Imam Bukhari : 41
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ هِشَامٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ عَلَيْهَا وَعِنْدَهَا امْرَأَةٌ قَالَ مَنْ هَذِهِ قَالَتْ فُلَانَةُ تَذْكُرُ مِنْ صَلَاتِهَا قَالَ مَهْ عَلَيْكُمْ بِمَا تُطِيقُونَ فَوَاللَّهِ لَا يَمَلُّ اللَّهُ حَتَّى تَمَلُّوا وَكَانَ أَحَبَّ الدِّينِ إِلَيْهِ مَادَامَ عَلَيْهِ صَاحِبُهُ
Ka a kaa a vese ér [Muhammad bin Al Mutsanna] kaa ér, a kaa a vese [Yahya] hen [Hisham] ér, a kaa a [ter wam] hen a mo hen [Aisha] ér, Profeti va hen a na, shi kwase ugen kpa lu vea na, nahan Profeti Sallallaahu ‘alaihi wasallam ne:’ Aisyah gema kaa ér: ‘fulanah’, maa a ôr kwagh u msen na. Nahan Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam kaa er: ‘de kwagh u u lu a tahav mbu eren ga la, sha ci u Allah, Allah una kera vôr ga zan zan we iyol you kpa u vôr, man kwaghaôndo u a hembe doon Un ishima la ka kwagh u i eren hanma shighe sha inja man sha inja’.
Imam Bukhari : 42
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَنَسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَخْرُجُ مِنْ النَّارِ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَفِي قَلْبِهِ وَزْنُ شَعِيرَةٍ مِنْ خَيْرٍ وَيَخْرُجُ مِنْ النَّارِ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَفِي قَلْبِهِ وَزْنُ بُرَّةٍ مِنْ خَيْرٍ وَيَخْرُجُ مِنْ النَّارِ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَفِي قَلْبِهِ وَزْنُ ذَرَّةٍ مِنْ خَيْرٍقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ قَالَ أَبَانُ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ حَدَّثَنَا أَنَسٌ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ إِيمَانٍ مَكَانَ مِنْ خَيْرٍ
I kaa a vese [Muslim bin Ibrahim] kaa er, i kaa a vese [Hsyam] kaa er, i kaa a vese [Qotadah] hen [Anas] hen Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam, a kaa er: 'A zenda or u nan kaa er aôndo ugen ngu ga saa di mlu u dedoo u nan lu ker la ken igyamusu kera. Shi a zenda or u nan kaa er aôndo ugen ngu ga saa di Allah tseegh shi nan lu a erdoo u a lu er ka ivor i alakema nahan ken ishima i nan la ken igyamusu kera. Shi a zenda or u nan kaa er aôndo ugen ngu ga saa di Allah man ken ishima i nan yô, kwagh u dedoo ngu er ka ivor i mustard nahan la, a zenda nan ken igyamusu kera. Abu Abdullah kaa er; [Aban] kaa ér; A kaa a vese [Qotadah] A kaa a vese [Anas] hen Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam, a kaa er. Man ishember i jighjigh u nan ken hadith ne i gema i ver ishember i dedoo.
Imam Bukhari : 43
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ الصَّبَّاحِ سَمِعَ جَعْفَرَ بْنَ عَوْنٍ حَدَّثَنَا أَبُو الْعُمَيْسِ أَخْبَرَنَا قَيْسُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِأَنَّ رَجُلًا مِنْ الْيَهُودِ قَالَ لَهُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ آيَةٌ فِي كِتَابِكُمْ تَقْرَءُونَهَا لَوْ عَلَيْنَا مَعْشَرَ الْيَهُودِ نَزَلَتْ لَاتَّخَذْنَا ذَلِكَ الْيَوْمَ عِيدًا قَالَ أَيُّ آيَةٍ قَالَ{ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمْ الْإِسْلَامَ دِينًا }قَالَ عُمَرُ قَدْ عَرَفْنَا ذَلِكَ الْيَوْمَ وَالْمَكَانَ الَّذِي نَزَلَتْ فِيهِ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ قَائِمٌ بِعَرَفَةَ يَوْمَ جُمُعَةٍ
A kaa a vese ér [Al Hasan bin Ash Shabbah] yange ungwa [Ja’far bin ‘Aun] kaa ér; A kaa a vese [Abu Al Umais], a ôr se [Qais bin Muslim] hen [Thariq bin Shihab] hen [Umar bin Al Khaththab]; Oryuda ugen lu u yange kaa er: 'O Amirul Mu'minin, ivur ngi ken takerada wou u u ôr yô, yange ma i pase se Mbayuda ivur la yô, ma se er - iyange i i pase ivur la - iyange i memen -'ied-. Nahan Umar bin Al Khathab kaa ér: ‘Ka ivur i nyi nahan?’ -Oryuda- kaa er: 'Nyian M kure kwaghaôndo wou vough sha ci wou, shi M kure averen Am sha a we, shi M lumun mer kwaghaôndo u Islam a lu kwaghaôndo wou'. -Mbampin. Ivur i sha 3-. Nahan Umar bin Al Khaththab na mlumun ér: ‘Se fa iyange la man ijiir i yange i pase ivur la hen Profeti sha iyange i Tomataan, shighe u lu ken gar u Arafah la.
Imam Bukhari : 44
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ عَمِّهِ أَبِي سُهَيْلِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ سَمِعَ طَلْحَةَ بْنَ عُبَيْدِ اللَّهِ يَقُولُجَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ أَهْلِ نَجْدٍ ثَائِرَ الرَّأْسِ يُسْمَعُ دَوِيُّ صَوْتِهِ وَلَا يُفْقَهُ مَا يَقُولُ حَتَّى دَنَا فَإِذَا هُوَ يَسْأَلُ عَنْ الْإِسْلَامِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَمْسُ صَلَوَاتٍ فِي الْيَوْمِ وَاللَّيْلَةِ فَقَالَ هَلْ عَلَيَّ غَيْرُهَا قَالَ لَا إِلَّا أَنْ تَطَوَّعَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَصِيَامُ رَمَضَانَ قَالَ هَلْ عَلَيَّ غَيْرُهُ قَالَ لَا إِلَّا أَنْ تَطَوَّعَ قَالَ وَذَكَرَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الزَّكَاةَ قَالَ هَلْ عَلَيَّ غَيْرُهَا قَالَ لَا إِلَّا أَنْ تَطَوَّعَ قَالَ فَأَدْبَرَ الرَّجُلُ وَهُوَ يَقُولُ وَاللَّهِ لَا أَزِيدُ عَلَى هَذَا وَلَا أَنْقُصُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفْلَحَ إِنْ صَدَقَ
I ôr se [Isma’il] I ôr mo [Malik bin Anas] hen anngô u ter na - [Abu Suhail bin Malik] - hen [ter na], ér yange ungwa [Thalhah bin Ubaidullah] kaa ér: Orgen va hen Or u Aôndo tindi un la, lu vea ior nav mba ve lu a imo na kpishi la. loud, kpa a kera kav kwagh u a lu ôron la ga, zan zan a va ikyua -a Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam- maa a pine kwagh u kwaghaôndo u Mbamusulumi, maa Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam na mlumun ér: ‘Er msen kwa taan tugh man atetan’. Or la kaa ér: ‘Kwagh ugen ngu u a lu mo tseegh kpa’. Ior mbagenev kaa ér: “Kwagh ugen ngu ga saa di thathawu’ -sunnat-’. Ior kpishi mba ve lu a mnenge u kpeegh sha kwagh u mlu u ken hemen la, ka ve kaa ér: “Man hôron kwaghyan u Ramadlan.” Or la shi pine ér: ‘Kwagh ugen ngu u a lu mo tseegh kpa’. Ior kpishi mba ve lu a mnenge u kpeegh sha kwagh u mlu u ken hemen la, ka ve kaa ér: “Kwagh môm ngu ga saa di thathawu’ -sunnat-’. Tsô Rasulullah kaa ér: ‘Zakat’: Or la kaa ér: ‘Kwagh ugen ngu u a lu sha ci wam ga yôô?’ Ior kpishi mba ve lu a mnenge u kpeegh sha kwagh u mlu u ken hemen la, ka ve kaa ér: “Kwagh môm ngu ga saa di thathawu’ -sunnat-’. Talhah bin ‘Ubaidullah kaa er: Tsô or la yem kaa er: ‘Sha iti i Allah yô, me seer shin me pande ga’. Nahan Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam kaa er: ‘Una lu a inja aluer a kure kwagh ne sha mimi yô’.
Imam Bukhari : 45
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَلِيٍّ الْمَنْجُوفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا رَوْحٌ قَالَ حَدَّثَنَا عَوْفٌ عَنْ الْحَسَنِ وَمُحَمَّدٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ اتَّبَعَ جَنَازَةَ مُسْلِمٍ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا وَكَانَ مَعَهُ حَتَّى يُصَلَّى عَلَيْهَا وَيَفْرُغَ مِنْ دَفْنِهَا فَإِنَّه يَرْجِعُ مِنْ الْأَجْرِ بِقِيرَاطَيْنِ كُلُّ قِيرَاطٍ مِثْلُ أُحُدٍ وَمَنْ صَلَّى عَلَيْهَا ثُمَّ رَجَعَ قَبْلَ أَنْ تُدْفَنَ فَإِنَّهُ يَرْجِعُ بِقِيرَاطٍتَابَعَهُ عُثْمَانُ الْمُؤَذِّنُ قَالَ حَدَّثَنَا عَوْفٌ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ
I kaa a vese er [Ahmad bin Abdullah bin Ali Al Manjufi] kaa er, i kaa a vese [Rauh] kaa er, i kaa a vese ['Auf] hen [Al Hasan] man [Muhammad] hen [Abu Hurairah] er, Or u Aôndo tindi un la (bem man iveren i Aôndo) kaa er: u jighjigh u nan man ishimaverenkeghen i injar man ka a lu vea ikyom la hanma shighe zan zan i kar eren msen sha mi shi i ii i i bee, maa a yem ken ya a qiroth uhar, hanma qiroth cii ngu kwagh môm a Uwo u Uhud. Man or u nan er msen shi nan hide hen ya cii ve i ii nan yô, nana hide hen ya a qiroth’ môm. Hadith u a lu er ne nahan kpa yange i ôr un hen [Uthman Al Mu`adzin], a kaa ér; ôr se kwagh u [‘Auf] hen [Muhammad] hen [Abu Hurairah] hen Profeti.
Imam Bukhari : 46
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَرْعَرَةَ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ زُبَيْدٍ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا وَائِلٍعَنْ الْمُرْجِئَةِ فَقَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ سِبَابُ الْمُسْلِمِ فُسُوقٌ وَقِتَالُهُ كُفْرٌ
I ôr se [Muhammad bin ‘Ar’arah] ér, I ôr se [Syu’bah] hen [Zubaid] ér: M pine [Abu Wa’il] kwagh u Murji`ah, nahan a na mlumun ér: I kaa a mo [Abdullah] ér, Profeti man Mbamusulumi mba ve lu eren tom u pasen kwagh la kaa ér: kufr’.
Imam Bukhari : 47
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ حُمَيْدٍ حَدَّثَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَادَةُ بْنُ الصَّامِتِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ يُخْبِرُ بِلَيْلَةِ الْقَدْرِ فَتَلَاحَى رَجُلَانِ مِنْ الْمُسْلِمِينَ فَقَالَ إِنِّي خَرَجْتُ لِأُخْبِرَكُمْ بِلَيْلَةِ الْقَدْرِ وَإِنَّهُ تَلَاحَى فُلَانٌ وَفُلَانٌ فَرُفِعَتْ وَعَسَى أَنْ يَكُونَ خَيْرًا لَكُمْ الْتَمِسُوهَا فِي السَّبْعِ وَالتِّسْعِ وَالْخَمْسِ
Ka a kaa a vese ér [Qutaibah bin Sa’id] A kaa a vese [Isma’il bin Ja’far] hen [Humaid], A kaa a mo [Anas bin Malik] kaa ér, a kaa a mo ér [‘Ubadah bin Ash Shamit], Ortyom u Aôndo lu vea Mbamusulumi mba uhar mba ve lu her la. mbagenev. Nahan Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam kaa er: 'M va u va pasen ne kwagh u Lailatul Qadar, kpa nahan man nahan man nahan man nahan ve gba anyiman ayol a ve zan zan ken masejime yô, i kende un sha -Lailatul Qodar-, man ishimaverenkeghen ngi ér una hemba doon we, nahan ker nen un -Lailatul Qodar- sha iyange i sha utaankarunyiin man sha utaankarunyiin,'
Imam Bukhari : 48
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا أَبُو حَيَّانَ التَّيْمِيُّ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَارِزًا يَوْمًا لِلنَّاسِ فَأَتَاهُ جِبْرِيلُ فَقَالَ مَا الْإِيمَانُ قَالَ الْإِيمَانُ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَبِلِقَائِهِ وَرُسُلِهِ وَتُؤْمِنَ بِالْبَعْثِ قَالَ مَا الْإِسْلَامُ قَالَ الْإِسْلَامُ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ وَلَا تُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَتُقِيمَ الصَّلَاةَ وَتُؤَدِّيَ الزَّكَاةَ الْمَفْرُوضَةَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ قَالَ مَا الْإِحْسَانُ قَالَ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ مَتَى السَّاعَةُ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ وَسَأُخْبِرُكَ عَنْ أَشْرَاطِهَا إِذَا وَلَدَتْ الْأَمَةُ رَبَّهَا وَإِذَا تَطَاوَلَ رُعَاةُ الْإِبِلِ الْبُهْمُ فِي الْبُنْيَانِ فِي خَمْسٍ لَا يَعْلَمُهُنَّ إِلَّا اللَّهُ ثُمَّ تَلَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ{ إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ }الْآيَةَ ثُمَّ أَدْبَرَ فَقَالَ رُدُّوهُ فَلَمْ يَرَوْا شَيْئًا فَقَالَ هَذَا جِبْرِيلُ جَاءَ يُعَلِّمُ النَّاسَ دِينَهُمْقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ جَعَلَ ذَلِك كُلَّهُ مِنْ الْإِيمَانِ
A kaa a vese ér [Musaddad] kaa ér, A kaa a vese ér [Abu Hayyan At Taimi] hen [Abu Zur’ah] hen [Abu Hurairah] kaa ér; ér iyange igen yô, Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam ande hen mba ve lu a na imôngo la, maa Ortyom u sha Jibril ‘Alaihis Salam va u yange pine ér: ‘Ka nyi i lu jighjigh u nan?’ Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam gema kaa er: 'Jighjigh u nan ka u nan jighjigh a Allah man mbatyomov Nav man ityakerada Na man mbamkombo mba u zough a Na man Mbatomov Nav man u nan jighjigh a iyange i mnder u shin ku'. -Jibril ‘Alaihis salam- kaa er: ‘Ka nyi i lu kwagh u Mbamusulumi?’ Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam gema kaa er: ‘Islam ka u civir Allah man u eren kwagh a Na ga, u eren mbamsen, u nan zakat u i gbe u ú kimbi la, shi u hôron kwaghyan ken uwer u Ramadlan’. -Jibril 'Alaihis salam- kaa er: 'Ka nyi i lu ihsan?' Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam gema kaa er: 'U civir Allah er u nenge a Na nahan man aluer u nenge a Na ga yo Un kpa A nenge a we kpôô kpôô'. -Jibril 'Alaihis salam- shi kaa er: Ka hanma shighe iyange i ijirôron ia va? Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam gema kaa er: ‘Mba i pine ve kwagh sha mi la ve fa kwagh hemba mba ve pine la ga. Kpa me pase akav la; -kwagh la-; aluer wanakiriki yange mar orvesen na yô, aluer mbakuranilev mba rakumi mba nyian bong yange ve nôngo ér vea maa ayou sha anyom ataan, a i fe shighe u ayou la ga saa di Allah tseegh’. Tsô Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam ôr ér: ‘Sha mimi yô, ka hen Aôndo tseegh mfe u iyange i ijirôron la a lu ye’ -QS. Lukman: 34-. Shighe u Jibril ‘Alaihis sugh un la, a yem kera yô, Profeti kaa ér; ‘va a na heen’. Kpa mba ve lu a na imôngo la nenge a kwagh ga, nahan Profeti kaa er; ‘Ka Ortyom Gaberiel u yange va hen uumache sha u va tesen ve kwaghaôndo la’. Abu Abdullah kaa ér: ‘Akaa a yange pase la cii, i tôô ér ka jighjigh u nan.
Imam Bukhari : 49
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمْزَةَ قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو سُفْيَانَ بْنُ حَرْبٍأَنَّ هِرَقْلَ قَالَ لَهُ سَأَلْتُكَ هَلْ يَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ فَزَعَمْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حَتَّى يَتِمَّ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حِينَ تُخَالِطُ بَشَاشَتُهُ الْقُلُوبَ لَا يَسْخَطُهُ أَحَدٌ
A kaa a vese ér [Ibrahim bin Hamzah] kaa ér, a kaa a vese [Ibrahim bin Sa’d] hen [Salih] hen [Ibn Shihab] hen [Ubaidillah bin Abdullah] ér [Abdullah bin Abdullah] yange ôr un kwagh, ér a kaa ér; a pase mo [Abu Sufyan bin Harb] ér Heraqlius kaa a na ér: ‘M pine u mer, iyenge i ve ngi seer a seer shin ngi panden? Nahan u kaa wer ve seer, kape jighjigh u nan una za hemen u vesen zan zan una kar lun vough je la. Man m pine u mer, or ngu u nan vende mimi sha ci u nan kôr kwaghaôndo u nan ihyom yôô? Nahan u kaa wer; Aluer ngu ga yô, kape jighjigh u nan kpa a vese shi a vese ken ishima je la, or môm nana vihi ishima a mi ga je la’.
Imam Bukhari : 50
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ عَنْ عَامِرٍ قَالَ سَمِعْتُ النُّعْمَانَ بْنَ بَشِيرٍ يَقُولُسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ الْحَلَالُ بَيِّنٌ وَالْحَرَامُ بَيِّنٌ وَبَيْنَهُمَا مُشَبَّهَاتٌ لَا يَعْلَمُهَا كَثِيرٌ مِنْ النَّاسِ فَمَنْ اتَّقَى الْمُشَبَّهَاتِ اسْتَبْرَأَ لِدِينِهِ وَعِرْضِهِ وَمَنْ وَقَعَ فِي الشُّبُهَاتِ كَرَاعٍ يَرْعَى حَوْلَ الْحِمَى يُوشِكُ أَنْ يُوَاقِعَهُ أَلَا وَإِنَّ لِكُلِّ مَلِكٍ حِمًى أَلَا إِنَّ حِمَى اللَّهِ فِي أَرْضِهِ مَحَارِمُهُ أَلَا وَإِنَّ فِي الْجَسَدِ مُضْغَةً إِذَا صَلَحَتْ صَلَحَ الْجَسَدُ كُلُّهُ وَإِذَا فَسَدَتْ فَسَدَ الْجَسَدُ كُلُّهُ أَلَا وَهِيَ الْقَلْبُ
A kaa a vese er [Abu Nu’aim] A kaa a vese er [Zakaria] u [‘Amir] a kaa er; M ungwa [An Nu’man bin Basyir] kaa ér; M ungwa Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam kaa er: ‘Kwagh u a lu halal la ngu wang man kwagh u a lu haram la kpa ngu wang. Kpa hen atô u akaa ahar ne yô, kwagh ugen ngu u a lu a akperan sha mi yô - u a lu wang ga yô - u ior kpishi ve fe un ga yô. Nahan hanma or u nan pav a kwagh u nan lu a akperan sha mi la yô, nan ngu a kwaghaôndo u nan man icivir i nan her. Man or u nan gbe - eren - akaa a a lu a akperan sha mi yô, mimi je nan ngu er orkuranilev u nan lu koson inyam i nan sha kpe u ikyônough ki torough ki nan lu cian ér nana gba ker la nahan. Fa wer hanma tor nan ngu a ikyav, shi fa wer ikyav i akaa a Allah a yange sha tar Na la ka kwagh u A yange la. Shi fa wer ken hanma iyol cii awambe nga a mshi u aluer a doo yo iyol kpa doo man aluer a vihi yo iyol kpa i vihi. Fa wer, ka un a lu ishima ye’.
Imam Bukhari : 51
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْجَعْدِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ قَالَكُنْتُ أَقْعُدُ مَعَ ابْنِ عَبَّاسٍ يُجْلِسُنِي عَلَى سَرِيرِهِ فَقَالَ أَقِمْ عِنْدِي حَتَّى أَجْعَلَ لَكَ سَهْمًا مِنْ مَالِي فَأَقَمْتُ مَعَهُ شَهْرَيْنِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ لَمَّا أَتَوْا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ الْقَوْمُ أَوْ مَنْ الْوَفْدُ قَالُوا رَبِيعَةُ قَالَ مَرْحَبًا بِالْقَوْمِ أَوْ بِالْوَفْدِ غَيْرَ خَزَايَا وَلَا نَدَامَى فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا لَا نَسْتَطِيعُ أَنْ نَأْتِيكَ إِلَّا فِي الشَّهْرِ الْحَرَامِ وَبَيْنَنَا وَبَيْنَكَ هَذَا الْحَيُّ مِنْ كُفَّارِ مُضَرَ فَمُرْنَا بِأَمْرٍ فَصْلٍ نُخْبِرْ بِهِ مَنْ وَرَاءَنَا وَنَدْخُلْ بِهِ الْجَنَّةَ وَسَأَلُوهُ عَنْ الْأَشْرِبَةِ فَأَمَرَهُمْ بِأَرْبَعٍ وَنَهَاهُمْ عَنْ أَرْبَعٍ أَمَرَهُمْ بِالْإِيمَانِ بِاللَّهِ وَحْدَهُ قَالَ أَتَدْرُونَ مَا الْإِيمَانُ بِاللَّهِ وَحْدَهُ قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامُ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ وَصِيَامُ رَمَضَانَ وَأَنْ تُعْطُوا مِنْ الْمَغْنَمِ الْخُمُسَ وَنَهَاهُمْ عَنْ أَرْبَعٍ عَنْ الْحَنْتَمِ وَالدُّبَّاءِ وَالنَّقِيرِ وَالْمُزَفَّتِ وَرُبَّمَا قَالَ الْمُقَيَّرِ وَقَالَ احْفَظُوهُنَّ وَأَخْبِرُوا بِهِنَّ مَنْ وَرَاءَكُمْ
I ôr se [Ali bin Al Ja’di] kaa ér, i ôr se [Syu’bah] hen [Abu Jamrah] ér: Iyange igen m tema vea [Ibn ‘Abbas] shighe u a lôhôm ér m tema sha ikyondo na i cir la, maa a kaa ér: ‘Lu vea mo zan zan me kar nan we vegher u inyaregh yam’. Nahan m tsa vea na iwer ihiar, maa m kaa mer: Shighe u ortyom u Abu Qais va u va nengen a Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam la, a pine ve ér: ‘Ka ior mba nyi nahan shin or u nan lu ortyom ne? Ve gema ve kaa ér: ‘Rabi’a! A kaa ér: ‘Ne mbatomov, ne ngohol ne sha asema a ase man sha ishimavihin shio’. Mbatomov mbara kaa er: ‘Ortom u Aôndo, se mba a ian i van hen a we ga saa ken uwer u icighan, sha ci u hen atô wase a we yô, ior mba ken tar u Mudlor mba ve lu mbaahendanev la mba. Nahan tese se ityesen i wanger wanger i se wa ken tom shi se tese ior mba hen geri wase kpaa, sha er se nyôr sha yô’. nahan ve pine Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam kwagh u msôrom, maa Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam kaa a ve akaa anyiin shi venda akaa anyiin, kaa a ve er ve na jighjigh a Allah u môm tseegh la, maa ve pine er: 'U fa kwagh u a lu u nan jighjigh a Allah u môm tseegh la kpa?' Ve gema ve kaa er: ‘Allah man Ortyom Na hemba fan’. Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam pase er: Er nen shiada er aôndo ugen ngu ga saa di Allah man Muhammad ka or u Allah tindi un yô, er nen mbamsen, na nen zakat, hôr nen kwaghyan ken uwer u Ramadan shi na nen môm ken atô u ataan a akaa a i ngohol ken utya la’. Shi Profeti yange venda akaa anyiin, ka ve de me kwagh môm ken al hantam man ad Dubbaa` man naqir man al Muzaffaat ga. Shin A yila un ér muqoyyir -ka naqir ga-. Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam kaa er: ‘nenge nen sha hanma kwagh cii man ôr nen ior mba hen geri wen’.
Imam Bukhari : 52
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ وَقَّاصٍ عَنْ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّةِ وَلِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ فَهِجْرَتُهُ إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ وَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ لدُنْيَا يُصِيبُهَا أَوْ امْرَأَةٍ يَتَزَوَّجُهَا فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَيْهِ
I kaa a vese ér [Abdullah bin Maslamah] kaa ér, i kaa a vese [Malik] hen [Yahya bin Sa’id] hen [Muhammad bin Ibrahim] hen [Alqamah bin Waqash] hen [Umar] ér, Or u Aôndo a tindi un la cii, a kaa ér: -ka sha- kwagh u yange i wa ishima ér i er la; Or u nan we ishima u yemen ken tar ugen sha ci u Allah man Ortyom Na yô, mze u nan la una lu hen Allah man Ortyom Na. Or u nan we ishima u yemen ken tar ugen sha ci u tar u nan soo u zan ker la shin sha ci u kwase u nan soo u vôson yô, nahan mze u nan la ka kwagh u nan we ishima u eren la’.
Imam Bukhari : 53
حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي عَدِيُّ بْنُ ثَابِتٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ يَزِيدَ عَنْ أَبِي مَسْعُودٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا أَنْفَقَ الرَّجُلُ عَلَى أَهْلِهِ يَحْتَسِبُهَا فَهُوَ لَهُ صَدَقَةٌ
I kaa a vese ér [Hajjaj bin Minhal] kaa ér, i kaa a vese ér [Syu’bah] kaa ér, i ôr mo kwagh [‘Adi bin Thabit] kaa ér: Iyange igen m ungwa [Abdullah bin Yazid] hen [Abu Mas’ud] hen Profeti ér: injar nahan a na alms’.
Imam Bukhari : 54
حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ حَدَّثَنِي عَامِرُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ أَنَّهُ أَخْبَرَهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّكَ لَنْ تُنْفِقَ نَفَقَةً تَبْتَغِي بِهَا وَجْهَ اللَّهِ إِلَّا أُجِرْتَ عَلَيْهَا حَتَّى مَا تَجْعَلُ فِي فَمِ امْرَأَتِكَ
Ka a kaa a vese ér [Al Hakam bin Nafi’] kaa ér, a kaa a vese ér [Syu’aib] hen [Az Zuhri] kaa ér, a kaa a mo [‘Amir bin Sa’d] hen [Sa’d bin Abu Waqash] ér yange ôr kwagh u yange ôr yô, ér: “Sha mimi yô, ne mba eren kwagh sha mimi ga. u zua a injar kua kwagh u u na un ken zwa u kwase wou’.
Imam Bukhari : 55
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ إِسْمَاعِيلَ قَالَ حَدَّثَنِي قَيْسُ بْنُ أَبِي حَازِمٍ عَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَبَايَعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى إِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَالنُّصْحِ لِكُلِّ مُسْلِمٍ
Ka a kaa a vese ér [Musaddad] kaa ér, a kaa a vese ér [Yahya] hen [Isma’il] kaa ér, a kaa a mo ér [Qais bin Abu Hazim] hen [Jarir bin Abdullah] kaa ér: ‘M tôndo zwa mer me sue msen, me na zakat shi me wa hanma Ormusulumi kwagh’.
Imam Bukhari : 56
حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ زِيَادِ بْنِ عِلَاقَةَ قَالَ سَمِعْتُ جَرِيرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُيَوْمَ مَاتَ الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ قَامَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ وَقَالَ عَلَيْكُمْ بِاتِّقَاءِ اللَّهِ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَالْوَقَارِ وَالسَّكِينَةِ حَتَّى يَأْتِيَكُمْ أَمِيرٌ فَإِنَّمَا يَأْتِيكُمْ الْآنَ ثُمَّ قَالَ اسْتَعْفُوا لِأَمِيرِكُمْ فَإِنَّهُ كَانَ يُحِبُّ الْعَفْوَ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُلْتُ أُبَايِعُكَ عَلَى الْإِسْلَامِ فَشَرَطَ عَلَيَّ وَالنُّصْحِ لِكُلِّ مُسْلِمٍ فَبَايَعْتُهُ عَلَى هَذَا وَرَبِّ هَذَا الْمَسْجِدِ إِنِّي لَنَاصِحٌ لَكُمْ ثُمَّ اسْتَغْفَرَ وَنَزَلَ
A kaa a vese ér [Abu An Nu’man] kaa ér, a kaa a vese ér [Abu Awanah] hen [Ziyad bin Alaqah] kaa ér; M ungwa [Jarir bin Abdullah] kaa ér shighe u Al Mughirah bin Syu’bah kpe la, er lu tilen yô, a wuese Allah shi tsegha Un, a kaa ér: ‘Ka hange hange u ne cia Allah u a lu tswen tswen la, shi ne de eren kwagh a Na imôngo ga, shi ne lu a ishima i môm shi ne lu ving zan zan orhemen ugen una va sha ityough nagh, nahan a kaa ér: ‘A va sha ityough nagh. Subhanahu wa Ta’ala sha ci u orhemen wen - Al Mughirah -, sha ci u a soo u nan kwaghbo’. Tsô a kaa ér: ‘Amma ba’du, mimi je m za hen Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam nahan m kaa a na mer: ‘M er u ityendezwa mer u lu ken kwaghaôndo u Mbamusulumi’. Tsô Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam na akaawan shi wa hanma Ormusulumi kwagh, nahan m tôndo zwa a na sha kwagh la, man sha ci u or u nan lu a mosque ne yô, me wa ne kwagh hanma shighe cii.’ Tsô a er Istighfar, a sen sha ikyônough ki torough.
Imam Bukhari : 57
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سِنَانٍ قَالَ حَدَّثَنَا فُلَيْحٌ ح و حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُلَيْحٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ حَدَّثَنِي هِلَالُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَبَيْنَمَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَجْلِسٍ يُحَدِّثُ الْقَوْمَ جَاءَهُ أَعْرَابِيٌّ فَقَالَ مَتَى السَّاعَةُ فَمَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحَدِّثُ فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ سَمِعَ مَا قَالَ فَكَرِهَ مَا قَالَ وَقَالَ بَعْضُهُمْ بَلْ لَمْ يَسْمَعْ حَتَّى إِذَا قَضَى حَدِيثَهُ قَالَ أَيْنَ أُرَاهُ السَّائِلُ عَنْ السَّاعَةِ قَالَ هَا أَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَإِذَا ضُيِّعَتْ الْأَمَانَةُ فَانْتَظِرْ السَّاعَةَ قَالَ كَيْفَ إِضَاعَتُهَا قَالَ إِذَا وُسِّدَ الْأَمْرُ إِلَى غَيْرِ أَهْلِهِ فَانْتَظِرْ السَّاعَةَ
A kaa a vese ér [Muhammad bin Sinan] kaa ér, a kaa a vese [Fulaih]. Shi i ôr kwagh u hadith ugen u a lu kwagh môm a kwagh ne sha gbenda ugen yô, ka ér I ôr mo [Ibrahim bin Al Mundzir] ér, i ôr se [Muhammad bin Fulaih] kaa ér, i ôr mo [ter wam] kaa ér, i ôr mo [Hilal bin Ali] u ken [Athoraiphe] la kaa ér: sallallaahu ‘alaihi wasallam lu ken mkombo u lamen sha kwagh u ior mbagenev, fese nahan or Arab ugen u i yer iti na ér Bedouin yô, va pine ér: ‘Ka hanma shighe iyange i mkurtar ia va?’ Kpa, Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam za hemen a kwaghôron na. Shighe ne, ior mbagenev kaa ér; ‘a ungwa kwagh u a ôr la kpa kwagh u a ôr la doo un ga,’ shi mbagenev kpa mba ve kaa ér; ‘er yange ungwa kwagh u yange ôr la ga’. Zan zan ken masejime yô, Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam kure kwaghôron na, kaa ér: ‘Or u yange nan pine kwagh u Iyange i Ijirigh la nan ngu hana?’ Or la kaa er: ‘Mo, O Ortyom u Aôndo!’. Nahan Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam kaa er: ‘Aluer jighjigh u nan la saa yô, kegh nen mkur u tar’. Or la pine ér: ‘Mande la yange bee nena?’ Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam gema kaa er: ‘Aluer i de akaa sha ikyev i mbafankwagh ga yô, se lu keghen mkur u tar’.
Imam Bukhari : 58
حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ عَارِمُ بْنُ الْفَضْلِ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ يُوسُفَ بْنِ مَاهَكَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَتَخَلَّفَ عَنَّا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفْرَةٍ سَافَرْنَاهَا فَأَدْرَكَنَا وَقَدْ أَرْهَقَتْنَا الصَّلَاةُ وَنَحْنُ نَتَوَضَّأُ فَجَعَلْنَا نَمْسَحُ عَلَى أَرْجُلِنَا فَنَادَى بِأَعْلَى صَوْتِهِ وَيْلٌ لِلْأَعْقَابِ مِنْ النَّارِ مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا
I ôr se ér [Abu An Nu’man ‘Arim bin Al Fadlal] kaa ér, i ôr se [Abu ‘Awanah] hen [Abu Bisyir] hen [Yusuf bin Mahak] hen [Abdullah bin ‘Amru] ér: “Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam yange lu hen ijiir i se lu la. shighe u msen la kera lu u una bee ga, se er ablution sha u ôôn angahar ase tseegh. Nahan Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam ôr kwagh sha imo i taver ér: ‘kwagh u vihin a a lu sha angahar a a lu a mngerem ga la, aa za ken igyamusu’. A ôr kwagh sha imo i taver kwa har shin utar.
Imam Bukhari : 59
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ مِنْ الشَّجَرِ شَجَرَةً لَا يَسْقُطُ وَرَقُهَا وَإِنَّهَا مَثَلُ الْمُسْلِمِ فَحَدِّثُونِي مَا هِيَ فَوَقَعَ النَّاسُ فِي شَجَرِ الْبَوَادِي قَالَ عَبْدُ اللَّهِ وَوَقَعَ فِي نَفْسِي أَنَّهَا النَّخْلَةُ فَاسْتَحْيَيْتُ ثُمَّ قَالُوا حَدِّثْنَا مَا هِيَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ هِيَ النَّخْلَةُ
A kaa a vese ér [Qutaibah bin Sa’id] A kaa a vese ér [Isma’il bin Ja’far] hen [Abdullah bin Dinar] hen [Ibn Umar] kaa ér; Profeti sallallaahu 'alaihi wasallam kaa er: 'Sha mimi yo, ken atô u ikyon yô, kon ugen ngu u ikya i u i lu a mshi ga yô. Man kwagh la ka injakwagh hen Ormusulumi’. Profeti pine er: 'Kaa am, ka kon u nyi nahan?' Nahan azende a na la tôô ér kwagh u i lu ôron la ka kon u u lu hen kpezegemnger la. Abdullah kaa ér: ‘Yange m hen ken ishima yam mer kon la ka kon u date, kpa kunya kôrom u ôron kwagh ne. Tsô mba ve lu a na imôngo la pine ér: ‘Ortom u Aôndo, ka kon u nyi nahan?’ A kaa ér: ‘Kon u date’.
Imam Bukhari : 60
حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ مِنْ الشَّجَرِ شَجَرَةً لَا يَسْقُطُ وَرَقُهَا وَإِنَّهَا مَثَلُ الْمُسْلِمِ حَدِّثُونِي مَا هِيَ قَالَ فَوَقَعَ النَّاسُ فِي شَجَرِ الْبَوَادِي قَالَ عَبْدُ اللَّهِ فَوَقَعَ فِي نَفْسِي أَنَّهَا النَّخْلَةُ فَاسْتَحْيَيْتُ ثُمَّ قَالُوا حَدِّثْنَا مَا هِيَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ هِيَ النَّخْلَةُ
A kaa a vese [Khalid bin Makhlad] A kaa a vese [Sulaiman] A kaa a vese [Abdullah bin Dinar] hen [Ibn Umar] hen Profeti sallallaahu ‘alaihi wasallam, a kaa er: ‘Sha mimi yô, ken atô u ikyon yô, kon môm ngu u ikyav mbi u mbi lu a mshi ga yô. Man kwagh la ka injakwagh hen Ormusulumi’. Profeti pine er: 'Kaa am, ka kon u nyi nahan?' Nahan azende a na la tôô ér kwagh u i lu ôron la ka kon u u lu hen kpezegemnger la. Abdullah kaa ér: Yange m hen ken ishima yam mer kon la ka kon u date, kpa kunya kôrom u ôron kwagh ne. Tsô ior mbara kaa ér: ‘Ortom u Aôndo, ka kon u nyi nahan?’ A kaa ér: ‘Kon u date’.