Imam Bukhari : 41
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ هِشَامٍ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبِي عَنْ عَائِشَةَأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ عَلَيْهَا وَعِنْدَهَا امْرَأَةٌ قَالَ مَنْ هَذِهِ قَالَتْ فُلَانَةُ تَذْكُرُ مِنْ صَلَاتِهَا قَالَ مَهْ عَلَيْكُمْ بِمَا تُطِيقُونَ فَوَاللَّهِ لَا يَمَلُّ اللَّهُ حَتَّى تَمَلُّوا وَكَانَ أَحَبَّ الدِّينِ إِلَيْهِ مَادَامَ عَلَيْهِ صَاحِبُهُ
Ewecu iwa [Muhammad bin Al Mutsanna] uwacu, ewacu iwa [Yahya] kud i [Hisham] uwacu, ewacu [baba] ira kud i [Aisha] nia jabila sallallaahu 'alaihi wasallam ubino i bange man ku dhaku mange de ubedu kude, edaru jabila sallallaahu 'alaihi wasallam upenju: eni? Aisyah udwoko kumae: 'fulah', man ewacu pi rwo pare. Pieno jabila sallallaahu 'alaihi wasallam uwacu: 'wek piny ma icopo wilu ngo, pi bero pa Allah, Allah bibedo ngo ku lworo nitundu in giri doko lworo, man dini ma emaru uloyu utiye gin ma jutimo kare ku kare man ma rwinyo'.
Imam Bukhari : 42
حَدَّثَنَا مُسْلِمُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامٌ قَالَ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ أَنَسٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَخْرُجُ مِنْ النَّارِ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَفِي قَلْبِهِ وَزْنُ شَعِيرَةٍ مِنْ خَيْرٍ وَيَخْرُجُ مِنْ النَّارِ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَفِي قَلْبِهِ وَزْنُ بُرَّةٍ مِنْ خَيْرٍ وَيَخْرُجُ مِنْ النَّارِ مَنْ قَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَفِي قَلْبِهِ وَزْنُ ذَرَّةٍ مِنْ خَيْرٍقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ قَالَ أَبَانُ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ حَدَّثَنَا أَنَسٌ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ إِيمَانٍ مَكَانَ مِنْ خَيْرٍ
Juyero iwa [Muslim bin Ibrahim] uwacu, juyero iwa [Hisyam] uwacu, juyero iwa [Qotadah] kud i [Anas] kud i bang jabila sallallaahu 'alaihi wasallam, ewacu: 'Jubiwodhe kud i nam mac ma wacu nia mungu epe ento Allah man i adunde pare utiye ber ma rom ku millet. Man jubi ryemu kud i nam mac ma wacu nia mungu epe mako Allah man ma etiye ku bero ma dit calu nying nganu i adundene. Man jubi ryeme kud i nam mac ma wacu nia mungu moko mbe kende kende Allah man i adundene utiye ku bero ma rom ku kodhi mustard. Abu Abdullah uwacu; [Aban] uwacu; Eyero iwa [Qotadah] Eyero iwa [Anas] kud i bang jabila sallallaahu 'alaihi wasallam, ewacu. Man wec mi yioyic i hadith eni juloko ku wec mi berocwiny.
Imam Bukhari : 43
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ الصَّبَّاحِ سَمِعَ جَعْفَرَ بْنَ عَوْنٍ حَدَّثَنَا أَبُو الْعُمَيْسِ أَخْبَرَنَا قَيْسُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ طَارِقِ بْنِ شِهَابٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِأَنَّ رَجُلًا مِنْ الْيَهُودِ قَالَ لَهُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ آيَةٌ فِي كِتَابِكُمْ تَقْرَءُونَهَا لَوْ عَلَيْنَا مَعْشَرَ الْيَهُودِ نَزَلَتْ لَاتَّخَذْنَا ذَلِكَ الْيَوْمَ عِيدًا قَالَ أَيُّ آيَةٍ قَالَ{ الْيَوْمَ أَكْمَلْتُ لَكُمْ دِينَكُمْ وَأَتْمَمْتُ عَلَيْكُمْ نِعْمَتِي وَرَضِيتُ لَكُمْ الْإِسْلَامَ دِينًا }قَالَ عُمَرُ قَدْ عَرَفْنَا ذَلِكَ الْيَوْمَ وَالْمَكَانَ الَّذِي نَزَلَتْ فِيهِ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ قَائِمٌ بِعَرَفَةَ يَوْمَ جُمُعَةٍ
En uwacu iwa [Al Hasan bin Ash Shabbah] nia ewinjo [Ja'far bin 'Aun] uwacu; Eyero iwa [Abu Al 'Umais], ewacu iwa [Qais bin Muslim] kud i bang [Thariq bin Shihab] kud i bang [Umar bin Al Khaththab]; Jadit moku ma Jayahudi uwacu kumae: 'O Amirul Mu'minin, verse moko nuti i buku peri ma isomo, ka verse ne unyutho iwa wan Juyahudi, nwang'u watimo - ceng ma verse ne unyutho - ni ceng yom -'ied-. Umar bin Al Khaththab uwacu: 'Eni verse makani?' -Jayahudi- uwacu: 'Tin adaru timo dini peri iri, man adaru timo mugisa para iri, man ayiyu nia Islam ubed dini iri'. -QS. Al Maidah verse 3-. Pieno Umar bin Al Khaththab udwoko kumae: 'Wangeyo ceng eca man kabedu ma verse ne uwok i iye ni jabila sallallallahu 'alaihi wasallam, niwacu iceng abic ma sallallaahu 'alaihi wasallam ubedo i 'Arafah.
Imam Bukhari : 44
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ عَمِّهِ أَبِي سُهَيْلِ بْنِ مَالِكٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ سَمِعَ طَلْحَةَ بْنَ عُبَيْدِ اللَّهِ يَقُولُجَاءَ رَجُلٌ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ أَهْلِ نَجْدٍ ثَائِرَ الرَّأْسِ يُسْمَعُ دَوِيُّ صَوْتِهِ وَلَا يُفْقَهُ مَا يَقُولُ حَتَّى دَنَا فَإِذَا هُوَ يَسْأَلُ عَنْ الْإِسْلَامِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَمْسُ صَلَوَاتٍ فِي الْيَوْمِ وَاللَّيْلَةِ فَقَالَ هَلْ عَلَيَّ غَيْرُهَا قَالَ لَا إِلَّا أَنْ تَطَوَّعَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَصِيَامُ رَمَضَانَ قَالَ هَلْ عَلَيَّ غَيْرُهُ قَالَ لَا إِلَّا أَنْ تَطَوَّعَ قَالَ وَذَكَرَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الزَّكَاةَ قَالَ هَلْ عَلَيَّ غَيْرُهَا قَالَ لَا إِلَّا أَنْ تَطَوَّعَ قَالَ فَأَدْبَرَ الرَّجُلُ وَهُوَ يَقُولُ وَاللَّهِ لَا أَزِيدُ عَلَى هَذَا وَلَا أَنْقُصُ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَفْلَحَ إِنْ صَدَقَ
Juyero iwa [Isma'il] Juyero ira [Malik bin Anas] kud ibang wego pare - [Abu Suhail bin Malik] - kud ibang wone], nia ewinjo [Thalhah bin 'Ubaidullah] uwacu: I bang' Jakwenda pa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam bino i bang dhanu pa Naj ku dwal pare ma upong ku buru ku dwal ma tek, ento ecopo nyang ungo ango ma emito wacu, nitundu ewok ceng ku jabila sallallaahu 'alaihi wasallam- man epenju ikum Islam, edaru Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam udwoko ire kumae: 'Lembe wang abic dyeceng ku dyewor'. Ngati ne uwacu: 'Nyo piny mange nuti muweko an'. Jakwenda sallallaahu 'alaihi wasallam udwoko kumae: 'Gin moko epe mako thathawu' -sunnat- '. Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam uwacu: 'Man kec Ramadlan'. Ngati ne upenju kendu kumae: 'Nyo piny mange nuti muweko an'. Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam udwoko kumae: 'Gin moko epe mako thathawu' -sunnat- '. I ngeye Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam uwacu: 'Zakat': Ngati ne uwacu: 'Nyo piny mange nuti ma mako eni'. Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam udwoko kumae: 'Gin moko epe mako thathawu' -sunnat- '. Talhah bin 'Ubaidullah uwacu: Man jal ne ucidho ewacu kumae: 'Ku Allah, abimedo nyo abidwoko piny ungo'. Pieno jabila sallallaahu 'alaihi wasallam uwacu: 'Ebibedo ku gum ka etimo lembe eni ku cwiny ma thwolo'.
Imam Bukhari : 45
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَلِيٍّ الْمَنْجُوفِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا رَوْحٌ قَالَ حَدَّثَنَا عَوْفٌ عَنْ الْحَسَنِ وَمُحَمَّدٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ اتَّبَعَ جَنَازَةَ مُسْلِمٍ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا وَكَانَ مَعَهُ حَتَّى يُصَلَّى عَلَيْهَا وَيَفْرُغَ مِنْ دَفْنِهَا فَإِنَّه يَرْجِعُ مِنْ الْأَجْرِ بِقِيرَاطَيْنِ كُلُّ قِيرَاطٍ مِثْلُ أُحُدٍ وَمَنْ صَلَّى عَلَيْهَا ثُمَّ رَجَعَ قَبْلَ أَنْ تُدْفَنَ فَإِنَّهُ يَرْجِعُ بِقِيرَاطٍتَابَعَهُ عُثْمَانُ الْمُؤَذِّنُ قَالَ حَدَّثَنَا عَوْفٌ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ نَحْوَهُ
Juyero iwa [Ahmad bin Abdullah bin Ali Al Manjufi] uwacu, juyero iwa [Rauh] uwacu, juyero iwa ['Auf] kud i [Al Hasan] man [Muhammad] kud i [Abu Hurairah], nia Jakwenda pa Mungu (kuc man mugisa pa Allaah ubed iwie) uwacu: 'Woe, ngati moko ci ma bino ku kum pa Mungu pa Jumulembe pa Yehova. yioyic man gen mi nwangu adwogi man ebedo ku kum dhanu nitundu jukwayu pire man yik uthum, edok i pacu ku qiroth aryo, qiroth acel acel rom ku got Uhud. Man ngati moko ci ma lemo man edok i pacu ma podi juyike ngo, ebidok i pacu ku qiroth acel. Hadith ma kumeno de jukoro kud ibang [Uthman Al Mu`adzin], ewacu; uwacu iwa ['Auf] kud ibang [Muhammad] kud ibang [Abu Hurairah] kud ibang jabila sallallaahu 'alaihi wasallam.
Imam Bukhari : 46
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَرْعَرَةَ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ زُبَيْدٍ قَالَ سَأَلْتُ أَبَا وَائِلٍعَنْ الْمُرْجِئَةِ فَقَالَ حَدَّثَنِي عَبْدُ اللَّهِ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ سِبَابُ الْمُسْلِمِ فُسُوقٌ وَقِتَالُهُ كُفْرٌ
Juyero iwa [Muhammad bin 'Ar'arah] uwacu, Juyero iwa [Syu'bah] kud i bang [Zubaid] uwacu: Apenju [Abu Wa'il] ikum Murji`ah, egam edwoko kumae: Juyero ira [Abdullah] nia jabila sallallaahu 'alaihi wasallam uwacu: Jumulembe pa Mungu 'alaihi wasallam' ewacu: Jumulembe pa Mungu utiye fasiq man etimo igi fasiq. kufr'.
Imam Bukhari : 47
أَخْبَرَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ حُمَيْدٍ حَدَّثَنِي أَنَسُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُبَادَةُ بْنُ الصَّامِتِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ يُخْبِرُ بِلَيْلَةِ الْقَدْرِ فَتَلَاحَى رَجُلَانِ مِنْ الْمُسْلِمِينَ فَقَالَ إِنِّي خَرَجْتُ لِأُخْبِرَكُمْ بِلَيْلَةِ الْقَدْرِ وَإِنَّهُ تَلَاحَى فُلَانٌ وَفُلَانٌ فَرُفِعَتْ وَعَسَى أَنْ يَكُونَ خَيْرًا لَكُمْ الْتَمِسُوهَا فِي السَّبْعِ وَالتِّسْعِ وَالْخَمْسِ
Ewecu iwa [Qutaibah bin Sa'id] Ewecu iwa [Isma'il bin Ja'far] kud i [Humaid], Ewecu ira [Anas bin Malik] uwacu, ewacu ira ['Ubadah bin Ash Shamit], nia Jakwenda pa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam uwok woko ni gonyo Laylatul Qodar, i ngeye ju Muslim ario mukende gibedo kugi. Pieno jabila sallallaahu 'alaihi wasallam uwacu: 'Abinu ni gonyo Lailatul Qadar iri, ento kumeno ku kumeno man kumeno man kumeno wabedo ka pyem ikindgi nitundu juwodhe -Lailatul Qodar-, man ku genogen nya ebibedo ber iri, dong yeny -Lailatul Qodar- i ceng mir abiro, mir abusiel man mir abic'.
Imam Bukhari : 48
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ أَخْبَرَنَا أَبُو حَيَّانَ التَّيْمِيُّ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَارِزًا يَوْمًا لِلنَّاسِ فَأَتَاهُ جِبْرِيلُ فَقَالَ مَا الْإِيمَانُ قَالَ الْإِيمَانُ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَبِلِقَائِهِ وَرُسُلِهِ وَتُؤْمِنَ بِالْبَعْثِ قَالَ مَا الْإِسْلَامُ قَالَ الْإِسْلَامُ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ وَلَا تُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَتُقِيمَ الصَّلَاةَ وَتُؤَدِّيَ الزَّكَاةَ الْمَفْرُوضَةَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ قَالَ مَا الْإِحْسَانُ قَالَ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ مَتَى السَّاعَةُ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ وَسَأُخْبِرُكَ عَنْ أَشْرَاطِهَا إِذَا وَلَدَتْ الْأَمَةُ رَبَّهَا وَإِذَا تَطَاوَلَ رُعَاةُ الْإِبِلِ الْبُهْمُ فِي الْبُنْيَانِ فِي خَمْسٍ لَا يَعْلَمُهُنَّ إِلَّا اللَّهُ ثُمَّ تَلَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ{ إِنَّ اللَّهَ عِنْدَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ }الْآيَةَ ثُمَّ أَدْبَرَ فَقَالَ رُدُّوهُ فَلَمْ يَرَوْا شَيْئًا فَقَالَ هَذَا جِبْرِيلُ جَاءَ يُعَلِّمُ النَّاسَ دِينَهُمْقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ جَعَلَ ذَلِك كُلَّهُ مِنْ الْإِيمَانِ
Eyero iwa [Musaddad] uwacu, ewacu iwa [Isma'il bin Ibrahim] ewacu iwa [Abu Hayyan At Taimi] kud i [Abu Zur'ah] kud i [Abu Hurairah] uwacu; nia jabila sallallaahu 'alaihi wasallam ceng moko unyuthiri ni juwadi, i ngeye malaika Jibril 'alaihis Salam ubinu man epenju kumae: 'Yioyic ubedo ango?' Jakwenda sallallaahu 'alaihi wasallam udwoko kumae: 'Yioyic utiye nia iyio i Allah, malaika pare, buku pare, rombo kude, jukwenda pare, man iyio i nindo mi cer'. -Jibril 'Alaihis salam- uwacu: 'Islam utiye ango?' Jakwenda sallallaahu 'alaihi wasallam udwoko kumae: 'Islam utiye nia iworo Allah man kud ibed ku winjiri moko kude, itim rwo, iculo zakat ma pire tek, man iket kec i dwi pa Ramadlan'. -Jibril 'Alaihis salam- uwacu: 'Ihsan utiye ango?' Jakwenda sallallaahu 'alaihi wasallam udwoko kumae: 'Wuworo Allah calu ka ineno en man ka ineno ngo, en enenu andha'. -Jibril 'Alaihis salam- uwacu kendu: 'Nindu mi pokolembe bitimere awene?' Jakwenda sallallaahu 'alaihi wasallam udwoko kumae: 'Ju ma jupenjo ikum lembene gingeyo ngo lembe madwong uloyu ju ma jupenjo. Ento abinyutho lanyuth; -eca utye-; Ka ngati moko unyolo rwoth pare, ka jurukwath pa ngamia macol gi pyem pi gier ot pi oro abic, ma kare migi ungeye ngo kende kende pa Allah'. I ngeye jabila sallallaahu 'alaihi wasallam usomo kumae: 'Andha, ku Allah kende re ma ngeyo ceng mi pokolembe' -QS. Luqman: 34-. I ngeye Jibril 'Alaihis uweko, man jabila sallallaahu 'alaihi wasallam uwacu; 'kel en keni'. Ento juwoth ne gineno ngo piny moko, ci jakwenda uwacu; 'Etiye malaika Gabriel ma bino ibang dhanu ni ponji dini migi'. Abu Abdullah uwacu: 'Lembe ceke ma enyutho kudu sallallaahu 'alaihi wasallam jukwanu ni yioyic.
Imam Bukhari : 49
حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ حَمْزَةَ قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عَبَّاسٍ أَخْبَرَهُ قَالَ أَخْبَرَنِي أَبُو سُفْيَانَ بْنُ حَرْبٍأَنَّ هِرَقْلَ قَالَ لَهُ سَأَلْتُكَ هَلْ يَزِيدُونَ أَمْ يَنْقُصُونَ فَزَعَمْتَ أَنَّهُمْ يَزِيدُونَ وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حَتَّى يَتِمَّ وَسَأَلْتُكَ هَلْ يَرْتَدُّ أَحَدٌ سَخْطَةً لِدِينِهِ بَعْدَ أَنْ يَدْخُلَ فِيهِ فَزَعَمْتَ أَنْ لَا وَكَذَلِكَ الْإِيمَانُ حِينَ تُخَالِطُ بَشَاشَتُهُ الْقُلُوبَ لَا يَسْخَطُهُ أَحَدٌ
Ewecu iwa [Ibrahim bin Hamzah] uwacu, ewacu iwa [Ibrahim bin Sa'd] kud i [Salih] kud i [Ibn Shihab] kud i [Ubaidillah bin Abdullah] nia [Abdullah bin 'Abbas] unyutho ire, nia ewacu; unyutho ira [Abu Sufyan bin Harb] nia Heraqlius uwacu ire kumae: 'Apenji, wel migi ube medere nyo ubemedere? Dong iwacu nia gi medre, man eni kite ma yioyic bimediri kudu nitundu edoku maleng. Man apenji, kodi ngati moku ma loko yioyic pi edagu dini pare? I ngeye iwacu; Ka epe, eca bende, ka yioyic udongo man udongo i adunde, ngati moko ope ma bibedo ku ngei ikume.
Imam Bukhari : 50
حَدَّثَنَا أَبُو نُعَيْمٍ حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ عَنْ عَامِرٍ قَالَ سَمِعْتُ النُّعْمَانَ بْنَ بَشِيرٍ يَقُولُسَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ الْحَلَالُ بَيِّنٌ وَالْحَرَامُ بَيِّنٌ وَبَيْنَهُمَا مُشَبَّهَاتٌ لَا يَعْلَمُهَا كَثِيرٌ مِنْ النَّاسِ فَمَنْ اتَّقَى الْمُشَبَّهَاتِ اسْتَبْرَأَ لِدِينِهِ وَعِرْضِهِ وَمَنْ وَقَعَ فِي الشُّبُهَاتِ كَرَاعٍ يَرْعَى حَوْلَ الْحِمَى يُوشِكُ أَنْ يُوَاقِعَهُ أَلَا وَإِنَّ لِكُلِّ مَلِكٍ حِمًى أَلَا إِنَّ حِمَى اللَّهِ فِي أَرْضِهِ مَحَارِمُهُ أَلَا وَإِنَّ فِي الْجَسَدِ مُضْغَةً إِذَا صَلَحَتْ صَلَحَ الْجَسَدُ كُلُّهُ وَإِذَا فَسَدَتْ فَسَدَ الْجَسَدُ كُلُّهُ أَلَا وَهِيَ الْقَلْبُ
Ewecu iwa [Abu Nu'aim] Ewecu iwa [Zakaria] pa ['Amir] uwacu; Awinjo [An Nu'man bin Basir] uwacu; Awinjo jabila sallallaahu 'alaihi wasallam uwacu: 'Gin ma halal nen maleng man gin ma haram de nen maleng. Ento, ikind lembe ario eno, lembe moko nuti ma nyayu penji - ma nyang ungo - ma dhanu mapol ung'eyo ngo. Dong ngati moko ci ma weko lembe ma nyayu jiji nyutho nia edaru gwoko dini pare man woro pare. Man ngati moko ci ma podho - timo - i lembe ma nyayu jiji, en andha calu jakwath ma gwoko lei pare i dhu got ma lworo epodho i iye. Ngei nia rwoth moko ci utiye ku wange, man ngey nia wange pa cik pa Allah iwi ngom pare utiye gin ma en eyiku. Man ing'ei nia i kum dhanu ceke utiye ku rimo ma ka ber ci kum ber man ka etiye rac ci kum de rac. Ngei, en e cwiny'.
Imam Bukhari : 51
حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ الْجَعْدِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ أَبِي جَمْرَةَ قَالَكُنْتُ أَقْعُدُ مَعَ ابْنِ عَبَّاسٍ يُجْلِسُنِي عَلَى سَرِيرِهِ فَقَالَ أَقِمْ عِنْدِي حَتَّى أَجْعَلَ لَكَ سَهْمًا مِنْ مَالِي فَأَقَمْتُ مَعَهُ شَهْرَيْنِ ثُمَّ قَالَ إِنَّ وَفْدَ عَبْدِ الْقَيْسِ لَمَّا أَتَوْا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ الْقَوْمُ أَوْ مَنْ الْوَفْدُ قَالُوا رَبِيعَةُ قَالَ مَرْحَبًا بِالْقَوْمِ أَوْ بِالْوَفْدِ غَيْرَ خَزَايَا وَلَا نَدَامَى فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّا لَا نَسْتَطِيعُ أَنْ نَأْتِيكَ إِلَّا فِي الشَّهْرِ الْحَرَامِ وَبَيْنَنَا وَبَيْنَكَ هَذَا الْحَيُّ مِنْ كُفَّارِ مُضَرَ فَمُرْنَا بِأَمْرٍ فَصْلٍ نُخْبِرْ بِهِ مَنْ وَرَاءَنَا وَنَدْخُلْ بِهِ الْجَنَّةَ وَسَأَلُوهُ عَنْ الْأَشْرِبَةِ فَأَمَرَهُمْ بِأَرْبَعٍ وَنَهَاهُمْ عَنْ أَرْبَعٍ أَمَرَهُمْ بِالْإِيمَانِ بِاللَّهِ وَحْدَهُ قَالَ أَتَدْرُونَ مَا الْإِيمَانُ بِاللَّهِ وَحْدَهُ قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ شَهَادَةُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَإِقَامُ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءُ الزَّكَاةِ وَصِيَامُ رَمَضَانَ وَأَنْ تُعْطُوا مِنْ الْمَغْنَمِ الْخُمُسَ وَنَهَاهُمْ عَنْ أَرْبَعٍ عَنْ الْحَنْتَمِ وَالدُّبَّاءِ وَالنَّقِيرِ وَالْمُزَفَّتِ وَرُبَّمَا قَالَ الْمُقَيَّرِ وَقَالَ احْفَظُوهُنَّ وَأَخْبِرُوا بِهِنَّ مَنْ وَرَاءَكُمْ
Juyero iwa [Ali bin Al Ja'di] uwacu, juyero iwa [Syu'bah] kud i [Abu Jamrah] uwacu: Abedo ku [Ibn 'Abbas] ikare ma elwonga ni bedo iwi bongo pare man ewacu: 'Bed kuda nitundu amiyi dul pa lonyo para'. Pieno abedo kude pi dwi ario, man awacu: Kinde ma jakwenda pa Abu Qais ubino ni neno jabila sallallaahu 'alaihi wasallam, epenju gi kumae: 'Eni dhanu makani nyo jakwenda pa ngati eni? Gidwoko kumae: 'Rabi'ah!' En sallallaahu 'alaihi wasallam uwacu: 'Wujole, O jukwenda, ku cwiny peri man labongo can'. Jukwenda giwacu: 'O jakwenda pa Allah, wacopo bino iri ngo kende kende i dwi maleng, kum ikindwa ku in utiye suru pa Mudlor ma gi jukwenda. Ka kumeno, ponjwa lembe ma yot ma wacopo ketho i tic man ma wacopo ponjo ni dhanu mi caru mwa, kara wamond i polo'. i ngeye gipenjo jabila sallallaahu 'alaihi wasallam ikum kongo, i ngeye jabila sallallaahu 'alaihi wasallam ungolo igi lembe angwen man ukwero lembe angwen, ungolo igi nia giyi i Allah acel kende, man gipenjo kumae: 'Ingeyo the lembe mi yio i Allah acel kende?' Gidwoko kumae: 'Allah ku jakwenda pare gingeyo maber'. Jakwenda sallallaahu 'alaihi wasallam ukoro kumae: Nyuth nia mungu moko mbe kende kende Allah man nia Muhammad utiye jakwenda pa Allah, tim lega, cul zakat, kec i dwi pa Ramadan man imi acel mi abic pa piny ma jukwanyo kud i lwiny'. Man jabila sallallaahu 'alaihi wasallam ukwero gi kud i lembe angwen, niwacu, kud gimadh piny moko kud i al hantam, ad Dubbaa`, an naqir man al Muzaffaat. Nyo He sallallaahu 'alaihi wasallam ma julwongo ni muqoyyir - ungo naqir-. Jakwenda sallallaahu 'alaihi wasallam uwacu: 'nen lembe ceke man iwac ni dhanu mi caru peri'.
Imam Bukhari : 52
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ بْنِ وَقَّاصٍ عَنْ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّةِ وَلِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى فَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ فَهِجْرَتُهُ إِلَى اللَّهِ وَرَسُولِهِ وَمَنْ كَانَتْ هِجْرَتُهُ لدُنْيَا يُصِيبُهَا أَوْ امْرَأَةٍ يَتَزَوَّجُهَا فَهِجْرَتُهُ إِلَى مَا هَاجَرَ إِلَيْهِ
Juyero iwa [Abdullah bin Maslamah] uwacu, juyero iwa [Malik] kud i [Yahya bin Sa'id] kud i [Muhammad bin Ibrahim] kud i [Alqamah bin Waqash] kud i bang [Umar], nia Jakwenda pa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam uwacu: 'Timo ceke ucungo iwi timo pa dhanu, - pi- iwi- ango ma juyike; Ngati moko ci ma mito cidho i ngom mange pi bero pa Allah man jakwenda pare, ci cidho pare bibedo ni Allah man jakwenda pare. Ngati moko ci ma mito cidho i ngom mange pi ng'om ma emito tuc i iye nyo pi dhaku ma emito enyom, ci wotho pare utiye pi gin ma emito etim'.
Imam Bukhari : 53
حَدَّثَنَا حَجَّاجُ بْنُ مِنْهَالٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي عَدِيُّ بْنُ ثَابِتٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ يَزِيدَ عَنْ أَبِي مَسْعُودٍعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِذَا أَنْفَقَ الرَّجُلُ عَلَى أَهْلِهِ يَحْتَسِبُهَا فَهُوَ لَهُ صَدَقَةٌ
Juyero iwa [Hajjaj bin Minhal] uwacu, juyero iwa [Syu'bah] uwacu, juyero ira ['Adi bin Thabit] uwacu: Awinjo [Abdullah bin Yazid] kud i bang [Abu Mas'ud] kud i bang jabila sallallaahu 'alaihi wasallam, ewacu: 'Ami kwo ni ngati moko pi kwo pa juru ot pare' ku genogen mi nwangu adwogi maber man emiyo kony.
Imam Bukhari : 54
حَدَّثَنَا الْحَكَمُ بْنُ نَافِعٍ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ حَدَّثَنِي عَامِرُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ أَنَّهُ أَخْبَرَهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّكَ لَنْ تُنْفِقَ نَفَقَةً تَبْتَغِي بِهَا وَجْهَ اللَّهِ إِلَّا أُجِرْتَ عَلَيْهَا حَتَّى مَا تَجْعَلُ فِي فَمِ امْرَأَتِكَ
Ewecu iwa [Al Hakam bin Nafi'] uwacu, ewacu iwa [Syu'aib] kud i [Az Zuhri] uwacu, ewacu ira ['Amir bin Sa'd] kud i [Sa'd bin Abu Waqash] nia ewacu, nia Jakwenda pa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam uwacu: 'Andha, wubed wukwo ngo pi genogen pa Allah jubi miyo iri foc ma uketho i iye piny moko ma iketho i dhoge pa dhaku peri.
Imam Bukhari : 55
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى عَنْ إِسْمَاعِيلَ قَالَ حَدَّثَنِي قَيْسُ بْنُ أَبِي حَازِمٍ عَنْ جَرِيرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَبَايَعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى إِقَامِ الصَّلَاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَالنُّصْحِ لِكُلِّ مُسْلِمٍ
Ewecu iwa [Musaddad] uwacu, ewacu iwa [Yahya] kud i [Isma'il] uwacu, ewacu ira [Qais bin Abu Hazim] kud i [Jarir bin Abdullah] ewacu: 'Atimo lembariba ni Jakwenda pa Allah ni gwoko lega, culu zakat man miyo tam ni ju Muslim ceke'.
Imam Bukhari : 56
حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ زِيَادِ بْنِ عِلَاقَةَ قَالَ سَمِعْتُ جَرِيرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ يَقُولُيَوْمَ مَاتَ الْمُغِيرَةُ بْنُ شُعْبَةَ قَامَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ وَقَالَ عَلَيْكُمْ بِاتِّقَاءِ اللَّهِ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ وَالْوَقَارِ وَالسَّكِينَةِ حَتَّى يَأْتِيَكُمْ أَمِيرٌ فَإِنَّمَا يَأْتِيكُمْ الْآنَ ثُمَّ قَالَ اسْتَعْفُوا لِأَمِيرِكُمْ فَإِنَّهُ كَانَ يُحِبُّ الْعَفْوَ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ فَإِنِّي أَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قُلْتُ أُبَايِعُكَ عَلَى الْإِسْلَامِ فَشَرَطَ عَلَيَّ وَالنُّصْحِ لِكُلِّ مُسْلِمٍ فَبَايَعْتُهُ عَلَى هَذَا وَرَبِّ هَذَا الْمَسْجِدِ إِنِّي لَنَاصِحٌ لَكُمْ ثُمَّ اسْتَغْفَرَ وَنَزَلَ
Eyero iwa [Abu An Nu'man] uwacu, ewacu iwa [Abu 'Awanah] kud i [Ziyad bin 'Alaqah] uwacu; Awinjo [Jarir bin Abdullah] uwacu nia kinde ma Al Mughirah bin Syu'bah utho, ma en ucungu epaku Allah man eketho ebedo maleng, ewacu kumae: 'Etie lembe ma pire tek iri ni lworo Allah acel kende man kud ibed ku winjiri moko kude, man ku bedo moth man bedo moth nitundu jatelwic mange bino, man kawoni jatel wi tic pare bino, ewacu:' Ta'ala pi jatel wiwu - Al Mughirah -, kum emaru miyo kisa'. I ngeye ewacu: 'Amma ba'du, andha acidho ibang jabila sallallaahu 'alaihi wasallam man ewacu: 'Acikowu ni Islam'. I ngeye, jabila sallallaahu 'alaihi wasallam umio lembe man emiyo tam ni ju ma lubo dini pa silamu, ci akwonge pi lembe meno, man pi bero pa won ot pa Mungu eni, abimiyu paru iri kare ku kare.' I ngeye etimo Istighfar man ewok piny kud i kabedo mi lega.
Imam Bukhari : 57
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سِنَانٍ قَالَ حَدَّثَنَا فُلَيْحٌ ح و حَدَّثَنِي إِبْرَاهِيمُ بْنُ الْمُنْذِرِ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُلَيْحٍ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي قَالَ حَدَّثَنِي هِلَالُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَبَيْنَمَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَجْلِسٍ يُحَدِّثُ الْقَوْمَ جَاءَهُ أَعْرَابِيٌّ فَقَالَ مَتَى السَّاعَةُ فَمَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُحَدِّثُ فَقَالَ بَعْضُ الْقَوْمِ سَمِعَ مَا قَالَ فَكَرِهَ مَا قَالَ وَقَالَ بَعْضُهُمْ بَلْ لَمْ يَسْمَعْ حَتَّى إِذَا قَضَى حَدِيثَهُ قَالَ أَيْنَ أُرَاهُ السَّائِلُ عَنْ السَّاعَةِ قَالَ هَا أَنَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَإِذَا ضُيِّعَتْ الْأَمَانَةُ فَانْتَظِرْ السَّاعَةَ قَالَ كَيْفَ إِضَاعَتُهَا قَالَ إِذَا وُسِّدَ الْأَمْرُ إِلَى غَيْرِ أَهْلِهِ فَانْتَظِرْ السَّاعَةَ
Ewecu iwa [Muhammad bin Sinan] uwacu, ewacu iwa [Fulaih]. Man hadith ma rom ku meno de juweco pire kud i yo mange, niwacu Juyero ira [Ibrahim bin Al Mundzir] uwacu, juyero ira [Muhammad bin Fulaih] uwacu, juyero ira [baba] uwacu, juyero ira [Hilal bin Ali] kud i bang [Atho' bin Yasar] kud i [Abullah Hullarah] Ka jabilauwacu: 'alaihi wasallam ubedu i coko moko ma ubeweco ikum dhanu moko, ndhundhu Bedouin Arab ubino man epenju kumae: 'Nindo mi tho bino awene?' Ento, jabila sallallaahu 'alaihi wasallam umediri ku wec pare. Ikinde marom, dhanu moko wacu; 'ewinjo lembe ma ewacu ento emaru ngo lembe ma ewacu,' man jumoko de giwacu niya; 'nya ewinjo ngo lembe ma ewacu'. I ajikine, jabila sallallaahu 'alaihi wasallam uthum wec pare, ewacu kumae: 'Ng'atu ma upenjo pi ceng' mi pokolembe utiye kani?' Ngati ne uwacu: 'An, O Jakwenda pa Allah!'. Pieno jabila sallallaahu 'alaihi wasallam uwacu: 'Ka gen uthum ci kur ajiki pa ng'om'. Ngati ne upenju kumae: 'Mandate ne rwinyo nenedi?' Jakwenda sallallaahu 'alaihi wasallam udwoko kumae: 'Ka lembe juweko ngo ni ju ma gingeyo lembe, ci wabekuru thum pa ng'om'.
Imam Bukhari : 58
حَدَّثَنَا أَبُو النُّعْمَانِ عَارِمُ بْنُ الْفَضْلِ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ أَبِي بِشْرٍ عَنْ يُوسُفَ بْنِ مَاهَكَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو قَالَتَخَلَّفَ عَنَّا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي سَفْرَةٍ سَافَرْنَاهَا فَأَدْرَكَنَا وَقَدْ أَرْهَقَتْنَا الصَّلَاةُ وَنَحْنُ نَتَوَضَّأُ فَجَعَلْنَا نَمْسَحُ عَلَى أَرْجُلِنَا فَنَادَى بِأَعْلَى صَوْتِهِ وَيْلٌ لِلْأَعْقَابِ مِنْ النَّارِ مَرَّتَيْنِ أَوْ ثَلَاثًا
Juyero iwa [Abu An Nu'man 'Arim bin Al Fadlal] uwacu, juyero iwa [Abu 'Awanah] kud i [Abu Bisyir] kud i [Yusuf bin Mahak] kud i [Abdullah bin 'Amru] uwacu: Nabi sallallaahu 'alaihi wasallam udong cen kud i wotho mwa ikare ma junwango iwa lega sawa ubedu ka thum, watimo ablution ku lwoko tyendwa kende. Pieno, jabila sallallaahu 'alaihi wasallam ukok ku dwal madit kumae: 'can ikum tyende ma pii pii ungo, gibicidho i nam mac'. Ekok wang aryo nyo adek.
Imam Bukhari : 59
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ بْنُ سَعِيدٍ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ دِينَارٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّ مِنْ الشَّجَرِ شَجَرَةً لَا يَسْقُطُ وَرَقُهَا وَإِنَّهَا مَثَلُ الْمُسْلِمِ فَحَدِّثُونِي مَا هِيَ فَوَقَعَ النَّاسُ فِي شَجَرِ الْبَوَادِي قَالَ عَبْدُ اللَّهِ وَوَقَعَ فِي نَفْسِي أَنَّهَا النَّخْلَةُ فَاسْتَحْيَيْتُ ثُمَّ قَالُوا حَدِّثْنَا مَا هِيَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ هِيَ النَّخْلَةُ
Eyero iwa [Qutaibah bin Sa'id] Eyero iwa [Isma'il bin Ja'far] kud i [Abdullah bin Dinar] kud i [Ibn Umar] uwacu; Jakwenda sallallaahu 'alaihi wasallam uwacu: 'Andha, ikind yen utiye yen moko ma lum pare podho ngo. Man eni ubedo lapor pa ja Muslim'. Jakwenda sallallaahu 'alaihi wasallam upenju kumae: 'Wec ira, eni yen makani?' Pieno jurimu ne giparu niya gin ma juweco pire ubedo yen moko i lum. Abdullah uwacu: 'Aparu i cwinya niya yen ne ubedo yen ma julwongo ni date palm, ento lewic unyai ni wacu. I ngeye juwoth gipenjo kumae: 'O Jakwenda pa Allah, eni yen ango?' En sallallaahu 'alaihi wasallam udwoko kumae: 'Yath palm'.
Imam Bukhari : 60
حَدَّثَنَا خَالِدُ بْنُ مَخْلَدٍ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ دِينَارٍ عَنْ ابْنِ عُمَرَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ مِنْ الشَّجَرِ شَجَرَةً لَا يَسْقُطُ وَرَقُهَا وَإِنَّهَا مَثَلُ الْمُسْلِمِ حَدِّثُونِي مَا هِيَ قَالَ فَوَقَعَ النَّاسُ فِي شَجَرِ الْبَوَادِي قَالَ عَبْدُ اللَّهِ فَوَقَعَ فِي نَفْسِي أَنَّهَا النَّخْلَةُ فَاسْتَحْيَيْتُ ثُمَّ قَالُوا حَدِّثْنَا مَا هِيَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ هِيَ النَّخْلَةُ
Eyero iwa [Khalid bin Makhlad] Eyero iwa [Sulaiman] Eyero iwa [Abdullah bin Dinar] kud i [Ibn Umar] kud i bang jabila sallallaahu 'alaihi wasallam, ewacu: 'Andha, ikind yen utiye yen acel ma lum pare podho ngo. Man eni ubedo lapor pa ja Muslim'. Jakwenda sallallaahu 'alaihi wasallam upenju kumae: 'Wec ira, eni yen makani?' Pieno jurimu ne giparu niya gin ma juweco pire ubedo yen moko i lum. Abdullah uwacu: Aparu i cwinya niya yen ne ubedo yen ma julwongo ni date palm, ento lewic unyai ni wacu. I ngeye dhanu uwacu: 'O jakwenda pa Allah, eni yen ango?' En sallallaahu 'alaihi wasallam udwoko kumae: 'Yath palm'.