Imam Bukhari : 21
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى الْمَازِنِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَدْخُلُ أَهْلُ الْجَنَّةِ الْجَنَّةَ وَأَهْلُ النَّارِ النَّارَ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ تَعَالَى أَخْرِجُوا مِنْ النَّارِ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ فَيُخْرَجُونَ مِنْهَا قَدْ اسْوَدُّوا فَيُلْقَوْنَ فِي نَهَرِ الْحَيَا أَوْ الْحَيَاةِ شَكَّ مَالِكٌ فَيَنْبُتُونَ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي جَانِبِ السَّيْلِ أَلَمْ تَرَ أَنَّهَا تَخْرُجُ صَفْرَاءَ مُلْتَوِيَةًقَالَ وُهَيْبٌ حَدَّثَنَا عَمْرٌو الْحَيَاةِ وَقَالَ خَرْدَلٍ مِنْ خَيْرٍ
اسان کي [اسماعيل] چيو آهي؛ اسان کي [مالڪ] عمرو بن يحييٰ المزاني کان [پنهنجي پيءُ] کان [ابو سعيد الخدري] رسول الله صلي الله عليه وسلم کان ٻڌايو آهي ته: 'جنت جا اهل جنت ۾ داخل ٿي ويا آهن ۽ دوزخ جا اهل دوزخ ۾ داخل ٿي ويا آهن. پوءِ الله تعاليٰ فرمايو: 'جنت مان ڪڍو جنهن جي دل ۾ سرنهن جي داڻي جيترو ايمان آهي'. تنهن ڪري اهي دوزخ مان سڙيل ڪاري حالت ۾ نڪتا ۽ پوءِ زندگي يا وجود جي دريا ۾ وجهي ڇڏيا ويا. -مالڪ شڪ ۾ آهي. - پوءِ اهي درياهه جي ڪناري تي پوکيل ٻج وانگر وڌيا. ڇا توهان نه ڏٺو ته اهو ڪيئن پيلو ٿي نڪتو'. چيو [وهيب] اسان کي [عمرو] ٻڌايو آهي؛ 'زندگي'. ۽ چيو: 'ٿوري مهرباني'.
Imam Bukhari : 22
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ بْنِ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَا أَنَا نَائِمٌ رَأَيْتُ النَّاسَ يُعْرَضُونَ عَلَيَّ وَعَلَيْهِمْ قُمُصٌ مِنْهَا مَا يَبْلُغُ الثُّدِيَّ وَمِنْهَا مَا دُونَ ذَلِكَ وَعُرِضَ عَلَيَّ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَعَلَيْهِ قَمِيصٌ يَجُرُّهُ قَالُوا فَمَا أَوَّلْتَ ذَلِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ الدِّينَ
اسان کي [محمد بن عبيدالله] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [ابراهيم بن سعد] ٻڌايو آهي [صالح] کان [ابن شهاب] کان [ابو امامه بن سهل بن حنيف] ته هن [ابو سعيد الخدري] کي چوندي ٻڌو آهي ته؛ رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو: 'جڏهن مان سمهي رهيو هوس، مون خواب ۾ ڏٺو ته ماڻهو منهنجي سامهون آهن. انهن ڪپڙا پاتل هئا، جن مان ڪجهه انهن جي سينن تائين پهتا ۽ ڪجهه ان کان گهٽ هئا. ۽ عمر بن الخطاب کي مون وٽ آندو ويو ۽ هن ڪپڙا پاتا ۽ ان کي گهليو. دوستن پڇيو: 'توهان جو ڇا خيال آهي، اي الله جا رسول، هن جو مطلب ڇا آهي؟' ان شاء الله عليه وسلم جواب ڏنو؛ 'دين - مذهب-'.
Imam Bukhari : 23
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّ عَلَى رَجُلٍ مِنْ الْأَنْصَارِ وَهُوَ يَعِظُ أَخَاهُ فِي الْحَيَاءِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَعْهُ فَإِنَّ الْحَيَاءَ مِنْ الْإِيمَانِ
اسان کي ٻڌايو ويو آهي ته [عبدالله بن يوسف] چيو آهي ته اسان کي خبر ڏني آهي ته [مالڪ بن انس]، [ابن شهاب]، [سالم بن عبدالله]، [پنهنجي پيءُ] کان، ته رسول الله ﷺ هڪ انصاري دوست وٽان گذريا جيڪو ان وقت پنهنجي ڀاءُ کي شرم جي باري ۾ ٻڌائي رهيو هو، تڏهن رسول الله ﷺ فرمايو ته: 'ان کي ڇڏي ڏيو، ڇو ته شرم ايمان جو حصو آهي'.
Imam Bukhari : 24
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمُسْنَدِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو رَوْحٍ الْحَرَمِيُّ بْنُ عُمَارَةَ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ وَاقِدِ بْنِ مُحَمَّدٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يُحَدِّثُ عَنْ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَشْهَدُوا أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَيُقِيمُوا الصَّلَاةَ وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ فَإِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّ الْإِسْلَامِ وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ
اسان کي [عبدالله بن محمد المسنادي] ٻڌايو آهي، چيو آهي ته اسان کي [ابو روح الحرامي بن عمره] ٻڌايو آهي، اسان کي [صيبه] ٻڌايو آهي ته [واقد بن محمد] چيو آهي ته مون [پنهنجي پيءُ] کي [ابن عمر] کان اهو ٻڌائيندي ٻڌو آهي ته رسول الله ﷺ فرمايو آهي ته: مون کي ماڻهن سان وڙهڻ جو حڪم ڏنو ويو آهي جيستائين اهي شاهدي نه ڏين ته الله کان سواءِ ڪو به معبود ناهي ۽ بيشڪ محمد الله جو رسول آهي، نماز قائم ڪندڙ ۽ زڪوات ڏيندڙ. جيڪڏهن اهي ائين ڪن ٿا ته پوءِ انهن پنهنجو رت ۽ مال مون کان محفوظ رکيو آهي سواءِ اسلام جي قانون جي ۽ انهن جو حساب الله تي آهي.
Imam Bukhari : 25
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ وَمُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ قَالَا حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ شِهَابٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُئِلَ أَيُّ الْعَمَلِ أَفْضَلُ فَقَالَ إِيمَانٌ بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ قِيلَ ثُمَّ مَاذَا قَالَ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ قِيلَ ثُمَّ مَاذَا قَالَ حَجٌّ مَبْرُورٌ
اسان کي ٻڌايو ويو آهي ته [احمد بن يونس] ۽ [موسيٰ بن اسماعيل] ٻنهي چيو؛ اسان کي [ابراهيم بن سعد] چيو؛ اسان کي [ابن شهاب] ٻڌايو آهي [سعيد بن المسيب] کان [ابو هريره] تائين؛ ته رسول الله ﷺ کان اسلام بابت پڇيو ويو، جيڪو سڀ کان اهم آهي؟ رسول الله ﷺ جواب ڏنو؛ 'الله ۽ سندس رسول تي ايمان'. پوءِ ٻيهر پڇيو؛ 'پوءِ ڇا؟' هن جواب ڏنو؛ 'الجهاد في سبيل الله - الله جي رستي ۾ وڙهڻ-. پوءِ ٻيهر پڇيو؛ 'پوءِ ڇا؟' هن جواب ڏنو، ان شاء الله وسلام؛ 'مبرور حج'.
Imam Bukhari : 26
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عَامِرُ بْنُ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ عَنْ سَعْدٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْطَى رَهْطًا وَسَعْدٌ جَالِسٌ فَتَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلًا هُوَ أَعْجَبُهُمْ إِلَيَّ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا لَكَ عَنْ فُلَانٍ فَوَاللَّهِ إِنِّي لَأَرَاهُ مُؤْمِنًا فَقَالَ أَوْ مُسْلِمًا فَسَكَتُّ قَلِيلًا ثُمَّ غَلَبَنِي مَا أَعْلَمُ مِنْهُ فَعُدْتُ لِمَقَالَتِي فَقُلْتُ مَا لَكَ عَنْ فُلَانٍ فَوَاللَّهِ إِنِّي لَأَرَاهُ مُؤْمِنًا فَقَالَ أَوْ مُسْلِمًا ثُمَّ غَلَبَنِي مَا أَعْلَمُ مِنْهُ فَعُدْتُ لِمَقَالَتِي وَعَادَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ قَالَ يَا سَعْدُ إِنِّي لَأُعْطِي الرَّجُلَ وَغَيْرُهُ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْهُ خَشْيَةَ أَنْ يَكُبَّهُ اللَّهُ فِي النَّارِوَرَوَاهُ يُونُسُ وَصَالِحٌ وَمَعْمَرٌ وَابْنُ أَخِي الزُّهْرِيِّ عَنْ الزُّهْرِيِّ
اسان کي [ابو اليمان] چيو آهي؛ اسان کي [شعيب] [عز زهري] کان روايت ڪئي آهي؛ مون کي [عامر بن سعد بن ابو وقاش] [سعد] کان روايت ڪئي آهي؛ ته رسول الله صلي الله عليه وسلم ڪيترن ئي ماڻهن کي کاڌو ڏنو ۽ ان وقت سعد ويٺو هو. پر هن اهو کاڌو ڪنهن به ماڻهوءَ کي نه ڏنو، جيتوڻيڪ اهو شخص مون کي موجود ماڻهن مان سڀ کان وڌيڪ متاثر ڪندڙ هو، تنهن ڪري مون رسول الله صلي الله عليه وسلم کان پڇيو؛ 'يا رسول الله صلي الله عليه وسلم، فلاڻي بابت ڇا؟ واقعي مان ان کي مومن طور ڏسان ٿو. رسول الله صلي الله عليه وسلم جواب ڏنو؛ 'يا هو مسلمان آهي؟' پوءِ مان هڪ لمحي لاءِ خاموش رهيس، ۽ مون کي مجبور ڪيو ويو ته ان جي مطلب بابت وڌيڪ يقين ڪريان، تنهنڪري مون جيڪو چيو هو اهو ورجايو؛ 'يا رسول الله صلي الله عليه وسلم، فلاڻي بابت ڇا؟ واقعي مان ان کي مومن طور ڏسان ٿو.' رسول الله ﷺ جواب ڏنو؛ 'يا هو مسلمان آهي؟' پوءِ مون کي ٻيهر زور ڏنو ويو ته مان هن جي مطلب بابت وڌيڪ پڪ ڪريان جيستائين مون پنهنجو سوال ٻيهر ورجايو. پوءِ رسول الله ﷺ فرمايو؛ 'اي سعد، بيشڪ مان ان شخص کي به ڏيندس. پر مان ان کي ڏيڻ کان ٻين کي ڏيڻ کي ترجيح ڏيان ٿو، ڇاڪاڻ ته مون کي ڊپ آهي ته الله تعاليٰ ان کي دوزخ ۾ اڇلائي ڇڏيندو.' [يونس]، [صالح]، [معمار] ۽ [عز زهري جو ڀائٽيو]، [عز زهري] کان روايت ڪئي آهي.
Imam Bukhari : 27
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍوأَنَّ رَجُلًا سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْإِسْلَامِ خَيْرٌ قَالَ تُطْعِمُ الطَّعَامَ وَتَقْرَأُ السَّلَامَ عَلَى مَنْ عَرَفْتَ وَمَنْ لَمْ تَعْرِفْ
اسان کي [قتيبه] چيو آهي، اسان کي [الليث] [يزيد بن ابو حبيب] کان [ابو الخير] کان [عبدالله بن عمرو] تائين ٻڌايو آهي ته ڪنهن رسول الله ﷺ کان پڇيو ته ڪهڙو اسلام بهترين آهي؟ رسول الله ﷺ جواب ڏنو ته توهان انهن کي کاڌو کارايو ۽ سلام ڪيو جن کي توهان سڃاڻو ٿا ۽ جن کي توهان نٿا سڃاڻو.
Imam Bukhari : 28
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُرِيتُ النَّارَ فَإِذَا أَكْثَرُ أَهْلِهَا النِّسَاءُ يَكْفُرْنَ قِيلَ أَيَكْفُرْنَ بِاللَّهِ قَالَ يَكْفُرْنَ الْعَشِيرَ وَيَكْفُرْنَ الْإِحْسَانَ لَوْ أَحْسَنْتَ إِلَى إِحْدَاهُنَّ الدَّهْرَ ثُمَّ رَأَتْ مِنْكَ شَيْئًا قَالَتْ مَا رَأَيْتُ مِنْكَ خَيْرًا قَطُّ
اسان کي [عبدالله بن مسلمه] ٻڌايو ويو آهي [مالڪ] کان [زيد بن اسلم] کان [عثو بن يسار] کان [ابن عباس] چيو ته؛ نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم فرمايو؛ 'مون کي دوزخ ڏيکاري وئي، اهو ظاهر ٿيو ته گهڻا رهواسي عورتون هيون. ڇاڪاڻ ته اهي اڪثر ان جو انڪار ڪن ٿيون'. پڇيو ويو؛ 'ڇا انهن الله جو انڪار ڪيو؟' هن چيو؛ 'اهي پنهنجي مڙس جي تحفن کان انڪار ڪن ٿا، نيڪي کان انڪار ڪن ٿا. جيڪڏهن توهان انهن مان ڪنهن هڪ سان هر وقت نيڪي ڪئي آهي، ته پوءِ هو توهان ۾ صرف هڪ برائي ڏسي ٿو، ته هو چوندو؛ 'مون ڪڏهن به توهان مان ٿورو به احسان نه ڏٺو آهي'.
Imam Bukhari : 29
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ وَاصِلٍ الْأَحْدَبِ عَنْ الْمَعْرُورِ بْنِ سُوَيْدٍ قَالَ لَقِيتُ أَبَا ذَرٍّبِالرَّبَذَةِ وَعَلَيْهِ حُلَّةٌ وَعَلَى غُلَامِهِ حُلَّةٌ فَسَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ إِنِّي سَابَبْتُ رَجُلًا فَعَيَّرْتُهُ بِأُمِّهِ فَقَالَ لِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا أَبَا ذَرٍّ أَعَيَّرْتَهُ بِأُمِّهِ إِنَّكَ امْرُؤٌ فِيكَ جَاهِلِيَّةٌ إِخْوَانُكُمْ خَوَلُكُمْ جَعَلَهُمْ اللَّهُ تَحْتَ أَيْدِيكُمْ فَمَنْ كَانَ أَخُوهُ تَحْتَ يَدِهِ فَلْيُطْعِمْهُ مِمَّا يَأْكُلُ وَلْيُلْبِسْهُ مِمَّا يَلْبَسُ وَلَا تُكَلِّفُوهُمْ مَا يَغْلِبُهُمْ فَإِنْ كَلَّفْتُمُوهُمْ فَأَعِينُوهُمْ
اسان کي [سليمان بن حرب] ٻڌايو آهي، اسان کي [صيوبة] ٻڌايو آهي [وصل الاحدب] کان [المعرور بن سويد] چوي ٿو ته: مان [ابوذر] سان ربذه ۾ مليو جيڪو ان وقت ٻه پرت وارا ڪپڙا پائي رهيو هو، جيئن سندس پٽ هو، تنهن ڪري مون کانئس ان بابت پڇيو، ته هن جواب ڏنو؛ مون ڪنهن جي ماءُ جي توهين ڪئي هئي، تنهن ڪري رسول الله ﷺ مون کي ڇڙٻ ڏني؛ 'اي ابوذر، ڇا تو ان جي ماءُ جي توهين ڪئي آهي؟ حقيقت ۾، توهان ۾ اڃا تائين جاهليت جي فطرت آهي. توهان جا ڀائر توهان جا ڪفالت ڪندڙ آهن، الله انهن کي توهان جي هٿ هيٺ رکيو آهي. تنهن ڪري جنهن جو ڀاءُ هٿ هيٺ آهي - سندس ڪفالت ڪندڙ - پوءِ جيڪڏهن هو کائي ٿو، ته ان کي اهڙو کاڌو ڏيو جيئن هو کائي ٿو، جيڪڏهن هو ڪپڙا پائي ٿو، ته ان کي اهو ڏيو جيڪو هو پائي ٿو، انهن تي اهڙي شيءِ جو بار نه وجهو جيڪو انهن جي حد کان ٻاهر هجي. جيڪڏهن توهان انهن تي بار وجهو ٿا، ته انهن جي مدد ڪريو'.
Imam Bukhari : 30
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الْمُبَارَكِ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ وَيُونُسُ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ الْأَحْنَفِ بْنِ قَيْسٍ قَالَذَهَبْتُ لِأَنْصُرَ هَذَا الرَّجُلَ فَلَقِيَنِي أَبُو بَكْرَةَ فَقَالَ أَيْنَ تُرِيدُ قُلْتُ أَنْصُرُ هَذَا الرَّجُلَ قَالَ ارْجِعْ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا الْتَقَى الْمُسْلِمَانِ بِسَيْفَيْهِمَا فَالْقَاتِلُ وَالْمَقْتُولُ فِي النَّارِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا الْقَاتِلُ فَمَا بَالُ الْمَقْتُولِ قَالَ إِنَّهُ كَانَ حَرِيصًا عَلَى قَتْلِ صَاحِبِهِ
اسان کي [عبدالرحمن بن المبارڪ] ٻڌايو آهي اسان کي [حماد بن زيد] ٻڌايو آهي اسان کي [ايوب] ۽ [يونس] ٻڌايو آهي [الحسن] کان [الاحنف بن قيس] چيو آهي ته؛ مان ڪنهن جي مدد ڪرڻ لاءِ آيو هوس پوءِ [ابوبڪره] سان مليو، تنهن ڪري هن پڇيو؛ 'تون ڪٿي وڃي رهيو آهين؟' مون جواب ڏنو؛ 'ڪنهن جي مدد ڪرڻ چاهيان ٿو' هن چيو؛ 'واپس اچ، ڇاڪاڻ ته مون هڪ ڀيرو رسول الله صلي الله عليه وسلم کي چوندي ٻڌو هو ته؛ 'جيڪڏهن ٻه مسلمان هڪ ٻئي سان وڙهڻ لاءِ ملن ٿا - پنهنجيون تلوارون ڪڍي، ته پوءِ جيڪو مارجي ويو ۽ جيڪو مارجي ويو اهو جهنم ۾ ويندو'. مون اهو به پڇيو؛ 'يا رسول الله صلي الله عليه وسلم، هي انهن لاءِ آهي جيڪي قتل ڪن ٿا، پر انهن جو ڇا حال آهي جيڪي مارجي ويا؟' تنهن ڪري رسول الله صلي الله عليه وسلم جواب ڏنو؛ 'هو اڳ ۾ به پنهنجي دوست کي قتل ڪرڻ چاهيندو هو'.
Imam Bukhari : 31
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ح قَالَ و حَدَّثَنِي بِشْرُ بْنُ خَالِدٍ أَبُو مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ سُلَيْمَانَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَلَمَّا نَزَلَتْ{ الَّذِينَ آمَنُوا وَلَمْ يَلْبِسُوا إِيمَانَهُمْ بِظُلْمٍ }قَالَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّنَا لَمْ يَظْلِمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ{ إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ }
اسان کي [ابو الوليد] چيو آهي؛ اسان کي [صيوبة] ٻڌايو آهي ۽ هن جهڙي حديث به بيان ڪئي آهي، مون کي [بصير بن خالد ابو محمد العسيڪري] چيو آهي؛ اسان کي [محمد بن جعفر] ٻڌايو آهي [صيوبة] کان [سليمان] کان [ابراهيم] کان [علقمه] کان [عبدالله] چيو آهي ته: جڏهن ڪا آيت نازل ٿيندي آهي ته: 'ماڻهو ايمان آڻين ٿا ۽ پنهنجي ايمان کي ظلم سان نه ملائيندا آهن' ته رسول الله صلي الله عليه وسلم جي اصحابن پڇيو ته: 'اسان مان ڪير ظلم نه ڪيو آهي؟' تنهن ڪري الله عزوجل پنهنجو ڪلام نازل ڪيو؛ 'بيشڪ شرڪ وڏو ظلم آهي'. -قسط لقمان؛ 13-
Imam Bukhari : 32
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ أَبُو الرَّبِيعِ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا نَافِعُ بْنُ مَالِكِ بْنِ أَبِي عَامِرٍ أَبُو سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ آيَةُ الْمُنَافِقِ ثَلَاثٌ إِذَا حَدَّثَ كَذَبَ وَإِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ وَإِذَا اؤْتُمِنَ خَانَ
اسان کي سليمان ابو ربيع چيو آهي، اسان کي اسماعيل بن جعفر چيو آهي، اسان کي نافع بن مالڪ بن ابو عامر ابو سهيل پنهنجي پيءُ کان ابو هريره کان نبي ڪريم صلي الله عليه وسلم کان روايت ڪئي آهي ته منافقت جون ٽي نشانيون آهن: جيڪڏهن ڪوڙ ڳالهائي ٿو، جيڪڏهن واعدو ڪري ٿو ته ان کي ٽوڙي ٿو ۽ جيڪڏهن ان کي ڪو عهدو ڏنو وڃي ٿو ته ان ۾ خيانت ڪري ٿو.
Imam Bukhari : 33
حَدَّثَنَا قَبِيصَةُ بْنُ عُقْبَةَ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُرَّةَ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍوأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَرْبَعٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ كَانَ مُنَافِقًا خَالِصًا وَمَنْ كَانَتْ فِيهِ خَصْلَةٌ مِنْهُنَّ كَانَتْ فِيهِ خَصْلَةٌ مِنْ النِّفَاقِ حَتَّى يَدَعَهَا إِذَا اؤْتُمِنَ خَانَ وَإِذَا حَدَّثَ كَذَبَ وَإِذَا عَاهَدَ غَدَرَ وَإِذَا خَاصَمَ فَجَرَتَابَعَهُ شُعْبَةُ عَنْ الْأَعْمَشِ
اسان کان [قبيشه بن عقبه] روايت ڪئي آهي، اسان کان [سفيان] [العماسي] کان [عبدالله بن مُره] کان [مصروق] کان [عبدالله بن عمرو] تائين ٻڌايو آهي ته رسول الله ﷺ فرمايو: 'جيڪڏهن ڪنهن شخص ۾ چار شيون آهن ته اهو سچو منافق آهي، ۽ جنهن جي اندر انهن چئن شين مان هڪ به آهي ته ان ۾ نفاق جي صفت آهي جيستائين هو انهن کي ڇڏي نه ڏئي. يعني جيڪڏهن ان کي ڪو حڪم ڏنو وڃي ته هو ان ۾ خيانت ڪري ٿو، جيڪڏهن هو ڪوڙ ڳالهائي ٿو، جيڪڏهن هو واعدو ڪري ٿو ته ان کي ٽوڙي ٿو ۽ جيڪڏهن هو وڙهندو آهي ته خيانت ڪري ٿو. هي حديث [صيبه] پڻ [العماسي] کان روايت ڪئي آهي.
Imam Bukhari : 34
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ يَقُمْ لَيْلَةَ الْقَدْرِ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ
اسان کي (ابو يمان) ٻڌايو ويو آهي، اسان کي (شعيب) ٻڌايو آهي، اسان کي (ابو الزناد) ٻڌايو آهي ته (العرج) ابو هريره کان، رسول الله ﷺ فرمايو آهي ته: جيڪو به ايمان سان ۽ ثواب جي اميد سان ليلة القدر کي قائم رکي ٿو، ان جا گذريل گناهه معاف ڪيا ويندا.
Imam Bukhari : 35
حَدَّثَنَا حَرَمِيُّ بْنُ حَفْصٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ قَالَ حَدَّثَنَا عُمَارَةُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو زُرْعَةَ بْنُ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ انْتَدَبَ اللَّهُ لِمَنْ خَرَجَ فِي سَبِيلِهِ لَا يُخْرِجُهُ إِلَّا إِيمَانٌ بِي وَتَصْدِيقٌ بِرُسُلِي أَنْ أُرْجِعَهُ بِمَا نَالَ مِنْ أَجْرٍ أَوْ غَنِيمَةٍ أَوْ أُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ وَلَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي مَا قَعَدْتُ خَلْفَ سَرِيَّةٍ وَلَوَدِدْتُ أَنِّي أُقْتَلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ أُحْيَا ثُمَّ أُقْتَلُ ثُمَّ أُحْيَا ثُمَّ أُقْتَلُ
اسان کي [حرامي بن حفش] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [عبدالواحد] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [عماره] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [ابو زرعہ بن عمرو بن جرير] ٻڌايو آهي ته؛ مون [ابو هريره] کي رسول الله ﷺ کان ٻڌو آهي، انهن فرمايو ته: 'الله ضمانت ڏئي ٿو ته جيڪو به سندس رستي ۾ جنگ ڪندو، ڪو به ان کي نه ڪڍندو سواءِ ان جي ته مون تي ايمان آڻي ۽ منهنجن رسولن کي جائز قرار ڏئي ته هو ان کي انعام يا غنمه حاصل ڪري يا جنت ۾ داخل ڪري. جيڪڏهن اهو منهنجي قوم تي بار نه هجي ها، ته يقيناً مان سريه جي پويان خاموش نه ويهان ها - خاص لشڪر - ۽ يقيناً مون کي اهو پسند ايندو جيڪڏهن مون کي الله جي رستي ۾ قتل ڪيو وڃي ۽ پوءِ مون کي ٻيهر زنده ڪيو وڃي، پوءِ مون کي ٻيهر زنده ڪيو وڃي، پوءِ مون کي ٻيهر قتل ڪيو وڃي'.
Imam Bukhari : 36
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ قَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ
اسان کي [اسماعيل] چيو آهي، مون کي [مالڪ] [ابن شهاب] کان [حميد بن عبدالرحمان] کان [ابو هريره] ٻڌايو آهي ته رسول الله ﷺ فرمايو آهي ته: جيڪو به ايمان سان ۽ ثواب جي اميد سان رمضان گذاريندو، ان جا گذريل گناهه معاف ڪيا ويندا.
Imam Bukhari : 37
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَامٍ قَالَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ صَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ
اسان کي [محمد بن سلام] ٻڌايو آهي، اسان کي [محمد بن فضليل] ٻڌايو آهي، اسان کي [يحيى بن سعيد] [ابو سلمه] کان [ابو هريره] کان ٻڌايو آهي ته رسول الله ﷺ فرمايو آهي ته: جيڪو ايمان سان ۽ ثواب جي اميد سان روزو رکي ٿو، ان جا گذريل گناهه معاف ڪيا ويندا آهن.
Imam Bukhari : 38
حَدَّثَنَا عَبْدُ السَّلَامِ بْنُ مُطَهَّرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ مَعْنِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْغِفَارِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الدِّينَ يُسْرٌ وَلَنْ يُشَادَّ الدِّينَ أَحَدٌ إِلَّا غَلَبَهُ فَسَدِّدُوا وَقَارِبُوا وَأَبْشِرُوا وَاسْتَعِينُوا بِالْغَدْوَةِ وَالرَّوْحَةِ وَشَيْءٍ مِنْ الدُّلْجَةِ
اسان کي [عبد السلام بن مُثَحَر] چيو ويو آهي؛ اسان کي [عمر بن علي] [معان بن محمد الغفاري] کان [سعيد بن ابو سعيد المقبوري] کان [ابو هريره] تائين روايت ڪئي وئي آهي ته رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو: 'بيشڪ، دين آسان آهي، ۽ ڪو به دين کي مشڪل نٿو بڻائي پر ان تي غالب اچي ويندو - وڌيڪ ڏکيو ۽ مشڪل - تنهن ڪري نيڪ عمل ڪريو، حق جي ويجهو ٿيو - ۽ خوشخبري ڏيو ۽ الغدوه سان مدد وٺو - صبح سوير نڪرڻ - ۽ الروحه - ظهر کان پوءِ نڪرڻ - ۽ الدُلجهه مان ڪجهه - رات جو نڪرڻ - '.
Imam Bukhari : 39
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ أَوَّلَ مَا قَدِمَ الْمَدِينَةَ نَزَلَ عَلَى أَجْدَادِهِ أَوْ قَالَ أَخْوَالِهِ مِنْ الْأَنْصَارِ وَأَنَّهُ صَلَّى قِبَلَ بَيْتِ الْمَقْدِسِ سِتَّةَ عَشَرَ شَهْرًا أَوْ سَبْعَةَ عَشَرَ شَهْرًا وَكَانَ يُعْجِبُهُ أَنْ تَكُونَ قِبْلَتُهُ قِبَلَ الْبَيْتِ وَأَنَّهُ صَلَّى أَوَّلَ صَلَاةٍ صَلَّاهَا صَلَاةَ الْعَصْرِ وَصَلَّى مَعَهُ قَوْمٌ فَخَرَجَ رَجُلٌ مِمَّنْ صَلَّى مَعَهُ فَمَرَّ عَلَى أَهْلِ مَسْجِدٍ وَهُمْ رَاكِعُونَ فَقَالَ أَشْهَدُ بِاللَّهِ لَقَدْ صَلَّيْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِبَلَ مَكَّةَ فَدَارُوا كَمَا هُمْ قِبَلَ الْبَيْتِ وَكَانَتْ الْيَهُودُ قَدْ أَعْجَبَهُمْ إِذْ كَانَ يُصَلِّي قِبَلَ بَيْتِ الْمَقْدِسِ وَأَهْلُ الْكِتَابِ فَلَمَّا وَلَّى وَجْهَهُ قِبَلَ الْبَيْتِ أَنْكَرُوا ذَلِكَقَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ عَنْ الْبَرَاءِ فِي حَدِيثِهِ هَذَا أَنَّهُ مَاتَ عَلَى الْقِبْلَةِ قَبْلَ أَنْ تُحَوَّلَ رِجَالٌ وَقُتِلُوا فَلَمْ نَدْرِ مَا نَقُولُ فِيهِمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ وَمَا كَانَ اللَّهُ لِيُضِيعَ إِيمَانَكُمْ }
[عمرو بن خالد] اسان کي ٻڌايو آهي؛ [زهير] اسان کي ٻڌايو آهي؛ [ابو اسحاق] اسان کي [البرع بن عازب] کان ٻڌايو آهي ته رسول الله ﷺ جڏهن پهريون ڀيرو مديني پهتا ته پنهنجي ڏاڏي - عازب - يا انصار مان پنهنجي چاچي سان گڏ رهيا، ۽ ان وقت پاڻ ﷺ سورهن يا سترهن مهينا بيت المقدس ڏانهن منهن ڪري نماز پڙهي، ۽ پاڻ کي بيت الله - ڪعبي ڏانهن منهن ڪري نماز پڙهڻ جو تمام گهڻو شوق هو. پاڻ ﷺ پهرين نماز جيڪا - ڪعبي ڏانهن منهن ڪري - ادا ڪئي - اها عصر جي نماز هئي ۽ ماڻهن به ساڻس گڏ نماز پڙهي. هڪ ڏينهن هڪ صحابي جيڪو نبي ﷺ سان گڏ نماز پڙهي رهيو هو، ٻئي مسجد ۾ ماڻهن وٽان لنگهيو جڏهن اهي رڪوع ڪري رهيا هئا، تنهن ڪري پاڻ ﷺ چيو؛ مان الله جي گواهي ڏيان ٿو ته مان رسول الله صلي الله عليه وسلم سان گڏ نماز ۾ شامل ٿيس، پوءِ جيڪي رڪوع ڪري رهيا هئا اهي الله جي گھر ڏانهن منهن ڪري ويا، ۽ يهودي ۽ اهل ڪتاب حيران ٿي ويا، ڇاڪاڻ ته اڳ ۾ رسول الله صلي الله عليه وسلم الله جي گھر ڏانهن منهن ڪري نماز پڙهي هئي. جڏهن انهن ڏٺو ته رسول الله صلي الله عليه وسلم پنهنجو منهن الله جي گھر ڏانهن ڦيرايو، ته انهن ان جو انڪار ڪيو. زُهير چيو: ابو اسحاق اسان کي البروع کان بيان ڪيو آهي، هو پنهنجي حديث ۾ ڪنهن اهڙي شخص جي حڪم جي وضاحت ڪري ٿو جيڪو قبلي جي رخ تبديل ٿيڻ کان اڳ مري وڃي ۽ ان وقت ڪيترائي ماڻهو مارجي وڃن؟ اسان کي خبر نه هئي ته انهن بابت ڇا ڪجي جيستائين الله تعاليٰ پنهنجا لفظ نازل نه ڪيا: '۽ الله توهان جو ايمان ضايع نه ڪندو.' -QS. البقره؛ 143-
Imam Bukhari : 40
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَحْسَنَ أَحَدُكُمْ إِسْلَامَهُ فَكُلُّ حَسَنَةٍ يَعْمَلُهَا تُكْتَبُ لَهُ بِعَشْرِ أَمْثَالِهَا إِلَى سَبْعِ مِائَةِ ضِعْفٍ وَكُلُّ سَيِّئَةٍ يَعْمَلُهَا تُكْتَبُ لَهُ بِمِثْلِهَا
اسان کي اسحاق بن منصور ٻڌايو آهي، اسان کي عبدالرزاق ٻڌايو آهي، اسان کي معمر ٻڌايو آهي، حمام بن منبه کان، ابو هريره کان، فرمايائون ته رسول الله ﷺ فرمايو آهي ته: جيڪڏهن توهان مان ڪو ماڻهو پنهنجي اسلام کي بهتر بڻائي ته ان جي هر نيڪي جي بدلي ۾ ڏهه نيڪيون لکيون وينديون، جيڪي ست سؤ درجن تائين هونديون، ۽ هر برائي جي بدلي ۾ ان جي برابر صرف هڪ برائي لکي ويندي.