Imam Bukhari : 321
حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُدْرِكٍ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ قَالَ أَخْبَرَنَا أَبُو عَوَانَةَ اسْمُهُ الْوَضَّاحُ مِنْ كِتَابِهِ قَالَ أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ الشَّيْبَانِيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَدَّادٍ قَالَ سَمِعْتُخَالَتِي مَيْمُونَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهَا كَانَتْ تَكُونُ حَائِضًا لَا تُصَلِّي وَهِيَ مُفْتَرِشَةٌ بِحِذَاءِ مَسْجِدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يُصَلِّي عَلَى خُمْرَتِهِ إِذَا سَجَدَ أَصَابَنِي بَعْضُ ثَوْبِهِ
Atile, atile, atile, ishina lyakwe ilya cine cine ni Al Wadldlah nga fintu caba mwi buuku lyakwe, atile; atile, naumfwile nkashi yandi umukashi wa kwa Kasesema, ukuti ali ku mweshi kabili talecita amapepo. Kabili alaala pa ntanshi ya cifulo ca kufukamapo ica kwa Rasulullah uo pali ilya nshita alepepa pa cipuna cakwe icinono, nga ca kuti afukama lyene iciputulwa ca nsalu cali no kunuma.’
Imam Bukhari : 322
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْخَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي بَعْضِ أَسْفَارِهِ حَتَّى إِذَا كُنَّا بِالْبَيْدَاءِ أَوْ بِذَاتِ الْجَيْشِ انْقَطَعَ عِقْدٌ لِي فَأَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْتِمَاسِهِ وَأَقَامَ النَّاسُ مَعَهُ وَلَيْسُوا عَلَى مَاءٍ فَأَتَى النَّاسُ إِلَى أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ فَقَالُوا أَلَا تَرَى مَا صَنَعَتْ عَائِشَةُ أَقَامَتْ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالنَّاسِ وَلَيْسُوا عَلَى مَاءٍ وَلَيْسَ مَعَهُمْ مَاءٌ فَجَاءَ أَبُو بَكْرٍ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاضِعٌ رَأْسَهُ عَلَى فَخِذِي قَدْ نَامَ فَقَالَ حَبَسْتِ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالنَّاسَ وَلَيْسُوا عَلَى مَاءٍ وَلَيْسَ مَعَهُمْ مَاءٌ فَقَالَتْ عَائِشَةُ فَعَاتَبَنِي أَبُو بَكْرٍ وَقَالَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَقُولَ وَجَعَلَ يَطْعُنُنِي بِيَدِهِ فِي خَاصِرَتِي فَلَا يَمْنَعُنِي مِنْ التَّحَرُّكِ إِلَّا مَكَانُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى فَخِذِي فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ أَصْبَحَ عَلَى غَيْرِ مَاءٍ فَأَنْزَلَ اللَّهُ آيَةَ التَّيَمُّمِ فَتَيَمَّمُوا فَقَالَ أُسَيْدُ بْنُ الْحُضَيْرِ مَا هِيَ بِأَوَّلِ بَرَكَتِكُمْ يَا آلَ أَبِي بَكْرٍ قَالَتْ فَبَعَثْنَا الْبَعِيرَ الَّذِي كُنْتُ عَلَيْهِ فَأَصَبْنَا الْعِقْدَ تَحْتَهُ
Atwebele [‘Abdullah bin Yusuf] atile, atwebele [Malik] ukufuma kuli [‘Abdullah bin Al Qasim] ukufuma kuli [wishi] ukufuma kuli [‘Aisha] umukashi wa kwa Kasesema, atile, ‘Twafumine no Mutumwa wa kwa Lesa. E co ilyo twafikile ku Baida’, nelyo uko abashilika balepuupa, naonawile umukoshi wandi. Eico Kasesema na banankwe balifwaile ilyo tabali mupepi na menshi. Abantu lyene baishile kuli Abu Bakr Ash Shidiq no kutila, ‘Bushe tamwamwene ifyo ‘Aisyah acitile? Acitile ukuti Rasulullah na bantu bacingililwe - ukufuma ku kutwalilila ulwendo lwabo - nangu ca kuti tabaali mupepi na menshi kabili na bo bene tabakwete amenshi! ’ Lyena Abu Bakr aishile ilyo pali ilya nshita umukalamba wa ciko abikile umutwe wakwe pa cifuba candi. Abu Bakar lyene ankalipile no kusosa nga fintu Lesa alefwaya -Abu Bakar- ukulanda. Acipoosa mu fumo lyandi, kabili tapali icancingilile ukufuma ku kusendama - pa mulandu wa bulanda - ukufumyako fye ukubapo kwa Mutumwa wa kwa Allah pa cifuba candi'. Lyene Rasulullah alibuukile akasuba ukwabula amenshi. Allah Ta’ala lyene asokolwele icikomo ca kusefya, eico abantu bacitile ukusefya. Lyene atile: “Aisyah te cintu cimbi lelo ni ntendekelo ya mapaalo ya lupwa lobe, we Abu Bakr!” 'Aisyah atile, 'Elyo ingamila iyo naendelepo yaiminine kabili twasangile umukoshi wandi mwi samba lya iko'.
Imam Bukhari : 323
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سِنَانٍ هُوَ الْعَوَقِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ قَالَ ح و حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ النَّضْرِ قَالَ أَخْبَرَنَا هُشَيْمٌ قَالَ أَخْبَرَنَا سَيَّارٌ قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ هُوَ ابْنُ صُهَيْبٍ الْفَقِيرُ قَالَ أَخْبَرَنَا جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُعْطِيتُ خَمْسًا لَمْ يُعْطَهُنَّ أَحَدٌ قَبْلِي نُصِرْتُ بِالرُّعْبِ مَسِيرَةَ شَهْرٍ وَجُعِلَتْ لِي الْأَرْضُ مَسْجِدًا وَطَهُورًا فَأَيُّمَا رَجُلٍ مِنْ أُمَّتِي أَدْرَكَتْهُ الصَّلَاةُ فَلْيُصَلِّ وَأُحِلَّتْ لِي الْمَغَانِمُ وَلَمْ تَحِلَّ لِأَحَدٍ قَبْلِي وَأُعْطِيتُ الشَّفَاعَةَ وَكَانَ النَّبِيُّ يُبْعَثُ إِلَى قَوْمِهِ خَاصَّةً وَبُعِثْتُ إِلَى النَّاسِ عَامَّةً
Atwebele [Muhamadi bin Sinan] - e kutila Al 'Awaqi - atwebele [Husyaim] atile. -mu nshila imbi yalumbulwa- Alinjebele [Sa'id bin An Nadlr] atile, atushimikile [Husyaim] atile, atushimikile [Sayyar] atile, atushimikile [Yazid] -ekutiila Ibn Shuhaib Al Faqir- atile, atushimikile [Jabir bin 'Abdullah'al atile: ukupeelwa ifintu fisano ifyo abantu bashapeelwe pa ntanshi yandi; Nalyafwile ukulwisha abalwani bandi pa kubatiina pa lwendo lwa mweshi umo, kabili nacitile icalo kuli ine ukuba icifulo ca kufukama no busaka. Eico konse uko umo uwa bantu bandi asanga inshita iya kupepa, lekeni apepele, casuminishiwa kuli ine ifya kupoka ifya nkondo ifyo tafyasuminishiwe kuli abo abali pa ntanshi yandi, napeelwa -insambu sha kupapaata, kabili Bakasesema pa ntanshi yandi batumilwe mu kulungatika ku bantu babo ilyo ine natumilwe ku bantunse bonse'.
Imam Bukhari : 324
حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ بْنُ يَحْيَى قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّهَا اسْتَعَارَتْ مِنْ أَسْمَاءَ قِلَادَةً فَهَلَكَتْ فَبَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلًا فَوَجَدَهَا فَأَدْرَكَتْهُمْ الصَّلَاةُ وَلَيْسَ مَعَهُمْ مَاءٌ فَصَلَّوْا فَشَكَوْا ذَلِكَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ آيَةَ التَّيَمُّمِ فَقَالَ أُسَيْدُ بْنُ حُضَيْرٍ لِعَائِشَةَ جَزَاكِ اللَّهُ خَيْرًا فَوَاللَّهِ مَا نَزَلَ بِكِ أَمْرٌ تَكْرَهِينَهُ إِلَّا جَعَلَ اللَّهُ ذَلِكِ لَكِ وَلِلْمُسْلِمِينَ فِيهِ خَيْرًا
Atwebele [Zakaria bin Yahya] atile, atwebele [‘Abdullah bin Numair] atile, atwebele [Hisyam bin ‘Urwah] ukufuma kuli [wishi] ukufuma kuli [‘Aisyah] ukuti akongolele umukoshi kuli Asma’ kabili lyene alilufishe. E ico, Lesa atumine umuntu ku kucifwaya ukufikila ilyo umukoshi wasangilwe. Lyene inshita ya kupepa yafikile kabili tabakwete amenshi, lelo bacili baleyatwala. Pa numa ya ico, balilandile pa lwa cacitike kuli Kasesema, ukufika ilyo icikomo ca tayammum caishile. Lyene atile kuli Aisyah ati, ‘Lesa akupeele icilambu ku busuma bonse. Mucine cine, kuli Lesa, tapali icakucitikila ico tautemenwe kano fye nga Lesa acilenga ukuba icintu icisuma kuli iwe na ku baMuslim.'
Imam Bukhari : 325
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ رَبِيعَةَ عَنْ الْأَعْرَجِ قَالَ سَمِعْتُ عُمَيْرًا مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَأَقْبَلْتُ أَنَا وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَسَارٍ مَوْلَى مَيْمُونَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى دَخَلْنَا عَلَى أَبِي جُهَيْمِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ الصِّمَّةِ الْأَنْصَارِيِّ فَقَالَ أَبُو الْجُهَيْمِ الْأَنْصَارِيُّ أَقْبَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ نَحْوِ بِئْرِ جَمَلٍ فَلَقِيَهُ رَجُلٌ فَسَلَّمَ عَلَيْهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَقْبَلَ عَلَى الْجِدَارِ فَمَسَحَ بِوَجْهِهِ وَيَدَيْهِ ثُمَّ رَدَّ عَلَيْهِ السَّلَامَ
Ici citabo ca kutila, “Naumfwile [Umair] umubomfi wa kale uwa kwa Ibn Abbas, atile, ‘Ine na Abdullah bin Yasar, umubomfi wa kale uwa kwa Maifella, ’ 10:10, 11. 10 Nali no kuya, ukufika ilyo twafikile kuli [Abu Juhaim Ibnul Harits bin Ash Shimmah Al Ansari], atile, ‘Kasesema alibwelele ukufuma ku Bi`ar Jamal -ishina lya cifulo-, lyene umuntu umo alimusangile no kumuposha, lelo tamwaswike. Lyene aloleshe ku lubansa, lyene alipumine ku cinso cakwe ne minwe yakwe. lyena fye bwesheni ukuposha kuli uyo muntu’.
Imam Bukhari : 326
حَدَّثَنَا آدَمُ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا الْحَكَمُ عَنْ ذَرٍّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى عَنْ أَبِيهِقَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فَقَالَ إِنِّي أَجْنَبْتُ فَلَمْ أُصِبْ الْمَاءَ فَقَالَ عَمَّارُ بْنُ يَاسِرٍ لِعُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ أَمَا تَذْكُرُ أَنَّا كُنَّا فِي سَفَرٍ أَنَا وَأَنْتَ فَأَمَّا أَنْتَ فَلَمْ تُصَلِّ وَأَمَّا أَنَا فَتَمَعَّكْتُ فَصَلَّيْتُ فَذَكَرْتُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ هَكَذَا فَضَرَبَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِكَفَّيْهِ الْأَرْضَ وَنَفَخَ فِيهِمَا ثُمَّ مَسَحَ بِهِمَا وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِ
Pa numa ya kutweba [Adamu] atile; atile, ‘Umuntu umo aishile kuli Umar Ibnul Khaththab no kutila, ‘Nalikwete junub lelo nshapokelele amenshi?’ E ico [Amar wa kwa Yasir] atile kuli Umar wa kwa Al Khathab ati, ‘Bushe tauibukisha ilyo twali mu lwendo? Pali ilya nshita tamwapepele ilyo nalepilibuka pa nshi no kupepa? Lyena nafikile ici kuli Kasesema, kabili Kasesema atile: ‘Mu cine cine, calinga kuli imwe ukucita ici’. Lyene apunkile iminwe yakwe pa nshi no kuifuuta, e lyo aleipuuta pa cinso cakwe na pa minwe.’
Imam Bukhari : 327
حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ أَخْبَرَنِي الْحَكَمُ عَنْ ذَرٍّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى عَنْ أَبِيهِ قَالَ عَمَّارٌبِهَذَا وَضَرَبَ شُعْبَةُ بِيَدَيْهِ الْأَرْضَ ثُمَّ أَدْنَاهُمَا مِنْ فِيهِ ثُمَّ مَسَحَ بِهِمَا وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِوَقَالَ النَّضْرُ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ الْحَكَمِ قَالَ سَمِعْتُ ذَرًّا يَقُولُ عَنْ ابْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى قَالَ الْحَكَمُ وَقَدْ سَمِعْتُهُ مِنْ ابْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قَالَ عَمَّارٌ
Pa numa ya kutweba [Hajaj] atile; atushimikile [Syu’bah] atushimikile [Al Hakam] ukufuma kuli [Dzarri] ukufuma kuli [Sa’id bin ‘Abdurrahman bin Abza] ukufuma kuli [wishi], na kabili atile [’Ammar] pali ili lyashi; E ico Syu’bah apunkile icisalu ca kuboko kwakwe pa nshi, acipalamike ku kanwa kakwe, lyene acifimba pa cinso cakwe na pa fipimo fya minwe yakwe. Kabili pa numa ya kuti [Umuntu wa Nadlar] atushimikile [Syu’ba] ukufuma kuli [Al Hakam] atile; Naumfwile [Dzarr] atila; ukufuma kuli [Ibn Abdurrahmani bin Abzaa], atile [Al Hakam]; kabili naumfwa ukufuma kuli [Ibnu Abdurrahmani] ukufuma kuli [wishi] alelanda ukuti; [Amar] atile;.
Imam Bukhari : 328
حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ ذَرٍّ عَنْ ابْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ شَهِدَ عُمَرَ وَقَالَ لَهُ عَمَّارٌكُنَّا فِي سَرِيَّةٍ فَأَجْنَبْنَا وَقَالَ تَفَلَ فِيهِمَا
Bushe atwebele [Syu’ba] ukufuma kuli [Al Hakam] ukufuma kuli [Dzar] ukufuma kuli [wishi] ukuti inshita imo amwene Umar ilyo [Ammar] amwipwishe ukuti, ‘Twali mu nshila, lyene twali junub?’ ayaswike ukuti, ‘Ufwile ukucita ubucende’.
Imam Bukhari : 329
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ ذَرٍّ عَنْ ابْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى قَالَ قَالَ عَمَّارٌلِعُمَرَ تَمَعَّكْتُ فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَكْفِيكَ الْوَجْهَ وَالْكَفَّيْنِحَدَّثَنَا مُسْلِمٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ ذَرٍّ عَنْ ابْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى قَالَ شَهِدْتُ عُمَرَ فَقَالَ لَهُ عَمَّارٌ وَسَاقَ الْحَدِيثَ
Atwebele [Muhamadi bin Kathir] atwebele [Syu’ba] ukufuma kuli [Al Hakam] ukufuma kuli [Dzar] ukufuma kuli [Ibn ’Abdurahman bin Abza] ukufuma kuli [‘Abdurrahman bin Abza] atile; [Ammar] atile kuli Umar, 'Nalipilibwile -pa musenga- no kukumanya Kasesema saw. Eico atile: ‘Calilinga kuli iwe -ukupukuta ifumbi- pa cinso cobe na pa fipimo fya minwe yobe’. Atile, ‘Namwene Umar ilyo [Ammar] amwipwishe.e lyo alandile pali hadith’.
Imam Bukhari : 330
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ قَالَ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ ذَرٍّ عَنْ ابْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى عَنْ أَبِيهِ قَالَ قَالَ عَمَّارٌفَضَرَبَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِهِ الْأَرْضَ فَمَسَحَ وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِ
Calondolwelwe kuli ifwe [Muhamadi bin Bashyar] ukuti atile; calilondolwelwe kuli ifwe [Ghundar] ukuti calilondolwelwe kuli ifwe [Shu’ba] ukufuma kuli [Al Hakam] ukufuma kuli [Dharr] ukufuma kuli [Ibn ‘Abdurrahman bin Abza] ukufuma kuli [wishi] ukuti atile, ‘ [Ammar] atile, ‘Kasesema alipooseleko impanga ne minwe yakwe kabili lyene alipooseleko icinso cakwe ne minwe yonse ibili.’
Imam Bukhari : 331
حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَوْفٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ عَنْ عِمْرَانَ قَالَكُنَّا فِي سَفَرٍ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَإِنَّا أَسْرَيْنَا حَتَّى كُنَّا فِي آخِرِ اللَّيْلِ وَقَعْنَا وَقْعَةً وَلَا وَقْعَةَ أَحْلَى عِنْدَ الْمُسَافِرِ مِنْهَا فَمَا أَيْقَظَنَا إِلَّا حَرُّ الشَّمْسِ وَكَانَ أَوَّلَ مَنْ اسْتَيْقَظَ فُلَانٌ ثُمَّ فُلَانٌ ثُمَّ فُلَانٌ يُسَمِّيهِمْ أَبُو رَجَاءٍ فَنَسِيَ عَوْفٌ ثُمَّ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ الرَّابِعُ وَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا نَامَ لَمْ يُوقَظْ حَتَّى يَكُونَ هُوَ يَسْتَيْقِظُ لِأَنَّا لَا نَدْرِي مَا يَحْدُثُ لَهُ فِي نَوْمِهِ فَلَمَّا اسْتَيْقَظَ عُمَرُ وَرَأَى مَا أَصَابَ النَّاسَ وَكَانَ رَجُلًا جَلِيدًا فَكَبَّرَ وَرَفَعَ صَوْتَهُ بِالتَّكْبِيرِ فَمَا زَالَ يُكَبِّرُ وَيَرْفَعُ صَوْتَهُ بِالتَّكْبِيرِ حَتَّى اسْتَيْقَظَ بِصَوْتِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا اسْتَيْقَظَ شَكَوْا إِلَيْهِ الَّذِي أَصَابَهُمْ قَالَ لَا ضَيْرَ أَوْ لَا يَضِيرُ ارْتَحِلُوا فَارْتَحَلَ فَسَارَ غَيْرَ بَعِيدٍ ثُمَّ نَزَلَ فَدَعَا بِالْوَضُوءِ فَتَوَضَّأَ وَنُودِيَ بِالصَّلَاةِ فَصَلَّى بِالنَّاس فَلَمَّا انْفَتَلَ مِنْ صَلَاتِهِ إِذَا هُوَ بِرَجُلٍ مُعْتَزِلٍ لَمْ يُصَلِّ مَعَ الْقَوْمِ قَالَ مَا مَنَعَكَ يَا فُلَانُ أَنْ تُصَلِّيَ مَعَ الْقَوْمِ قَالَ أَصَابَتْنِي جَنَابَةٌ وَلَا مَاءَ قَالَ عَلَيْكَ بِالصَّعِيدِ فَإِنَّهُ يَكْفِيكَ ثُمَّ سَارَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاشْتَكَى إِلَيْهِ النَّاسُ مِنْ الْعَطَشِ فَنَزَلَ فَدَعَا فُلَانًا كَانَ يُسَمِّيهِ أَبُو رَجَاءٍ نَسِيَهُ عَوْفٌ وَدَعَا عَلِيًّا فَقَالَ اذْهَبَا فَابْتَغِيَا الْمَاءَ فَانْطَلَقَا فَتَلَقَّيَا امْرَأَةً بَيْنَ مَزَادَتَيْنِ أَوْ سَطِيحَتَيْنِ مِنْ مَاءٍ عَلَى بَعِيرٍ لَهَا فَقَالَا لَهَا أَيْنَ الْمَاءُ قَالَتْ عَهْدِي بِالْمَاءِ أَمْسِ هَذِهِ السَّاعَةَ وَنَفَرُنَا خُلُوفًا قَالَا لَهَا انْطَلِقِي إِذًا قَالَتْ إِلَى أَيْنَ قَالَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ الَّذِي يُقَالُ لَهُ الصَّابِئُ قَالَا هُوَ الَّذِي تَعْنِينَ فَانْطَلِقِي فَجَاءَا بِهَا إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَدَّثَاهُ الْحَدِيثَ قَالَ فَاسْتَنْزَلُوهَا عَنْ بَعِيرِهَا وَدَعَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِإِنَاءٍ فَفَرَّغَ فِيهِ مِنْ أَفْوَاهِ الْمَزَادَتَيْنِ أَوْ سَطِيحَتَيْنِ وَأَوْكَأَ أَفْوَاهَهُمَا وَأَطْلَقَ الْعَزَالِيَ وَنُودِيَ فِي النَّاسِ اسْقُوا وَاسْتَقُوا فَسَقَى مَنْ شَاءَ وَاسْتَقَى مَنْ شَاءَ وَكَانَ آخِرُ ذَاكَ أَنْ أَعْطَى الَّذِي أَصَابَتْهُ الْجَنَابَةُ إِنَاءً مِنْ مَاءٍ قَالَ اذْهَبْ فَأَفْرِغْهُ عَلَيْكَ وَهِيَ قَائِمَةٌ تَنْظُرُ إِلَى مَا يُفْعَلُ بِمَائِهَا وَايْمُ اللَّهِ لَقَدْ أُقْلِعَ عَنْهَا وَإِنَّهُ لَيُخَيَّلُ إِلَيْنَا أَنَّهَا أَشَدُّ مِلْأَةً مِنْهَا حِينَ ابْتَدَأَ فِيهَا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اجْمَعُوا لَهَا فَجَمَعُوا لَهَا مِنْ بَيْنِ عَجْوَةٍ وَدَقِيقَةٍ وَسَوِيقَةٍ حَتَّى جَمَعُوا لَهَا طَعَامًا فَجَعَلُوهَا فِي ثَوْبٍ وَحَمَلُوهَا عَلَى بَعِيرِهَا وَوَضَعُوا الثَّوْبَ بَيْنَ يَدَيْهَا قَالَ لَهَا تَعْلَمِينَ مَا رَزِئْنَا مِنْ مَائِكِ شَيْئًا وَلَكِنَّ اللَّهَ هُوَ الَّذِي أَسْقَانَا فَأَتَتْ أَهْلَهَا وَقَدْ احْتَبَسَتْ عَنْهُمْ قَالُوا مَا حَبَسَكِ يَا فُلَانَةُ قَالَتْ الْعَجَبُ لَقِيَنِي رَجُلَانِ فَذَهَبَا بِي إِلَى هَذَا الَّذِي يُقَالُ لَهُ الصَّابِئُ فَفَعَلَ كَذَا وَكَذَا فَوَاللَّهِ إِنَّهُ لَأَسْحَرُ النَّاسِ مِنْ بَيْنِ هَذِهِ وَهَذِهِ وَقَالَتْ بِإِصْبَعَيْهَا الْوُسْطَى وَالسَّبَّابَةِ فَرَفَعَتْهُمَا إِلَى السَّمَاءِ تَعْنِي السَّمَاءَ وَالْأَرْضَ أَوْ إِنَّهُ لَرَسُولُ اللَّهِ حَقًّا فَكَانَ الْمُسْلِمُونَ بَعْدَ ذَلِكَ يُغِيرُونَ عَلَى مَنْ حَوْلَهَا مِنْ الْمُشْرِكِينَ وَلَا يُصِيبُونَ الصِّرْمَ الَّذِي هِيَ مِنْهُ فَقَالَتْ يَوْمًا لِقَوْمِهَا مَا أُرَى أَنَّ هَؤُلَاءِ الْقَوْمَ يَدْعُونَكُمْ عَمْدًا فَهَلْ لَكُمْ فِي الْإِسْلَامِ فَأَطَاعُوهَا فَدَخَلُوا فِي الْإِسْلَامِقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ صَبَأَ خَرَجَ مِنْ دِينٍ إِلَى غَيْرِهِ وَقَالَ أَبُو الْعَالِيَةِ{ الصَّابِئِينَ }فِرْقَةٌ مِنْ أَهْلِ الكِتَابِ يَقْرَءُونَ الزَّبُورَ
Caebelwe kuli ifwe [Musaddad] atile, caebelwe kuli ine [Yahya bin Sa’id] atile, caebelwe kuli ifwe [‘Auf] atile, caebelwe kuli ifwe [Abu Raja’] ukufuma kuli [‘Imran] atile, ‘Twali inshita imo pa lwendo na Kasesema ilyo twali no kufikapo. ubushiku twalele, kabili tapali ukusendama ukwasuma - ukwa kupuusha - ku baleendauka ukucila ifyo twapitilemo. Ukufika fye na lintu takwali icatubuushishe kano fye ukutenta kwa kasuba. Kabili umuntu wa kubalilapo ukubuuka ali ni fyo na ifyo, lyene ifyo na ifyo, lyene umuntu umo Abu ‘Auf aishibe lelo mu kupelako alubile. Kabili Umar bin Al Khathab ali muntu walenga bune ilyo abuukile. Pa nshita imo ine, ilyo Kasesema ali mu tulo, takwali uwamubuushishe mpaka abuushe umwine, pantu tatuishibe icacitike kuli wene mu tulo twakwe. Ilyo Umar abuukile no kumona ifyalecitika pa kati ka bantu abengi - abacelwa - kabili Umar ali muntu uwa maka uwapwililika ukushipikisha -, asosele takbir wakwe ukupitila mu kusansabika ishiwi lyakwe no kutwalilila ukuimbila mu kwangufyanya ukufika ilyo Kasesema abukile pa mulandu wa ciunda ca kwa Umar icakulisha. Ilyo abuukile, abantu baleilishanya pa fyabacitikile. E ico atile: ‘Tacikweete incito, nangu tacikweete incito kabili utwalilile ulwendo lobe’. E ico atwalilile ulwendo lwakwe kabili pa numa ya kwenda ukutali aiminine no kulomba umufuko wa menshi ya kusamba, lyene asamba kabili lyene aitile ipepo. E ico apepele pamo ne bumba. Ilyo apwishishe ukupepa, asangile ukuti umuntu umo alipaatukene kabili tasangilweko ku kupepa pamo ne bumba. E ico Kasesema aipwishe ukuti: ‘We Fulan, cinshi cikucilikila ukupepa pamo na bantu?’ Umuntu ayaswike ukuti, ‘Ndi mu junub, kabili tamwaba amenshi’. Lyena alondolwele ukuti: 'Ufwile fye ukubomfya ifumbi'. Lyena Kasesema atwalilile ulwendo lwakwe ukufika na lintu abantu bamulandile ukuti bali ne nsala. E ico Kasesema aipwishe umuntu umo uwe shina lya Abu Raja’ -lelo ‘Auf alilubile- na ‘Ali ilyo alebakonkomesha bonse babili ukuti: ‘Kabiyeni bonse babili muye ku kufwaya amenshi’. E ico bonse babili batendeke ukupita ukufika na lintu basangile umwanakashi uwalesenda imifuko ya menshi pa ngamila yakwe. E ico aba babili balimwipwishe ukuti, ‘Ni kwi kuli amenshi?’ Umwanakashi ayaswike ukuti, ‘Inshita ya kulekelesha namwene amenshi muli ici cifulo ni nomba. kabili ulwendo lwesu na lwo lwa kufwaya amenshi’. Lyene bonse babili batile, ‘Nga ca kuti kabiyeni’. Umwanakashi aipwishe ukuti, ‘Uleya kwi?’ Bonse babili basukile ukuti, ‘Ukukumanya Kasesema’. Umwanakashi aipwishe ukuti, ‘Ku bantu abamonwa ukuti bafumine mu mipepele ya -Shabi’i-?’ Bonse babili bayaswike ukuti, ‘Ee ni we uo mulepilibula’. Lyene ifibusa fibili ifya kwa Kasesema baile no mwanakashi ku kukumanya Kasesema. Lyene bonse babili balondolwele pa fyacitike ifyo bapitilemo nomba line. Kasesema (saw) lyene atile: ‘Mufumyeni pa ngamila yakwe’. Lyena Kasesema aipwishe icipe ca menshi, lyene apongolwele mu kanwa ka fipe fya menshi - ifya mwanakashi -, afungulwile ifipe fya menshi ilyo alebilikisha ku cintubwingi ukuti: 'Buleni amenshi no kunwa nga fintu mulefwaya!' Eico abantu babapeele amenshi - amapili yabo - no kunwa nga fintu balefwaya. Kabili mu kupelako, apeele umufuko wa menshi ku muntu uwapooselwe ku janabah. Lyene amwebele ukuti: ‘Kabiye ukasambile’. Dans aiminine kabili umwanakashi amwene ifyo balecita ku menshi yakwe. Na Allah, ici cacitike calimupatikishe kabili na ifwe bene, twamwene ukuti amenshi yalifulile ukucila pa muku wa kubalilapo. Kasesema (saw) lyena atile: 'Mulonganike -ifyakulya- kuli wene'. E ico abantu balelonganika ifya kulya mu musango wa ma date na tepu . ng, sawiq -ukusankanya kwa mukaka no fulaulo- ku mwanakashi. ifya kulya lyene fyabikwe mu nsalu, bafumishe umwanakashi pa motoka no kubika ifya kulya pa ntanshi yakwe. Lyene Kasesema atile kuli uyu mwanakashi: ‘Mwalishiba ukuti tatucefyeko amenshi yenu nangu panono, lelo Lesa atupeele ifya kunwa’. Umwanakashi lyene aile ku ng’anda ku lupwa lwakwe, lyene baipwishe ukuti, ‘O fulanah, cinshi calengele ukuti ucelwe?’ Umwanakashi ayaswike ati, ‘Icipesha amano! Nasangile abaume babili abo lyene bantwala ku kukumanya umuntu uwe shina lya Shabi’I, lyene uyu mwaume acitile ici na cilya. Na Allah, e muntu uwacilapo ukupapa - uwacitile ica kupapusha - pakati ka ici na ici.' Umwanakashi asosele ilyo alelanga iminwe pa kwimya iminwe yakwe iya pa kati ne ya kulanga ukulola ku mulu, nelyo pa kati ka mulu ne calo. Ici cipilibula ukushininkisha ukuti ni Ntumwa ya cine cine iya kwa Allah. Ukutula lilya abaIslam lyonse balecingilila umwanakashi ku baMushrikin kabili abaIslam tabaonawile ing’anda ya mwanakashi nelyo uko aleikala. Ubushiku bumo umwanakashi atile ku bantu bakwe ati, ‘Nshimona ukuti abantu balimupuswishe mu kufwaya. Bushe mulefwaya ukusanguka mu Buislamu?’ Eico abantu bakwe balimuumfwile no kwalukila ku Buislamu'. Abu Abdullah atile, 'Ico Shabi'i apilibula ni co ukuleka imipepele imo ukuya ku mipepele imbi'. Pa nshita imo ine, Abu ''Aliyah atile, ''Ashi-Shabi'un ni bumba lya bantu ukufuma mu Citabo ababelenga Icitabo ca Zabur''.
Imam Bukhari : 332
حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ هُوَ غُنْدَرٌ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ سُلَيْمَانَ عَنْ أَبِي وَائِلٍ قَالَ قَالَ أَبُو مُوسَى لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍإِذَا لَمْ يَجِدْ الْمَاءَ لَا يُصَلِّي قَالَ عَبْدُ اللَّهِ لَوْ رَخَّصْتُ لَهُمْ فِي هَذَا كَانَ إِذَا وَجَدَ أَحَدُهُمْ الْبَرْدَ قَالَ هَكَذَا يَعْنِي تَيَمَّمَ وَصَلَّى قَالَ قُلْتُ فَأَيْنَ قَوْلُ عَمَّارٍ لِعُمَرَ قَالَ إِنِّي لَمْ أَرَ عُمَرَ قَنِعَ بِقَوْلِ عَمَّارٍ
Atwebele ukuti [Bisir bin Khalid] atile; atile, [Abu Musa] atile kuli Abdullah bin Mas’ud, ‘Nga ca kuti umuntu tasangile amenshi ninshi te kuti apepe’. 'Abdullah ayaswike ati, 'Nga nabapeela ukutuusha muli ici cishinka, lyena ilyo umo pali bene akumanya inshita ya cipupu mu kushininkisha akalanda icintu ica musango yu, e kutila Tayamum ne pepo'. Abu Musa atile, ‘Eico natile, ‘Nga kanshi ni shani fintu amashiwi ya kwa Amari kuli Amari yaba? ’ ‘Abdullah bin Mas’ud ayaswike ukuti: ‘Ndemona ukuti ‘Umar tasuminishenye ne ‘ matontonkanyo ya kwa [Ammar]’.
Imam Bukhari : 333
حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ قَالَ سَمِعْتُ شَقِيقَ بْنَ سَلَمَةَ قَالَكُنْتُ عِنْدَ عَبْدِ اللَّهِ وَأَبِي مُوسَى فَقَالَ لَهُ أَبُو مُوسَى أَرَأَيْتَ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِذَا أَجْنَبَ فَلَمْ يَجِدْ مَاءً كَيْفَ يَصْنَعُ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ لَا يُصَلِّي حَتَّى يَجِدَ الْمَاءَ فَقَالَ أَبُو مُوسَى فَكَيْفَ تَصْنَعُ بِقَوْلِ عَمَّارٍ حِينَ قَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَكْفِيكَ قَالَ أَلَمْ تَرَ عُمَرَ لَمْ يَقْنَعْ بِذَلِكَ فَقَالَ أَبُو مُوسَى فَدَعْنَا مِنْ قَوْلِ عَمَّارٍ كَيْفَ تَصْنَعُ بِهَذِهِ الْآيَةِ فَمَا دَرَى عَبْدُ اللَّهِ مَا يَقُولُ فَقَالَ إِنَّا لَوْ رَخَّصْنَا لَهُمْ فِي هَذَا لَأَوْشَكَ إِذَا بَرَدَ عَلَى أَحَدِهِمْ الْمَاءُ أَنْ يَدَعَهُ وَيَتَيَمَّمَ فَقُلْتُ لِشَقِيقٍ فَإِنَّمَا كَرِهَ عَبْدُ اللَّهِ لِهَذَا قَالَ نَعَمْ
Caebelwe kuli ifwe [Umar bin Hafsh] atile; atwebele [tata] atile; atubuulile ukuti [Al’Amasy] atile, Naumfwile [Syaqiq bin Salama] atila; Nali inshita imo mupepi na Abdullah bin Mas’ud na [Abu Musa], Abu Musa lyene amwebele ukuti, ‘Bushe uletontonkanya shani, Abu Abdurrahman, nga ca kuti umuntu apita mu junub kabili takwata amenshi. Bushe afwile ukucita shani?’ 'Abdullah ayaswike ati, 'Tekuti apepe mpaka akakwate amenshi'. Abu Musa atile, ‘Bushe mwaswike shani amashiwi ya kwa [‘Ammar] ilyo Kasesema amwebele ukuti ‘Ici calinga kuli imwe’? 'Abdullah, 'Bushe taushibe ukuti 'Umar tasumina iyo mimwene?' Abu Musa na kabili atile, ‘Cisuma, natuleke ukutontonkanya kwa kwa Umar! ’ Lelo bushe muletontonkanya shani pali ici cikomo? ' 'Abdullah taumfwikishe ifyo alingile ukulanda, eico atile, 'Nga twabapeela ukutuusha muli ici cishinka, cilatiina ukuti nga baumfwa ukutonta na menshi, ninshi tabakafwaye ukubomfya amenshi kabili bakacita tayamum'. Natile kuli Syaqiq, ‘Icintu fye cimo ico ‘Abdullah tatemwa ni pa mulandu wa ici’. Ayaswike ati, 'E fyo caba'.
Imam Bukhari : 334
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَامٍ قَالَ أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ شَقِيقٍ قَالَكُنْتُ جَالِسًا مَعَ عَبْدِ اللَّهِ وَأَبِي مُوسَى الْأَشْعَرِيِّ فَقَالَ لَهُ أَبُو مُوسَى لَوْ أَنَّ رَجُلًا أَجْنَبَ فَلَمْ يَجِدْ الْمَاءَ شَهْرًا أَمَا كَانَ يَتَيَمَّمُ وَيُصَلِّي فَكَيْفَ تَصْنَعُونَ بِهَذِهِ الْآيَةِ فِي سُورَةِ الْمَائِدَةِ{ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا }فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ لَوْ رُخِّصَ لَهُمْ فِي هَذَا لَأَوْشَكُوا إِذَا بَرَدَ عَلَيْهِمْ الْمَاءُ أَنْ يَتَيَمَّمُوا الصَّعِيدَ قُلْتُ وَإِنَّمَا كَرِهْتُمْ هَذَا لِذَا قَالَ نَعَمْ فَقَالَ أَبُو مُوسَى أَلَمْ تَسْمَعْ قَوْلَ عَمَّارٍ لِعُمَرَ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَاجَةٍ فَأَجْنَبْتُ فَلَمْ أَجِد الْمَاءَ فَتَمَرَّغْتُ فِي الصَّعِيدِ كَمَا تَمَرَّغُ الدَّابَّةُ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ أَنْ تَصْنَعَ هَكَذَا فَضَرَبَ بِكَفِّهِ ضَرْبَةً عَلَى الْأَرْضِ ثُمَّ نَفَضَهَا ثُمَّ مَسَحَ بِهِمَا ظَهْرَ كَفِّهِ بِشِمَالِهِ أَوْ ظَهْرَ شِمَالِهِ بِكَفِّهِ ثُمَّ مَسَحَ بِهِمَا وَجْهَهُ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ أَفَلَمْ تَرَ عُمَرَ لَمْ يَقْنَعْ بِقَوْلِ عَمَّارٍوَزَادَ يَعْلَى عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ شَقِيقٍ كُنْتُ مَعَ عَبْدِ اللَّهِ وَأَبِي مُوسَى فَقَالَ أَبُو مُوسَى أَلَمْ تَسْمَعْ قَوْلَ عَمَّارٍ لِعُمَرَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَنِي أَنَا وَأَنْتَ فَأَجْنَبْتُ فَتَمَعَّكْتُ بِالصَّعِيدِ فَأَتَيْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرْنَاهُ فَقَالَ إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ هَكَذَا وَمَسَحَ وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِ وَاحِدَةً
Atwebele ukuti [Muhamadi bin Salam] atile; atushimikiile [Abu Mu’awiyah] ukufuma kuli [Al’Amasy] ukufuma kuli [Syaqiq] atile; Inshita imo naikele pamo na Abdullah na [Abu Musa Al Asi’ari]. Lyene Abu Musa amwebele ukuti, ‘Nga ca kuti umuntu apita mu junub kabili tasangile amenshi pa mweshi umo, bushe kuti acita tayamum no kupepa? Kabili cinshi muletontonkanya pali ici cikomo mu Sura Al Maidah icikomo 6: '-E lyo tamukwata amenshi, kanshi pepeni pa mpanga iisuma - iya busaka -'? 'Abdullah, 'Nga ca kuti bapeelwe ukutuusha muli ici cishinka, kuti caba ukuti ku ntanshi nga umo pali bene apoosa amenshi akacita tayammum ne mpanga'. Syaqiq aipwishe ukuti, ‘Bushe tamutemenwe ubu bwafya pa mulandu wa cilya cishinka?’ Ayaswike ukuti, ‘Ee’. Lyena Abu Musa atile, ‘Bushe tamwaumfwa [‘Ammar] atile kuli Umar ati, ‘Umutumwa wa kwa Lesa alitumine pa mulimo, nali junub kabili nshapokelele amenshi. E ico nalipilibwile pa nshi nga filya fine inama ipilibuka. Lyena natile ici kuli Kasesema, kabili atile: ‘Mu cine cine calinga kuli imwe nga mwacita ici’. Kasesema lyena apunkile ulupi lwa kuboko kwakwe pa nshi no kulusuntinkanya, lyena alukufimba ku numa ya kuboko kwakwe ukwa ku kulyo ne lupi lwa ku kulyo, nelyo ku numa ya kuboko kwakwe ukwa ku kulyo ne lupi lwa ku kulyo, lyena apukunya icinso cakwe.’ Abdullah atile, ‘Bushe tamwishibe ukuti Umar tasumina ifyo Amar aletontonkanya?’ [Ya'la] ailundapo ukufuma kuli [Al'Amasy] ukufuma kuli [Syaqiq], 'Nali na 'Abdullah na Abu Musa.' [Abu Musa] lyena atile, ‘Bushe tauumfwile ifyo [Amar] asosele kuli Umar? Mu cine cine Umutumwa wa kwa Lesa alitumine ine na imwe, lyene naumfwile junub kabili napilibwile pa nshi. Lyena twasanga Kasesema alemweba pali ici. Lyena atile: 'Mucine cine kuti wacita fye ici'. Lyene apunkile amaboko yakwe pa nshi, lyene apukuta icinso cakwe ne minwe umuku umo.’
Imam Bukhari : 335
بَاب حَدَّثَنَا عَبْدَانُ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا عَوْفٌ عَنْ أَبِي رَجَاءٍ قَالَ حَدَّثَنَا عِمْرَانُ بْنُ حُصَيْنٍ الْخُزَاعِيُّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأَى رَجُلًا مُعْتَزِلًا لَمْ يُصَلِّ فِي الْقَوْمِ فَقَالَ يَا فُلَانُ مَا مَنَعَكَ أَنْ تُصَلِّيَ فِي الْقَوْمِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَصَابَتْنِي جَنَابَةٌ وَلَا مَاءَ قَالَ عَلَيْكَ بِالصَّعِيدِ فَإِنَّهُ يَكْفِيكَ
Icipandwa. Atwebele [‘Abdan] atile, atile [‘Abdullah] atile, atwebele [‘Auf] ukufuma kuli [‘Abu Raja’] atile, atwebele [‘Imran bin Hushain Al Khaza’i], ukuti Umutumwa wa kwa Lesa (umutende ne fipaalo fya kwa Lesa fibe pali wene) amwene umuntu umo alefwa pamo na bantu uwali no kupepa. aipwishe ukuti: ‘O uyo na uyo, cinshi cimucilikila ukupepa pamo na bantu?’ E ico umuntu ayaswike ati: ‘O Mutumwa wa kwa Lesa, ndi ne junub kabili tapali amenshi’. E ico Kasesema atile: ‘Calicindama kuli imwe ukubomfya impanga kabili ico calinga kuli imwe’.
Imam Bukhari : 336
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ يُونُسَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ كَانَ أَبُو ذَرٍّ يُحَدِّثُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فُرِجَ عَنْ سَقْفِ بَيْتِي وَأَنَا بِمَكَّةَ فَنَزَلَ جِبْرِيلُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَفَرَجَ صَدْرِي ثُمَّ غَسَلَهُ بِمَاءِ زَمْزَمَ ثُمَّ جَاءَ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ مُمْتَلِئٍ حِكْمَةً وَإِيمَانًا فَأَفْرَغَهُ فِي صَدْرِي ثُمَّ أَطْبَقَهُ ثُمَّ أَخَذَ بِيَدِي فَعَرَجَ بِي إِلَى السَّمَاءِ الدُّنْيَا فَلَمَّا جِئْتُ إِلَى السَّمَاءِ الدُّنْيَا قَالَ جِبْرِيلُ لِخَازِنِ السَّمَاءِ افْتَحْ قَالَ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا جِبْرِيلُ قَالَ هَلْ مَعَكَ أَحَدٌ قَالَ نَعَمْ مَعِي مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ فَلَمَّا فَتَحَ عَلَوْنَا السَّمَاءَ الدُّنْيَا فَإِذَا رَجُلٌ قَاعِدٌ عَلَى يَمِينِهِ أَسْوِدَةٌ وَعَلَى يَسَارِهِ أَسْوِدَةٌ إِذَا نَظَرَ قِبَلَ يَمِينِهِ ضَحِكَ وَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ يَسَارِهِ بَكَى فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالِابْنِ الصَّالِحِ قُلْتُ لِجِبْرِيلَ مَنْ هَذَا قَال هَذَا آدَمُ وَهَذِهِ الْأَسْوِدَةُ عَنْ يَمِينِهِ وَشِمَالِهِ نَسَمُ بَنِيهِ فَأَهْلُ الْيَمِينِ مِنْهُمْ أَهْلُ الْجَنَّةِ وَالْأَسْوِدَةُ الَّتِي عَنْ شِمَالِهِ أَهْلُ النَّارِ فَإِذَا نَظَرَ عَنْ يَمِينِهِ ضَحِكَ وَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ شِمَالِهِ بَكَى حَتَّى عَرَجَ بِي إِلَى السَّمَاءِ الثَّانِيَةِ فَقَالَ لِخَازِنِهَا افْتَحْ فَقَالَ لَهُ خَازِنِهَا مِثْلَ مَا قَالَ الْأَوَّلُ فَفَتَحَ قَالَ أَنَسٌ فَذَكَرَ أَنَّهُ وَجَدَ فِي السَّمَوَاتِ آدَمَ وَإِدْرِيسَ وَمُوسَى وَعِيسَى وَإِبْرَاهِيمَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ وَلَمْ يُثْبِتْ كَيْفَ مَنَازِلُهُمْ غَيْرَ أَنَّهُ ذَكَرَ أَنَّهُ وَجَدَ آدَمَ فِي السَّمَاءِ الدُّنْيَا وَإِبْرَاهِيمَ فِي السَّمَاءِ السَّادِسَةِ قَالَ أَنَسٌ فَلَمَّا مَرَّ جِبْرِيلُ بِالنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِإِدْرِيسَ قَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالْأَخِ الصَّالِحِ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا إِدْرِيسُ ثُمَّ مَرَرْتُ بِمُوسَى فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالْأَخِ الصَّالِحِ قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا مُوسَى ثُمَّ مَرَرْتُ بِعِيسَى فَقَالَ مَرْحَبًا بِالْأَخِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا عِيسَى ثُمَّ مَرَرْتُ بِإِبْرَاهِيمَ فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالِابْنِ الصَّالِحِ قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا إِبْرَاهِيمُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَأَخْبَرَنِي ابْنُ حَزْمٍ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ وَأَبَا حَبَّةَ الْأَنْصَارِيَّ كَانَا يَقُولَانِ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ عُرِجَ بِي حَتَّى ظَهَرْتُ لِمُسْتَوَى أَسْمَعُ فِيهِ صَرِيفَ الْأَقْلَامِ قَالَ ابْنُ حَزْمٍ وَأَنَسُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَفَرَضَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَى أُمَّتِي خَمْسِينَ صَلَاةً فَرَجَعْتُ بِذَلِكَ حَتَّى مَرَرْتُ عَلَى مُوسَى فَقَالَ مَا فَرَضَ اللَّهُ لَكَ عَلَى أُمَّتِكَ قُلْتُ فَرَضَ خَمْسِينَ صَلَاةً قَالَ فَارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَإِنَّ أُمَّتَكَ لَا تُطِيقُ ذَلِكَ فَرَاجَعْتُ فَوَضَعَ شَطْرَهَا فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى قُلْتُ وَضَعَ شَطْرَهَا فَقَالَ رَاجِعْ رَبَّكَ فَإِنَّ أُمَّتَكَ لَا تُطِيقُ فَرَاجَعْتُ فَوَضَعَ شَطْرَهَا فَرَجَعْتُ إِلَيْهِ فَقَالَ ارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَإِنَّ أُمَّتَكَ لَا تُطِيقُ ذَلِكَ فَرَاجَعْتُهُ فَقَالَ هِيَ خَمْسٌ وَهِيَ خَمْسُونَ لَا يُبَدَّلُ الْقَوْلُ لَدَيَّ فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَقَالَ رَاجِعْ رَبَّكَ فَقُلْتُ اسْتَحْيَيْتُ مِنْ رَبِّي ثُمَّ انْطَلَقَ بِي حَتَّى انْتَهَى بِي إِلَى سِدْرَةِ الْمُنْتَهَى وَغَشِيَهَا أَلْوَانٌ لَا أَدْرِي مَا هِيَ ثُمَّ أُدْخِلْتُ الْجَنَّةَ فَإِذَا فِيهَا حَبَايِلُ اللُّؤْلُؤِ وَإِذَا تُرَابُهَا الْمِسْكُ
Ici citabo ca kuti: “Ilyo nali mu ng’anda yandi iya kwa Lesa, Umutumwa wa kwa Lesa atile: ‘Ilyo nali mu ng’anda yandi iya ku Maka, Malaika wandi. Ukutasha kwakwe kwaishile. Lyene afungulwile icifuba candi no kucisamba ukubomfya amenshi ya Zamzam. Na kabili aletele icipe icapangwa na golde icali ne mano ne citetekelo, lyene acipongolwele mu cifuba candi no kucifunga na kabili. Lyene alinjitile ku kuboko no kuntwala ku mulu wa calo. Ilyo nafikile mu mulu wa calo, Jibril Alaihis Salam atile kuli malaika uwalesunga umulu ati, ‘Isuleni’. Malaika wa ku mulu uwa kusunga atile, ‘Ni ani uyu? ’ Jibrile ayaswike ati, ‘Uyu ni Gabriele’. Malaika wa ku mulu uwa kusunga aipwishe na kabili ukuti, ‘Bushe uli no muntu umbi? ’ Jibril ayaswike ati, ‘Ee, na ine Muhamadi ali no kuba. Umulinshi aipwishe na kabili ukuti, ‘Bushe atuminwe ngo Mutumwa? ’ Jibril ayaswike ukuti, ‘E fyo caba’. Ilyo yafungulwile kabili twafikile ku mulu wa calo, pali ilya nshita kwali umuntu uwaikele, ku kulyo kwa uyo muntu kwali ibumba lya bantu kabili na kabili ku kuso. Nga alolesha pa bumba lya bantu ku kulyo kwakwe aleseka, kabili nga alolesha ku kuso kwakwe alalila. Lyene umuntu atile, ‘Mwapokelelwe kuli Kasesema walungama na bana abalungama’. Nalipwishe Jibril ukuti, ‘Ni ani? ’ Jibril ayaswike ati, ‘Ni Adamu, kabili abo aba ku kulyo kwakwe na ku kuso kwakwe ni mipashi ya lupwa lwakwe. Aba ku kulyo kwakwe balishiba ifya ku mulu lintu aba ku kuso kwakwe balishiba ifya ku helo. Nga alolesha ku kulyo kwakwe aleseka kabili nga alolesha ku kuso kwakwe alalila’. Lyena natwala ku mulu wa bubili, Jibril lyene atile kuli kacema wakwe nga kuli kacema wa mu mulu wa kubalilapo. Lyene imyulu yaliisulwile''. Anas atile, ‘E lyo Kasesema alandile ukuti pa muulu wa cipuna akumanya Adamu, Idris, Musa, ‘Isa na Ibrahim, Lesa abapeele amapaalo yakwe. Tanjebele pa lwa uko bali mu mulu, kano fye ukuti akumanya Adamu mu mulu wa pano isonde na Ibrahim mu mulu walenga 6’. Anas atwalilile ukuti, ‘Ilyo Jibril aleenda na Kasesema, apitile pali Idris. Eico Idris atile, ‘Mwapokelelwe kuli Kasesema walungama na bamunyina balungama’. Nalipwishe Jibril ukuti, ‘Ni ani? ' Jibril ayaswike ati, 'Ni Idris'. Lyena napitile pali Musa, atile, ‘Mwapokelelwe kuli Kasesema walungama na bamunyina balungama’. Nalipwishe Jibril ukuti, ‘Ni ani? ’ Gabriele ayaswike ati, ‘Ni Mose’. Lyena napitile pali 'Isa, kabili atile, 'Mwapokelelwe, munyina walungama kabili Kasesema walungama.' Nalipwishe Jibril ukuti, ‘Ni ani? ’ Jibrili ayaswike ati, ‘Ni ‘Esa’. Lyena napitile pali Ibrahim kabili atile, ‘Mwapokelelwe kuli Kasesema walungama na bana abalungama’. Nalipwishe Jibril ukuti, ‘Ni ani? ' Jibril ayaswike ati, 'Ni Ibrahimu, ''alaihi''. Ibn Shihab atile, Ibn Hazm anjebele ukuti Ibn Abas na Abu Habbah Al Ansari bonse babili batile, ‘Kasesema atile: ‘Lyene nali mi’raj ukufika na lintu nafikile ku cifulo uko naumfwile ishiwi lya kalata alelemba’. Ibn Hazm atile, ‘Anas bin Malik atile, ‘Kasesema atile: ‘Elyo Lesa acitile ukuti cibe icacindama ku nkumbu yandi ukupepa imiku amakumi yasano. Eico naile ne funde ukufika na lintu nakumanya Mose, lyena aipwishe ukuti, ‘Cinshi Allah alandile ku bantu bobe? ’ Nayaswike ukuti: ‘Pepa imiku amakumi yasano’. Lyene atile, ‘Bwelela kuli Rabb obe, pantu abantu bobe tabakakwanishe! ’ Eico nabwelele kabili Allah alicicefisheko pa kati. Na kabili nabwelele kuli Musa kabili natile Allah alicefisheko pa kati . cakwe. Lelo atile, ‘Bwelela kuli Rabb obe pantu abantu bobe tabakakwanishe’. Na lyene nabwelele kuli Lesa kabili Lesa lyene alicicefisheko na kabili'. Lyena nabwelele kuli Musa, wene lyene atile, ‘Bwelela kuli Rabb obe, pantu abantu bobe na kabili tabakakwanishe’. E ico nabwelele kuli Lesa Ta’ala, Lesa lyene atile: ‘Ifi fisano fya mu cifulo ca makumi yasano. Takuli ukupilibula na kabili ukwa kupingulapo pa lubali Lwandi! ’ Eico nabwelele kuli Musa kabili na kabili atile, ‘Bwelela kuli Rabb obe! ' Natile, 'Naumfwa insoni kuli Rabb wandi'. Jibril lyene antwala ukufika na lintu nafikile pa Sidratul Muntaha icali icafimbwa mu mabala ayo nshaishibe ukuti yali shani. Lyene nabikwe mu mulu, calisangwike ukuti kwali amadome ayengi ayapangwa ku mapere kabili icalo capangilwe ku mafuta ya musk.’
Imam Bukhari : 337
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ قَالَتْفَرَضَ اللَّهُ الصَّلَاةَ حِينَ فَرَضَهَا رَكْعَتَيْنِ رَكْعَتَيْنِ فِي الْحَضَرِ وَالسَّفَرِ فَأُقِرَّتْ صَلَاةُ السَّفَرِ وَزِيدَ فِي صَلَاةِ الْحَضَرِ
Ukufuma kuli [‘Abdullah bin Yusuf] atile, atubuulile [Malik] ukufuma kuli [Salih bin Kaisan] ukufuma kuli [‘Urwah bin Az Zubair] ukufuma kuli [‘Aisyah] nyina wa baMu’minin, atile, ‘Lesa alengele ipepo ukuba ilyacindamisha, kabili ukutendeka kwa pepo lyacindamisha ilyo ama-rakveya yabili nelyo ama-trasiah yabili’. Lyena ifi fipe fyaimikwe ku pepo lya Safar - mu nshila -, kabili fyalundwako na kabili ku pepo ilyo baleikala'.
Imam Bukhari : 338
حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ قَالَتْأُمِرْنَا أَنْ نُخْرِجَ الْحُيَّضَ يَوْمَ الْعِيدَيْنِ وَذَوَاتِ الْخُدُورِ فَيَشْهَدْنَ جَمَاعَةَ الْمُسْلِمِينَ وَدَعْوَتَهُمْ وَيَعْتَزِلُ الْحُيَّضُ عَنْ مُصَلَّاهُنَّ قَالَتْ امْرَأَةٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِحْدَانَا لَيْسَ لَهَا جِلْبَابٌ قَالَ لِتُلْبِسْهَا صَاحِبَتُهَا مِنْ جِلْبَابِهَاوَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَجَاءٍ حَدَّثَنَا عِمْرَانُ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سِيرِينَ حَدَّثَتْنَا أُمُّ عَطِيَّةَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِهَذَا
Ici citabo ca kuti: ‘Twapeelwe ifunde lya kufumya abanakashi aba ku mweshi na banakashi abaali mu cifulo ca kusefya pa nshiku shibili isha kusefya, pa kuti bengamona ukulongana kwa baume ukutali na baMuslim no kupepa kwabo, ipepo’. Umwanakashi umo lyene atile, ‘O Mutumwa wa kwa Lesa, bushe kuli umo pali ifwe uushakwata ica kufwala ku mutwe?’ Ayaswike ukuti: ‘Lekeni cibusa wakwe amukongole hijab yakwe’. [‘Abdullah bin Raja’] atile, atubuulile [‘Imran] atubuulile [Muhammad bin Sirin] atubuulile [Ummu ‘Athiyah] Naumfwile Kasesema S.A.U.
Imam Bukhari : 339
حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ قَالَ حَدَّثَنَا عَاصِمُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنِي وَاقِدُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ قَالَ صَلَّى جَابِرٌفِي إِزَارٍ قَدْ عَقَدَهُ مِنْ قِبَلِ قَفَاهُ وَثِيَابُهُ مَوْضُوعَةٌ عَلَى الْمِشْجَبِ قَالَ لَهُ قَائِلٌ تُصَلِّي فِي إِزَارٍ وَاحِدٍ فَقَالَ إِنَّمَا صَنَعْتُ ذَلِكَ لِيَرَانِي أَحْمَقُ مِثْلُكَ وَأَيُّنَا كَانَ لَهُ ثَوْبَانِ عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ
Ici cishinka ca kuti, “Ashim bin Muhamadi] atile, cabilishiwe kuli ine [Waqid bin Muhammad] ukufuma kuli [Muhammad bin Al Munkadir] atile, ‘Jabir apepele ukufwala ica kufwala ca sarong ico akakatile pa nshingo yakwe, ilyo ali pa nshingo yakwe. Umo lyene amwebele ukuti, ‘Cinshi ulepepela uwafwala ilaya limo!’ [Jabir bin Samura] ayaswike ati, ‘Nacitile pa kuti abawelewele nga imwe balecimona. Pantu mu nshita ya kwa Kasesema, takwali nangu umo uwa ifwe uwakwete ifya kufwala fibili!’
Imam Bukhari : 340
حَدَّثَنَا مُطَرِّفٌ أَبُو مُصْعَبٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الْمَوَالِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ قَالَ رَأَيْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِيُصَلِّي فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ وَقَالَ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي فِي ثَوْبٍ
Caebelwe kuli ifwe [Mutharrif Abu Mush’ab] atile, caebelwe kuli ifwe [‘Abdurahman bin Abu Al Mawali] ukufuma kuli [Muhammad bin Al Munkadir] atile, ‘Namwene [Jabir bin ‘Abdullah] alecita ipepo alefwala ica kufwala cimo. Lyena atile, 'Inshita imo namwene Kasesema alepepa afwele -icisalu- cimo'.