Imam Bukhari : 21
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ عَمْرِو بْنِ يَحْيَى الْمَازِنِيِّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَدْخُلُ أَهْلُ الْجَنَّةِ الْجَنَّةَ وَأَهْلُ النَّارِ النَّارَ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ تَعَالَى أَخْرِجُوا مِنْ النَّارِ مَنْ كَانَ فِي قَلْبِهِ مِثْقَالُ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ مِنْ إِيمَانٍ فَيُخْرَجُونَ مِنْهَا قَدْ اسْوَدُّوا فَيُلْقَوْنَ فِي نَهَرِ الْحَيَا أَوْ الْحَيَاةِ شَكَّ مَالِكٌ فَيَنْبُتُونَ كَمَا تَنْبُتُ الْحِبَّةُ فِي جَانِبِ السَّيْلِ أَلَمْ تَرَ أَنَّهَا تَخْرُجُ صَفْرَاءَ مُلْتَوِيَةًقَالَ وُهَيْبٌ حَدَّثَنَا عَمْرٌو الْحَيَاةِ وَقَالَ خَرْدَلٍ مِنْ خَيْرٍ
A tene na e [Isma’il] so, a tene na e [Malik] so alondo na [‘Amru bin Yahya Al Mazani] so alondo na [babâ ti lo] so alondo na [Abu Sa’id Al Khudri] so alondo na Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam, lo tene: ‘Ahlu ti yayu alï na yayu awe na Ahlu ti enfer alï na yâ ti enfer. Na pekoni, Allah Ta’ala atene: ‘I zi na enfer zo kue so ayeke na mabe na yâ bê ti lo so akono tongana ti mbeni lê ti moutarde’. Tongaso, ala sigigi na yâ ti enfer na yâ ti mbeni vuru charbon na pekoni a zia ala na yâ ti ngu ti fini wala ti fini. -Malik ayeke na kite. - Na pekoni, ala kono tongana akobe so ayeke maï na yanga ti ngu. Mo ba pepe tongana nyen lo sigigi na mbeni couleur jaune’.Said [Wuhaib] A tene na e [‘Amru]: ‘Fini’. Na lo tene: ‘Mbeni kete ye ti nzoni’.
Imam Bukhari : 22
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدِ اللَّهِ قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ أَبِي أُمَامَةَ بْنِ سَهْلِ بْنِ حُنَيْفٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا سَعِيدٍ الْخُدْرِيَّ يَقُولُقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَا أَنَا نَائِمٌ رَأَيْتُ النَّاسَ يُعْرَضُونَ عَلَيَّ وَعَلَيْهِمْ قُمُصٌ مِنْهَا مَا يَبْلُغُ الثُّدِيَّ وَمِنْهَا مَا دُونَ ذَلِكَ وَعُرِضَ عَلَيَّ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ وَعَلَيْهِ قَمِيصٌ يَجُرُّهُ قَالُوا فَمَا أَوَّلْتَ ذَلِكَ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ الدِّينَ
A tene na e [Muhammad bin Ubaidillah] so, a tene na e [Ibrahim bin Sa’d] ti [Salih] ti [Ibn Shihab] ti [Abu Umamah bin Sahal bin Hunaif] so lo mä [Abu Said Al Khudri] atene, Rasulullah ayeke sara si azo ti Ibrahim so ayeke sara kua na iri ti Ibrahim ayeke sara kua na iri ti lo. mbi. Ala yü abongo, ambeni asi na kate ti ala na ambeni ayeke kete ahon so. Na Omar bin Al Khaththab aga na mbi na lo yü bongo na lo gboto lo. Azo ti kua ni ahunda: ‘Mo pensé so tënë so aye ti tene nyen, O Watokua ti Allah?’. Lo kiri tënë na lo: ‘Ad-Din -lege ti vorongo-’.
Imam Bukhari : 23
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكُ بْنُ أَنَسٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ سَالِمِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَرَّ عَلَى رَجُلٍ مِنْ الْأَنْصَارِ وَهُوَ يَعِظُ أَخَاهُ فِي الْحَيَاءِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَعْهُ فَإِنَّ الْحَيَاءَ مِنْ الْإِيمَانِ
A tene na e [Abdullah bin Yusuf] so, a tene na e [Malik bin Anas] so alondo na [Ibn Shihab] so alondo na [Salim bin Abdullah] so alondo na [babâ ti lo], so Watokua ti Nzapa (so siriri na deba nzoni ti Nzapa aduti na ndo ti lo) atambela ti fa ye na mbeni kamarade ti lo na ngoi so lo yeke ita ti lo ti Ansar. Tongaso, Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam atene: ‘Zia lo, ngbanga ti so biani kamene ayeke mbage ti mabe’.
Imam Bukhari : 24
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ الْمُسْنَدِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو رَوْحٍ الْحَرَمِيُّ بْنُ عُمَارَةَ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ وَاقِدِ بْنِ مُحَمَّدٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يُحَدِّثُ عَنْ ابْنِ عُمَرَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُمِرْتُ أَنْ أُقَاتِلَ النَّاسَ حَتَّى يَشْهَدُوا أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ وَيُقِيمُوا الصَّلَاةَ وَيُؤْتُوا الزَّكَاةَ فَإِذَا فَعَلُوا ذَلِكَ عَصَمُوا مِنِّي دِمَاءَهُمْ وَأَمْوَالَهُمْ إِلَّا بِحَقِّ الْإِسْلَامِ وَحِسَابُهُمْ عَلَى اللَّهِ
Ti tene na e [Abdolla bin Muhammad Al Musnadi] lo tene, Ti tene na e [Abu Rauh Al Harami bin Umarah] so, ti tene na e [Syu’bah] ti [Waqid bin Mohammad] so; Mbi mä [babâ ti mbi] atene na yanga ti [Ibn Omar], so Watokua ti Nzapa (so siriri ti Nzapa aduti na ndo ti lo) atene: ‘A mû yanga na mbi ti tiri bira na azo juska ala fa tënë ti témoin; mbeni nzapa nde ayeke dä pëpe gi Allah na so biani Mohammed ayeke tokua ti Allah, lo yeke bata sambela, lo yeke mû zakat. Tongana ala sala tongaso, ka ala bata mênë ti ala na aye ti ala na mbi gi na lege ti ndia ti Islam na wungo ti ala ayeke na tïtî Allah.’
Imam Bukhari : 25
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ وَمُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ قَالَا حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ شِهَابٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ الْمُسَيَّبِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سُئِلَ أَيُّ الْعَمَلِ أَفْضَلُ فَقَالَ إِيمَانٌ بِاللَّهِ وَرَسُولِهِ قِيلَ ثُمَّ مَاذَا قَالَ الْجِهَادُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ قِيلَ ثُمَّ مَاذَا قَالَ حَجٌّ مَبْرُورٌ
A tene na e [Ahmad bin Yunus] na [Musa bin Isma’il] ala use kue atene, a tene na e [Ibrahim bin Sa’d] atene, a tene na e [Ibn Shihab] so alondo na [Sa’id bin Al Musayyab] so alondo na [Abu Hurailah] so ayeke lani Watokua ti Nzapa, so ayeke lani Watokua ti Nzapa. kota ye mingi? Tongaso, Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam akiri tënë: ‘Mabe na Allah nga na Watokua ti lo’. Na pekoni, lo kiri lo hunda: ‘Tongaso nyen?’ Lo kiri tene: ‘Al Jihad fi sabilillah -bira na lege ti Allah-. Na pekoni, lo kiri lo hunda: ‘Tongaso, nyen la ayeke dä encore?’ Lo kiri tënë, lo tene: ‘Hajj mabrur’.
Imam Bukhari : 26
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عَامِرُ بْنُ سَعْدِ بْنِ أَبِي وَقَّاصٍ عَنْ سَعْدٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْطَى رَهْطًا وَسَعْدٌ جَالِسٌ فَتَرَكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلًا هُوَ أَعْجَبُهُمْ إِلَيَّ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا لَكَ عَنْ فُلَانٍ فَوَاللَّهِ إِنِّي لَأَرَاهُ مُؤْمِنًا فَقَالَ أَوْ مُسْلِمًا فَسَكَتُّ قَلِيلًا ثُمَّ غَلَبَنِي مَا أَعْلَمُ مِنْهُ فَعُدْتُ لِمَقَالَتِي فَقُلْتُ مَا لَكَ عَنْ فُلَانٍ فَوَاللَّهِ إِنِّي لَأَرَاهُ مُؤْمِنًا فَقَالَ أَوْ مُسْلِمًا ثُمَّ غَلَبَنِي مَا أَعْلَمُ مِنْهُ فَعُدْتُ لِمَقَالَتِي وَعَادَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ قَالَ يَا سَعْدُ إِنِّي لَأُعْطِي الرَّجُلَ وَغَيْرُهُ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْهُ خَشْيَةَ أَنْ يَكُبَّهُ اللَّهُ فِي النَّارِوَرَوَاهُ يُونُسُ وَصَالِحٌ وَمَعْمَرٌ وَابْنُ أَخِي الزُّهْرِيِّ عَنْ الزُّهْرِيِّ
A tene na e [Abu Al Yaman] so, a tene na e [Syu’aib] ti [Az Zuhri] so, a tene na mbi [‘Amir bin Sa’d bin Abu Waqash] ti [Sa’d], so Watokua ti Nzapa sallallaahu ‘alaihi wasallam amû kobe na azo mingi na ngoi ni kâ aduti Sa’d. Me Lo mû kobe so na mbeni koli pëpe, atâa so zo ni so apika bê ti mbi mingi na popo ti azo so ayeke dä, tongaso mbi hunda Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam: ‘O Rasulullah, ka ti zo so na so ayeke tongana nyen? Biani mbi bâ lo tongana mbeni wamabe. Prophète ni akiri tënë na lo: ‘wala lo yeke Musulman?’ Na pekoni, mbi duti kpô teti kete ngoi, na mbi gbu ngangu ti duti na kite mingi na ndo ti ye so Lo ye ti tene, sallallaahu ‘alaihi wasallam, tongaso mbi kiri mbi tene tënë ti mbi: ‘O Watokua ti Allah, ka ti so na so? Biani mbi bâ lo tongana mbeni wamabe. Prophète ni akiri tënë na lo: ‘wala lo yeke Musulman?’ Na pekoni, a kiri a pusu mbi ti hinga biani ye so lo ye ti tene juska mbi kiri mbi hunda tënë ti mbi. Na pekoni, Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam atene: ‘O Sa’d, biani mbi yeke mû nga na zo so. Me mbi ye ti mû ye na ambeni zo ahon ti mû ye na lo, ndali ti so mbi sara mbeto so Allah ayeke bi lo na enfer’. [Yunus], [Salih], [Ma’mar] na [molenge ti ita ti Az Zuhri], afa peko ti ye so alondo na [Az Zuhri].
Imam Bukhari : 27
حَدَّثَنَا قُتَيْبَةُ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍوأَنَّ رَجُلًا سَأَلَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّ الْإِسْلَامِ خَيْرٌ قَالَ تُطْعِمُ الطَّعَامَ وَتَقْرَأُ السَّلَامَ عَلَى مَنْ عَرَفْتَ وَمَنْ لَمْ تَعْرِفْ
A tene na e [Qutaibah] so, a tene na e [Al Laits] ti [Yazid bin Abu Habib] ti [Abu Al Khair] ti [Abdullah bin ‘Amru] so mbeni zo ahunda Rasulullah sallallahu ‘alaihi wasallam; ‘Islam wa la ayeke nzoni mingi?’ Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam akiri tënë: ‘Mo mû kobe na mo bara azo so mo hinga ala nga na azo so mo hinga ala pëpe’.
Imam Bukhari : 28
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْلَمَةَ عَنْ مَالِكٍ عَنْ زَيْدِ بْنِ أَسْلَمَ عَنْ عَطَاءِ بْنِ يَسَارٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أُرِيتُ النَّارَ فَإِذَا أَكْثَرُ أَهْلِهَا النِّسَاءُ يَكْفُرْنَ قِيلَ أَيَكْفُرْنَ بِاللَّهِ قَالَ يَكْفُرْنَ الْعَشِيرَ وَيَكْفُرْنَ الْإِحْسَانَ لَوْ أَحْسَنْتَ إِلَى إِحْدَاهُنَّ الدَّهْرَ ثُمَّ رَأَتْ مِنْكَ شَيْئًا قَالَتْ مَا رَأَيْتُ مِنْكَ خَيْرًا قَطُّ
A tene na e [Abdullah bin Maslamah] so alondo na [Malik] so alondo na [Zaid bin Aslam] so alondo na [‘Atho’ bin Yasar] so alondo na [Ibn ‘Abbas] so, Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam atene: ‘A fa na mbi enfer, a bâ so mingi ti azo so ayeke na yâ ni ayeke awali. Ngbanga ti so fani mingi ala yeke ke ni’. A hunda lo: ‘Ala ke Allah?’. Lo tene: ‘Ala ke amatabisi ti koli ti ala, ala ke ndara. Tongana mo sara nzoni na mbeni oko ti ala lakue, na pekoni lo bâ gi mbeni sioni ye oko na yâ ti mo, lo yeke tene: ‘Mbi bâ lâ oko pëpe mbeni kete nzoni ye na yâ ti mo’.
Imam Bukhari : 29
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ وَاصِلٍ الْأَحْدَبِ عَنْ الْمَعْرُورِ بْنِ سُوَيْدٍ قَالَ لَقِيتُ أَبَا ذَرٍّبِالرَّبَذَةِ وَعَلَيْهِ حُلَّةٌ وَعَلَى غُلَامِهِ حُلَّةٌ فَسَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ إِنِّي سَابَبْتُ رَجُلًا فَعَيَّرْتُهُ بِأُمِّهِ فَقَالَ لِي النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا أَبَا ذَرٍّ أَعَيَّرْتَهُ بِأُمِّهِ إِنَّكَ امْرُؤٌ فِيكَ جَاهِلِيَّةٌ إِخْوَانُكُمْ خَوَلُكُمْ جَعَلَهُمْ اللَّهُ تَحْتَ أَيْدِيكُمْ فَمَنْ كَانَ أَخُوهُ تَحْتَ يَدِهِ فَلْيُطْعِمْهُ مِمَّا يَأْكُلُ وَلْيُلْبِسْهُ مِمَّا يَلْبَسُ وَلَا تُكَلِّفُوهُمْ مَا يَغْلِبُهُمْ فَإِنْ كَلَّفْتُمُوهُمْ فَأَعِينُوهُمْ
A tene na e [Sulaiman bin Harb] so, a tene na e [Syu’bah] so alondo na [Washil Al Ahdab] so alondo na [Al Ma’rur bin Suwaid] so atene: “Mbi tingbi na [Abu Dzar] na Rabdzah so na ngoi ni kâ ayü bongo use, na tongaso a yeke na lege ti zonga ti lo na ndo ti so lo, tongana ti zonga mama ti lo, tongaso Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam asuku na mbi, lo tene: ‘O Abu Dharr, mo zonga mama ti lo? Ti tâ tënë ni, e ngbâ ti wara -nature- ti jahiliyyah. Aita ti mo ayeke azo ti mo, Allah azia ala na gbe ti maboko ti mo. Tongaso, zo so ayeke na ita ti lo na gbe ti maboko ti lo - zo so ayeke na gbe ti lo - na pekoni tongana lo te, mû na lo kobe tongana ti so lo yeke te, tongana lo yü bongo, mû na lo ye so lo yü, mo yô kungba na ndo ti ala pëpe na mbeni ye so ahon ndo ti ngangu ti ala. Tongana mo yô kungba na ndo ti ala, mû maboko na ala’.
Imam Bukhari : 30
حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ الْمُبَارَكِ حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ حَدَّثَنَا أَيُّوبُ وَيُونُسُ عَنْ الْحَسَنِ عَنْ الْأَحْنَفِ بْنِ قَيْسٍ قَالَذَهَبْتُ لِأَنْصُرَ هَذَا الرَّجُلَ فَلَقِيَنِي أَبُو بَكْرَةَ فَقَالَ أَيْنَ تُرِيدُ قُلْتُ أَنْصُرُ هَذَا الرَّجُلَ قَالَ ارْجِعْ فَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِذَا الْتَقَى الْمُسْلِمَانِ بِسَيْفَيْهِمَا فَالْقَاتِلُ وَالْمَقْتُولُ فِي النَّارِ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا الْقَاتِلُ فَمَا بَالُ الْمَقْتُولِ قَالَ إِنَّهُ كَانَ حَرِيصًا عَلَى قَتْلِ صَاحِبِهِ
A tene na e [Abdurrahman bin Al Mubarak] A tene na e [Hammad bin Zaid] A tene na e [Ayyub] na [Yunus] ti [Al Hasan] ti [Al Ahnaf bin Qais] ti tene; Mbi ga ti mû maboko na mbeni zo na pekoni mbi tingbi na [Abu Bakrah], tongaso lo hunda mbi: ‘Mo yeke gue na ndo wa?’ Mo kiri tënë na lo: ‘Mbi ye ti mû maboko na mbeni zo’ lo tene: ‘Kiri, ngbanga ti so mbi mä Watokua ti Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam atene: ‘Tongana aMusulman use atingbi tele - ti tiri bira - na popo ti ala afa épée ti ala, ka zo so a fâ lo na a fâ lo ayeke gue na enfer’. Mo hunda: ‘O Watokua ti Allah, ye so ayeke teti azo so afâ zo, me ka ti azo so a fâ ala?’ Tongaso, Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam akiri tënë: ‘Lo nga kozoni aye biani ti fâ kamarade ti lo’.
Imam Bukhari : 31
حَدَّثَنَا أَبُو الْوَلِيدِ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ ح قَالَ و حَدَّثَنِي بِشْرُ بْنُ خَالِدٍ أَبُو مُحَمَّدٍ الْعَسْكَرِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ عَنْ شُعْبَةَ عَنْ سُلَيْمَانَ عَنْ إِبْرَاهِيمَ عَنْ عَلْقَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ قَالَلَمَّا نَزَلَتْ{ الَّذِينَ آمَنُوا وَلَمْ يَلْبِسُوا إِيمَانَهُمْ بِظُلْمٍ }قَالَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيُّنَا لَمْ يَظْلِمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ{ إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ }
A fa na e [Abu Al Walid] so, a fa na e [Syu’bah] na a fa nga mbeni hadith so ayeke legeoko na so. mabe ti ala na ndo ti ye ti kirikiri’ akamarade ti Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam ahunda: ‘Zo wa na popo ti e asara ye ti kirikiri pëpe? Tongaso, Allah ‘azza wajalla afa -tënë ti Lo-: ‘Biani, shirk ayeke mbeni kota ye ti kirikiri’. -QS. Luqman: ngu 13-
Imam Bukhari : 32
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ أَبُو الرَّبِيعِ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا نَافِعُ بْنُ مَالِكِ بْنِ أَبِي عَامِرٍ أَبُو سُهَيْلٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ آيَةُ الْمُنَافِقِ ثَلَاثٌ إِذَا حَدَّثَ كَذَبَ وَإِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ وَإِذَا اؤْتُمِنَ خَانَ
A tene na e [Sulaiman Abu ar Rabi’] so, a tene na e [Isma’il bin Ja’far] so, a tene na e [Nafi’ bin Malik bin Abu ‘Amir Abu Suhail] so alondo na [babâ ti lo] so alondo na [Abu Hurairah] so alondo na Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam, lo tene: ‘Azo ti handa ayeke ota; tongana lo tene mvene, tongana lo mû zendo lo yeke doro ni nga tongana a mû na lo mbeni mandako lo yeke kä ni’.
Imam Bukhari : 33
حَدَّثَنَا قَبِيصَةُ بْنُ عُقْبَةَ قَالَ حَدَّثَنَا سُفْيَانُ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ مُرَّةَ عَنْ مَسْرُوقٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍوأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أَرْبَعٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ كَانَ مُنَافِقًا خَالِصًا وَمَنْ كَانَتْ فِيهِ خَصْلَةٌ مِنْهُنَّ كَانَتْ فِيهِ خَصْلَةٌ مِنْ النِّفَاقِ حَتَّى يَدَعَهَا إِذَا اؤْتُمِنَ خَانَ وَإِذَا حَدَّثَ كَذَبَ وَإِذَا عَاهَدَ غَدَرَ وَإِذَا خَاصَمَ فَجَرَتَابَعَهُ شُعْبَةُ عَنْ الْأَعْمَشِ
A tene na e [Qabishah bin ‘Uqbah] so, a tene na e [Sufyan] so alondo na [Al A’masy] so alondo na [Abdullah bin Murrah] so alondo na [Masruq] so alondo na [Abdullah bin ‘Amru] so Prophète muna sallallaahu ‘alaihi wasallam atene: ‘Tongana a yeke na mbeni zo so ayeke na yâ ti fofiq ge. zo so ayeke na yâ lo mveni mbeni salango ye oko ti aye osio so na pekoni na yâ lo mbeni salango ye nifaq ayeke dä juska lo zia lo. So ti tene, tongana a mû na lo mbeni mandako lo yeke kä ni, tongana lo tene mvene, tongana lo mû zendo lo yeke doro ni nga tongana lo tiri bira lo yeke handa’. Hadith so ayeke nga [Syu’bah] so alondo na [Al A’masy].
Imam Bukhari : 34
حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الزِّنَادِ عَنْ الْأَعْرَجِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ يَقُمْ لَيْلَةَ الْقَدْرِ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ
A tene na e [Abu Al Yaman] atene, a tene na e [Syu’aib] atene, a tene na e [Abu Al Zanad] so alondo na [Al A’raj] so alondo na [Abu Hurairah] so atene: ‘Zo so abata lailatul qadr ndali ti mabe ti lo, lo yeke na beku ti wara kiringo tënë.
Imam Bukhari : 35
حَدَّثَنَا حَرَمِيُّ بْنُ حَفْصٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الْوَاحِدِ قَالَ حَدَّثَنَا عُمَارَةُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو زُرْعَةَ بْنُ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ انْتَدَبَ اللَّهُ لِمَنْ خَرَجَ فِي سَبِيلِهِ لَا يُخْرِجُهُ إِلَّا إِيمَانٌ بِي وَتَصْدِيقٌ بِرُسُلِي أَنْ أُرْجِعَهُ بِمَا نَالَ مِنْ أَجْرٍ أَوْ غَنِيمَةٍ أَوْ أُدْخِلَهُ الْجَنَّةَ وَلَوْلَا أَنْ أَشُقَّ عَلَى أُمَّتِي مَا قَعَدْتُ خَلْفَ سَرِيَّةٍ وَلَوَدِدْتُ أَنِّي أُقْتَلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ثُمَّ أُحْيَا ثُمَّ أُقْتَلُ ثُمَّ أُحْيَا ثُمَّ أُقْتَلُ
Ti tene na e [Harami bin Hafsh] atene, ti tene na e [Abdul Wahid] ti tene, ti tene na e [Umarah] ti tene, ti tene na e [Abu Zur’ah bin ‘Amru bin Jarir] ti tene: Mbi mä [Abu Hurairah] na yanga ti Prophète so atene: zo oko apusu lo ti sigigi pëpe gi ngbanga ti mabe na Mbi na lo sala si azo so atokua ti Mbi aga mbilimbili ti kiri na ni na lege ti warango mbeni futa wala ghonimah wala ti yeda na ni na yayu. Tongana a yeke pëpe mbeni kungba na ndo ti azo ti mbi, biani mbi yeke duti kpô pëpe na peko ti sariyyah - a-force spéciale - na biani mbi yeke ye ni mingi tongana a fâ mbi na lege ti Allah na pekoni a kiri na mbi na fini, na pekoni a kiri a fâ mbi, na pekoni a kiri na mbi na fini, na pekoni a kiri a fâ mbi’.
Imam Bukhari : 36
حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ قَالَ حَدَّثَنِي مَالِكٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَنْ قَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ
A tene na e [Isma’il] so, a tene na mbi [Malik] so alondo na [Ibn Shihab] so alondo na [Humaid bin Abdurrahman] so alondo na [Abu Hurairah] so Watokua ti Nzapa atene: ‘Zo so abata Ramadan ndali ti mabe ti lo na lo yeke ku ti wara siokpari.
Imam Bukhari : 37
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَامٍ قَالَ أَخْبَرَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ عَنْ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ صَامَ رَمَضَانَ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ
Ti tene na e [Mohammed bin Salam] atene, ti tene na [Mohammed bin Fudlail] ti tene, ti tene na [Yahya bin Sa’id] ti [Abu Salamah] ti [Abu Hurairah] ti tene; Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam atene: ‘Zo so amû jeûne ndali ti mabe nga na beku ti warango futa, a yeke pardone asiokpari ti lo ti ândö.’
Imam Bukhari : 38
حَدَّثَنَا عَبْدُ السَّلَامِ بْنُ مُطَهَّرٍ قَالَ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ مَعْنِ بْنِ مُحَمَّدٍ الْغِفَارِيِّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ أَبِي سَعِيدٍ الْمَقْبُرِيِّ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَعَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ إِنَّ الدِّينَ يُسْرٌ وَلَنْ يُشَادَّ الدِّينَ أَحَدٌ إِلَّا غَلَبَهُ فَسَدِّدُوا وَقَارِبُوا وَأَبْشِرُوا وَاسْتَعِينُوا بِالْغَدْوَةِ وَالرَّوْحَةِ وَشَيْءٍ مِنْ الدُّلْجَةِ
A tene na e [Abdus Salam bin Muthahhar] so, a tene na e [Omar bin Ali] so alondo na [Ma’an bin Muhammad Al Ghifari] so alondo na [Sa’id bin Abu Sa’id Al Maqburi] so alondo na [Abu Hurairah] so Prophète sallallaahu ‘alaihion e-allahum ayeke oko pëpe, lo tene: ngangu gi tongana a hon ndo ti lo -a yeke ga ngangu mingi-. Tongaso, sala ye droit, ga ndulu - na mbage ti koli - na mû nzoni tënë na hunda mungo maboko na Al Ghadwah - so alondo na ndapelele - na ar-ruhah - so alondo na peko ti sambela ti midi - na mbeni ye so alondo na ad-duljah - so alondo na bï - '.
Imam Bukhari : 39
حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ عَنْ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ أَوَّلَ مَا قَدِمَ الْمَدِينَةَ نَزَلَ عَلَى أَجْدَادِهِ أَوْ قَالَ أَخْوَالِهِ مِنْ الْأَنْصَارِ وَأَنَّهُ صَلَّى قِبَلَ بَيْتِ الْمَقْدِسِ سِتَّةَ عَشَرَ شَهْرًا أَوْ سَبْعَةَ عَشَرَ شَهْرًا وَكَانَ يُعْجِبُهُ أَنْ تَكُونَ قِبْلَتُهُ قِبَلَ الْبَيْتِ وَأَنَّهُ صَلَّى أَوَّلَ صَلَاةٍ صَلَّاهَا صَلَاةَ الْعَصْرِ وَصَلَّى مَعَهُ قَوْمٌ فَخَرَجَ رَجُلٌ مِمَّنْ صَلَّى مَعَهُ فَمَرَّ عَلَى أَهْلِ مَسْجِدٍ وَهُمْ رَاكِعُونَ فَقَالَ أَشْهَدُ بِاللَّهِ لَقَدْ صَلَّيْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قِبَلَ مَكَّةَ فَدَارُوا كَمَا هُمْ قِبَلَ الْبَيْتِ وَكَانَتْ الْيَهُودُ قَدْ أَعْجَبَهُمْ إِذْ كَانَ يُصَلِّي قِبَلَ بَيْتِ الْمَقْدِسِ وَأَهْلُ الْكِتَابِ فَلَمَّا وَلَّى وَجْهَهُ قِبَلَ الْبَيْتِ أَنْكَرُوا ذَلِكَقَالَ زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ عَنْ الْبَرَاءِ فِي حَدِيثِهِ هَذَا أَنَّهُ مَاتَ عَلَى الْقِبْلَةِ قَبْلَ أَنْ تُحَوَّلَ رِجَالٌ وَقُتِلُوا فَلَمْ نَدْرِ مَا نَقُولُ فِيهِمْ فَأَنْزَلَ اللَّهُ تَعَالَى{ وَمَا كَانَ اللَّهُ لِيُضِيعَ إِيمَانَكُمْ }
A tene na e [‘Amru bin Khalid] so, a tene na e [Zuhair] so, a tene na e [Abu Ishaq] so alondo na [Al Barro` bin ‘Azib] so Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam na ngoi so lo si kozoni na Médine, lo luti na ndo ti babâ ti lo ti koli na ngoi so lo londo na An-A ti lo -’. sallallaahu 'alaihi wasallam a sambela na gbele Baitul Maqdis teti nze baleoko na omene wala nze baleoko na mbasambala, na lo yeke na ngia mingi tongana lo sambela na gbele Baitullah - Kaaba -. Sambela so Lo sallallaahu ‘alaihi wasallam asala teti kozoni - na mbage ti Kaaba – ayeke sambela ti ‘Asr na azo nga asambela legeoko na Lo. Mbeni lâ, mbeni kamarade ti lo so ayeke sambela na Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam ahon na tele ti azo na yâ ti mbeni mosquée nde na ngoi so ala yeke kuku’, tongaso lo tene: ‘Mbi sala tënë ti témoin na Allah so mbi yeke sambela na Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam na mbage ti Mecque, na pekoni azo so ayeke kuku na sese atourné ti bâ ndo na mbage ti aJew na azo ti Boistullah na azo ti Boisullah na azo ti Boisul a Prophète ni ayeke sambela na lê ti lo. Baitul Maqdis. Tongana ala ba Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam atourné lê ti lo na mbage ti Temple, ala ke tënë so. Zuhair atene. Abu Ishaq ti Al Barro` atene na e, na yâ ti hadith so lo fa nda ti -ndia- ti mbeni zo so akui na ngoi so lege ti Qibla ni ague nde pëpe nga na azo mingi so a fâ ala na ngoi ni so?, e hinga pëpe ye so e lingbi ti sara na ndo ti ala juska na nda ni Allah Ta’ala afa tënë ti Lo: ‘Na wa faith ti mo Allah ayeke sara ni pëpe’. -QS. Al Baqoroh: 143-
Imam Bukhari : 40
حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ بْنُ مَنْصُورٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ أَخْبَرَنَا مَعْمَرٌ عَنْ هَمَّامِ بْنِ مُنَبِّهٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ قَالَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا أَحْسَنَ أَحَدُكُمْ إِسْلَامَهُ فَكُلُّ حَسَنَةٍ يَعْمَلُهَا تُكْتَبُ لَهُ بِعَشْرِ أَمْثَالِهَا إِلَى سَبْعِ مِائَةِ ضِعْفٍ وَكُلُّ سَيِّئَةٍ يَعْمَلُهَا تُكْتَبُ لَهُ بِمِثْلِهَا
A tene na e [Ishaq bin Manshur] so, a tene na e [Abdurrazzaq] atene, a fa na e [Ma’mar] so alondo na [Hamam bin Munabbih] so alondo na [Abu Hurairah] so atene, Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam atene: ‘Tongana mbeni oko ti ala asara si lo sara nzoni na lo. -nzoni-s juska na a-niveau ngbangbo mbasambala, na teti sioni ye oko oko so lo sala gi mbeni sioni ye oko so akpa ni ayeke sû ande na mbeti’.