Imam Bukhari : 41
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ هِشَامٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ عَلَيْهَا وَعِنْدَهَا امْرَأَةٌ قَالَ مَنْ هَذِهِ قَالَتْ فُلَانَةُ تَذْكُرُ مِنْ صَلَاتِهَا قَالَ مَهْ عَلَيْكُمْ بِمَا تُطِيقُونَ فَوَاللَّهِ لَا يَمَلُّ اللَّهُ حَتَّى تَمَلُّوا وَكَانَ أَحَبَّ الدِّينِ إِلَيْهِ مَادَامَ عَلَيْهِ صَاحِبُهُ
Sa tukuna vei keda [Muhammad bin Al Mutsanna] kaya, sa tukuna vei keda [Yahya] mai vei [Hisham] kaya, sa tukuna vei [tamaqu] vei au mai [Aisyah] ni a lako mai vua na Parofita ka tiko vata kei koya e dua tale na marama, sa qai parofita oqo:' E sauma o Aisyah: ‘na fulanah’, qai tukuna na nona masu. O koya gona na Parofita Sallallahu Alaihi Wasallam kaya: 'biuta na ka o sega ni rawata, ena vuku i Allah, Allah ena sega ni rawata na bobula me yacova ni o iko vakataki iko sa yaco mo bobula, kei na lotu e lomani vakalevu duadua mai vei Koya na ka e dau caka vakawasoma ka tomani tikoga'.
Imam Bukhari : 42
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَنَسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَخْرُجُ مِنْ النَّارِ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَفِي قَلْبِهِ وَزْنُ شَعِيرَةٍ مِنْ خَيْرٍ وَيَخْرُجُ مِنْ النَّارِ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَفِي قَلْبِهِ وَزْنُ بُرَّةٍ مِنْ خَيْرٍ وَيَخْرُجُ مِنْ النَّارِ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَفِي قَلْبِهِ وَزْنُ ذَرَّةٍ مِنْ خَيْرٍقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ قَالَ أَبَانُ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ حَدَّثَنَا أَنَسٌ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ إِيمَانٍ مَكَانَ مِنْ خَيْرٍ
Sa tukuna vei keda [Musolomani bin Iparahima] kaya, sa tukuna vei keda [Hysam] kaya, sa tukuna vei keda [Qotadah] mai vei [Anasa] mai vua na Parofita sallallaahu alaihi Wasallam, e kaya: 'Ena vakasavi tani mai eli o koya e kaya ni sega ni dua na kalou ia o Allah ga ka tiko e lomana na vinaka me vaka na kena levu. Ka na vakasavi tani mai eli o koya e kaya ni sega tale ni dua na kalou vakavo ga o Allah ka tiko vua na vinaka e levu me vaka e dua na sore ni witi e lomana. Ka na vakasavi tani mai eli o koya e kaya ni sega ni dua na kalou vakavo ga o Allah ka tiko e lomana na vinaka e vaka na levu ni sore ni musita. E kaya o Apu Atula; E kaya o [Apani]; Sa tukuna vei keda [Qotadah] Sa tukuna vei keda [Anasi] mai vua na Parofita, e kaya o koya. Na vosa vakabauta ena hadith oqo e sosomitaki ena vosa vinaka.
Imam Bukhari : 43
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ الصَّبَّاحِ سَمِعَ جَعْفَرَ بْنَ عَوْنٍ حَدَّثَنَا أَبُو الْعُمَيْسِ أَخْبَرَنَا قَيْسُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِأَنَّ رَجُلًا مِنْ الْيَهُودِ قَالَ لَهُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ آيَةٌ فِي كِتَابِكُمْ تَقْرَءُونَهَا لَوْ عَلَيْنَا مَعْشَرَ الْيَهُودِ نَزَلَتْ لَاتَّخَذْنَا ذَلِكَ الْيَوْمَ عِيدًا قَالَ أَيُّ آيَةٍ قَالَ{ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمْ الْإِسْلَامَ دِينًا }قَالَ عُمَرُ قَدْ عَرَفْنَا ذَلِكَ الْيَوْمَ وَالْمَكَانَ الَّذِي نَزَلَتْ فِيهِ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ قَائِمٌ بِعَرَفَةَ يَوْمَ جُمُعَةٍ
Sa tukuna vei keitou [o Al Hasan bin Asi Saba] ni a rogoca o [Ja’far bin ‘Aun] ni kaya; Sa tukuna vei keda [Abu Al 'Umais], sa tukuna vei keda [Qais bin Musolomani] mai vei [Thariq bin Shihab] mai vei [Umar bin Al Khaththab]; E dua na turaga Jiu ka kaya: ‘O iko Amirul Mu’minin, e tiko e dua na tikina ena nomu ivola o wilika, kevaka me a vakatakilai vei keda na Jiu na tikina oqori, eda na cakava - na siga e vakatakilai kina na tikina - me siga ni vakacegu -'ied-. E mani kaya kina o Umar bin Al Cathcab: ‘Na tikinivolatabu cava oqori?’ -Na Jiu- e kaya: 'Nikua au sa vakataucokotaka na nomu lotu vei iko, ka'u sa vakayacora na Noqu veivakalougatataki vei iko, ka'u sa vakadonuya me lotu na lotu Musilimi vei iko'. -QS. Na tikina e 3-. E sauma gona o Umar bin Al Khaththab: ‘Eda kila na siga oya kei na vanua e vakatakilai kina na tikina vua na Parofita, oya ena Vakaraubuka ni a tiko mai ‘Arafa.
Imam Bukhari : 44
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ عَمِّهِ أَبِي سُهَيْلِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ سَمِعَ طَلْحَةَ بْنَ عُبَيْدِ اللَّهِ يَقُولُجَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ أَهْلِ نَجْدٍ ثَائِرَ الرَّأْسِ يُسْمَعُ دَوِيُّ صَوْتِهِ وَلَا يُفْقَهُ مَا يَقُولُ حَتَّى دَنَا فَإِذَا هُوَ يَسْأَلُ عَنْ الْإِسْلَامِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَمْسُ صَلَوَاتٍ فِي الْيَوْمِ وَاللَّيْلَةِ فَقَالَ هَلْ عَلَيَّ غَيْرُهَا قَالَ لَا إِلَّا أَنْ تَطَوَّعَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَصِيَامُ رَمَضَانَ قَالَ هَلْ عَلَيَّ غَيْرُهُ قَالَ لَا إِلَّا أَنْ تَطَوَّعَ قَالَ وَذَكَرَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الزَّكَاةَ قَالَ هَلْ عَلَيَّ غَيْرُهَا قَالَ لَا إِلَّا أَنْ تَطَوَّعَ قَالَ فَأَدْبَرَ الرَّجُلُ وَهُوَ يَقُولُ وَاللَّهِ لَا أَزِيدُ عَلَى هَذَا وَلَا أَنْقُصُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفْلَحَ إِنْ صَدَقَ
Sa tukuni vei keda [Isimeli] Sa tukuni vei au [Malik bin Anas] mai vei tukana - [Abu Suhail bin Malik] - mai vei [tamana], ni a rogoca [Thalhah bin Ubaidullah] ni kaya: E a lako mai vei Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam e dua na tamata mai na nona tamata ni Najed ia e sega ni rawa ni kila na nona domo taucoko. na ka e vakaibalebaletaka, me yacova ni sa voleka mai -vua na Parofita- sa qai taroga na veika me baleta na lotu Musilimi, sauma na Parofita: 'Masu vakalima ena dua na siga kei na bogi'. E kaya na tamata: ‘E tiko tale beka e dua na ka me vakataki au’. E sauma na Parofita: 'E sega ni dua tale na ka vakavo ga na thathawu' -sunnat-'. E kaya o Rasula: 'Na lolo Ramadlan'. E taroga tale na tamata: ‘E tiko tale beka e dua na ka me vakataki au’. A sauma o Rasula: 'E sega ni dua tale na ka vakavo ga na thathawu' -sunnat-'. Sa qai kaya o Rasula: ‘Zakat’: E kaya na tamata: ‘e tiko tale beka e dua na ka me ikuri ni ka oqori vei au’. A sauma o Rasula: 'E sega ni dua tale na ka vakavo ga na thathawu' -sunnat-'. E kaya o Talhah bin Ubaidullah: Sa qai lako tani na tamata ka kaya: ‘Ena vuku i Allah, au na sega ni vakalevutaka se vakalailaitaka’. E kaya kina o Rasula: 'Ena kalougata kevaka e vakayacora ena yalodina'.
Imam Bukhari : 45
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَلِيٍّ الْمَنْجُوفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا رَوْحٌ قَالَ حَدَّثَنَا عَوْفٌ عَنْ الْحَسَنِ وَمُحَمَّدٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ اتَّبَعَ جَنَازَةَ مُسْلِمٍ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا وَكَانَ مَعَهُ حَتَّى يُصَلَّى عَلَيْهَا وَيَفْرُغَ مِنْ دَفْنِهَا فَإِنَّه يَرْجِعُ مِنْ الْأَجْرِ بِقِيرَاطَيْنِ كُلُّ قِيرَاطٍ مِثْلُ أُحُدٍ وَمَنْ صَلَّى عَلَيْهَا ثُمَّ رَجَعَ قَبْلَ أَنْ تُدْفَنَ فَإِنَّهُ يَرْجِعُ بِقِيرَاطٍتَابَعَهُ عُثْمَانُ الْمُؤَذِّنُ قَالَ حَدَّثَنَا عَوْفٌ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ
Sa tukuni vei keda [Ahmad bin Abdullah bin Ali Al Manjufi] kaya, sa tukuni vei keda [Rauh] kaya, sa tukuni vei keda ['Auf] mai vei [Al Hasan] kei [Muhammad] mai vei [Abu Hurairah], ni o Rasulullah Sallallahu Alaihi Wasallam a kaya me baleta na tamata sega ni rawata e dua na Musolomani, e dua na isau ka dau tiko vata kei na yago me yacova ni sa masulaki ka oti na veibulu, oti sa qai lesu tale ki vale kei na rua na qiroth, na qiroth yadua e tautauvata kei na Ulunivanua o Uhud. Ia o koya e masulaka ka lesu tale ki vale ni bera ni bulu, ena lesu tale ki vale kei na dua na qiroth'. E dua na hadith vakaoqo e a tukuni talega mai vei [Usimani Al Muadzin], e kaya; sa tukuna vei keda [‘Auf] mai vei [Muhamadi] mai vei [Abu Hurairah] mai vua na Parofita.
Imam Bukhari : 46
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَرْعَرَةَ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ زُبَيْدٍ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا وَائِلٍعَنْ الْمُرْجِئَةِ فَقَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ سِبَابُ الْمُسْلِمِ فُسُوقٌ وَقِتَالُهُ كُفْرٌ
Sa tukuni vei keda [Muhammad bin 'Ararah] kaya, Sa tukuni vei keda [Syubah] mai vei [Zubaid] kaya: Au a tarogi [Abu Wa'il] me baleti Murji`ah, sa qai sauma mai: Sa tukuni vei au [Abdullah] ni Parofita e kaya vei ira: kufr'.
Imam Bukhari : 47
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ حُمَيْدٍ حَدَّثَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَادَةُ بْنُ الصَّامِتِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ يُخْبِرُ بِلَيْلَةِ الْقَدْرِ فَتَلَاحَى رَجُلَانِ مِنْ الْمُسْلِمِينَ فَقَالَ إِنِّي خَرَجْتُ لِأُخْبِرَكُمْ بِلَيْلَةِ الْقَدْرِ وَإِنَّهُ تَلَاحَى فُلَانٌ وَفُلَانٌ فَرُفِعَتْ وَعَسَى أَنْ يَكُونَ خَيْرًا لَكُمْ الْتَمِسُوهَا فِي السَّبْعِ وَالتِّسْعِ وَالْخَمْسِ
Sa tukuna vei keda [Qutaibah bin Said] Sa tukuna vei keda [Ismail bin Ja'far] mai [Humaid], Sa tukuna vei au [Anas bin Malik] kaya, sa tukuna vei au ['Ubadah bin Ash Shamit], ni Rasulullah tale eso era a lako mai o Rasulullah eso tale na Musolomani e kea e rua na Musolomani era a tiko kina. Sa qai kaya kina na Parofita: 'Au a lako mai me'u vakamacalataka vei kemuni na Lailatul Qodar, ia erau a veileti vakakina me yacova ni sa qai laveti -Lailatul Qodar-, ka nuitaka ni na vinaka cake vei kemuni, mo ni vakasaqara -Lailatul Qodar- ena ikavitu kei na ikaono ni siga.'
Imam Bukhari : 48
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا أَبُو حَيَّانَ التَّيْمِيُّ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَارِزًا يَوْمًا لِلنَّاسِ فَأَتَاهُ جِبْرِيلُ فَقَالَ مَا الْإِيمَانُ قَالَ الْإِيمَانُ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَبِلِقَائِهِ وَرُسُلِهِ وَتُؤْمِنَ بِالْبَعْثِ قَالَ مَا الْإِسْلَامُ قَالَ الْإِسْلَامُ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ وَلَا تُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَتُقِيمَ الصَّلَاةَ وَتُؤَدِّيَ الزَّكَاةَ الْمَفْرُوضَةَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ قَالَ مَا الْإِحْسَانُ قَالَ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ مَتَى السَّاعَةُ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ وَسَأُخْبِرُكَ عَنْ أَشْرَاطِهَا إِذَا وَلَدَتْ الْأَمَةُ رَبَّهَا وَإِذَا تَطَاوَلَ رُعَاةُ الْإِبِلِ الْبُهْمُ فِي الْبُنْيَانِ فِي خَمْسٍ لَا يَعْلَمُهُنَّ إِلَّا اللَّهُ ثُمَّ تَلَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ{ إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ }الْآيَةَ ثُمَّ أَدْبَرَ فَقَالَ رُدُّوهُ فَلَمْ يَرَوْا شَيْئًا فَقَالَ هَذَا جِبْرِيلُ جَاءَ يُعَلِّمُ النَّاسَ دِينَهُمْقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ جَعَلَ ذَلِك كُلَّهُ مِنْ الْإِيمَانِ
Sa tukuna vei keimami [Musaddad] kaya, Sa tukuna vei keimami [Isimeli bini Iparaimi] sa tukuna vei keimami [Apu Hayyan At Taimi] mai vei [Apu Sura] mai vei [Apu Hurairah] kaya; ni a rairai mai vei ira na nona itokani ena dua na siga na Parofita, sa qai lako mai na Agilosi o Jibril Alaihi Salam ka qai taroga: 'Na cava na vakabauta?' Na Parofita Sallallahu Alaihi Wasallam sauma: 'Na vakabauta sai koya mo vakabauta na Allah, Nona agilosi, Nona ivola, soqoni vata kei Koya, Nona italai, ka o vakabauta na Siga ni Tucaketale'. E kaya: 'Na cava na lotu Musilimi?' E sauma na Parofita: 'Na Islam sai koya mo sokalou vei Allah ka sega ni veimaliwai kei Koya e dua na ka, o cabora na masu, o sauma na zakat vakalawa, ka o lolo ena vula o Ramadlan'. E kaya: 'Na cava na ihsan?' E sauma na Parofita: 'O sokaloutaki Allah me vaka ni o raici Koya ka kevaka o sega ni raici Koya, dina sara e raici iko o Koya'. -Jibril Alaihis kidavaki- kaya tale: 'Na gauna cava ena yaco kina na Siga ni Veilewai?' E sauma na Parofita: ‘O ira era tarogi me baleta na ka oqo era sega ni kila vakalevu cake mai vei ira era taroga. Ia au na vakamacalataka na kena ivakatakilakila; -oya-; kevaka e dua na bobula sa vakasucuma na nona turaga, kevaka era veisisivi na dauvakatawa kameli damudamu me ra tara na vale me lima na yabaki, na kena balavu e sega ni kilai vakavo ga o Allah’. Sa qai wilika na Parofita: 'E dina sara, vei Allah duadua ga na kila ni Siga ni Veilewai' -QS. Lukimani: 34-. Ni oti o ya, sa qai kidavaki koya o Jibril Alaihis ka biubiu, sa qai kaya na Parofita; 'kauti koya mai eke'. Ia era sega ni raica e dua na ka na itokani, sa qai kaya kina na Parofita; 'O koya na Agilosi o Keperieli ka lako mai vei ira na tamata me vakavulica na nodra lotu'. E kaya o Abu Abdullah: ‘Na veika kece e vakamacalataka o koya e tauri me vakabauta.
Imam Bukhari : 49
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمْزَةَ قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو سُفْيَانَ بْنُ حَرْبٍأَنَّ هِرَقْلَ قَالَ لَهُ سَأَلْتُكَ هَلْ يَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ فَزَعَمْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حَتَّى يَتِمَّ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حِينَ تُخَالِطُ بَشَاشَتُهُ الْقُلُوبَ لَا يَسْخَطُهُ أَحَدٌ
Sa tukuna vei keimami [Eparaama bin Hamzah] e kaya, sa tukuna vei keimami [Eparaama bin Sa’d] mai vei [Salih] mai vei [Ibn Shihab] mai vei [Upaidila bin Apa] ni [Apitula bin Apa] a ripotetaka vua, ni a kaya; sa vakaraitaka vei au [Abu Sufyani bin Harb] ni a kaya vua o Eraki: ‘Au sa tarogi iko, sa tubu tiko beka na nodra iwiliwili se sa lailai sobu tiko? O koya gona o kaya ni ra sa tubu cake, ka sa na vakakina na kena tubu tikoga na vakabauta me yacova ni sa uasivi sara. Ka’u sa tarogi kemuni, e tiko beka e dua e vukitani baleta ni cata na nona lotu? O qai kaya; Kevaka e sega, sa vakakina, kevaka sa tubu ka vulavula na vakabauta e loma, ena sega ni dua ena cudru kina’.
Imam Bukhari : 50
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ عَنْ عَامِرٍ قَالَ سَمِعْتُ النُّعْمَانَ بْنَ بَشِيرٍ يَقُولُسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ الْحَلَالُ بَيِّنٌ وَالْحَرَامُ بَيِّنٌ وَبَيْنَهُمَا مُشَبَّهَاتٌ لَا يَعْلَمُهَا كَثِيرٌ مِنْ النَّاسِ فَمَنْ اتَّقَى الْمُشَبَّهَاتِ اسْتَبْرَأَ لِدِينِهِ وَعِرْضِهِ وَمَنْ وَقَعَ فِي الشُّبُهَاتِ كَرَاعٍ يَرْعَى حَوْلَ الْحِمَى يُوشِكُ أَنْ يُوَاقِعَهُ أَلَا وَإِنَّ لِكُلِّ مَلِكٍ حِمًى أَلَا إِنَّ حِمَى اللَّهِ فِي أَرْضِهِ مَحَارِمُهُ أَلَا وَإِنَّ فِي الْجَسَدِ مُضْغَةً إِذَا صَلَحَتْ صَلَحَ الْجَسَدُ كُلُّهُ وَإِذَا فَسَدَتْ فَسَدَ الْجَسَدُ كُلُّهُ أَلَا وَهِيَ الْقَلْبُ
Sa tukuna vei keimami [Abu Nuaimi] Sa tukuna vei keimami [Sakaraia] ni [Amir] kaya; Au rogoca [E dua na Nu’mani bin Basyir] ni kaya; Au rogoca ni kaya: ‘Na ka e halal e matata ka matata talega na ka e haram. Ia, ena kedrau maliwa na rua oqo e tiko kina e dua na ka e vakatitiqataki - vague - ka ra sega ni kila e vuqa na tamata. O koya gona o koya e vakayawataki koya mai na veivakatitiqataki e kena ibalebale ni sa maroroya tiko na nona lotu kei na nona dokai. Ia o koya e lutu - cakava - ena veika e vakatitiqataki, e vaka dina e dua na ivakatawa sipi e vakani ira na nona manumanu ena bati ni veiulunivanua ka rerevaka ni na lutu kina. Mo kila ni tui yadua e tiko na kena iyalayala, ka kila ni iyalayala ni veivakatabui nei Allah ena Nona vuravura sai koya na ka e vakatabuya. Ka kila ni ena yago kece e tiko kina e dua na dra ka kevaka e vinaka sa vinaka na yago ka kevaka e vakacacani sa vakacacani na yago. Mo kila, o koya na yalo'.
Imam Bukhari : 51
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْجَعْدِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ قَالَكُنْتُ أَقْعُدُ مَعَ ابْنِ عَبَّاسٍ يُجْلِسُنِي عَلَى سَرِيرِهِ فَقَالَ أَقِمْ عِنْدِي حَتَّى أَجْعَلَ لَكَ سَهْمًا مِنْ مَالِي فَأَقَمْتُ مَعَهُ شَهْرَيْنِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ لَمَّا أَتَوْا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ الْقَوْمُ أَوْ مَنْ الْوَفْدُ قَالُوا رَبِيعَةُ قَالَ مَرْحَبًا بِالْقَوْمِ أَوْ بِالْوَفْدِ غَيْرَ خَزَايَا وَلَا نَدَامَى فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا لَا نَسْتَطِيعُ أَنْ نَأْتِيكَ إِلَّا فِي الشَّهْرِ الْحَرَامِ وَبَيْنَنَا وَبَيْنَكَ هَذَا الْحَيُّ مِنْ كُفَّارِ مُضَرَ فَمُرْنَا بِأَمْرٍ فَصْلٍ نُخْبِرْ بِهِ مَنْ وَرَاءَنَا وَنَدْخُلْ بِهِ الْجَنَّةَ وَسَأَلُوهُ عَنْ الْأَشْرِبَةِ فَأَمَرَهُمْ بِأَرْبَعٍ وَنَهَاهُمْ عَنْ أَرْبَعٍ أَمَرَهُمْ بِالْإِيمَانِ بِاللَّهِ وَحْدَهُ قَالَ أَتَدْرُونَ مَا الْإِيمَانُ بِاللَّهِ وَحْدَهُ قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامُ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ وَصِيَامُ رَمَضَانَ وَأَنْ تُعْطُوا مِنْ الْمَغْنَمِ الْخُمُسَ وَنَهَاهُمْ عَنْ أَرْبَعٍ عَنْ الْحَنْتَمِ وَالدُّبَّاءِ وَالنَّقِيرِ وَالْمُزَفَّتِ وَرُبَّمَا قَالَ الْمُقَيَّرِ وَقَالَ احْفَظُوهُنَّ وَأَخْبِرُوا بِهِنَّ مَنْ وَرَاءَكُمْ
Sa tukuni vei keda [Ali bin Al Ja’di] e kaya, sa ripotetaki vei keda [Syubah] mai vei [Abu Jamrah] ka kaya: Au a dabe vata kei [Ibn Abbas] ena dua na gauna ena gauna e sureti au kina meu dabe ena nona itutuvi ka qai kaya: ‘Mo tiko vata kei au me yacova niu sa solia vei iko e dua na iwase ni noqu iyau’. Au sa qai tiko vata kei koya me rua na vula, ka qai kaya: Ni sa lako mai na italai nei Abu Qais me raica na Parofita sallallaahu alaihi Wasallam, sa qai tarogi ira: ‘Na mataqali cava oqo se na italai nei cei oqo? Era sauma mai: ‘Rapaia!’ E kaya o koya: 'Ni kidavaki kemuni, oi kemuni na italai, ena yalomarau ka sega ni veivutuni'. Era kaya na italai: ‘O iko na italai i Allah, keitou sega ni rawa ni lako mai vei iko vakavo ga ena vula tabu, baleta ni keitou tiko kei iko na yavusa Mudlor era sa tawavakabauta. O koya gona, ni vakavulica vei keimami e dua na lesoni matata me keimami vakayacora ka me keimami vakavulica vei ira na tamata ena neimami koro, me rawa ni keimami curu ki lomalagi'. sa qai taroga na Parofita me baleta na gunu, sa qai vakaroti ira na parofita e va na ka ka vakatabuya e va na ka, vakaroti ira me ra vakabauta na Allah duadua ga, qai taroga: 'O kila beka na ibalebale ni vakabauta na Allah duadua ga?' Erau sauma: ‘O Allah kei na Nona iTalai erau kila vinaka cake’. Na Parofita sallallaahu alaihi wasallam vakamacalataka: Vakadinadina ni sega ni dua na kalou vakavo ga o Allah ka ni o Muhammad na italai nei Allah, vakayacora na masu, sauma na zakat, lolo ena vula o Ramadan ka solia yani e dua na ikalima ni iyau ni ivalu'. Na Parofita sa vakatabui ira mai na va na ka, oya, me ra kakua ni gunuva e dua na ka mai na al hantam, ad Dubbaa`, dua na naqir kei na al Muzaffaat. Au sa vakatokai me muqoyyir -sega ni naqir-. E kaya na Parofita: ‘mo qarauna na ka kecega ka tukuna vei ira na tamata ena nomu koro’.
Imam Bukhari : 52
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ وَقَّاصٍ عَنْ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّةِ وَلِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ فَهِجْرَتُهُ إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ وَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ لدُنْيَا يُصِيبُهَا أَوْ امْرَأَةٍ يَتَزَوَّجُهَا فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَيْهِ
Sa tukuni vei keda [Abdullah bin Maslamah] e kaya, sa tukuni vei keda [Malik] mai vei [Yahya bin Said] mai vei [Muhammad bin Ibrahim] mai vei [Alqamah bin Waqash] mai vei [Umar], ni italai ni Kalou e kaya: 'Na veika kece e cakava, e vakatau ena tamata yadua. on- na ka e a nakita; O koya e nakita me toki ena vuku i Allah kei na Nona italai, sa na qai nona toki vei Allah kei na Nona italai. O koya e nakita me toki ena vuku ni vuravura e vinakata me yacova se ena vuku ni dua na yalewa e vinakata me vakawatitaka, sa qai nona toki ki na ka e nakita me cakava’.
Imam Bukhari : 53
حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي عَدِيُّ بْنُ ثَابِتٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ يَزِيدَ عَنْ أَبِي مَسْعُودٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا أَنْفَقَ الرَّجُلُ عَلَى أَهْلِهِ يَحْتَسِبُهَا فَهُوَ لَهُ صَدَقَةٌ
Sa tukuni vei keda [Hajjaj bin Minhal] kaya, sa tukuni vei keda [Syubah] kaya, sa ripotetaki vei au [‘Adi bin Thabit] kaya: Au a rogoca ena dua na gauna [Abdullah bin Yazid] mai vei [Abu Mas’ud] mai vua na Parofita sa vakalougatataki Wasallam, e kaya: isau sa qai solia na loloma soli wale'.
Imam Bukhari : 54
حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ حَدَّثَنِي عَامِرُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ أَنَّهُ أَخْبَرَهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّكَ لَنْ تُنْفِقَ نَفَقَةً تَبْتَغِي بِهَا وَجْهَ اللَّهِ إِلَّا أُجِرْتَ عَلَيْهَا حَتَّى مَا تَجْعَلُ فِي فَمِ امْرَأَتِكَ
Sa tukuna vei keda [Al Hakam bin Nafi] kaya, sa tukuna vei keda [Syuaib] mai [Az Zuhri] kaya, sa tukuna vei au [Amir bin Sa’d] mai [Sa’d bin Abu Waqash] ni a ripotetaka, ni italatala ni Kalou sa sega ni nuitaka na Kalou sa kaya: ‘Io, o na sega ni vakayagataka e dua na li saumi, oka kina e dua na ka o vakania ki na gusu i watimu’.
Imam Bukhari : 55
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ إِسْمَاعِيلَ قَالَ حَدَّثَنِي قَيْسُ بْنُ أَبِي حَازِمٍ عَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَبَايَعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى إِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَالنُّصْحِ لِكُلِّ مُسْلِمٍ
Sa tukuni vei keda [Musaddad] kaya, sa tukuni vei keda [Yahya] mai [Isimeli] kaya, sa tukuni vei au [Qais bin Abu Hazim] mai [Jarir bin Abdullah] kaya: 'Au sa yalataka na yalodina vua na italai ni Allah me tokona na masu, sauma na Musolomani kecega ad zakat' kei na.
Imam Bukhari : 56
حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ زِيَادِ بْنِ عِلَاقَةَ قَالَ سَمِعْتُ جَرِيرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُيَوْمَ مَاتَ الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ قَامَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ وَقَالَ عَلَيْكُمْ بِاتِّقَاءِ اللَّهِ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَالْوَقَارِ وَالسَّكِينَةِ حَتَّى يَأْتِيَكُمْ أَمِيرٌ فَإِنَّمَا يَأْتِيكُمْ الْآنَ ثُمَّ قَالَ اسْتَعْفُوا لِأَمِيرِكُمْ فَإِنَّهُ كَانَ يُحِبُّ الْعَفْوَ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُلْتُ أُبَايِعُكَ عَلَى الْإِسْلَامِ فَشَرَطَ عَلَيَّ وَالنُّصْحِ لِكُلِّ مُسْلِمٍ فَبَايَعْتُهُ عَلَى هَذَا وَرَبِّ هَذَا الْمَسْجِدِ إِنِّي لَنَاصِحٌ لَكُمْ ثُمَّ اسْتَغْفَرَ وَنَزَلَ
Sa tukuna vei keimami [Apu An Nu'mani] kaya, sa tukuna vei keimami [Abu Awana] mai [Ziyad bin 'Alaqa] kaya; Au rogoca [Jarir bin Abdullah] ni tukuna ni gauna e mate kina o Al Mughirah bin Syubah, ni tucake tu e vakacaucautaki Allah ka vakasavasavataki Koya, ka kaya: 'E dodonu vei iko mo rerevaka na Allah duadua ga ka kakua ni veimaliwai kei Koya e dua na ka, kei na vakamalumalumutaki taucoko kei na vakacegu me yacova ni sa lako mai e dua na iliuliu veisosomitaki, ka sa qai kaya o koya: Na nomu iliuliu - Al Mughirah -, baleta ni dau taleitaka me veivosoti'. Sa qai kaya: 'Amma ba'du, dina sara au a lako vua na Parofita sa qai kaya: 'Au yalataka vei iko na yalodina ki na lotu Musilimi'. Sa qai solia na Parofita na ituvatuva ka vakasalataki ira na Musolomani kecega, au sa qai yalataka kina na yalodina vua ena vuku ni ka oqori, kei na vuku ni itaukei ni valenilotu oqo, au na dau solia vei iko na ivakasala’ Sa qai cakava o koya na Istighfar ka lako sobu mai na itutu ni vunau.
Imam Bukhari : 57
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سِنَانٍ قَالَ حَدَّثَنَا فُلَيْحٌ ح و حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُلَيْحٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ حَدَّثَنِي هِلَالُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَبَيْنَمَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَجْلِسٍ يُحَدِّثُ الْقَوْمَ جَاءَهُ أَعْرَابِيٌّ فَقَالَ مَتَى السَّاعَةُ فَمَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحَدِّثُ فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ سَمِعَ مَا قَالَ فَكَرِهَ مَا قَالَ وَقَالَ بَعْضُهُمْ بَلْ لَمْ يَسْمَعْ حَتَّى إِذَا قَضَى حَدِيثَهُ قَالَ أَيْنَ أُرَاهُ السَّائِلُ عَنْ السَّاعَةِ قَالَ هَا أَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَإِذَا ضُيِّعَتْ الْأَمَانَةُ فَانْتَظِرْ السَّاعَةَ قَالَ كَيْفَ إِضَاعَتُهَا قَالَ إِذَا وُسِّدَ الْأَمْرُ إِلَى غَيْرِ أَهْلِهِ فَانْتَظِرْ السَّاعَةَ
Sa tukuna vei keimami [Muhamadi Bini Sinan] e kaya, sa tukuna vei keimami [Fulaih]. Ka sa tukuni talega e dua na hadith tautauvata mai na dua tale na sala, oya: Sa tukuni vei au [Ibrahim bin Al Mundzir] kaya, sa tukuni vei keda [Muhammad bin Fulaih] kaya, sa tukuni vei au [tamaqu] kaya, sa tukuni vei au [Hilal bin Ali] kaya mai [Atho]: A tiko ena dua na soqo o Wasalami ka veivosakitaka tiko e dua na tamata, vakasauri ga sa lako mai e dua na kai Arapea Bedouin ka taroga: 'Ena yaco mai na gauna cava na siga ni veivakarusai?' Ia, e tomana tikoga na nona veitalanoa na Parofita. Ena gauna oqo, era kaya eso na tamata; ‘e rogoca na ka e tukuna ia e sega ni taleitaka na ka e tukuna,’ ka tiko talega eso era kaya; 'ni sega ni rogoca na ka e tukuna'. Me yacova ni sa mai cava na nona veivosaki na Parofita, ka kaya: 'E vei na tamata ka taroga me baleta na Siga ni Lewa?' E kaya na tamata: 'Oi au, O iko na italai nei Allah!'. E kaya kina na Parofita: 'Kevaka e yali na veivakabauti mo qai waraka na icavacava kei vuravura'. E taroga na tamata: ‘E yali vakacava na ilesilesi?’ E sauma na Parofita: ‘Kevaka e sega ni soli na veika vei ira na kenadau, eda na qai waraka tiko na icavacava kei vuravura’.
Imam Bukhari : 58
حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ عَارِمُ بْنُ الْفَضْلِ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ يُوسُفَ بْنِ مَاهَكَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَتَخَلَّفَ عَنَّا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفْرَةٍ سَافَرْنَاهَا فَأَدْرَكَنَا وَقَدْ أَرْهَقَتْنَا الصَّلَاةُ وَنَحْنُ نَتَوَضَّأُ فَجَعَلْنَا نَمْسَحُ عَلَى أَرْجُلِنَا فَنَادَى بِأَعْلَى صَوْتِهِ وَيْلٌ لِلْأَعْقَابِ مِنْ النَّارِ مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا
Sa tukuni vei keda [Abu An Nu'man 'Arim bin Al Fadlal] kaya, sa tukuni vei keda [Abu Awanah] mai vei [Abu Bisyir] mai vei [Yusuf bin Mahak] mai [Abdullah bin Amru] kaya: Na Parofita sa kunei ena dua na gauna ni sa biu tu mai vei keda ena dua na gauna eda a tiko kina ena voleka ni oti, keirau cakava na ablution ena neirau savata ga na yava i keirau. Sa qai kailavaka na Parofita ena domo levu: 'ca vei ira na iqaqalo ni liga era sega ni suasua, era na lako ki eli'. E kailavaka vakarua se vakatolu.
Imam Bukhari : 59
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ مِنْ الشَّجَرِ شَجَرَةً لَا يَسْقُطُ وَرَقُهَا وَإِنَّهَا مَثَلُ الْمُسْلِمِ فَحَدِّثُونِي مَا هِيَ فَوَقَعَ النَّاسُ فِي شَجَرِ الْبَوَادِي قَالَ عَبْدُ اللَّهِ وَوَقَعَ فِي نَفْسِي أَنَّهَا النَّخْلَةُ فَاسْتَحْيَيْتُ ثُمَّ قَالُوا حَدِّثْنَا مَا هِيَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ هِيَ النَّخْلَةُ
Sa tukuna vei keda [Qutaipa bin Said] Sa tukuna vei keda [Isimeli bin Jafa] mai [Apitula bin Dinar] mai [Ibn Umar] kaya; E kaya o Rasulullah: ‘E dina sara, ena maliwa ni veivunikau e tiko kina e dua na vunikau e sega ni lutu na drauna. Oqori e dua na vosa vakatautauvata vua e dua na Musolomani. A taroga na Parofita: 'Tukuna mai vei au, na vunikau cava oqori?' Era nanuma gona na itokani ni ka e vakaibalebaletaki tiko oya e dua na vunikau ena buca. E kaya o Abdullah: ‘Au nanuma e lomaqu ni vunikau oqo e dua na vunikau ni date, ia au madua meu tukuna. Era qai taroga na itokani: ‘O iko na italai i Allah, na vunikau cava oqori?’ E sauma o koya: 'Na vunikau ni date'.
Imam Bukhari : 60
حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ مِنْ الشَّجَرِ شَجَرَةً لَا يَسْقُطُ وَرَقُهَا وَإِنَّهَا مَثَلُ الْمُسْلِمِ حَدِّثُونِي مَا هِيَ قَالَ فَوَقَعَ النَّاسُ فِي شَجَرِ الْبَوَادِي قَالَ عَبْدُ اللَّهِ فَوَقَعَ فِي نَفْسِي أَنَّهَا النَّخْلَةُ فَاسْتَحْيَيْتُ ثُمَّ قَالُوا حَدِّثْنَا مَا هِيَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ هِيَ النَّخْلَةُ
Sa tukuna vei keda [Khalid bin Makhlad] Sa tukuna vei keda [Sulaimani] Sa tukuna vei keda [Abdullah bin Dinar] mai vei [Ibn Umar] mai vua na Parofita sallallaahu Alaihi Wasallam, e kaya: ‘E dina sara, ena maliwa ni veivunikau e tiko kina e dua na vunikau e sega ni lutu na drauna. Oqori e dua na vosa vakatautauvata vua e dua na Musolomani. A taroga na Parofita: 'Tukuna mai vei au, na vunikau cava oqori?' Era nanuma gona na itokani ni ka e vakaibalebaletaki tiko oya e dua na vunikau ena buca. E kaya o Abdullah: Au nanuma e lomaqu ni vunikau oqo e dua na vunikau ni date, ia au madua meu tukuna. Era qai kaya na tamata: ‘O iko na italai i Allah, na vunikau cava oqori?’ E sauma o koya: 'Na vunikau ni date'.