiq] me tuba, [Abdullah] me tuba, Bonso nde mono monaka profete mosi ke tubila profete mosi yina bo bulaka mbata na bantu na yandi ntangu yandi vandaka kuyobisa menga na yandi katuka na luse na yandi; ‘O Rabi, lolula bantu na mono, sambu bo kele bantu ya me zaba ve’.
Imam Bukhari : 6418
حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصِ بْنِ غِيَاثٍ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ حَدَّثَنَا خَيْثَمَةُ حَدَّثَنَا سُوَيْدُ بْنُ غَفَلَةَ قَالَ عَلِيٌّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُإِذَا حَدَّثْتُكُمْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدِيثًا فَوَاللَّهِ لَأَنْ أَخِرَّ مِنْ السَّمَاءِ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ أَنْ أَكْذِبَ عَلَيْهِ وَإِذَا حَدَّثْتُكُمْ فِيمَا بَيْنِي وَبَيْنَكُمْ فَإِنَّ الْحَرْبَ خِدْعَةٌ وَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ سَيَخْرُجُ قَوْمٌ فِي آخِرِ الزَّمَانِ أَحْدَاثُ الْأَسْنَانِ سُفَهَاءُ الْأَحْلَامِ يَقُولُونَ مِنْ خَيْرِ قَوْلِ الْبَرِيَّةِ لَا يُجَاوِزُ إِيمَانُهُمْ حَنَاجِرَهُمْ يَمْرُقُونَ مِنْ الدِّينِ كَمَا يَمْرُقُ السَّهْمُ مِنْ الرَّمِيَّةِ فَأَيْنَمَا لَقِيتُمُوهُمْ فَاقْتُلُوهُمْ فَإِنَّ فِي قَتْلِهِمْ أَجْرًا لِمَنْ قَتَلَهُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ
Yandi me songa beto [Omar bin Hafsh bin Ghiyats] me songa beto [Tata na mono] me songa beto [Al A’masy] me songa beto [Khaitsumah] me songa beto [Suwaid bin Ghaflah] me tuba nde, [Ali] radiallah ‘anhu me tuba nde; 'Kana mono pesa beno hadith mosi ya me katuka na Ntumwa ya Nzambi, na Nzambi, mono me bwa na zulu kele mingi na kiese na mono kuluta kubuya yo.' Na yina, mu ke tubila beno kima mosi yina ke salama na kati ya munu na beno, na kieleka mvita kele luvunu, mpe mu me kuwa Rasulullah Sallallahu’alaihiwasallam ke tuba: ‘Na bilumbu ya nsuka, bantu ke monana yina mvula na bau kele kaka ya fioti, bangindu na bau kele buzoba, bau ke tubaka katuka na mambu ya kuluta mbote ya bantu, ata lukwikilu na bau ke bika ve bonso th . tolo-tolo yina me katuka na munduki na yo ya tolo-tolo, konso kisika yina nge ta mona yo, fwa yo, sambu konso muntu yina ta fwa yo ta pesa ndola. na suka ya muntu yina me sala mbi na Kilumbu ya Kusambisa’.
Imam Bukhari : 6419
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ قَالَ سَمِعْتُ يَحْيَى بْنَ سَعِيدٍ قَالَ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ وَعَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ أَنَّهُمَا أَتَيَا أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّفَسَأَلَاهُ عَنْ الْحَرُورِيَّةِ أَسَمِعْتَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا أَدْرِي مَا الْحَرُورِيَّةُ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ يَخْرُجُ فِي هَذِهِ الْأُمَّةِ وَلَمْ يَقُلْ مِنْهَا قَوْمٌ تَحْقِرُونَ صَلَاتَكُمْ مَعَ صَلَاتِهِمْ يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ لَا يُجَاوِزُ حُلُوقَهُمْ أَوْ حَنَاجِرَهُمْ يَمْرُقُونَ مِنْ الدِّينِ مُرُوقَ السَّهْمِ مِنْ الرَّمِيَّةِ فَيَنْظُرُ الرَّامِي إِلَى سَهْمِهِ إِلَى نَصْلِهِ إِلَى رِصَافِهِ فَيَتَمَارَى فِي الْفُوقَةِ هَلْ عَلِقَ بِهَا مِنْ الدَّمِ شَيْءٌ
Yandi me zabisa beto [Muhammad bin Al Mutsanna] me songa beto [Abdul Wahhab] me tuba nde, Mono waka [Yahya bin Sa’id] ke tuba nde, Yandi me songa mono [Muhamad bin Ibrahim] katuka na [Abu Salama] mpi [‘Atho’ bin Yasar] nde bo zole kwisaka na [Abu Salamah] bonso [Abu Sa’id]; ‘Keti nge me kuwa na Ntumwa saw? ’ Yandi tubaka nde; 'Mu zaba kima ve na yina me tala haruriyah, kaka nde mu waka Ntumwa Saw. 'Kuna ta basika na kati ya bantu yai - mpi yandi tubaka ve katuka na bantu yai - bantu yina bisambu na bo ta vweza nge kana beto fwanisa yo ti ya bo, bo ke tangaka Qur’an kansi yo ke lutaka ve na mikongo to na mikongo na bo, bo ke basikaka na dibundu bonso tolo-tolo ke basikaka na munduki ya tolo-tolo, ebuna muntu yina ke losaka tolo-tolo ke talaka na zulu kana yo kele na ntu ya a, mpi fleche basikaka na kati ya nsinga ya tolo-tolo, keti menga me kangama?’
Imam Bukhari : 6420
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سُلَيْمَانَ حَدَّثَنِي ابْنُ وَهْبٍ قَالَ حَدَّثَنِي عُمَرُ أَنَّ أَبَاهُ حَدَّثَهُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُمَرَوَذَكَرَ الْحَرُورِيَّةَ فَقَالَ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَمْرُقُونَ مِنْ الْإِسْلَامِ مُرُوقَ السَّهْمِ مِنْ الرَّمِيَّةِ
Yandi me zabisa beto [Yahya ben Sulaiman] me songa mono [Ibnu Wahb] me tuba, me songa mono [Omar] nde [tata na yandi] me songa yandi katuka na [Abdoullah ben Omar] mpi yandi me songa mambu ya al hariuriyah, na nima yandi me tuba nde; Ntumwa tubaka nde: ‘Bo basikaka na dibundu ya Islam, mutindu tolo-tolo ke basikaka na munduki ya tolo-tolo’.