Revert to Islam, click here
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Bukhari (الامام البخاري) - 7008 Hadith

Hadith

Imam Bukhari : 1

حَدَّثَنَا الْحُمَيْدِيُّ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الزُّبَيْرِ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْأَنْصَارِيُّ قَالَ أَخْبَرَنِي مُحَمَّدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ التَّيْمِيُّ أَنَّهُ سَمِعَ عَلْقَمَةَ بْنَ وَقَّاصٍ اللَّيْثِيَّ يَقُولُ سَمِعْتُ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى الْمِنْبَرِقَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ وَإِنَّمَا لِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى دُنْيَا يُصِيبُهَا أَوْ إِلَى امْرَأَةٍ يَنْكِحُهَا فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَيْهِ

En owaco botwa [Al Humaidi Abdullah bin Az Zubair] en owaco ni, En owaco botwa [Sufyan] ma owaco ni, en owaco botwa [Yahya bin Sa'id Al Ansari] owaco, en owaco botwa [Muhammad bin Ibrahim At Taimi], ni en owinyo [Alqamah bin Waqash Al Laitsi] owaco; I kare mo acel awinyo [Umar bin Al Khaththab] i wi meja kun waco ni; Awinyo lanebi sallallaahu 'alaihi wasallam owaco ni: 'tic weng cung i kom gin ma ki tamo, ki mot pa ngat acel acel cung i kom gin ma ki tamo; Ngat mo keken ma mito cito i lobo mukene pi lobo ma en mito oo iye onyo pi dako ma en mito nyomo, ci cito ne tye kit ma en onongo mito.'

Hadith

Imam Bukhari : 2

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ هِشَامِ بْنِ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ الْحَارِثَ بْنَ هِشَامٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ كَيْفَ يَأْتِيكَ الْوَحْيُ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَحْيَانًا يَأْتِينِي مِثْلَ صَلْصَلَةِ الْجَرَسِ وَهُوَ أَشَدُّهُ عَلَيَّ فَيُفْصَمُ عَنِّي وَقَدْ وَعَيْتُ عَنْهُ مَا قَالَ وَأَحْيَانًا يَتَمَثَّلُ لِي الْمَلَكُ رَجُلًا فَيُكَلِّمُنِي فَأَعِي مَا يَقُولُ قَالَتْ عَائِشَةُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا وَلَقَدْ رَأَيْتُهُ يَنْزِلُ عَلَيْهِ الْوَحْيُ فِي الْيَوْمِ الشَّدِيدِ الْبَرْدِ فَيَفْصِمُ عَنْهُ وَإِنَّ جَبِينَهُ لَيَتَفَصَّدُ عَرَقًا

Ki waco botwa [Abdullah bin Yusuf] owaco, ki waco botwa [Malik] ki bot [Hisyam bin 'Urwah] ki bot [wone] ki bot [Aisyah] min Mu'minin, ni Al Harith bin Hisham openyo Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam ni: 'O Rasulullah, obino bot in nining?' Pi meno Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ogamo ni: 'I kare mogo bino bota calo dwan olang ma tye ka koko ki yoo eni tek loyo bota, ki dong gi juku wek aniang ngo ma ki waco. Dok i kare mukene lamalaika bino calo dano ci loko kweda wek alub gin ma en waco’. Aisyah owaco ni: 'Adaa, aneno gin mo ma obino bote i nino ma piny ngiic tutwal ki dong ogik, ki aneno ni wiye onwongo tye ka mol ki lyeto'.

Hadith

Imam Bukhari : 3

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ أَنَّهَا قَالَتْأَوَّلُ مَا بُدِئَ بِهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ الْوَحْيِ الرُّؤْيَا الصَّالِحَةُ فِي النَّوْمِ فَكَانَ لَا يَرَى رُؤْيَا إِلَّا جَاءَتْ مِثْلَ فَلَقِ الصُّبْحِ ثُمَّ حُبِّبَ إِلَيْهِ الْخَلَاءُ وَكَانَ يَخْلُو بِغَارِ حِرَاءٍ فَيَتَحَنَّثُ فِيهِ وَهُوَ التَّعَبُّدُ اللَّيَالِيَ ذَوَاتِ الْعَدَدِ قَبْلَ أَنْ يَنْزِعَ إِلَى أَهْلِهِ وَيَتَزَوَّدُ لِذَلِكَ ثُمَّ يَرْجِعُ إِلَى خَدِيجَةَ فَيَتَزَوَّدُ لِمِثْلِهَا حَتَّى جَاءَهُ الْحَقُّ وَهُوَ فِي غَارِ حِرَاءٍ فَجَاءَهُ الْمَلَكُ فَقَالَ اقْرَأْ قَالَ مَا أَنَا بِقَارِئٍ قَالَ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ قُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّانِيَةَ حَتَّى بَلَغَ مِنِّي الْجَهْدَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ اقْرَأْ فَقُلْتُ مَا أَنَا بِقَارِئٍ فَأَخَذَنِي فَغَطَّنِي الثَّالِثَةَ ثُمَّ أَرْسَلَنِي فَقَالَ{ اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ }فَرَجَعَ بِهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْجُفُ فُؤَادُهُ فَدَخَلَ عَلَى خَدِيجَةَ بِنْتِ خُوَيْلِدٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا فَقَالَ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَزَمَّلُوهُ حَتَّى ذَهَبَ عَنْهُ الرَّوْعُ فَقَالَ لِخَدِيجَةَ وَأَخْبَرَهَا الْخَبَرَ لَقَدْ خَشِيتُ عَلَى نَفْسِي فَقَالَتْ خَدِيجَةُ كَلَّا وَاللَّهِ مَا يُخْزِيكَ اللَّهُ أَبَدًا إِنَّكَ لَتَصِلُ الرَّحِمَ وَتَحْمِلُ الْكَلَّ وَتَكْسِبُ الْمَعْدُومَ وَتَقْرِي الضَّيْفَ وَتُعِينُ عَلَى نَوَائِبِ الْحَقِّ فَانْطَلَقَتْ بِهِ خَدِيجَةُ حَتَّى أَتَتْ بِهِ وَرَقَةَ بْنَ نَوْفَلِ بْنِ أَسَدِ بْنِ عَبْدِ الْعُزَّى ابْنَ عَمِّ خَدِيجَةَ وَكَانَ امْرَأً قَدْ تَنَصَّرَ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَكَانَ يَكْتُبُ الْكِتَابَ الْعِبْرَانِيَّ فَيَكْتُبُ مِنْ الْإِنْجِيلِ بِالْعِبْرَانِيَّةِ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَكْتُبَ وَكَانَ شَيْخًا كَبِيرًا قَدْ عَمِيَ فَقَالَتْ لَهُ خَدِيجَةُ يَا ابْنَ عَمِّ اسْمَعْ مِنْ ابْنِ أَخِيكَ فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ يَا ابْنَ أَخِي مَاذَا تَرَى فَأَخْبَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَبَرَ مَا رَأَى فَقَالَ لَهُ وَرَقَةُ هَذَا النَّامُوسُ الَّذِي نَزَّلَ اللَّهُ عَلَى مُوسَى يَا لَيْتَنِي فِيهَا جَذَعًا لَيْتَنِي أَكُونُ حَيًّا إِذْ يُخْرِجُكَ قَوْمُكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَوَمُخْرِجِيَّ هُمْ قَالَ نَعَمْ لَمْ يَأْتِ رَجُلٌ قَطُّ بِمِثْلِ مَا جِئْتَ بِهِ إِلَّا عُودِيَ وَإِنْ يُدْرِكْنِي يَوْمُكَ أَنْصُرْكَ نَصْرًا مُؤَزَّرًا ثُمَّ لَمْ يَنْشَبْ وَرَقَةُ أَنْ تُوُفِّيَ وَفَتَرَ الْوَحْيُقَالَ ابْنُ شِهَابٍ وَأَخْبَرَنِي أَبُو سَلَمَةَ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَنَّ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ الْأَنْصَارِيَّ قَالَ وَهُوَ يُحَدِّثُ عَنْ فَتْرَةِ الْوَحْيِ فَقَالَ فِي حَدِيثِهِ بَيْنَا أَنَا أَمْشِي إِذْ سَمِعْتُ صَوْتًا مِنْ السَّمَاءِ فَرَفَعْتُ بَصَرِي فَإِذَا الْمَلَكُ الَّذِي جَاءَنِي بِحِرَاءٍ جَالِسٌ عَلَى كُرْسِيٍّ بَيْنَ السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ فَرُعِبْتُ مِنْهُ فَرَجَعْتُ فَقُلْتُ زَمِّلُونِي زَمِّلُونِي فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ يَا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ قُمْ فَأَنْذِرْ إِلَى قَوْلِهِ وَالرُّجْزَ فَاهْجُرْ }فَحَمِيَ الْوَحْيُ وَتَتَابَعَ تَابَعَهُ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ وَأَبُو صَالِحٍ وَتَابَعَهُ هِلَالُ بْنُ رَدَّادٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ وَقَالَ يُونُسُ وَمَعْمَرٌ بَوَادِرُهُ

Ki waco botwa ni [Yahya bin Bukair] owaco ni, Kiwaco botwa ki bot [Al Laits] ki bot ['Uqail] ki bot [Ibn Shihab] ki bot ['Urwah bin Az Zubair] ki bot [Aisyah] -min pa Mu'minin-, ni en owaco ni: 'Acakki me lok ma obino bot Rasulullah sallallah' awola alam onwongo tye ki true. lek i nino. Ki En pe leko lek nio ka bino calo lero me odiko. I ngeye en onongo gum me bedo kene, ki en oyero kabedo pa Hiro ki ociro iye, ma en aye woro i dyewor pi kare manok ma peya odwogo bot jo me ode me yubu jami me kwo. En orwate ki Khadijah me yubu cam. Ma lacen Al Haq obino i kare ma en tye i bur pa Hiro, lamalaika obino ki owaco ni: 'Kwan?' En ogamo ni: 'An pe atwero kwano buk'. Lanebi otiito ni: Pi meno lalaika ni omako an ki omako an matek ki oweko an ki owaco ni: 'Kwan!' En ogamo ni: 'An pe atwero kwano buk'. Pi meno lamalaika ni omako koma ki mako koma matek ki oweko an ki owaco ni: 'Kwan!'. En ogamo ni: 'An pe atwero kwano buk'. Lamalaika ni omako an doki ki mako an pi tyen me adek matek ki oweko acito, ki owaco ni: -Kwan ki -loko- nying Lubanga ni ma ocweyo, En ocweyo dano ki remo ma opong. Kwan, ki Rwot ni tye ngat ma kica-'. Lanebi sallallaahu 'alaihi wasallam odwogo bot jo me ode ki lok me nyute i cwiny me lworo. En orwatte ki Khadijah bint Khawailidh ki owaco ni: 'Umo koma, umo koma!'. En onwongo ki umo nio ka en orwenyo lworo ne. En owaco bot Khadija ngo ma otimme ni: 'atye ka tamo pi koma kena'. Pi meno Khadijah owaco ni: 'Pi Allah, Allah pe obi balo in matwal, pien in ibedo ngat ma medde ki bedo larem'. Khadijah olwonge me rwate ki Waroqoh bin Naufal bin Asad bin Abdul 'Uzza, wod pa nera pa Khadijah, ma onwongo obedo Lakricitayo i kare pa Jahiliyyah. En bene ocoyo bukke i leb Ibru, dok bene ocoyo Baibul i leb Ibru ki twero pa Allah. I kare meno Waroqoh onongo dong oti woko dok wange bene doŋ oto woko. Khadijah owaco ni: 'O wod pa nera, winy ngo ma wod pa omeru tye ka waco'. Waroqoh owaco ni: 'O wod pa omera, gin ango ma i okato ki iye'. Pi meno Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam owaco ngo ma otimme i kome. Waroqoh owaco ni: 'Man aye Namus, kit ma Allah onyutu kwede bot Moses. Oh, onongo amito ni onongo pud atidi dok onongo pud atye kwo i kare ma kiryemo in woko ki bot jowu’. Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam openyo ni: 'Tika ki bi ryemo an woko ki bot gi?' Waroqoh ogamo ni: 'Ada. Pien pe tye ngat mo ma obi bino ki gin ma i kelo nio ka gi nongo awanu - ki doko lukwor -. Ka onongo atye kunnu i kare ma gin meno otimme, onongo abikonyi ki kerona ducu’. Waroqoh pi okato ki i gin ma en oye iye pien en oto con i kare me fatroh - bedo nono - nyutu. [Ibn Shihab] owaco ni; owaco bota [Abu Salamah bin Abdurrahman] ni [Jabir bin Abdullah Al Ansari] oloko i kom lok ma pe ki gin mo ma ki nyutu, ma calo lakwena pa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam owaco ni: 'I kare ma atye ka wot awinyo dwan mo ki i polo, aneno tung bote ki ote ni lamalaika ma obino i boro bota onongo tye i kin kom ma ki lwongo ni Hiro' polo ki lobo. Lworo omako an ci adok gang, ci awaco ni: ‘Umo koma woko. Umo an'. Pi meno Allah Ta'ala ocwalo lok ma nyutu ni: -O in ma i umo komi- nio ka lok pa Allah -ki weko cal jogi-. Cake i kare meno lok ma ki nyutu omede ki bino piny kare ki kare'. Hadith man bene ki coyo ki [Abdullah bin Yusuf] ki [Abu Shalih] kacel ki [Hilal bin Raddad] ki bot [Az Zuhri]. Ci [Yona] owaco ni; ki [Ma'mar] oye ni en onongo ki bot Az Zuhri.

Hadith

Imam Bukhari : 4

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ أَبِي عَائِشَةَ قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍفِي قَوْلِهِ تَعَالَى{ لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ }قَالَ كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُعَالِجُ مِنْ التَّنْزِيلِ شِدَّةً وَكَانَ مِمَّا يُحَرِّكُ شَفَتَيْهِ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ فَأَنَا أُحَرِّكُهُمَا لَكُمْ كَمَا كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحَرِّكُهُمَا وَقَالَ سَعِيدٌ أَنَا أُحَرِّكُهُمَا كَمَا رَأَيْتُ ابْنَ عَبَّاسٍ يُحَرِّكُهُمَا فَحَرَّكَ شَفَتَيْهِ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ لَا تُحَرِّكْ بِهِ لِسَانَكَ لِتَعْجَلَ بِهِ إِنَّ عَلَيْنَا جَمْعَهُ وَقُرْآنَهُ }قَالَ جَمْعُهُ لَكَ فِي صَدْرِكَ وَتَقْرَأَهُ{ فَإِذَا قَرَأْنَاهُ فَاتَّبِعْ قُرْآنَهُ }قَالَ فَاسْتَمِعْ لَهُ وَأَنْصِتْ{ ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا بَيَانَهُ }ثُمَّ إِنَّ عَلَيْنَا أَنْ تَقْرَأَهُ فَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ ذَلِكَ إِذَا أَتَاهُ جِبْرِيلُ اسْتَمَعَ فَإِذَا انْطَلَقَ جِبْرِيلُ قَرَأَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَمَا قَرَأَهُ

Owaco botwa [Musa bin Isma'il] en owaco, Owaco botwa [Abu 'Awanah] owaco, ni Owaco botwa [Musa bin Abu Aisyah] owaco, Owaco botwa [Sa'id bin Jubair] ki bot [Ibn 'Abbas] lok pa Allah Ta'ala: -Kur i lok leb ni me kwano Koran oyotoyot pien ibi mito -'. Ibn 'Abbas owaco ni: 'Lakwena pa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam onongo tye ki miti matek me mako gin ma ki nyutu - Qur'an - ki oloko doge'. Ibn 'Abbas owaco ni: 'Abi loko doga -me kwano ne- boti kit ma lakwena pa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam otimo i koma'. Sa'id owaco ni: 'Ki an abi loko doga -me kwano ne- boti kit ma aneno kwede Ibn 'Abbas otimo ne. Pi meno lanebi sallallalaahu 'alaihi wasallam oloko doge. I ngeye lok pa Allah Ta'ala obino piny: Pe i lok leb ni me -kwano- Koran pien ibi -pwonye oyot. Adaa, tye i wel wa me coko gi -i cwinyi- ki -miyo in ryek- i kwano gi'. Gin ma man tere ni Allah gwoko ne i cwinyi - me mako ne i wiiyi - ki ingeye i kwano ne: 'Ka dong wa tyeko kwano ne, ki ingeye lubo kwano ne'. Tere ni: 'Winy ki bed mot'. I ngeye Allah Ta'ala owaco ni: 'I ngeye, ada, tye botwa me tito ne. Te lokke ni: 'ki tye tic wa me kwano ne' ki lakwena pa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam cake i kare ma Jibril 'alaihis Salam obino bote, en owinyo lok ne. Ki i kare ma Jibril 'Alaihis Salam ocito woko, Lanebi okwano - bot lureme - kit ma Jibril 'Alaihis Salam okwano bote

Hadith

Imam Bukhari : 5

حَدَّثَنَا عَبْدَانُ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ عَنْ الزُّهْرِيِّ ح و حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا يُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ نَحْوَهُ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْوَدَ النَّاسِ وَكَانَ أَجْوَدُ مَا يَكُونُ فِي رَمَضَانَ حِينَ يَلْقَاهُ جِبْرِيلُ وَكَانَ يَلْقَاهُ فِي كُلِّ لَيْلَةٍ مِنْ رَمَضَانَ فَيُدَارِسُهُ الْقُرْآنَ فَلَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجْوَدُ بِالْخَيْرِ مِنْ الرِّيحِ الْمُرْسَلَةِ

Owaco botwa [Abdan] en owaco, owaco botwa [Abdullah] owaco botwa [Yunus] ki bot [Az Zuhri] ki ki lok acel-lu, bene owaco botwa [Bisyir bin Muhammad] owaco, owaco botwa [Abdullah] owaco, owaco botwa [Yunus] ki [Ma'mar] ki bot [Az Zuhri] mukene owaco botwa [Uullah] Abdullah] ma aa ki bot [Ibn 'Abbas] owaco ni, ni Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam onwongo obedo dano ma mwol loyo, tutwale i dwe me Ramadlan ma lamalaika Jibril 'Alaihis Salam orwate kwede, ki onwongo obedo Jibril 'Alaihis Salam ma onwongo bino bote dyewor weng i dwe me Ramadlan, kan ma Jibril 'Alaihis Salam opwonyo iye Qur'an. Adaa, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam onwongo mwol loyo yamo ma tye ka kodo.

Hadith

Imam Bukhari : 6

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ أَنَّ أَبَا سُفْيَانَ بْنَ حَرْبٍ أَخْبَرَهُأَنَّ هِرَقْلَ أَرْسَلَ إِلَيْهِ فِي رَكْبٍ مِنْ قُرَيْشٍ وَكَانُوا تِجَارًا بِالشَّأْمِ فِي الْمُدَّةِ الَّتِي كَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَادَّ فِيهَا أَبَا سُفْيَانَ وَكُفَّارَ قُرَيْشٍ فَأَتَوْهُ وَهُمْ بِإِيلِيَاءَ فَدَعَاهُمْ فِي مَجْلِسِهِ وَحَوْلَهُ عُظَمَاءُ الرُّومِ ثُمَّ دَعَاهُمْ وَدَعَا بِتَرْجُمَانِهِ فَقَالَ أَيُّكُمْ أَقْرَبُ نَسَبًا بِهَذَا الرَّجُلِ الَّذِي يَزْعُمُ أَنَّهُ نَبِيٌّ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَقُلْتُ أَنَا أَقْرَبُهُمْ نَسَبًا فَقَالَ أَدْنُوهُ مِنِّي وَقَرِّبُوا أَصْحَابَهُ فَاجْعَلُوهُمْ عِنْدَ ظَهْرِهِ ثُمَّ قَالَ لِتَرْجُمَانِهِ قُلْ لَهُمْ إِنِّي سَائِلٌ هَذَا عَنْ هَذَا الرَّجُلِ فَإِنْ كَذَبَنِي فَكَذِّبُوهُ فَوَاللَّهِ لَوْلَا الْحَيَاءُ مِنْ أَنْ يَأْثِرُوا عَلَيَّ كَذِبًا لَكَذَبْتُ عَنْهُ ثُمَّ كَانَ أَوَّلَ مَا سَأَلَنِي عَنْهُ أَنْ قَالَ كَيْفَ نَسَبُهُ فِيكُمْ قُلْتُ هُوَ فِينَا ذُو نَسَبٍ قَالَ فَهَلْ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ مِنْكُمْ أَحَدٌ قَطُّ قَبْلَهُ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ لَا قَالَ فَأَشْرَافُ النَّاسِ يَتَّبِعُونَهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَقُلْتُ بَلْ ضُعَفَاؤُهُمْ قَالَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ قُلْتُ بَلْ يَزِيدُونَ قَالَ فَهَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ مِنْهُمْ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ قُلْتُ لَا قَالَ فَهَلْ يَغْدِرُ قُلْتُ لَا وَنَحْنُ مِنْهُ فِي مُدَّةٍ لَا نَدْرِي مَا هُوَ فَاعِلٌ فِيهَا قَالَ وَلَمْ تُمْكِنِّي كَلِمَةٌ أُدْخِلُ فِيهَا شَيْئًا غَيْرُ هَذِهِ الْكَلِمَةِ قَالَ فَهَلْ قَاتَلْتُمُوهُ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ فَكَيْفَ كَانَ قِتَالُكُمْ إِيَّاهُ قُلْتُ الْحَرْبُ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ سِجَالٌ يَنَالُ مِنَّا وَنَنَالُ مِنْهُ قَالَ مَاذَا يَأْمُرُكُمْ قُلْتُ يَقُولُ اعْبُدُوا اللَّهَ وَحْدَهُ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَاتْرُكُوا مَا يَقُولُ آبَاؤُكُمْ وَيَأْمُرُنَا بِالصَّلَاةِ وَالزَّكَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ وَالصِّلَةِ فَقَالَ لِلتَّرْجُمَانِ قُلْ لَهُ سَأَلْتُكَ عَنْ نَسَبِهِ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ فِيكُمْ ذُو نَسَبٍ فَكَذَلِكَ الرُّسُلُ تُبْعَثُ فِي نَسَبِ قَوْمِهَا وَسَأَلْتُكَ هَلْ قَالَ أَحَدٌ مِنْكُمْ هَذَا الْقَوْلَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقُلْتُ لَوْ كَانَ أَحَدٌ قَالَ هَذَا الْقَوْلَ قَبْلَهُ لَقُلْتُ رَجُلٌ يَأْتَسِي بِقَوْلٍ قِيلَ قَبْلَهُ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا قُلْتُ فَلَوْ كَانَ مِنْ آبَائِهِ مِنْ مَلِكٍ قُلْتُ رَجُلٌ يَطْلُبُ مُلْكَ أَبِيهِ وَسَأَلْتُكَ هَلْ كُنْتُمْ تَتَّهِمُونَهُ بِالْكَذِبِ قَبْلَ أَنْ يَقُولَ مَا قَالَ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا فَقَدْ أَعْرِفُ أَنَّهُ لَمْ يَكُنْ لِيَذَرَ الْكَذِبَ عَلَى النَّاسِ وَيَكْذِبَ عَلَى اللَّهِ وَسَأَلْتُكَ أَشْرَافُ النَّاسِ اتَّبَعُوهُ أَمْ ضُعَفَاؤُهُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّ ضُعَفَاءَهُمْ اتَّبَعُوهُ وَهُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ وَسَأَلْتُكَ أَيَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ فَذَكَرْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ وَكَذَلِكَ أَمْرُ الْإِيمَانِ حَتَّى يَتِمَّ وَسَأَلْتُكَ أَيَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حِينَ تُخَالِطُ بَشَاشَتُهُ الْقُلُوبَ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَغْدِرُ فَذَكَرْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الرُّسُلُ لَا تَغْدِرُ وَسَأَلْتُكَ بِمَا يَأْمُرُكُمْ فَذَكَرْتَ أَنَّهُ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَيَنْهَاكُمْ عَنْ عِبَادَةِ الْأَوْثَانِ وَيَأْمُرُكُمْ بِالصَّلَاةِ وَالصِّدْقِ وَالْعَفَافِ فَإِنْ كَانَ مَا تَقُولُ حَقًّا فَسَيَمْلِكُ مَوْضِعَ قَدَمَيَّ هَاتَيْنِ وَقَدْ كُنْتُ أَعْلَمُ أَنَّهُ خَارِجٌ لَمْ أَكُنْ أَظُنُّ أَنَّهُ مِنْكُمْ فَلَوْ أَنِّي أَعْلَمُ أَنِّي أَخْلُصُ إِلَيْهِ لَتَجَشَّمْتُ لِقَاءَهُ وَلَوْ كُنْتُ عِنْدَهُ لَغَسَلْتُ عَنْ قَدَمِهِ ثُمَّ دَعَا بِكِتَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِي بَعَثَ بِهِ دِحْيَةُ إِلَى عَظِيمِ بُصْرَى فَدَفَعَهُ إِلَى هِرَقْلَ فَقَرَأَهُ فَإِذَا فِيهِ بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ مِنْ مُحَمَّدٍ عَبْدِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ إِلَى هِرَقْلَ عَظِيمِ الرُّومِ سَلَامٌ عَلَى مَنْ اتَّبَعَ الْهُدَى أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَدْعُوكَ بِدِعَايَةِ الْإِسْلَامِ أَسْلِمْ تَسْلَمْ يُؤْتِكَ اللَّهُ أَجْرَكَ مَرَّتَيْنِ فَإِنْ تَوَلَّيْتَ فَإِنَّ عَلَيْكَ إِثْمَ الْأَرِيسِيِّينَ وَ{ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَنْ لَا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ }قَالَ أَبُو سُفْيَانَ فَلَمَّا قَالَ مَا قَالَ وَفَرَغَ مِنْ قِرَاءَةِ الْكِتَابِ كَثُرَ عِنْدَهُ الصَّخَبُ وَارْتَفَعَتْ الْأَصْوَاتُ وَأُخْرِجْنَا فَقُلْتُ لِأَصْحَابِي حِينَ أُخْرِجْنَا لَقَدْ أَمِرَ أَمْرُ ابْنِ أَبِي كَبْشَةَ إِنَّهُ يَخَافُهُ مَلِكُ بَنِي الْأَصْفَرِ فَمَا زِلْتُ مُوقِنًا أَنَّهُ سَيَظْهَرُ حَتَّى أَدْخَلَ اللَّهُ عَلَيَّ الْإِسْلَامَ وَكَانَ ابْنُ النَّاظُورِ صَاحِبُ إِيلِيَاءَ وَهِرَقْلَ سُقُفًّا عَلَى نَصَارَى الشَّأْمِ يُحَدِّثُ أَنَّ هِرَقْلَ حِينَ قَدِمَ إِيلِيَاءَ أَصْبَحَ يَوْمًا خَبِيثَ النَّفْسِ فَقَالَ بَعْضُ بَطَارِقَتِهِ قَدْ اسْتَنْكَرْنَا هَيْئَتَكَ قَالَ ابْنُ النَّاظُورِ وَكَانَ هِرَقْلُ حَزَّاءً يَنْظُرُ فِي النُّجُومِ فَقَالَ لَهُمْ حِينَ سَأَلُوهُ إِنِّي رَأَيْتُ اللَّيْلَةَ حِينَ نَظَرْتُ فِي النُّجُومِ مَلِكَ الْخِتَانِ قَدْ ظَهَرَ فَمَنْ يَخْتَتِنُ مِنْ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَالُوا لَيْسَ يَخْتَتِنُ إِلَّا الْيَهُودُ فَلَا يُهِمَّنَّكَ شَأْنُهُمْ وَاكْتُبْ إِلَى مَدَايِنِ مُلْكِكَ فَيَقْتُلُوا مَنْ فِيهِمْ مِنْ الْيَهُودِ فَبَيْنَمَا هُمْ عَلَى أَمْرِهِمْ أُتِيَ هِرَقْلُ بِرَجُلٍ أَرْسَلَ بِهِ مَلِكُ غَسَّانَ يُخْبِرُ عَنْ خَبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا اسْتَخْبَرَهُ هِرَقْلُ قَالَ اذْهَبُوا فَانْظُرُوا أَمُخْتَتِنٌ هُوَ أَمْ لَا فَنَظَرُوا إِلَيْهِ فَحَدَّثُوهُ أَنَّهُ مُخْتَتِنٌ وَسَأَلَهُ عَنْ الْعَرَبِ فَقَالَ هُمْ يَخْتَتِنُونَ فَقَالَ هِرَقْلُ هَذَا مُلْكُ هَذِهِ الْأُمَّةِ قَدْ ظَهَرَ ثُمَّ كَتَبَ هِرَقْلُ إِلَى صَاحِبٍ لَهُ بِرُومِيَةَ وَكَانَ نَظِيرَهُ فِي الْعِلْمِ وَسَارَ هِرَقْلُ إِلَى حِمْصَ فَلَمْ يَرِمْ حِمْصَ حَتَّى أَتَاهُ كِتَابٌ مِنْ صَاحِبِهِ يُوَافِقُ رَأْيَ هِرَقْلَ عَلَى خُرُوجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَّهُ نَبِيٌّ فَأَذِنَ هِرَقْلُ لِعُظَمَاءِ الرُّومِ فِي دَسْكَرَةٍ لَهُ بِحِمْصَ ثُمَّ أَمَرَ بِأَبْوَابِهَا فَغُلِّقَتْ ثُمَّ اطَّلَعَ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الرُّومِ هَلْ لَكُمْ فِي الْفَلَاحِ وَالرُّشْدِ وَأَنْ يَثْبُتَ مُلْكُكُمْ فَتُبَايِعُوا هَذَا النَّبِيَّ فَحَاصُوا حَيْصَةَ حُمُرِ الْوَحْشِ إِلَى الْأَبْوَابِ فَوَجَدُوهَا قَدْ غُلِّقَتْ فَلَمَّا رَأَى هِرَقْلُ نَفْرَتَهُمْ وَأَيِسَ مِنْ الْإِيمَانِ قَالَ رُدُّوهُمْ عَلَيَّ وَقَالَ إِنِّي قُلْتُ مَقَالَتِي آنِفًا أَخْتَبِرُ بِهَا شِدَّتَكُمْ عَلَى دِينِكُمْ فَقَدْ رَأَيْتُ فَسَجَدُوا لَهُ وَرَضُوا عَنْهُ فَكَانَ ذَلِكَ آخِرَ شَأْنِ هِرَقْلَرَوَاهُ صَالِحُ بْنُ كَيْسَانَ وَيُونُسُ وَمَعْمَرٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ

En owaco botwa [Abu Al Yaman Al Hakam bin Nafi'] en owaco, owaco botwa [Syu'aib] ki bot [Az Zuhri] owaco bota [Ubaidullah bin Abdullah bin 'Utbah bin Mas'ud] ni [Abdullah bin 'Abbas] owaco bote ni [Abu Sufyan bin Harb] myero owace; ni Heraclius onongo gurup pa lucat wil me Quraish, ma onongo tye i wot me cato wil i lobo me Syria i kare ma gicikke i kin lanebi sallallaahu 'alaihi wasallam ki Abu Sufyan ki lutim aranyi me Quraish ocako tic. I kare ma gucung i Iliya' gu rwate ki Heraclius i lwongo pa Heraclius me lwongo gi me lok i cokke ne, i kare ma Heraclius onongo tye kacel ki lutela me Roma. Heraclius oloko kwedgi kun tiyo ki lagony leb. Heraclius owaco ni; 'Anga i kin wun ma tye ki wat macok ki ngat ma waco ni en obedo lanebi?'. Abu Sufyan owaco ni; ci agamo ni; 'An aye ngat ma tye ki wat macok loyo ki en'. Heraclius owaco ni; 'Kel en cok kweda ki bene lurem ne'. Pi meno gu keto Quraysh i nge Abu Sufyan. Lacen Heraclius owaco kun wok ki bot ngat ma gonyo leb ni: 'Wace ni apenye en i kom laco ma owaco ni en obedo lanebi. Ka en oloko lok goba bota, in bene myero ilok lok goba bote'. Pi Allah, ka onongo pe pi lewic ma oa ki i lok me goba ma onongo gubi keto i koma, onongo abi loko lok goba bote.' Abu Sufyan owaco ni; Pi meno gin mukwongo ma en openya i kome - lanebi sallallaahu 'alaihi wasallam - onwongo tye ni: 'kit ma rwom me kwaro ne tye kwede i kin wu?' Agamo ni: 'En tye ki rwom maber - ma rwom ne lamal'. En dok openyo ni: ‘Tika tye ngat mo mukene ma owaco lok man ma okwongo en?’ Agamo ni: 'Pe tye gin mo'. En dok openyo ni: ‘Wonne mono obedo kabaka?’ Agamo ni: 'Ku'. Jo ma lubo kore mono gubedo jo ma rwomgi lamal nyo jo ma rwomgi lapiny?’ Agamo ni: 'Kadi wa jo ma lubu en bene gin jo ma rwom gi lapiny'. En dok openyo ni: ‘Lulub kore gitye ka medde nyo gitye ka dok piny?’ Agamo ni: 'Medo'. En dok openyo ni: ‘Tika tye ngat mo ma oloko lok goba pienni cwinye onongo tye ka cwer i kom dinine?’ Agamo ni: 'Pe tye gin mo'. En dok openyo ni: ‘Tika dong inongo en tye ka lok goba ma peya owaco gin ma en owaco-ni?’ Agamo ni: 'Pe'. En dok openyo ni: ‘Tika en yam otimo tim me bwola?’ Agamo ni: 'Pe. I kare ma wabedo kwede, en onongo pe timo meno'. Abu Sufyan owaco ni: 'pe atwero tito gin mo keken mapat ki lok ma kit man'. En dok openyo ni: ‘Wutye ka lweny kwede?’ Agamo ni: 'Ada'. En dok openyo ni: ‘Lweny-nyi ogik nining?’ Agamo ni: ‘Lweny ma tye i kinwa ki en tye matek adada. I kare mogo en goyo wa, i kare mukene wan wa goyo en'. En dok openyo ni: ‘Ngo ma en ocikowu ni wutim?’ Agamo ni: 'En ocikowa; 'Wuwor Allah labongo ribbe ki gin mo keken, ki wek gin ma kwarowu owaco. "En bene ociko wa me lega, culu zakat, waco lok ada, timo kica bot ngat acel acel ki gwoko lurem." Pi meno Heraclius owaco bot ngat ma gonyo leb ni: 'Wace ni apenye pi lunyodo pa ngat ni, in iwaco ni ngat ni oa ki i rwom ma lamal. I yo acel-li, laco-ni bene kicero i kin likwayo pa jone. Ki apenye in ka ngat mo owaco gin ma en owaco ma okato ni, in igamo ni ku. Ka onongo ki waco ni ngat mo owaco lok meno con, ki lok ada onongo abi tamo ni ngat man tye ka lubo ngat mo macon ma owaco lok ma kit meno. An bene apenyi ka ce wonne oa ki i kaka pa kabaka, ci igamo ni pe. Awaco ni ka wone obedo lakwaro pa kabaka, ci ada ngat man onongo bibedo ka gamo ker pa wonne. ki bene apenye in ka inongo ne Ka en oloko lok goba ma peya owaco gin ma en owaco, in igamo ni ku. An aniang ni kadi wa dano pe gi twero lok goba, kede lok goba bot Allah. Dok bene apenyowu ni, jo ma lubo kore-ni gubedo jo ma rwomgi lapiny nyo jo ma rwomgi lapiny?’ In igamo lok pa jo ma rwomgi lapiny ma gilubo kore. Adaa, gin gubedo lulub kor lanebi. An bene apenyi ka wel dano ma lubo kor gi omede onyo odok piny, in igamo ni omede. Dok meno aye kit ma niye tye kwede nio ka doko ma pe ki roc. Apenye bene ka ce tye ngat mo ma oloko lok goba pien onongo tye ki akemo i kom dinine. I gamo ni ku. Dok meno aye kit ma niye bedo kwede ka odongo dok odongo i cwiny. An bene apenye in ka en yam otimo bal, in igamo ni pe. Dok meno aye kit ma onongo tye kwede ni Lukwena onongo pe gitwero kwalo. Ki an bene apenye in ngo ma en ociko ni itim, in igamo ni en ociko in me woro Allah labongo bedo ki gin mo keken kwede, ki ogengo in me woro cal jogi, en bene ociko in me gwoko lega, culo zakat, lok lok ada, timo kica bot ngat acel acel ki gwoko bedo larem. Ka lok ducu ma iwaco tye kakare, ci ada en biloyo ker i te tyena. Atamo ni en pe tye i kin wu i kare ni, ka onongo angeyo yoo me cito bote, onongo abi temo matek me nongo en ma ka atye cok kwede onongo abi lwoko tyene. I ngeye Heraclius openyo waraga ki bot lanebi sallallaahu 'alaihi wasallam ma Dihyah okelo bot luloc me Basrah. Pi meno en omiyo waraga meno bot Heraclius, ci en okwano ci okwano lokke ni: ‘Bismillahir rahmanir Rahim. Cake bot Muhammad, latic pa Allah ki lakwena ne bot Heraclius. Laloc me Roma, Larre pi jo ma lubo cik. Ki dong ma ka meno, alwongo in ki lwongo me Islam; Dony i Islam, ki dong ibi bedo maber, Allah obi miini mot tyen aryo. Ento ka i loko tammi, ci ibi tero bal pa lwak ni, ki: Wu dano me buk, bino - mako - i kom lok - cik - ni pe tye apokapoka mo i kin wan ki wun, ni pe wa woro ngat mo keken ento Allah ki pe wa rwate ki en ki bene - onyo - ngat mo i kin wa pe tero dano mukene calo Rabbs mapat ki Allah'. Ka guloko tamgi, ci iwac botgi ni: ‘Nen, wan aye jo ma wamiyo -bot Allah-’. Abu Sufyan owaco ni: 'I ngeye ma Heraclius owaco gin ma en owaco ki otum ki kwano waraga ni, obedo ki koko ki dwan malongo, ma oweko wa ryemo woko. Awaco bot lurem na ingee ma ki ryemo wa woko; 'Adaa en ki lwongo en i lok pa wod pa Abu Kabsyah. Heraclius onongo tye ki par pi ker me Roma. I kare meno bene onongo atye ki lworo ni Muhammad obi bedo maber, nio ka i agiki - tam meno orweny woko ingee - Allah oye an i Islam. Ki Ibn An Nazhur, ladit pa Iliya' ki Heraclius onwongo obedo bishop pa Lukricitayo, en owaco ni nino mo acel ma Heraclius olimo Iliya' en onwongo tye ki lworo madwong, kun waco bot lutela mogo me lweny ni: 'Ada wa kwero lok ma mako wu. Medo i kom meno, Ibn Nazhhur owaco ni, ‘Heraclius obedo lakwat lakalatwe ma kare ducu keto cwinye i kom wot pa lakalatwe. I kare mo acel en ogamo lapeny ma lulamdog gupenye; 'I dyewor mo acel ma onongo atye ka neno kit ma lakalatwe giwoto kwede, aneno ni kabaka me Khitan dong ki nywalo, nga i kin jo magi ma ki liro?' Wugam lok pa ajwagi ni; ‘Jo ma gilirogi aye Lujudaya keken, pe wubed ki par pi Lujudaya. Ket cik bot lobbe ducu ma i te kerri, wek Lujudaya ma gitye i lobbe meno ginekgi woko’. K I kare meno, Heraclius, lakwena ma oa ki bot rwot me Bani Ghassan, ki nyute me tito lok i kom lakwena pa Allah (kuc ki gum pa Allaah obed i kome), ingee laco ni otum ki tito lok ni, Heraclius ociko ni ki kwan en me neno ka en tye ki lirre onyo ku. I nge nenone, onongo ni en onongo tye ki del kom macol. Ki dong dano owaco bot Heraclius. Heraclius openyo laco ni i kom jo Arab mukene ni, onongo ki liro gi onyo ku?' En ogamo ni; 'Lu Arab weng ki liro gi'. Heraclius owaco ni; 'Man aye kabaka me Ummah, ada en dong ki nywale'. I ngeye Heraclisu ocwalo waraga bot lareme i Rome ma ngec ne rom ki pa Heraclisu - me tito bote lok ma mako nywalo lanebi Muhammad sallallaahu 'alaihi wasallam -. I kare meno, en omede ki wot me cito i lobo Himsha, ento ma peya oo i Himsha, lagam me waraga pa lareme onongo dong oo mukwongo. Lareme oye tam pa Heraclius ni Muhammad onongo kinywalo dok ni en obedo lanebi ada. Heraclius olwongo lutela me Roma me bino i kabedone i Himsha, i nge dano ducu ma gubedo tye i kacokke, Heraclius ociko ni kilok doggola ducu. En owaco ni; 'Wu rok me kongo, wun weng wubinongo loc maber ki dongo, nongo ker pud tye i cing wa? Ka imiito, yer Muhammad calo lanebi!'. I kare ma guwinyo lok man, guringo woko calo kana me tim, kadi bed doggola ducu onongo gicego woko. I kare ma oneno kit kwo ma kit meno, Heraclius orwenyo gen ni gin gibiye i kom bedo lanebi pa Muhammad. Lacen ociko dano ducu ni myero gudok i kabedogi kun waco ni; 'I adaa, ngo ma awaco kombedi ni onwongo tye me temo tek cwiny pa wun weng. Kombedi dong aneno miti meno'. Lacen guworo piny i nyim Heraclius ki cwiny gi obedo yom i kome. Man ogik lok pa Heraclius. Ki waco ni [Salih bin Kaisan] ki [Yunus] ki [Ma'mar] ki bot [Az Zuhri].

Hadith

Imam Bukhari : 7

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى قَالَ أَخْبَرَنَا حَنْظَلَةُ بْنُ أَبِي سُفْيَانَ عَنْ عِكْرِمَةَ بْنِ خَالِدٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاقَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بُنِيَ الْإِسْلَامُ عَلَى خَمْسٍ شَهَادَةِ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَالْحَجِّ وَصَوْمِ رَمَضَانَ

En owaco botwa [Abdullah bin Musa] en owaco, owaco botwa [Hanzhalah bin Abu Sufyan] ki bot ['Ikrimah bin Khalid] ki bot [Ibn Umar] owaco ni: Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam owaco ni: 'Islam ki gero i kom guti abic; caden ni pe tye lubanga mo ento Allah ki adaa Muhammad en aye lakwena pa Allah, ma oyabo lega, culu zakat, hajj ki kec i kare me Ramadan'.

Hadith

Imam Bukhari : 8

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْجُعْفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ الْعَقَدِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ بِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ أَبِي صَالِحٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْإِيمَانُ بِضْعٌ وَسِتُّونَ شُعْبَةً وَالْحَيَاءُ شُعْبَةٌ مِنْ الْإِيمَانِ

Owaco botwa [Abdullah bin Muhammad Al Ju'fi] en owaco ni, Owaco botwa [Abu 'Amir Al 'Aqadi] ma owaco ni, ni Owaco botwa [Sulaiman bin Bilal] ki bot [Abdullah bin Dinar] ki bot [Abu Salih] ki bot [Abu Hurairah] ki bot lanebi sallallaahu 'Lanebi sallallahi 'lahilahi] owaco ni: jange pyerabicel, ki lewic obedo but niye'.

Hadith

Imam Bukhari : 9

حَدَّثَنَا آدَمُ بْنُ أَبِي إِيَاسٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي السَّفَرِ وَإِسْمَاعِيلَ بْنِ أَبِي خَالِدٍ عَنْ الشَّعْبِيِّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْمُسْلِمُ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ وَالْمُهَاجِرُ مَنْ هَجَرَ مَا نَهَى اللَّهُ عَنْهُقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ وَقَالَ أَبُو مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا دَاوُدُ هُوَ ابْنُ أَبِي هِنْدٍ عَنْ عَامِرٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ عَمْرٍو عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَالَ عَبْدُ الْأَعْلَى عَنْ دَاوُدَ عَنْ عَامِرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Ki waco botwa [Adam bin Abu Iyas] owaco ni, Ki waco botwa [Syu'bah] ki bot [Abdullah bin Abu As Safar] ki [Isma'il bin Abu Khalid] ki bot [Asy Sya'bi] ki bot [Abdullah bin 'Amru] ki bot lanebi sallallaahu 'alahial obedo ngat ma obedo Muslim, ki Aselam obedo ngat ma obedo lok pa Cilam: cing tye maber pi Cilam, ki Muhajir obedo ngat ma weko gin ma Allah okwero. ' Abu Abdullah owaco; ki [Abu Mu'awiyyah] owaco ni; Owaco botwa [Daud], en obedo wod pa Ibn Hind, pa ['Amir] owaco; Awinyo [Abdullah], ma tere ni ibn 'Amru, ki bot lanebi sallallaahu 'alaihi wasallam ki owaco [Abdul A'laa] ki bot [Daud] ki bot ['Amir] ki bot [Abdullah] ki bot lanebi sallallaahu 'alaihi wasallam

Hadith

Imam Bukhari : 10

حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ الْقُرَشِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بُرْدَةَ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي بُرْدَةَ عَنْ أَبِي مُوسَى رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ أَيُّ الْإِسْلَامِ أَفْضَلُ قَالَ مَنْ سَلِمَ الْمُسْلِمُونَ مِنْ لِسَانِهِ وَيَدِهِ

En owaco botwa [Sa'id bin Yahya bin Sa'id Al Qurasyi] en owaco ni, En owaco botwa [baba na] owaco, ni En owaco botwa [Abu Burdah bin Abdullah bin Abu Burdah] ki bot [Abu Burdah] ki bot [Abu Musa] owaco ni: 'O Lakwena pa Allah, Islam mene ma pire tek loyo?' Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ogamo ni: 'Anga ma Cilam tye maber ki i dog gi ki cing gi'.

Hadith

Imam Bukhari : 11

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ يَزِيدَ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَاأَنَّ رَجُلًا سَأَلَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْإِسْلَامِ خَيْرٌ قَالَ تُطْعِمُ الطَّعَامَ وَتَقْرَأُ السَّلَامَ عَلَى مَنْ عَرَفْتَ وَمَنْ لَمْ تَعْرِفْ

Owaco botwa ['Amru bin Khalid] owaco ni, Owaco botwa [Al Laits] ki bot [Yazid] ki bot [Abu Al Khair] ki bot [Abdullah bin 'Amru]; Tye ngat mo ma openyo lanebi ni; 'Islam mene maber loyo?' Lanebi ogamo ni: 'In imiyo cam, mot bot dano ma ingeyo ki jo ma pe ingeyo'.

Hadith

Imam Bukhari : 12

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ شُعْبَةَ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَعَنْ حُسَيْنٍ الْمُعَلِّمِ قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَنَسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى يُحِبَّ لِأَخِيهِ مَا يُحِبُّ لِنَفْسِهِ

Oloko kwedwa [Musaddad] owaco, oloko kwedwa [Yahya] ki bot [Syu'bah] ki bot [Qotadah] ki bot [Anas] ki bot lanebi sallallaahu 'alaihi wasallam ki ki bot [Husain Al Mu'alim] owaco, oloko kwedwa [Qotadah] ki bot [Anas] ki bot [Anas] ki bot lanebi sallalahi wasallam owaco: 'Pe tye ngat mo i kinwu ma ye nio ka maro ominne kit ma maro kome kene'.

Hadith

Imam Bukhari : 13

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَوَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ وَوَلَدِهِ

Ki waco botwa [Abu Al Yaman] owaco, ki waco botwa [Syu'aib] owaco, ki waco botwa [Abu Az Zanad] ki bot [Al A'raj] ki bot [Abu Hurairah], ni lakwena pa Allah (kuc ki gum pa Allaah obed i kome) owaco ni: 'Pi meno ki bot ngat ma tye i Hand Haulne, nio ka pe abi ye mar ma atye kwede makato lunyodone ki litinone.

Hadith

Imam Bukhari : 14

حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ عُلَيَّةَ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ صُهَيْبٍ عَنْ أَنَسٍ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ح و حَدَّثَنَا آدَمُ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسٍ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ وَوَلَدِهِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ

Ki lok kwedwa [Ya'qub bin Ibrahim] owaco, ki rwate kwedwa [Ibn 'Ulayyah] ki bot [Abdul 'Aziz bin Shuhaib] ki bot [Anas] ki bot lanebi sallallaahu 'alaihi wasallam ki bene ki rwate kwedwa [Adam] owaco, ki rwate kwedwa [Syuh] owaco ni, Lanebi owaco ni: 'Pe tye ngat mo i kinwu ma obi ye nio ka an amaro ma loyo lunyodo ne, lutino ne ki dano weny.'

Hadith

Imam Bukhari : 15

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَهَّابِ الثَّقَفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ عَنْ أَبِي قِلَابَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ أَنْ يَكُونَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَأَنْ يُحِبَّ الْمَرْءَ لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ وَأَنْ يَكْرَهَ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُقْذَفَ فِي النَّارِ

Ki waco botwa [Muhammad bin Al Mutsanna] owaco, ki waco botwa [Abdul Wahhab Ats Tsaqafi] owaco, ki waco botwa [Ayyub] ki bot [Abu Qilabah] ki bot [Anas bin Malik] ki bot lanebi sallallaahu 'alaihi wasallam, en owaco ni: Ka ngat moni tye ki jami ma en obi nongo, mit pa niyee: En oweko Allah ki lakwena ne gubedo maro bote makato jo aryo ni. Ka en maro ngat mo, en pe maro en kono pi Lubanga. Ki en dag dwogo i lok ma pe ye kit ma en dag kwede ni ki bole i mac me kapiny.'

Hadith

Imam Bukhari : 16

حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَبْرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَنَسًاعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ آيَةُ الْإِيمَانِ حُبُّ الْأَنْصَارِ وَآيَةُ النِّفَاقِ بُغْضُ الْأَنْصَارِ

Owaco botwa [Abu Al Walid] owaco, owaco botwa [Syu'bah] owaco bota [Abdullah bin Abdullah bin Jabar], owaco; Awinyo [Anas] ki bot lanebi sallallaahu 'alaihi wasallam, en owaco ni: 'Lanyut me niye tye me maro -la- Ansar ki lanyut me nifaq tye me kwero -la- Ansar'.

Hadith

Imam Bukhari : 17

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو إِدْرِيسَ عَائِذُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ عُبَادَةَ بْنَ الصَّامِتِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُوَكَانَ شَهِدَ بَدْرًا وَهُوَ أَحَدُ النُّقَبَاءِ لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَحَوْلَهُ عِصَابَةٌ مِنْ أَصْحَابِهِ بَايِعُونِي عَلَى أَنْ لَا تُشْرِكُوا بِاللَّهِ شَيْئًا وَلَا تَسْرِقُوا وَلَا تَزْنُوا وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَكُمْ وَلَا تَأْتُوا بِبُهْتَانٍ تَفْتَرُونَهُ بَيْنَ أَيْدِيكُمْ وَأَرْجُلِكُمْ وَلَا تَعْصُوا فِي مَعْرُوفٍ فَمَنْ وَفَى مِنْكُمْ فَأَجْرُهُ عَلَى اللَّهِ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا فَعُوقِبَ فِي الدُّنْيَا فَهُوَ كَفَّارَةٌ لَهُ وَمَنْ أَصَابَ مِنْ ذَلِكَ شَيْئًا ثُمَّ سَتَرَهُ اللَّهُ فَهُوَ إِلَى اللَّهِ إِنْ شَاءَ عَفَا عَنْهُ وَإِنْ شَاءَ عَاقَبَهُ فَبَايَعْنَاهُ عَلَى ذَلِك

Owaco botwa [Abu Al Yaman] owaco, owaco botwa [Syu'aib] ki bot [Az Zuhri] owaco, owaco botwa [Abu Idris 'Aidzullah bin Abdullah], ni ['Ubadah bin Ash Shamit] onwongo obedo larem ma onywako i lweny me Badr ki bene onwongo obedo ngat acel i kin jo ma gukwonge i dyewor me Badr, Aqoh owaco; ni lakwena pa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam owaco i kare ma en tye i kin lureme mogo: 'Wuye gen bota me pe ribbe ki Allah ki gin mo keken, pe me kwalo, pe me timo abor, pe me neko lutinowu, pe me yubo lok goba ma wuyubo i kin cingwu ki tyenwu, pe me kwero gin mo keken ma tye kakare. Ngat mo keken i kinwu ma ocobo gi, mic ne tye bot Allah, ki ngat mo keken ma oturo jami eni ki dong Allah omiye pwod i lobo kany, en tye kafarat bote, ki ngat mo keken ma oturo jami eni ki dong Allah oumo gi - pe bi keto pwod i kome i lobo kany - eka ticce dwogo cen bot Allah, ka en mito, en obi timo kica bote onyo en obi keto pwod i kome'. Pi meno wakwonge me bedo lugen bote pi jami magi.

Hadith

Imam Bukhari : 18

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي صَعْصَعَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّهُ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُوشِكُ أَنْ يَكُونَ خَيْرَ مَالِ الْمُسْلِمِ غَنَمٌ يَتْبَعُ بِهَا شَعَفَ الْجِبَالِ وَمَوَاقِعَ الْقَطْرِ يَفِرُّ بِدِينِهِ مِنْ الْفِتَنِ

Ki waco botwa ki bot [Abdullah bin Maslamah] ki bot [Malik] ki bot [Abdurrahman bin Abdullah bin Abdurrahman bin Abu Sha'Sha'ah] ki bot [wone] ki bot [Abu Sa'id Al Khudri] ni en owaco ni, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam owaco ni: 'Obedo ka time i kare mo - ma onongo obedo lonyo maber loyo pa Cilam en obedo ka camo lum i wi godi ki i kabedo mabor, en ocito woko kwede. dini ne tye pi lworo ni ki bi loko lok marac i kome'.

Hadith

Imam Bukhari : 19

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَامٍ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدَةُ عَنْ هِشَامٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ قَالَتْكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَمَرَهُمْ أَمَرَهُمْ مِنْ الْأَعْمَالِ بِمَا يُطِيقُونَ قَالُوا إِنَّا لَسْنَا كَهَيْئَتِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ قَدْ غَفَرَ لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ فَيَغْضَبُ حَتَّى يُعْرَفَ الْغَضَبُ فِي وَجْهِهِ ثُمَّ يَقُولُ إِنَّ أَتْقَاكُمْ وَأَعْلَمَكُمْ بِاللَّهِ أَنَا

Owaco botwa ['Muhammad bin Salam] owaco, owaco botwa ['Abdah] ki bot [Hisyam] ki bot [wone] ki bot [Aisha] owaco ni: 'Lakwena pa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam i kare ma en ociko lurem, en ociko gi me timo jami ma gitwero timone, ci lurem owaco ni; 'Wan pe wa calo in, O lakwena pa Allah, pien dong ki timo kica pi bal ni ma okato ki ma anyim'. Pi meno en obedo ki akemo ma nen ki i wange, lacen owaco ni: 'Adaa, ngat ma lagen loyo ki niang Allah maber loyo i kin wu aye an'.

Hadith

Imam Bukhari : 20

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ مَنْ كَانَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِمَّا سِوَاهُمَا وَمَنْ أَحَبَّ عَبْدًا لَا يُحِبُّهُ إِلَّا لِلَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَمَنْ يَكْرَهُ أَنْ يَعُودَ فِي الْكُفْرِ بَعْدَ إِذْ أَنْقَذَهُ اللَّهُ مِنْهُ كَمَا يَكْرَهُ أَنْ يُلْقَى فِي النَّارِ

Ki waco botwa [Sulaiman bin Harb] owaco, ki waco botwa [Syu'bah] ki bot [Qotadah] ki bot [Anas bin Malik] ki bot lanebi sallallaahu 'alaihi wasallam, en owaco ni: 'Jami adek ma ka ngat moni tye kwede, en binongo mit pa niyee: Lubanga ki en maro en makato magi aryo. Ki ngat ma, ka en maro ngat mo, pe maro ngat meno kono Allah 'azza wajalla. Ki nga ma dag dwogo cen i lok ma pe ye kit ma en dag kwede ni ki bole i mac me kapiny'.