Imam Bukhari : 41
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ هِشَامٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ عَلَيْهَا وَعِنْدَهَا امْرَأَةٌ قَالَ مَنْ هَذِهِ قَالَتْ فُلَانَةُ تَذْكُرُ مِنْ صَلَاتِهَا قَالَ مَهْ عَلَيْكُمْ بِمَا تُطِيقُونَ فَوَاللَّهِ لَا يَمَلُّ اللَّهُ حَتَّى تَمَلُّوا وَكَانَ أَحَبَّ الدِّينِ إِلَيْهِ مَادَامَ عَلَيْهِ صَاحِبُهُ
En owaco botwa [Muhammad bin Al Mutsanna] owaco, owaco botwa [Yahya] ki bot [Hisham] owaco, owaco [wona] bota ki bot [Aisha] ni lanebi obino bote ki en onongo tye dako mukene, lacen lanebi openyo ni: Aisyah ogamo ni: 'fulah', ki en owaco lok ma mako lega ne. Pi meno lanebi sallallaahu 'alaihi wasallam owaco ni: 'wek gin ma pe itwero wilo, pi ber bedo pa Allah, Allah pe obi bedo ki par nio ka in kikomi ibedo ki par, ki dini ma en maro loyo en aye gin ma kitimo kare ki kare ki kare ki kare'.
Imam Bukhari : 42
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَنَسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَخْرُجُ مِنْ النَّارِ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَفِي قَلْبِهِ وَزْنُ شَعِيرَةٍ مِنْ خَيْرٍ وَيَخْرُجُ مِنْ النَّارِ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَفِي قَلْبِهِ وَزْنُ بُرَّةٍ مِنْ خَيْرٍ وَيَخْرُجُ مِنْ النَّارِ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَفِي قَلْبِهِ وَزْنُ ذَرَّةٍ مِنْ خَيْرٍقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ قَالَ أَبَانُ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ حَدَّثَنَا أَنَسٌ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ إِيمَانٍ مَكَانَ مِنْ خَيْرٍ
Ki waco botwa [Muslim bin Ibrahim] owaco, ki waco botwa [Hisyam] owaco, ki waco botwa [Qotadah] ki bot [Anas] ki bot lanebi sallallaahu 'alaihi wasallam, en owaco ni: 'Ki bi ryemo en ki i mac me kapiny ma waco ni pe tye lubanga mo ento Allah ki i cwinye tye ber ma rom ki millet. Ki en obi ryeme woko ki i mac me kapiny ma waco ni pe tye lubanga mo mapat ki Allah ki ma tye ki ber ma rom ki nyig bel i cwinye. Ki en obi ryeme woko ki i mac me kapiny ma waco ni pe tye lubanga mo mapat ki Allah ki i cwinye tye ber ma rom ki nyig mustard. Abu Abdullah owaco ni; [Aban] owaco ni; Owaco botwa [Qotadah] Owaco botwa [Anas] ki bot lanebi sallallaahu 'alaihi wasallam, en owaco. Ki lok ni niyee i hadith ni ki loko ki lok ni ber.
Imam Bukhari : 43
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ الصَّبَّاحِ سَمِعَ جَعْفَرَ بْنَ عَوْنٍ حَدَّثَنَا أَبُو الْعُمَيْسِ أَخْبَرَنَا قَيْسُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِأَنَّ رَجُلًا مِنْ الْيَهُودِ قَالَ لَهُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ آيَةٌ فِي كِتَابِكُمْ تَقْرَءُونَهَا لَوْ عَلَيْنَا مَعْشَرَ الْيَهُودِ نَزَلَتْ لَاتَّخَذْنَا ذَلِكَ الْيَوْمَ عِيدًا قَالَ أَيُّ آيَةٍ قَالَ{ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمْ الْإِسْلَامَ دِينًا }قَالَ عُمَرُ قَدْ عَرَفْنَا ذَلِكَ الْيَوْمَ وَالْمَكَانَ الَّذِي نَزَلَتْ فِيهِ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ قَائِمٌ بِعَرَفَةَ يَوْمَ جُمُعَةٍ
Owaco botwa [Al Hasan bin Ash Shabbah] ni en owinyo [Ja'far bin 'Aun] kun waco ni; Owaco botwa [Abu Al 'Umais], owaco botwa [Qais bin Muslim] ki bot [Thariq bin Shihab] ki bot [Umar bin Al Khaththab]; Onongo tye laco mo ma Lajudaya ma owaco ni: ‘O Amirul Mu’minin, tye tyeng mo i bukki ma ikwano, ka onongo tyeng meno kinyuto botwa Lujudaya, kono wamiyo - nino ma kinyuto iye tyeng meno- nino me yweyo -’ied-. Pi meno Umar bin Al Khaththab owaco ni: 'Man obedo tyeng mene?' -Lajudaya- owaco ni: 'Tin atyeko yubu dini ni piri, ki atyeko cobo gum na i komi, ki amoko ni Islam obi bedo dini piri'. -QS. Al Maidah tyeng 3-. Pi meno Umar bin Al Khaththab ogamo ni: 'Wan wangeyo nino meno ki kabedo ma tyeng ni ki nyutu iye bot lanebi, ma en aye nino dwe abic ma en onongo tye i 'Arafah.
Imam Bukhari : 44
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ عَمِّهِ أَبِي سُهَيْلِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ سَمِعَ طَلْحَةَ بْنَ عُبَيْدِ اللَّهِ يَقُولُجَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ أَهْلِ نَجْدٍ ثَائِرَ الرَّأْسِ يُسْمَعُ دَوِيُّ صَوْتِهِ وَلَا يُفْقَهُ مَا يَقُولُ حَتَّى دَنَا فَإِذَا هُوَ يَسْأَلُ عَنْ الْإِسْلَامِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَمْسُ صَلَوَاتٍ فِي الْيَوْمِ وَاللَّيْلَةِ فَقَالَ هَلْ عَلَيَّ غَيْرُهَا قَالَ لَا إِلَّا أَنْ تَطَوَّعَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَصِيَامُ رَمَضَانَ قَالَ هَلْ عَلَيَّ غَيْرُهُ قَالَ لَا إِلَّا أَنْ تَطَوَّعَ قَالَ وَذَكَرَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الزَّكَاةَ قَالَ هَلْ عَلَيَّ غَيْرُهَا قَالَ لَا إِلَّا أَنْ تَطَوَّعَ قَالَ فَأَدْبَرَ الرَّجُلُ وَهُوَ يَقُولُ وَاللَّهِ لَا أَزِيدُ عَلَى هَذَا وَلَا أَنْقُصُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفْلَحَ إِنْ صَدَقَ
Ki waco botwa [Isma'il] Ki waco bota [Malik bin Anas] ki bot nero ne - [Abu Suhail bin Malik] - ki bot [wone], ni en owinyo [Thalhah bin 'Ubaidullah] owaco ni: Laco mo ma oa ki i kin lwak Naj obino bot lakwena ki dwane opong ki buru ki dwan malongo, ento en onongo pe twero niang gin ma en onongo tye ka wacone, nio ka en onyiko cok -ki bot lanebi- ci openyo lok i kom Islam, ci Rasulullah ogamo ni: 'Leg tyen abic dyeceng ki dyewor'. Dano ni owaco ni: 'Tye gin mo mukene mapat ki an'. Lanebi ogamo ni: 'Pe tye gin mo keken mapat ki thathawu' -sunnat- '. Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam owaco ni: 'ki kec Ramadlan'. Dano ni openyo ni: 'Tye gin mo mukene mapat ki an'. Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ogamo ni: 'Pe tye gin mo keken mapat ki thathawu' -sunnat- '. I ngeye Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam owaco ni: 'Zakat': Dano ni owaco ni: 'Tye gin mo mukene ma pat ki meno pi an'. Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ogamo ni: 'Pe tye gin mo keken mapat ki thathawu' -sunnat- '. Talhah bin 'Ubaidullah owaco ni: Laco ni ocito kun waco ni: 'Pi Allah, pe abi medo onyo dwoko piny'. Pi meno lanebi owaco ni: 'En obi bedo ki gum ka en otimo ne ki adaa'.
Imam Bukhari : 45
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَلِيٍّ الْمَنْجُوفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا رَوْحٌ قَالَ حَدَّثَنَا عَوْفٌ عَنْ الْحَسَنِ وَمُحَمَّدٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ اتَّبَعَ جَنَازَةَ مُسْلِمٍ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا وَكَانَ مَعَهُ حَتَّى يُصَلَّى عَلَيْهَا وَيَفْرُغَ مِنْ دَفْنِهَا فَإِنَّه يَرْجِعُ مِنْ الْأَجْرِ بِقِيرَاطَيْنِ كُلُّ قِيرَاطٍ مِثْلُ أُحُدٍ وَمَنْ صَلَّى عَلَيْهَا ثُمَّ رَجَعَ قَبْلَ أَنْ تُدْفَنَ فَإِنَّهُ يَرْجِعُ بِقِيرَاطٍتَابَعَهُ عُثْمَانُ الْمُؤَذِّنُ قَالَ حَدَّثَنَا عَوْفٌ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ
Ki waco botwa [Ahmad bin Abdullah bin Ali Al Manjufi] owaco, ki waco botwa [Rauh] owaco, ki waco botwa ['Auf] ki bot [Al Hasan] ki [Muhammad] ki bot [Abu Hurairah], ni lakwena pa Allah (kuc ki gum pa Allaah obed i kome) owaco ni: 'Wo, ngat mo keken ma obino ki kom pa Cilam niyee ki gen me nongo mot ki en kare weny tye ki kom nio ka ki lego pire ki yik otum, lacen en cito gang ki qiroth aryo, qiroth acel acel rom ki got Uhud. Ki ngat mo keken ma olego ne ki dok gang ma peya ki yiko, en obi dok gang ki qiroth acel'. Lok ma kit man bene ki waco ki bot [Uthman Al Mu`adzin], en owaco; owaco botwa ['Auf] ki bot [Muhammad] ki bot [Abu Hurairah] ki bot lanebi sallallaahu 'alaihi wasallam.
Imam Bukhari : 46
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَرْعَرَةَ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ زُبَيْدٍ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا وَائِلٍعَنْ الْمُرْجِئَةِ فَقَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ سِبَابُ الْمُسْلِمِ فُسُوقٌ وَقِتَالُهُ كُفْرٌ
Ki waco botwa [Muhammad bin 'Ar'arah] owaco ni, Ki waco botwa [Syu'bah] ki bot [Zubaid] owaco ni: Apenye [Abu Wa'il] ikom Murji`ah, en ogamo ni: Kiwaco bota [Abdullah] ni lanebi sallallaahu 'alaihi wasallam owaco ni: Cilam tye ka neko gi ni: kufr'.
Imam Bukhari : 47
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ حُمَيْدٍ حَدَّثَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَادَةُ بْنُ الصَّامِتِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ يُخْبِرُ بِلَيْلَةِ الْقَدْرِ فَتَلَاحَى رَجُلَانِ مِنْ الْمُسْلِمِينَ فَقَالَ إِنِّي خَرَجْتُ لِأُخْبِرَكُمْ بِلَيْلَةِ الْقَدْرِ وَإِنَّهُ تَلَاحَى فُلَانٌ وَفُلَانٌ فَرُفِعَتْ وَعَسَى أَنْ يَكُونَ خَيْرًا لَكُمْ الْتَمِسُوهَا فِي السَّبْعِ وَالتِّسْعِ وَالْخَمْسِ
Owaco botwa [Qutaibah bin Sa'id] Owaco botwa [Isma'il bin Ja'far] ki bot [Humaid], Owaco ira [Anas bin Malik] owaco, owaco ira ['Ubadah bin Ash Shamit], ni Lakwena pa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam obino woko me tito bot Laylatul Qodar, lacen onongo tye Cilam aryo mukene ma gitye ka lok ki Argu. Pi meno lanebi sallallaahu 'alaihi wasallam owaco ni: 'Abino ka tito boti Lailatul Qadar, ento kit meno ki kit meno ki kit meno ki kit meno gubedo ka pyem i kingi nio ka dong ki kwanyo -Lailatul Qodar-, ki gen ni obi bedo maber piri, pi meno yeny ne -Lailatul Qodar- i nino me abiro, abicel ki abicel'.
Imam Bukhari : 48
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا أَبُو حَيَّانَ التَّيْمِيُّ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَارِزًا يَوْمًا لِلنَّاسِ فَأَتَاهُ جِبْرِيلُ فَقَالَ مَا الْإِيمَانُ قَالَ الْإِيمَانُ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَبِلِقَائِهِ وَرُسُلِهِ وَتُؤْمِنَ بِالْبَعْثِ قَالَ مَا الْإِسْلَامُ قَالَ الْإِسْلَامُ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ وَلَا تُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَتُقِيمَ الصَّلَاةَ وَتُؤَدِّيَ الزَّكَاةَ الْمَفْرُوضَةَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ قَالَ مَا الْإِحْسَانُ قَالَ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ مَتَى السَّاعَةُ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ وَسَأُخْبِرُكَ عَنْ أَشْرَاطِهَا إِذَا وَلَدَتْ الْأَمَةُ رَبَّهَا وَإِذَا تَطَاوَلَ رُعَاةُ الْإِبِلِ الْبُهْمُ فِي الْبُنْيَانِ فِي خَمْسٍ لَا يَعْلَمُهُنَّ إِلَّا اللَّهُ ثُمَّ تَلَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ{ إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ }الْآيَةَ ثُمَّ أَدْبَرَ فَقَالَ رُدُّوهُ فَلَمْ يَرَوْا شَيْئًا فَقَالَ هَذَا جِبْرِيلُ جَاءَ يُعَلِّمُ النَّاسَ دِينَهُمْقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ جَعَلَ ذَلِك كُلَّهُ مِنْ الْإِيمَانِ
Owaco botwa [Musaddad] owaco, Owaco botwa [Isma'il bin Ibrahim] owaco botwa [Abu Hayyan At Taimi] ki bot [Abu Zur'ah] ki bot [Abu Hurairah] owaco; ni lanebi i nino mo acel onyute bot lureme, lacen lamalaika Jibril obino ma openyo ni: 'Niye obedo ngo?' Lanebi sallallaahu 'alaihi wasallam ogamo ni: 'Niye tye ni in iye i kom Allah, lumalaika ne, buk ne, rwate kwede, lukwena ne, ki in iye ni nino me cer'. -Jibril 'Alaihis salam- owaco ni: 'Islam obedo ngo?' Lanebi sallallaahu 'alaihi wasallam ogamo ni: 'Islam tye ni iworo Allah ki pe ibed ki gin mo keken kwede, i lega, iculo zakat ma miite, ki i kec i dwe me Ramadlan'. -Jibril 'Alaihis salam- owaco ni: 'Ihsan obedo ngo?' Lanebi ogamo ni: 'I woro Allah calo iwacci ineno en ki ka pe ineno en, en neno in kikome'. -Jibril 'Alaihis salam- dok owaco ni: 'Nino me ngolo kop bitimme awene?' Lanebi sallallaahu 'alaihi wasallam ogamo ni: 'Jo ma kipenyo gi i kom lok man pe gi ngeyo jami mapol makato jo ma gipenyo. Ento abinyuto lanyut; -en obedo-; ka opii onywalo ladit ne, ka lukwat camel macol gu pyem me gero odi pi mwaka abic, ma kare ne pe ki ngeyo kono Allah'. Lacen lanebi sallallaahu 'alaihi wasallam okwano ni: 'Adaa, bot Allah keken aye ngeyo nino me ngolo kop' -QS. Luqman: 34-. Iyonge meno Jibril 'Alaihis omiyo mot, lacen lanebi owaco ni; 'kel en kany'. Ento lurem ni pe guneno gin mo, pi meno lanebi owaco ni; 'En aye lamalaika Gabriel ma obino bot dano me pwonyo dini gi'. Abu Abdullah owaco ni: 'Jami weng ma en otito ki tero calo niyee.
Imam Bukhari : 49
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمْزَةَ قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو سُفْيَانَ بْنُ حَرْبٍأَنَّ هِرَقْلَ قَالَ لَهُ سَأَلْتُكَ هَلْ يَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ فَزَعَمْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حَتَّى يَتِمَّ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حِينَ تُخَالِطُ بَشَاشَتُهُ الْقُلُوبَ لَا يَسْخَطُهُ أَحَدٌ
Owaco botwa [Ibrahim bin Hamzah] owaco, owaco botwa [Ibrahim bin Sa'd] ki bot [Salih] ki bot [Ibn Shihab] ki bot [Ubaidillah bin Abdullah] ni [Abdullah bin 'Abbas] owaco bote, ni en owaco; owaco bota [Abu Sufyan bin Harb] ni Heraqlius owaco bote ni: 'Apenyi, wel gi tye ka mede onyo tye ka dok piny? Pi meno iwacci gimedde ameda, dok kit meno aye kit ma niye bimedde kwede nio ka odoko maber. Dok apenyi ni, tika tye ngat mo ma loko lok goba pien dag dinine? Ki dong iwacci; Ka pe tye, ki dong bene, ka niyee odongo ki odongo i cwiny, ngat mo pe obi bedo ki akemo iye'.
Imam Bukhari : 50
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ عَنْ عَامِرٍ قَالَ سَمِعْتُ النُّعْمَانَ بْنَ بَشِيرٍ يَقُولُسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ الْحَلَالُ بَيِّنٌ وَالْحَرَامُ بَيِّنٌ وَبَيْنَهُمَا مُشَبَّهَاتٌ لَا يَعْلَمُهَا كَثِيرٌ مِنْ النَّاسِ فَمَنْ اتَّقَى الْمُشَبَّهَاتِ اسْتَبْرَأَ لِدِينِهِ وَعِرْضِهِ وَمَنْ وَقَعَ فِي الشُّبُهَاتِ كَرَاعٍ يَرْعَى حَوْلَ الْحِمَى يُوشِكُ أَنْ يُوَاقِعَهُ أَلَا وَإِنَّ لِكُلِّ مَلِكٍ حِمًى أَلَا إِنَّ حِمَى اللَّهِ فِي أَرْضِهِ مَحَارِمُهُ أَلَا وَإِنَّ فِي الْجَسَدِ مُضْغَةً إِذَا صَلَحَتْ صَلَحَ الْجَسَدُ كُلُّهُ وَإِذَا فَسَدَتْ فَسَدَ الْجَسَدُ كُلُّهُ أَلَا وَهِيَ الْقَلْبُ
Owaco botwa [Abu Nu'aim] Owaco botwa [Zakaria] ni ['Amir] owaco ni; Awinyo [An Nu'man bin Basir] owaco ni; Awinyo lanebi sallallaahu 'alaihi wasallam owaco ni: 'Ngo ma halal tye maleng ki gin ma haram bene tye maleng. Ento, i kin gin aryo ni tye gin mo ma kelo lapeny - ma pe nen maber - ma dano mapol pe ngeyo. Pi meno ngat mo keken ma okwanyo kome ki i kom jo ma tye ki akalakala nyutu ni en ogwoko dini ne ki deyo ne. Ki ngat mo kiken ma opoto - kun timo - i jami ma kelo akalakala, en tye calo lakwat ma gwoko lee ne i dog got ma en lworo ni obi poto iye. Nge ni rwot weny tye ki rwom, ki nge ni rwom pa cik pa Allah i lobo ne en aye gin ma en ogengo. Dok inge ni i kom dano ducu tye ki remo ma ka tye maber ci kom tye maber dok ka obale ci kom bene tye ki peko. Nge, en tye cwiny'.
Imam Bukhari : 51
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْجَعْدِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ قَالَكُنْتُ أَقْعُدُ مَعَ ابْنِ عَبَّاسٍ يُجْلِسُنِي عَلَى سَرِيرِهِ فَقَالَ أَقِمْ عِنْدِي حَتَّى أَجْعَلَ لَكَ سَهْمًا مِنْ مَالِي فَأَقَمْتُ مَعَهُ شَهْرَيْنِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ لَمَّا أَتَوْا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ الْقَوْمُ أَوْ مَنْ الْوَفْدُ قَالُوا رَبِيعَةُ قَالَ مَرْحَبًا بِالْقَوْمِ أَوْ بِالْوَفْدِ غَيْرَ خَزَايَا وَلَا نَدَامَى فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا لَا نَسْتَطِيعُ أَنْ نَأْتِيكَ إِلَّا فِي الشَّهْرِ الْحَرَامِ وَبَيْنَنَا وَبَيْنَكَ هَذَا الْحَيُّ مِنْ كُفَّارِ مُضَرَ فَمُرْنَا بِأَمْرٍ فَصْلٍ نُخْبِرْ بِهِ مَنْ وَرَاءَنَا وَنَدْخُلْ بِهِ الْجَنَّةَ وَسَأَلُوهُ عَنْ الْأَشْرِبَةِ فَأَمَرَهُمْ بِأَرْبَعٍ وَنَهَاهُمْ عَنْ أَرْبَعٍ أَمَرَهُمْ بِالْإِيمَانِ بِاللَّهِ وَحْدَهُ قَالَ أَتَدْرُونَ مَا الْإِيمَانُ بِاللَّهِ وَحْدَهُ قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامُ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ وَصِيَامُ رَمَضَانَ وَأَنْ تُعْطُوا مِنْ الْمَغْنَمِ الْخُمُسَ وَنَهَاهُمْ عَنْ أَرْبَعٍ عَنْ الْحَنْتَمِ وَالدُّبَّاءِ وَالنَّقِيرِ وَالْمُزَفَّتِ وَرُبَّمَا قَالَ الْمُقَيَّرِ وَقَالَ احْفَظُوهُنَّ وَأَخْبِرُوا بِهِنَّ مَنْ وَرَاءَكُمْ
Ki waco botwa [Ali bin Al Ja'di] owaco, ki waco botwa [Syu'bah] ki bot [Abu Jamrah] owaco ni: Abedo ki [Ibn 'Abbas] i kare ma en olwonga me bedo i kom bongo ne ki owaco ni: 'Bed kweda nio ka amiyi dul lonyo na'. Pi meno abedo kwede pi dwe aryo, ci awaco ni: I kare ma lakwena pa Abu Qais obino ka neno lanebi sallallaahu 'alaihi wasallam, en openyo gi ni: 'Man obedo dano mene onyo lakwena pa anga? Gugamo ni: ‘Rabia!’ En owaco ni: 'Wujole, wun lukwena, ki miti ki labongo arem cwiny'. Lukwena ni owaco ni: 'O lakwena pa Allah, pe watwero bino boti labongo i dwe maleng, pien i kin wan ki in tye kaka pa Mudlor ma pe gi ye. Pi meno, pwonyowa pwony ma nen ka maleng ma watwero keto i tic dok ma watwero pwonyo ki dano ma i carowa, wek wadony i polo’. lacen gupenyo lanebi ma mako mato kongo, lacen lanebi ociko gi jami angwen ki ogengo jami angwen, ociko gi me ye i kom Allah acel keken, ki openyo ni: 'In ingeyo gin ma ye i kom Allah acel keken te lokke?' Gu gamo ni: 'Allah ki lakwena ne gi ngeyo maber'. Lanebi sallallaahu 'alaihi wasallam otito ni: Mi caden ni pe tye lubanga mo mapat ki Allah ki ni Muhammad obedo lakwena pa Allah, tim lega, cul zakat, kec i dwe me Ramadan ki mi acel me abic me jami ma ki nongo ki i lweny'. Ki lanebi sallallaahu 'alaihi wasallam ogengo gi ki i kom jami angwen, ma en aye, pe imat gin mo ki i al hantam, ad Dubbaa`, an naqir ki al Muzaffaat. Onyo en sallallaahu 'alaihi wasallam ma ki lwongo ni muqoyyir -pe naqir-. Lanebi owaco ni: 'nen jami weng ki itit bot dano ma i caro ni'.
Imam Bukhari : 52
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ وَقَّاصٍ عَنْ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّةِ وَلِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ فَهِجْرَتُهُ إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ وَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ لدُنْيَا يُصِيبُهَا أَوْ امْرَأَةٍ يَتَزَوَّجُهَا فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَيْهِ
Ki waco botwa [Abdullah bin Maslamah] owaco, ki waco botwa [Malik] ki bot [Yahya bin Sa'id] ki bot [Muhammad bin Ibrahim] ki bot [Alqamah bin Waqash] ki bot [Umar], ni lakwena pa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam owaco ni: 'Tic weng cung i kom gin ma ngat moni timo, ki - ngat acel acel - i kom- ngo ma onongo ki yubu; Ngat mo keken ma mito cito i lobo mukene pi ber bedo pa Allah ki lakwena ne, ci cito ne obi bedo bot Allah ki lakwena ne. Ngat mo keken ma mito cito i lobo mukene pien lobo ma en mito oo iye onyo pi dako ma en mito nyomo, ci cito ne tye pi gin ma en mito timo'.
Imam Bukhari : 53
حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي عَدِيُّ بْنُ ثَابِتٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ يَزِيدَ عَنْ أَبِي مَسْعُودٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا أَنْفَقَ الرَّجُلُ عَلَى أَهْلِهِ يَحْتَسِبُهَا فَهُوَ لَهُ صَدَقَةٌ
Ki waco botwa [Hajjaj bin Minhal] owaco, ki waco botwa [Syu'bah] owaco, ki waco bota ['Adi bin Thabit] owaco ni: I kare mo acel awinyo [Abdullah bin Yazid] ki bot [Abu Mas'ud] ki bot lanebi sallallaahu 'alaihi wasallam, en owaco ni: 'Amiyo kwo pa ngat mo i kin jo me ode pi kare malac' ki gen me nongo mot ki en miyo kony.
Imam Bukhari : 54
حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ حَدَّثَنِي عَامِرُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ أَنَّهُ أَخْبَرَهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّكَ لَنْ تُنْفِقَ نَفَقَةً تَبْتَغِي بِهَا وَجْهَ اللَّهِ إِلَّا أُجِرْتَ عَلَيْهَا حَتَّى مَا تَجْعَلُ فِي فَمِ امْرَأَتِكَ
Owaco botwa [Al Hakam bin Nafi'] owaco, owaco botwa [Syu'aib] ki bot [Az Zuhri] owaco, owaco bota ['Amir bin Sa'd] ki bot [Sa'd bin Abu Waqash] ni en owaco, ni lakwena pa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam owaco ni: 'Adada, pe itiyo ki kwo pi tyen lok pa Allah labongo gen ki bi miini mot ma tye iye gin mo ma i keto i dog dako ni'.
Imam Bukhari : 55
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ إِسْمَاعِيلَ قَالَ حَدَّثَنِي قَيْسُ بْنُ أَبِي حَازِمٍ عَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَبَايَعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى إِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَالنُّصْحِ لِكُلِّ مُسْلِمٍ
Owaco botwa [Musaddad] owaco, owaco botwa [Yahya] ki bot [Isma'il] owaco, owaco bota [Qais bin Abu Hazim] ki bot [Jarir bin Abdullah] owaco ni: 'Acikke me bedo lagen bot lakwena pa Allah me gwoko lega, culo zakat ki miyo tam bot Cilam weny'.
Imam Bukhari : 56
حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ زِيَادِ بْنِ عِلَاقَةَ قَالَ سَمِعْتُ جَرِيرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُيَوْمَ مَاتَ الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ قَامَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ وَقَالَ عَلَيْكُمْ بِاتِّقَاءِ اللَّهِ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَالْوَقَارِ وَالسَّكِينَةِ حَتَّى يَأْتِيَكُمْ أَمِيرٌ فَإِنَّمَا يَأْتِيكُمْ الْآنَ ثُمَّ قَالَ اسْتَعْفُوا لِأَمِيرِكُمْ فَإِنَّهُ كَانَ يُحِبُّ الْعَفْوَ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُلْتُ أُبَايِعُكَ عَلَى الْإِسْلَامِ فَشَرَطَ عَلَيَّ وَالنُّصْحِ لِكُلِّ مُسْلِمٍ فَبَايَعْتُهُ عَلَى هَذَا وَرَبِّ هَذَا الْمَسْجِدِ إِنِّي لَنَاصِحٌ لَكُمْ ثُمَّ اسْتَغْفَرَ وَنَزَلَ
Owaco botwa [Abu An Nu'man] owaco, owaco botwa [Abu 'Awanah] ki bot [Ziyad bin 'Alaqah] owaco; Awinyo [Jarir bin Abdullah] owaco ni i kare ma Al Mughirah bin Syu'bah otoo, ma en ocung en opako Allah ki olonyo en, kun waco ni: 'Obedo gin ma miite iri me lworo Allah acel keken ki pe ibed ki gin mo keken kwede, ki ki mwolo ki mwolo nio ka latela mukene obino, ki dong ngat ma obi bino ka lubo kore, en owaco ni:' Ta'ala pi latela wu - Al Mughirah -, pien en maro miyo kica'. En owaco ni: 'Amma ba'du, ada acito bot lanebi sallallaahu 'alaihi wasallam lacen awaco ni: 'Aciko in i Islam'. I ngeye lanebi sallallaahu 'alaihi wasallam omiyo cik ki tam bot cilam acel acel, pi meno an acikke me bedo lagen bote pi lok meno, ki pi ber bedo pa won ot lega man, abi miini tam kare ducu.' En otimo Istighfar ki obino piny ki i wi meja.
Imam Bukhari : 57
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سِنَانٍ قَالَ حَدَّثَنَا فُلَيْحٌ ح و حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُلَيْحٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ حَدَّثَنِي هِلَالُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَبَيْنَمَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَجْلِسٍ يُحَدِّثُ الْقَوْمَ جَاءَهُ أَعْرَابِيٌّ فَقَالَ مَتَى السَّاعَةُ فَمَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحَدِّثُ فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ سَمِعَ مَا قَالَ فَكَرِهَ مَا قَالَ وَقَالَ بَعْضُهُمْ بَلْ لَمْ يَسْمَعْ حَتَّى إِذَا قَضَى حَدِيثَهُ قَالَ أَيْنَ أُرَاهُ السَّائِلُ عَنْ السَّاعَةِ قَالَ هَا أَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَإِذَا ضُيِّعَتْ الْأَمَانَةُ فَانْتَظِرْ السَّاعَةَ قَالَ كَيْفَ إِضَاعَتُهَا قَالَ إِذَا وُسِّدَ الْأَمْرُ إِلَى غَيْرِ أَهْلِهِ فَانْتَظِرْ السَّاعَةَ
Owaco botwa [Muhammad bin Sinan] owaco, owaco botwa [Fulaih]. Ki lok ma kit meno bene ki waco ki yoo mukene, ma ki waco ni [Ibrahim bin Al Mundzir] owaco, ki waco bota [Muhammad bin Fulaih] owaco, ki waco bota [baba na] owaco, ki waco bota [Hilal bin Ali] ki bot [Atho' bin Yasar] ki bot [Aburah Hullarah] I kare ma lanebiSahullah owaco ni: 'alaihi wasallam onwongo tye i cokke ma tye ka nyamo lok i kom dano, cut cut la Bedouin Arab obino ki openyo ni: 'Nino me agiki bino bino awene?' Ento, lanebi omedde ki lokke. I kare meno, jo mogo giwaco ni; ‘en owinyo gin ma en owaco ento pe omaro gin ma en owaco,’ dok bene tye jo mogo ma giwaco ni; 'ni en pe owinyo ngo ma en owaco'. Ma oo i agiki lanebi otum ki lok ne, kun waco ni: 'Ngat ma openyo pi nino me ngolo kop ni tye kwene?' Dano ni owaco ni: 'An, O lakwena pa Lubanga!'. Pi meno lanebi owaco ni: 'Ka gen ni orweny ki kuru agiki me lobo'. Dano ni openyo ni: 'Cik ni orweny nining?' Lanebi ogamo ni: 'Ka jami pe ki weko bot ludiro, kono wa bi bedo ka kuro agiki me lobo'.
Imam Bukhari : 58
حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ عَارِمُ بْنُ الْفَضْلِ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ يُوسُفَ بْنِ مَاهَكَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَتَخَلَّفَ عَنَّا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفْرَةٍ سَافَرْنَاهَا فَأَدْرَكَنَا وَقَدْ أَرْهَقَتْنَا الصَّلَاةُ وَنَحْنُ نَتَوَضَّأُ فَجَعَلْنَا نَمْسَحُ عَلَى أَرْجُلِنَا فَنَادَى بِأَعْلَى صَوْتِهِ وَيْلٌ لِلْأَعْقَابِ مِنْ النَّارِ مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا
Ki waco botwa [Abu An Nu'man 'Arim bin Al Fadlal] owaco, ki waco botwa [Abu 'Awanah] ki bot [Abu Bisyir] ki bot [Yusuf bin Mahak] ki bot [Abdullah bin 'Amru] owaco ni: Lanebi sallallaahu 'alaihi wasallam onongo dong oweko wa i wot mo ma onongo wa nongo lega kare onongo dong cok tum, watimo ablution kun wa lwoko tyenwa keken. Pi meno lanebi sallallaahu 'alaihi wasallam odange ki dwan malongo ni: 'can bot tyen ma pe ki pii, gubi cito i mac me kapiny'. En odange tyen aryo onyo adek.
Imam Bukhari : 59
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ مِنْ الشَّجَرِ شَجَرَةً لَا يَسْقُطُ وَرَقُهَا وَإِنَّهَا مَثَلُ الْمُسْلِمِ فَحَدِّثُونِي مَا هِيَ فَوَقَعَ النَّاسُ فِي شَجَرِ الْبَوَادِي قَالَ عَبْدُ اللَّهِ وَوَقَعَ فِي نَفْسِي أَنَّهَا النَّخْلَةُ فَاسْتَحْيَيْتُ ثُمَّ قَالُوا حَدِّثْنَا مَا هِيَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ هِيَ النَّخْلَةُ
Owaco botwa [Qutaibah bin Sa'id] Owaco botwa [Isma'il bin Ja'far] ki bot [Abdullah bin Dinar] ki bot [Ibn Umar] owaco ni; Lanebi owaco ni: 'Adaa, i kin yadi tye yat mo ma pot ne pe poto. Ki eni obedo carolok pi Cilam'. Lanebi openyo ni: 'Waca, yat mene eni?' Pi meno lurem ni gu tamo ni gin ma ki waco ni obedo yat ma tye i dye kulu. Abdullah owaco ni: 'Atamo i cwinya ni yat ni obedo yat ma ki lwongo ni date palm, ento onongo atye ki lewic me waco ne. Ki dong lurem ni gupenyo ni: 'O lakwena pa Allah, yat ango eni?' En ogamo ni: 'Yat yat ma ki lwongo ni Date palm'.
Imam Bukhari : 60
حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ مِنْ الشَّجَرِ شَجَرَةً لَا يَسْقُطُ وَرَقُهَا وَإِنَّهَا مَثَلُ الْمُسْلِمِ حَدِّثُونِي مَا هِيَ قَالَ فَوَقَعَ النَّاسُ فِي شَجَرِ الْبَوَادِي قَالَ عَبْدُ اللَّهِ فَوَقَعَ فِي نَفْسِي أَنَّهَا النَّخْلَةُ فَاسْتَحْيَيْتُ ثُمَّ قَالُوا حَدِّثْنَا مَا هِيَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ هِيَ النَّخْلَةُ
Owaco botwa [Khalid bin Makhlad] Owaco botwa [Sulaiman] Owaco botwa [Abdullah bin Dinar] ki bot [Ibn Umar] ki bot lanebi sallallaahu 'alaihi wasallam, en owaco ni: 'Adaa, i kin yadi tye yat acel ma pot ne pe poto. Ki eni obedo carolok pi Cilam'. Lanebi openyo ni: 'Waca, yat mene eni?' Pi meno lurem ni gu tamo ni gin ma ki waco ni obedo yat ma tye i dye kulu. Abdullah owaco ni: Atamo i cwinya ni yat ni obedo yat ma ki lwongo ni date palm, ento onongo lewic omako me waco ne. Ki dong dano owaco ni: 'O lakwena pa Lubanga, yat ango eni?' En ogamo ni: 'Yat yat ma ki lwongo ni Date palm'.