Embrasser l'Islam, cliquez ici
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Bukhari (الامام البخاري) - 7008 Hadith

Hadith

Imam Bukhari : 41

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ هِشَامٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ عَلَيْهَا وَعِنْدَهَا امْرَأَةٌ قَالَ مَنْ هَذِهِ قَالَتْ فُلَانَةُ تَذْكُرُ مِنْ صَلَاتِهَا قَالَ مَهْ عَلَيْكُمْ بِمَا تُطِيقُونَ فَوَاللَّهِ لَا يَمَلُّ اللَّهُ حَتَّى تَمَلُّوا وَكَانَ أَحَبَّ الدِّينِ إِلَيْهِ مَادَامَ عَلَيْهِ صَاحِبُهُ

Dafa wax nu [Muhammad bin Al Mutsanna] neena, wax nu [Yahya] ci [Hisham] wax, wax [sama pàppa] ci man ci [Aisha] ni Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam ñëw ci moom, mu ànd ak beneen jigéen, ginaaw ga Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam? Aisyah tontu: 'fulanah', ba noppi nettali ko ñaanam. Kon Yonent bi sallallaahu 'alaihi wasallam dafa wax: 'Bàyyileen li ngeen mënul, ngir Yàlla, Yàlla du tàyyi ba yaw ci sa bopp tàyyi, te diine jimu gëna bëgg mooy li ñuy def saa yu nekk ci anam wu amul benn werante'.

Hadith

Imam Bukhari : 42

حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَنَسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَخْرُجُ مِنْ النَّارِ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَفِي قَلْبِهِ وَزْنُ شَعِيرَةٍ مِنْ خَيْرٍ وَيَخْرُجُ مِنْ النَّارِ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَفِي قَلْبِهِ وَزْنُ بُرَّةٍ مِنْ خَيْرٍ وَيَخْرُجُ مِنْ النَّارِ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَفِي قَلْبِهِ وَزْنُ ذَرَّةٍ مِنْ خَيْرٍقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ قَالَ أَبَانُ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ حَدَّثَنَا أَنَسٌ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ إِيمَانٍ مَكَانَ مِنْ خَيْرٍ

Dañu nu wax [Muslim bin Ibrahim] neena, wax nañu nu [Hsyyam] neena, wax nañu nu [Qotadah] ci [Anas] ci Yonent bi sallallaahu 'alaihi wasallam, mu ne: 'Dina ñu dàq ci jahannama ni ki wax ni amul yàlla ludul Yàlla ak ci moom. Te dina ñu ko dàqe ci safara ku wax ni amul yàlla bu dul Yàlla te am mbaax mu tollu ni peppu dugub ci xolam. Te dina ñu ko dàq ci safara ku wax ni amul yàlla budul Yàlla te ci xolam amna mbaax bu tollu ni jiwwu mutard. Abu Abdullah neena; [Aban] neena; Wax nañu nu [Qotadah] Wax nañu nu [Anas] ci Yonent bi, mu ne. Te baat ngëm ci xadiis bii dañu ko wecci ak baat mbaax.

Hadith

Imam Bukhari : 43

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ الصَّبَّاحِ سَمِعَ جَعْفَرَ بْنَ عَوْنٍ حَدَّثَنَا أَبُو الْعُمَيْسِ أَخْبَرَنَا قَيْسُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِأَنَّ رَجُلًا مِنْ الْيَهُودِ قَالَ لَهُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ آيَةٌ فِي كِتَابِكُمْ تَقْرَءُونَهَا لَوْ عَلَيْنَا مَعْشَرَ الْيَهُودِ نَزَلَتْ لَاتَّخَذْنَا ذَلِكَ الْيَوْمَ عِيدًا قَالَ أَيُّ آيَةٍ قَالَ{ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمْ الْإِسْلَامَ دِينًا }قَالَ عُمَرُ قَدْ عَرَفْنَا ذَلِكَ الْيَوْمَ وَالْمَكَانَ الَّذِي نَزَلَتْ فِيهِ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ قَائِمٌ بِعَرَفَةَ يَوْمَ جُمُعَةٍ

Daf nu wax [Al Hasan bin Ash Shabbah] ni dégg na [Jafar bin Aun] wax; Daf nu wax Abu Al Umais, wax nu Qais bin Muslim ci Thariq bin Shihab ci Omar bin Al Khaththab; Amoon na benn Yawut bu wax ne: “Yaw Amirul Mu’minin, am na benn aaya ci sa téere bi nga jàng, su aaya boobu wàcce woon ci nun Yawut yi danu def - bis bi aaya ba wàcce - ab bés bu màggal -'ied-. Kon Omar bin Alxatsab ne ko: Ban aaya la? -Yahuud bi- ne ko tay matal naa la sa diine, matal naa la sama barke, te nangu naa ni Lislaam dina nekk diine ci yaw. -QS. Al maidah verse 3-. Ci noonu la Omar bin Al Khaththab tontu ne: “Xam nanu bis booba ak barab bi aaya bi wàccee ci Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam, maanaam bisub àjjuma bi mu nekkee Araafa.

Hadith

Imam Bukhari : 44

حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ عَمِّهِ أَبِي سُهَيْلِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ سَمِعَ طَلْحَةَ بْنَ عُبَيْدِ اللَّهِ يَقُولُجَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ أَهْلِ نَجْدٍ ثَائِرَ الرَّأْسِ يُسْمَعُ دَوِيُّ صَوْتِهِ وَلَا يُفْقَهُ مَا يَقُولُ حَتَّى دَنَا فَإِذَا هُوَ يَسْأَلُ عَنْ الْإِسْلَامِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَمْسُ صَلَوَاتٍ فِي الْيَوْمِ وَاللَّيْلَةِ فَقَالَ هَلْ عَلَيَّ غَيْرُهَا قَالَ لَا إِلَّا أَنْ تَطَوَّعَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَصِيَامُ رَمَضَانَ قَالَ هَلْ عَلَيَّ غَيْرُهُ قَالَ لَا إِلَّا أَنْ تَطَوَّعَ قَالَ وَذَكَرَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الزَّكَاةَ قَالَ هَلْ عَلَيَّ غَيْرُهَا قَالَ لَا إِلَّا أَنْ تَطَوَّعَ قَالَ فَأَدْبَرَ الرَّجُلُ وَهُوَ يَقُولُ وَاللَّهِ لَا أَزِيدُ عَلَى هَذَا وَلَا أَنْقُصُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفْلَحَ إِنْ صَدَقَ

Dañu nu wax [Isma'il] Dañu ma wax [Malik bin Anas] ci ndijaay - [Abu Suhail bin Malik] - ci [baayam], ni dafa dégg [Thalhah bin 'Ubaidullah] wax: Dafa ñëwoon ci Yonent bi, sallallaahu 'alaihi wasallam, mu ànd ak baat bu mat sëkk ci askanam. bu baax, waaye mënul xam limu bëgga wax, ba keroog mu jegesi -ci Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam- ci la laaj lu jëm ci Islam, ci la Rasulullah sallallahu aleyhi wasallam tontu: 'Nanga ñaan juróomi yoon ci bis bi ak ci bëccëg gi'. Nit ki niko: 'Ndax amna leneen ludul man'. Boroom bi tontu ko ne: “Amul ludul thathawu” -sunnat-’. Rasulullah Sallallaahu aleyhi wasallam waxna: 'A nga fas Ramadlan'. Nit ki laajaat: 'Ndax amna leneen ludul man'. Rasullallah tontu ko niko: «amul lenn ludul thathawu» -sunnat-'. Ginaaw loolu Rasulullah niko: Zakat: Nit ki dafa wax: Ndax amna leneen ludul loolu ci man? Rasullallah tontu ko niko: «amul lenn ludul thathawu» -sunnat-'. Talhah bin Ubaydullah nee na: Ci noonu waa ji dem naan: Wallaahi duma ko yokk wala duma ko wàññi. Kon Yonent bi dafa wax ni: 'Dina am wërsëg su ko defee ci njub'.

Hadith

Imam Bukhari : 45

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَلِيٍّ الْمَنْجُوفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا رَوْحٌ قَالَ حَدَّثَنَا عَوْفٌ عَنْ الْحَسَنِ وَمُحَمَّدٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ اتَّبَعَ جَنَازَةَ مُسْلِمٍ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا وَكَانَ مَعَهُ حَتَّى يُصَلَّى عَلَيْهَا وَيَفْرُغَ مِنْ دَفْنِهَا فَإِنَّه يَرْجِعُ مِنْ الْأَجْرِ بِقِيرَاطَيْنِ كُلُّ قِيرَاطٍ مِثْلُ أُحُدٍ وَمَنْ صَلَّى عَلَيْهَا ثُمَّ رَجَعَ قَبْلَ أَنْ تُدْفَنَ فَإِنَّهُ يَرْجِعُ بِقِيرَاطٍتَابَعَهُ عُثْمَانُ الْمُؤَذِّنُ قَالَ حَدَّثَنَا عَوْفٌ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ

Neena ñu [Ahmad bin Abdullah bin Ali Al Manjufi] neena, neena ñu [Rauh] neena, wax nañu nu ['Auf] ci [Al Hasan] ak [Muhammad] ci [Abu Hurairah], ni Yonent Yàlla (saw) ne ko: ngëm ak yaakaar neexal, mu nekk ak néew bi saa yu nekk ba ñu koy ñaanal, suul bi jeex, ginaaw ga mu ñibbi ak ñaari qiroth, qiroth bu nekk mingi méngoo ak Tundu Uhud. Ku ko ñaan ba noppi ñibbi balaa ñu koy suul, dina ñibbi ak benn qiroth'. Hadith bu mel nii, [Uthman Al Mu'adzin] moo ko nettali, mu ne; nettali nu ['Auf] ci [Muhamed] ci [Abu Hurairah] ci Yonent bi.

Hadith

Imam Bukhari : 46

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَرْعَرَةَ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ زُبَيْدٍ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا وَائِلٍعَنْ الْمُرْجِئَةِ فَقَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ سِبَابُ الْمُسْلِمِ فُسُوقٌ وَقِتَالُهُ كُفْرٌ

Dañu nu wax [Muhamed bin 'Ararah] neena, Dañu nu wax [Syu'bah] ci [Zubaid] ni: Laaj naa [Abu Wa'il] ci Murji'ah, mu tontu: Wax nañu ma [Abdullah] ni Yonent bi sallallaahu ak Muslim ne ko: kufr'.

Hadith

Imam Bukhari : 47

أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ حُمَيْدٍ حَدَّثَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَادَةُ بْنُ الصَّامِتِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ يُخْبِرُ بِلَيْلَةِ الْقَدْرِ فَتَلَاحَى رَجُلَانِ مِنْ الْمُسْلِمِينَ فَقَالَ إِنِّي خَرَجْتُ لِأُخْبِرَكُمْ بِلَيْلَةِ الْقَدْرِ وَإِنَّهُ تَلَاحَى فُلَانٌ وَفُلَانٌ فَرُفِعَتْ وَعَسَى أَنْ يَكُونَ خَيْرًا لَكُمْ الْتَمِسُوهَا فِي السَّبْعِ وَالتِّسْعِ وَالْخَمْسِ

Daf nu wax [Qutaibah bin Sa'id] Wax nu [Isma'il bin Ja'far] ci [Humaid], Wax ma [Anas bin Malik] wax ma, wax ma ['Ubadah bin Ash Shamit], ni Yonent bi amoon na ñaari jullit yu sallallahu 'alaihi wasallam génn ngir leeral, leneen. Moo tax Yonent bi wax: "Dama ñëwoon ngir leeral leen Lailatul Qadar, waaye noonu ak noonu ak noonu ñuy xëccoo seen biir ba ñu mujjee ko dindi -Lailatul Qodar-, te yaakaar naa ni dina gëna baax ci yaw, kon seetleen ko -Lailatul Qodar- ci juróom ñaareelu bis bi ak juróom benneelu bis bi.

Hadith

Imam Bukhari : 48

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا أَبُو حَيَّانَ التَّيْمِيُّ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَارِزًا يَوْمًا لِلنَّاسِ فَأَتَاهُ جِبْرِيلُ فَقَالَ مَا الْإِيمَانُ قَالَ الْإِيمَانُ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَبِلِقَائِهِ وَرُسُلِهِ وَتُؤْمِنَ بِالْبَعْثِ قَالَ مَا الْإِسْلَامُ قَالَ الْإِسْلَامُ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ وَلَا تُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَتُقِيمَ الصَّلَاةَ وَتُؤَدِّيَ الزَّكَاةَ الْمَفْرُوضَةَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ قَالَ مَا الْإِحْسَانُ قَالَ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ مَتَى السَّاعَةُ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ وَسَأُخْبِرُكَ عَنْ أَشْرَاطِهَا إِذَا وَلَدَتْ الْأَمَةُ رَبَّهَا وَإِذَا تَطَاوَلَ رُعَاةُ الْإِبِلِ الْبُهْمُ فِي الْبُنْيَانِ فِي خَمْسٍ لَا يَعْلَمُهُنَّ إِلَّا اللَّهُ ثُمَّ تَلَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ{ إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ }الْآيَةَ ثُمَّ أَدْبَرَ فَقَالَ رُدُّوهُ فَلَمْ يَرَوْا شَيْئًا فَقَالَ هَذَا جِبْرِيلُ جَاءَ يُعَلِّمُ النَّاسَ دِينَهُمْقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ جَعَلَ ذَلِك كُلَّهُ مِنْ الْإِيمَانِ

Musaddad ne: Isma'il bin Ibraahim ne Abu Hayyan At Taimi ci Abu Zur'ah ci Abu Hurairah ne ko; Benn bis Yonent bi feeñu ay sahabam, ci la Malaaka Jibril 'Aleyhis Salam ñëw, mu laaj ko: 'Luy ngëm?' Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam tontu ko ne: “Ngëm mooy nga gëm Yàlla ak malaakaam yi, ak téeréem yi, ak daje yi ak Moom, ak Yonentam yi, nga gëm bis-pénc ba”. -Jibril ‘Aleyhis salam- ne ko: “Luy Lislaam?” Yonent bi sallallaahu ‘alaihi wasallam tontu ko ne: “Lislaam mooy nga jaamu Yàlla te doo ko bokkaale dara, ngay julli, di fay asaka bi farata, di woor ci weeru koor”. -Jibril 'Alayhis salam- ne ko luy ihsan ? Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam tontu ko ne: “Yàlla ngeen di jaamu melni ngeen di ko gis te bu ngeen ko gisul moom daf leen di gis”. -Jibril ‘Aleyhis salaam- newaat ne: Bis-pénc bi kañ lay ñëw? Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam tontu ko ne: Ñi ñuy laaj ci moom duñu gëna xam ñay laaj. Waaye dinaa leeral firnde yi; -lii mooy-; sudee jaam bi jural na njaatigeem, sudee sàmmkat gaam yu ñuul yi dañuy joŋante tabax tabax ci diiru juróomi at, te yàggaay bi kenn xamul ludul Yàlla. Ci la Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam jàng ne: «Dëgg la, xam-xam bis bi am ci Yàlla kese la» -QS. Luqman: 34-. Ginaaw loolu Jibril 'Aleyhis nuyu dem, ci la Yonent bi wax; 'Indil ko fii'. Waaye sahaba yi gisuñu dara, Yonent bi ne ko; Mooy Malaaka Gabriel mi ñëwoon ci nit ñi ngir jàngal leen seen diine. Abuu Abdullaah nee na: “Yàlla yi mu leeral lépp sallalaahu aleyhi wasallam jàppees na ko ni ngëm”.

Hadith

Imam Bukhari : 49

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمْزَةَ قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو سُفْيَانَ بْنُ حَرْبٍأَنَّ هِرَقْلَ قَالَ لَهُ سَأَلْتُكَ هَلْ يَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ فَزَعَمْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حَتَّى يَتِمَّ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حِينَ تُخَالِطُ بَشَاشَتُهُ الْقُلُوبَ لَا يَسْخَطُهُ أَحَدٌ

Neena ñu [Ibrahim bin Hamza] ne, wax nu [Ibrahim bin Sa'd] ci [Salih] ci [Ibn Shihab] ci [Ubaidillah bin Abdullah] ni [Abdullah bin Abbas] wax ko, ni ko; xamal nama [Abu Sufyan bin Harb] ni Heraqlius ne ko: 'Laaj naa la, ndax limu nit ñi dafay yokk wala dafay wàññeeku? Kon nga wax ne dañuy yokku, noonu la ngëm di wéye di màgg ba mat sëkk. Te maa ngi lay laaj, ndax am na ku muñ diineem ndax dafa bañ diineem? Soo noppee nga wax; Sudee amul, kon noonu la, sudee ngëm màgg na, gëna jëm ca xol, kenn du ko mer.'

Hadith

Imam Bukhari : 50

حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ عَنْ عَامِرٍ قَالَ سَمِعْتُ النُّعْمَانَ بْنَ بَشِيرٍ يَقُولُسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ الْحَلَالُ بَيِّنٌ وَالْحَرَامُ بَيِّنٌ وَبَيْنَهُمَا مُشَبَّهَاتٌ لَا يَعْلَمُهَا كَثِيرٌ مِنْ النَّاسِ فَمَنْ اتَّقَى الْمُشَبَّهَاتِ اسْتَبْرَأَ لِدِينِهِ وَعِرْضِهِ وَمَنْ وَقَعَ فِي الشُّبُهَاتِ كَرَاعٍ يَرْعَى حَوْلَ الْحِمَى يُوشِكُ أَنْ يُوَاقِعَهُ أَلَا وَإِنَّ لِكُلِّ مَلِكٍ حِمًى أَلَا إِنَّ حِمَى اللَّهِ فِي أَرْضِهِ مَحَارِمُهُ أَلَا وَإِنَّ فِي الْجَسَدِ مُضْغَةً إِذَا صَلَحَتْ صَلَحَ الْجَسَدُ كُلُّهُ وَإِذَا فَسَدَتْ فَسَدَ الْجَسَدُ كُلُّهُ أَلَا وَهِيَ الْقَلْبُ

Neena ñu [Abu Nu'aim] Neena ñu [Zakaria] ci ['Amir] ne; Dégg naa [An Numan bin Basyir] naan; Dégg naa Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam di wax ni lu halal leer na te lu haram itam leer na. Waaye, ci diggante ñaar ñi, am na luy werante – lu nëbbu – lu nit ñu bari xamuñu. Kon képp ku sori ci lu am sikki-sàkka mooy nga sàmm diineem ak teraayam. Ku daanu ci mbir yu am sikki-sakka, ci dëgg-dëgg dafa melni sàmmkat buy dundal ay baayimam ci wetu xeer wu mu ragal daanu ci. Xamal ne buur bu nekk amna ay àpp, te xamal ne àppug tere yu Yàlla yi ci kaw suufam mooy lu mu tere. Xamleen ni ci yaram wu nekk amna deret juy tafu, su baaxee yaram wi baaxna, su yàqoo yaram wi yàqu na. Xamleen ni mooy xol bi.

Hadith

Imam Bukhari : 51

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْجَعْدِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ قَالَكُنْتُ أَقْعُدُ مَعَ ابْنِ عَبَّاسٍ يُجْلِسُنِي عَلَى سَرِيرِهِ فَقَالَ أَقِمْ عِنْدِي حَتَّى أَجْعَلَ لَكَ سَهْمًا مِنْ مَالِي فَأَقَمْتُ مَعَهُ شَهْرَيْنِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ لَمَّا أَتَوْا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ الْقَوْمُ أَوْ مَنْ الْوَفْدُ قَالُوا رَبِيعَةُ قَالَ مَرْحَبًا بِالْقَوْمِ أَوْ بِالْوَفْدِ غَيْرَ خَزَايَا وَلَا نَدَامَى فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا لَا نَسْتَطِيعُ أَنْ نَأْتِيكَ إِلَّا فِي الشَّهْرِ الْحَرَامِ وَبَيْنَنَا وَبَيْنَكَ هَذَا الْحَيُّ مِنْ كُفَّارِ مُضَرَ فَمُرْنَا بِأَمْرٍ فَصْلٍ نُخْبِرْ بِهِ مَنْ وَرَاءَنَا وَنَدْخُلْ بِهِ الْجَنَّةَ وَسَأَلُوهُ عَنْ الْأَشْرِبَةِ فَأَمَرَهُمْ بِأَرْبَعٍ وَنَهَاهُمْ عَنْ أَرْبَعٍ أَمَرَهُمْ بِالْإِيمَانِ بِاللَّهِ وَحْدَهُ قَالَ أَتَدْرُونَ مَا الْإِيمَانُ بِاللَّهِ وَحْدَهُ قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامُ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ وَصِيَامُ رَمَضَانَ وَأَنْ تُعْطُوا مِنْ الْمَغْنَمِ الْخُمُسَ وَنَهَاهُمْ عَنْ أَرْبَعٍ عَنْ الْحَنْتَمِ وَالدُّبَّاءِ وَالنَّقِيرِ وَالْمُزَفَّتِ وَرُبَّمَا قَالَ الْمُقَيَّرِ وَقَالَ احْفَظُوهُنَّ وَأَخْبِرُوا بِهِنَّ مَنْ وَرَاءَكُمْ

Neena ñu [Ali bin Al Ja'di] neena, ñu nettali nu [Syu'bah] ci [Abu Jamrah] ni: Benn bis ma toog ak [Ibn 'Abbas] bimu ma woo ma toog ci tapim, ba noppi ni: 'Demal ci man ba ma jox la wàll ci sama alal'. Moo tax ma toog ak moom ñaari weer, daldi wax ne: ba bu ndawu Abu Qayis dikkee ngir gise ak Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam, mu laaj leen ne: “kii ci ban askan la walla kii di ndawu kan la? Ñu tontu ne : Rabiha ! Sallallaahu aleyhi wasallam niko: 'Dalal leen yéen ndaw yi, ci seen bëgg-bëgg te baña réccu'. Yonent ya ne ko: “Yaw Yonent Yàlla bi, dunu la mën a ñëw lu dul ci weer wu tedd wi, ndax sunu diggante ak yaw am na giiru Mudlor ñu weddi. Kon jàngal nu njàngale bu leer bu nu mëna jëfandikoo, bu nu mëna jàngal nit ñi ci sunu dëkk, suko defee nu mëna dugg ci asamaan si'. ba noppi ñu laaj Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam ci lu jëm ci naan, ci la Yonent bi digal leen ñeenti mbir te tere leen ñeenti mbir, digël leen ñu gëm Yàlla jenn ji, ba noppi laaj ko: ndax xam ngeen luy gëm Yàlla jenn ji? Ñu tontu ko: “Yàlla ak Yonentam ñoo gën xam”. Yonent bi sallallaahu 'alaihi wasallam dafa leeralal ni: Seedeel ni amul Yàlla ludul Yàlla, te Muhamed mooy ndawul Yàlla, ngeen ñaan, ngeen fay zakat, woor ci weeru koor, ngeen joxe benn ci juróomi xare yi ci xare bi. Te Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam tere na leen ci ñeenti mbir, ñooy: buleen naan dara ci al hantam ak ad dubbaa` ak naqir ak al muzaffaat. Wala muqoyyir -nou naqir-. Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam dafa wax ni: ‘xoolal lépp te wax ko nit ñi ci sa dëkk’.

Hadith

Imam Bukhari : 52

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ وَقَّاصٍ عَنْ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّةِ وَلِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ فَهِجْرَتُهُ إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ وَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ لدُنْيَا يُصِيبُهَا أَوْ امْرَأَةٍ يَتَزَوَّجُهَا فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَيْهِ

Dañu wax nu [Abdullah bin Maslamah] ne, wax nañu nu [Malik] ci [Yahya bin Sa'id] ci [Muhamed bin Ibrahim] ci [Alqamah bin Waqash] ci [Umar], ni Yonent bi dafa wéeru ci Yàlla -dafay aju ci- li ñu bëggoon; Ku fas yéene a higgre ngir Yàlla ak Yonenteem, gàddoo gi ngay def ci Yàlla ak Yonentam la. Képp ku fas yéene tudd ngir àdduna bi mu bëgg a àgg wala ndax jigéen ju mu bëgga takk, tudd gi nga bëgga def’.

Hadith

Imam Bukhari : 53

حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي عَدِيُّ بْنُ ثَابِتٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ يَزِيدَ عَنْ أَبِي مَسْعُودٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا أَنْفَقَ الرَّجُلُ عَلَى أَهْلِهِ يَحْتَسِبُهَا فَهُوَ لَهُ صَدَقَةٌ

Neenañu nu [Hajjaj bin Minhal] neena, waxoon nañu nu [Syu'bah] neena, waxoon nañu ma ['Adi bin Thabit] neena: Mus naa dégg [Abdullah bin Yazid] ci [Abu Mas'ud] ci Yonent bi, mu ne: muy neexal, mu jox sarax.

Hadith

Imam Bukhari : 54

حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ حَدَّثَنِي عَامِرُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ أَنَّهُ أَخْبَرَهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّكَ لَنْ تُنْفِقَ نَفَقَةً تَبْتَغِي بِهَا وَجْهَ اللَّهِ إِلَّا أُجِرْتَ عَلَيْهَا حَتَّى مَا تَجْعَلُ فِي فَمِ امْرَأَتِكَ

Daf nu wax [Al Hakam bin Nafi'] neena, wax nu [Syu'aib] ci [Az Zuhri] wax, wax ma ['Amir bin Sa'd] ci [Sa'd bin Abu Waqash] ni dafa wax, ni Yonent bi sallallaahu 'alaihi wasallam ne: Dina ñu la jox mbégte, lu ci melni lu nga dugal ci gémmiñu sa jabar'.

Hadith

Imam Bukhari : 55

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ إِسْمَاعِيلَ قَالَ حَدَّثَنِي قَيْسُ بْنُ أَبِي حَازِمٍ عَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَبَايَعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى إِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَالنُّصْحِ لِكُلِّ مُسْلِمٍ

Musaddad wax, wax nu Yahya ci Isma'il wax, wax ma Qais bin Abu Hazim ci Jarir bin Abdullah neena: 'Maa ngi gëm Yonent bi, dinaa topp ñaan, di fay zakat, di digal bépp jullit.'

Hadith

Imam Bukhari : 56

حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ زِيَادِ بْنِ عِلَاقَةَ قَالَ سَمِعْتُ جَرِيرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُيَوْمَ مَاتَ الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ قَامَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ وَقَالَ عَلَيْكُمْ بِاتِّقَاءِ اللَّهِ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَالْوَقَارِ وَالسَّكِينَةِ حَتَّى يَأْتِيَكُمْ أَمِيرٌ فَإِنَّمَا يَأْتِيكُمْ الْآنَ ثُمَّ قَالَ اسْتَعْفُوا لِأَمِيرِكُمْ فَإِنَّهُ كَانَ يُحِبُّ الْعَفْوَ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُلْتُ أُبَايِعُكَ عَلَى الْإِسْلَامِ فَشَرَطَ عَلَيَّ وَالنُّصْحِ لِكُلِّ مُسْلِمٍ فَبَايَعْتُهُ عَلَى هَذَا وَرَبِّ هَذَا الْمَسْجِدِ إِنِّي لَنَاصِحٌ لَكُمْ ثُمَّ اسْتَغْفَرَ وَنَزَلَ

Neena ñu [Abu An Nu'man] ne, ne [Abu 'Awanah] ci [Ziyad bin 'Alaqa] ne; Ma dégg [Jarir bin Abdullah] wax ni bi Al Mughirah bin Syu'bah faatoo, bimu taxawee mu sargal Yàlla, sellale ko, ni: 'Fàww ngeen ragal Yàlla mi kenn ki, te ngeen baña boole dara ak moom, te ngeen déggal seen bopp ba keroog njiit lu leen wuutu ñëw, te leegi mu ne leen: Subhanahu wa Ta'ala ngir seen njiit - Al Mughirah -, ndax dafa bëgg jéggalu'. Muni ma: ''Amma ba'du, dëgg la demoon naa ci Yonent bi sallallaahu 'aleyhi wasallam ba noppi ma ne ko: "maa ngi lay digal ci lislaam". Ci noonu la Yonent bi sallallaahu 'alaihi wasallam joxe ay sart, digal bépp jullit, ci noonu ma ko gëmloo ci loolu, te ngir boroom Jumaa ji, dinaa la digal saa yu nekk.' Ginaaw loolu mu def Istighfar, wàcci ci minbar bi.

Hadith

Imam Bukhari : 57

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سِنَانٍ قَالَ حَدَّثَنَا فُلَيْحٌ ح و حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُلَيْحٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ حَدَّثَنِي هِلَالُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَبَيْنَمَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَجْلِسٍ يُحَدِّثُ الْقَوْمَ جَاءَهُ أَعْرَابِيٌّ فَقَالَ مَتَى السَّاعَةُ فَمَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحَدِّثُ فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ سَمِعَ مَا قَالَ فَكَرِهَ مَا قَالَ وَقَالَ بَعْضُهُمْ بَلْ لَمْ يَسْمَعْ حَتَّى إِذَا قَضَى حَدِيثَهُ قَالَ أَيْنَ أُرَاهُ السَّائِلُ عَنْ السَّاعَةِ قَالَ هَا أَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَإِذَا ضُيِّعَتْ الْأَمَانَةُ فَانْتَظِرْ السَّاعَةَ قَالَ كَيْفَ إِضَاعَتُهَا قَالَ إِذَا وُسِّدَ الْأَمْرُ إِلَى غَيْرِ أَهْلِهِ فَانْتَظِرْ السَّاعَةَ

Neena ñu [Muhamed bin Sinan] neena, newoon nañu [Fulaih]. Hadith bu nu mel itam ñu ngi ko nettali ci beneen anam, maanaam wax nañu ma [Ibrahim bin Al Mundzir] neena, wax nañu nu [Muhamed bin Fulaih] neena, wax nañu ma [sama pàppa] neena, wax nañu ma [Hilal bin Ali] ci [Athorah bi] sallallaahu aleyhi wasallam dafa nekkoon ci ndaje di waxtaan ak benn askan, ci saasi benn araab bedouin daal di ñëw laaj ko kañ la aayamat di ñëw? Teewul, Yonent bi Sallallaahu aleyhi wasallam wéyal waxtaanam. Ci jamano jooju, amna ñuy wax; ‘dégg na li mu wax waaye neexul li mu wax’ te am na it ñuy wax; 'ni dégluwul limu wax'. Ba mujj Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam àggale waxtaanam ne ko: “ana nit ki doon laaj bis-pénc?” Nit ki ne ko man, yaw Yonent bi! Moo tax Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam wax ni: 'Sudee wóolu bi dafa ñàkk, xaaral àdduna bi jeex'. Nit ki laaj: 'Noo def ba mandaa bi reer?' Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam tontu ko ni: 'Sudee mbir yi bàyyi wuñu ci boroom xam-xam yi, kon noo ngi xaar àdduna bi jeex'.

Hadith

Imam Bukhari : 58

حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ عَارِمُ بْنُ الْفَضْلِ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ يُوسُفَ بْنِ مَاهَكَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَتَخَلَّفَ عَنَّا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفْرَةٍ سَافَرْنَاهَا فَأَدْرَكَنَا وَقَدْ أَرْهَقَتْنَا الصَّلَاةُ وَنَحْنُ نَتَوَضَّأُ فَجَعَلْنَا نَمْسَحُ عَلَى أَرْجُلِنَا فَنَادَى بِأَعْلَى صَوْتِهِ وَيْلٌ لِلْأَعْقَابِ مِنْ النَّارِ مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا

Abu An Nu'man 'Arim bin Al Fadlal neena, wax nañu nu [Abu 'Awanah] ci [Abu Bisyir] ci [Yusuf bin Mahak] ci [Abdullah bin 'Amru] ci [Abdullah bin 'Amru] ne: Yonent bi sallallaahu 'alaihi wasallam dafa nekkoon ci nun. waxtu ñaan daanaka jeexna, nu fomp sunuy tànk ci sangu. Moo tax Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam yuuxu ci baat bu dëgër niko: 'Tolluwaayu taloŋ yu tooyul, dina ñu dem safara'. Mu yuuxu ñaar wala ñetti yoon.

Hadith

Imam Bukhari : 59

حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ مِنْ الشَّجَرِ شَجَرَةً لَا يَسْقُطُ وَرَقُهَا وَإِنَّهَا مَثَلُ الْمُسْلِمِ فَحَدِّثُونِي مَا هِيَ فَوَقَعَ النَّاسُ فِي شَجَرِ الْبَوَادِي قَالَ عَبْدُ اللَّهِ وَوَقَعَ فِي نَفْسِي أَنَّهَا النَّخْلَةُ فَاسْتَحْيَيْتُ ثُمَّ قَالُوا حَدِّثْنَا مَا هِيَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ هِيَ النَّخْلَةُ

Daf nu wax ni [Qutaybah bin Sa'id] daf nu wax ni [Isma'il bin Ja'far] ci [Abdullah bin Dinar] ci [Ibn Omar] wax nu; Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam nee na: “Dëgg la, am na ci biir garab yi garab guy xobam dul wacc. Te loolu misaal la ci jullit bi. Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam laaj ko: Wax ma ban garab la? Kon xarit yi dañu jàpp ni li ñu bëgga wax mooy garab gu nekk ci vale bi. Abdullah niko: 'Jàppoon naa ci sama xol garabu dat la, waaye rus naa ko wax. Ci noonu la sahaba yi laaj: Yaw Yonent bi, ban garab la? Mu tontu ko ni: Garab dat.

Hadith

Imam Bukhari : 60

حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ مِنْ الشَّجَرِ شَجَرَةً لَا يَسْقُطُ وَرَقُهَا وَإِنَّهَا مَثَلُ الْمُسْلِمِ حَدِّثُونِي مَا هِيَ قَالَ فَوَقَعَ النَّاسُ فِي شَجَرِ الْبَوَادِي قَالَ عَبْدُ اللَّهِ فَوَقَعَ فِي نَفْسِي أَنَّهَا النَّخْلَةُ فَاسْتَحْيَيْتُ ثُمَّ قَالُوا حَدِّثْنَا مَا هِيَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ هِيَ النَّخْلَةُ

Wax nu [Khalid bin Makhlad] Wax nu [Sulaiman] Wax nu [Abdullah bin Dinar] ci [Ibn Omar] ci Yonent bi, mu ne ko: 'Dëgg la, ci garab yi amna benn garab bu xobam du daanu. Te loolu misaal la ci jullit bi. Yonent bi sallallaahu aleyhi wasallam laaj ko: Wax ma ban garab la? Kon xarit yi dañu jàpp ni li ñu bëgga wax mooy garab gu nekk ci vale bi. Abdullah niko: Jàppoon naa ci sama xol garabu dat la, waaye rus naa ko wax. Ñu daldi ne: Yaw Yonent bi, ban garab la? Mu tontu ko ni: Garab dat.