Revert to Islam, click here
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Bukhari (الامام البخاري) - 7008 Hadith

Hadith

Imam Bukhari : 321

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ مُدْرِكٍ قَالَ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ حَمَّادٍ قَالَ أَخْبَرَنَا أَبُو عَوَانَةَ اسْمُهُ الْوَضَّاحُ مِنْ كِتَابِهِ قَالَ أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ الشَّيْبَانِيُّ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ شَدَّادٍ قَالَ سَمِعْتُخَالَتِي مَيْمُونَةَ زَوْجَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّهَا كَانَتْ تَكُونُ حَائِضًا لَا تُصَلِّي وَهِيَ مُفْتَرِشَةٌ بِحِذَاءِ مَسْجِدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ يُصَلِّي عَلَى خُمْرَتِهِ إِذَا سَجَدَ أَصَابَنِي بَعْضُ ثَوْبِهِ

Haali en [Al Hasan bin Mudrik] wiyi, haali en [Yahya bin Hammad] wiyi, haali en [Abuu Awanah] innde makko tigi-rigi ko Al Wadldlah no deftere makko nii, o wiyi; habri en [Suleymaan Asy Syaibani] ummoraade e [Abdullaah bin Syaddad] ina wiya, mi nanii neene am [Maimuna] debbo Nelaaɗo (JKM) ina wondi e lewru, o waɗaani juulde. O ɗaaniima yeeso sujuudu Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam mo e oon sahaa ina juula e dow leeso mum tokooso, so o sujjudii ndeen feccere e mbaydi ndii ina fiyra mi.'

Hadith

Imam Bukhari : 322

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْقَاسِمِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْخَرَجْنَا مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي بَعْضِ أَسْفَارِهِ حَتَّى إِذَا كُنَّا بِالْبَيْدَاءِ أَوْ بِذَاتِ الْجَيْشِ انْقَطَعَ عِقْدٌ لِي فَأَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى الْتِمَاسِهِ وَأَقَامَ النَّاسُ مَعَهُ وَلَيْسُوا عَلَى مَاءٍ فَأَتَى النَّاسُ إِلَى أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ فَقَالُوا أَلَا تَرَى مَا صَنَعَتْ عَائِشَةُ أَقَامَتْ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالنَّاسِ وَلَيْسُوا عَلَى مَاءٍ وَلَيْسَ مَعَهُمْ مَاءٌ فَجَاءَ أَبُو بَكْرٍ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاضِعٌ رَأْسَهُ عَلَى فَخِذِي قَدْ نَامَ فَقَالَ حَبَسْتِ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالنَّاسَ وَلَيْسُوا عَلَى مَاءٍ وَلَيْسَ مَعَهُمْ مَاءٌ فَقَالَتْ عَائِشَةُ فَعَاتَبَنِي أَبُو بَكْرٍ وَقَالَ مَا شَاءَ اللَّهُ أَنْ يَقُولَ وَجَعَلَ يَطْعُنُنِي بِيَدِهِ فِي خَاصِرَتِي فَلَا يَمْنَعُنِي مِنْ التَّحَرُّكِ إِلَّا مَكَانُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَى فَخِذِي فَقَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ أَصْبَحَ عَلَى غَيْرِ مَاءٍ فَأَنْزَلَ اللَّهُ آيَةَ التَّيَمُّمِ فَتَيَمَّمُوا فَقَالَ أُسَيْدُ بْنُ الْحُضَيْرِ مَا هِيَ بِأَوَّلِ بَرَكَتِكُمْ يَا آلَ أَبِي بَكْرٍ قَالَتْ فَبَعَثْنَا الْبَعِيرَ الَّذِي كُنْتُ عَلَيْهِ فَأَصَبْنَا الْعِقْدَ تَحْتَهُ

Haali en ['Abdullaah bin Yuusuf] wi'i, haalani en [Malik] diga ['Abdurrahmaan bin Al Qasim] diga [baaba maako] diga ['Aisha] debbo Annabi sallallaahu 'alaihi wasallam, o wi'i min njalti bee nelaaɗo Allah sallallaahu on'alaihi joo. Nii woni nde min njottii Baida’, walla nokku ɗo konu nguu fooftortoo, mi majjii wutte am. Nii woni Nelaaɗo (JKM) e wondiiɓe mum njiylotonoo ɗum tawi ɓe ngonaano sara ndiyam. Yimɓe ndeen ngari to Abuu Bakr Ash Shidiq, ɓe mbiyi mbele a teskaaki ko Aisyah waɗi koo? O waɗii Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam e yimɓe reentaade - e jokkude yahdu mum en - hay so tawii ɓe ngonaano sara ndiyam kadi ɓe ngalaano ndiyam! ' Ndeen Abuu Bakri arii e oon sahaa, Rasulullah (JKM) fawi hoore mum e dow koyngal am. Abuu Bakri ndeen 6uuccii kam, o wi’i no Alla yicfiri -Abuu Bakar- wi’a. O fiyi reedu am, alaa ko haɗi mi diwde - sabu mette ɗee - so wonaa tawtoreede nelaaɗo Alla e koyngal am'. Ndeen Rasulullah Sallallaahu Aleyhi wasallam finii fajiri tawa alaa ndiyam. Alla Ta'ala ndeen jippinii aaye tayamum, ko ɗuum waɗi yimɓe mbaɗi tayamum'. Ndeen Usaid bin Al Hudlair wiyi “Aisyah wonaa huunde so wonaa fuɗɗoode barke ɓesngu maa, aan Abuu Bakri!” 'Aisyah wi'i, 'Ndeen gelooɗi ɗi njippiimi ɗii ummii, min tawi wuttulo am les mum'.

Hadith

Imam Bukhari : 323

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سِنَانٍ هُوَ الْعَوَقِيُّ قَالَ حَدَّثَنَا هُشَيْمٌ قَالَ ح و حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ النَّضْرِ قَالَ أَخْبَرَنَا هُشَيْمٌ قَالَ أَخْبَرَنَا سَيَّارٌ قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ هُوَ ابْنُ صُهَيْبٍ الْفَقِيرُ قَالَ أَخْبَرَنَا جَابِرُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِأَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ أُعْطِيتُ خَمْسًا لَمْ يُعْطَهُنَّ أَحَدٌ قَبْلِي نُصِرْتُ بِالرُّعْبِ مَسِيرَةَ شَهْرٍ وَجُعِلَتْ لِي الْأَرْضُ مَسْجِدًا وَطَهُورًا فَأَيُّمَا رَجُلٍ مِنْ أُمَّتِي أَدْرَكَتْهُ الصَّلَاةُ فَلْيُصَلِّ وَأُحِلَّتْ لِي الْمَغَانِمُ وَلَمْ تَحِلَّ لِأَحَدٍ قَبْلِي وَأُعْطِيتُ الشَّفَاعَةَ وَكَانَ النَّبِيُّ يُبْعَثُ إِلَى قَوْمِهِ خَاصَّةً وَبُعِثْتُ إِلَى النَّاسِ عَامَّةً

Haali en [Muhammadu bin Sinan] - woni Al Awaqi - haali en [Husyaim] wiyi. -e laawol goɗngol ina haalee- Haali kam [Sa'id bin An Nadlr] wiyi, haali en [Husyaim] wiyi, haali en [Sayyar] wiyi, haali en [Yazid] -ɗum woni Ibnu Shuhaib Al Faqir- wiyi, haali en [Jabir bin 'Abdullahallah wonnoo ko: rokkaama geɗe joy ɗe yimɓe ko adii kam ndokkaaka; Mi walliima e añɓe am e hulde ɓe fotde lewru, mi waɗii leydi ndii nokku sujjande e senaare. So tawii noon kala ɗo gooto e leñol am heɓi waktu ngam juulde, yo juul, ina halfinaa e am jawdi hare ndi meeɗaa halfineede wonande ardiiɓe am, mi rokkaama -hakke duwaawu, kadi Annabaaɓe hade am neldaama teeŋti e leñol mum en tawi mi neldaama ngam yimɓe fof'.

Hadith

Imam Bukhari : 324

حَدَّثَنَا زَكَرِيَّاءُ بْنُ يَحْيَى قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا هِشَامُ بْنُ عُرْوَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَائِشَةَأَنَّهَا اسْتَعَارَتْ مِنْ أَسْمَاءَ قِلَادَةً فَهَلَكَتْ فَبَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَجُلًا فَوَجَدَهَا فَأَدْرَكَتْهُمْ الصَّلَاةُ وَلَيْسَ مَعَهُمْ مَاءٌ فَصَلَّوْا فَشَكَوْا ذَلِكَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ آيَةَ التَّيَمُّمِ فَقَالَ أُسَيْدُ بْنُ حُضَيْرٍ لِعَائِشَةَ جَزَاكِ اللَّهُ خَيْرًا فَوَاللَّهِ مَا نَزَلَ بِكِ أَمْرٌ تَكْرَهِينَهُ إِلَّا جَعَلَ اللَّهُ ذَلِكِ لَكِ وَلِلْمُسْلِمِينَ فِيهِ خَيْرًا

Haali en [Zakariya bin Yahya] wiyi, haali en [Abdullaah bin Numair] wiyi, haali en [Hisyam bin Urwah] e [baaba mum] e [Aisyah] wonde o ñamliino wutte Asmaa, caggal ɗuum o majjini ɗum. Ko ɗuum waɗi Rasulullah (JKM) neldi neɗɗo yoo yiilo ɗum haa wutte oo heɓaa. Ndeen waktu juulde arii ɓe ngalaa ndiyam, kono ɓe mbaɗti ɗum haa jooni. Caggal ɗuum ɓe ngullitii kewu nguu haa Nelaaɗo sallallaahu alayhi wasallam, haa aaye tayammum oo jippii. Ndeen Usaid bin Al Hudlair wiyi Aysyah yoo Alla yoɓ maa moƴƴere kala. Ndeke, wallaahi, alaa ko foti waɗde e maa ko njiɗɗaa so wonaa tawa Alla waɗii ɗum ko moƴƴi e maa e juulɓe.”

Hadith

Imam Bukhari : 325

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ رَبِيعَةَ عَنْ الْأَعْرَجِ قَالَ سَمِعْتُ عُمَيْرًا مَوْلَى ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَأَقْبَلْتُ أَنَا وَعَبْدُ اللَّهِ بْنُ يَسَارٍ مَوْلَى مَيْمُونَةَ زَوْجِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى دَخَلْنَا عَلَى أَبِي جُهَيْمِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ الصِّمَّةِ الْأَنْصَارِيِّ فَقَالَ أَبُو الْجُهَيْمِ الْأَنْصَارِيُّ أَقْبَلَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ نَحْوِ بِئْرِ جَمَلٍ فَلَقِيَهُ رَجُلٌ فَسَلَّمَ عَلَيْهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيْهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَقْبَلَ عَلَى الْجِدَارِ فَمَسَحَ بِوَجْهِهِ وَيَدَيْهِ ثُمَّ رَدَّ عَلَيْهِ السَّلَامَ

Haalanaama en [Yahya bin Bukair] wiyi, haalanaama en [Al Laits] gila e [Jaafar bin Rabi’ah] gila e [Al A’raj] o wiyi, “Mi nanii [Umair] maccuɗo Ibnu Abbaas gonnooɗo, o wiyi ‘miin e Abdullaah bin Yasar, maccuɗo Maifellaah, Maccuɗo gadano wasallam yahi, haa nde min njottii [Abuu Juhaim Ibnul Harits bin Ash Shimmah Al Ansari], o wi'i: ''Annabi'en warti diga Bi'ar Jamal -innde nokkuure man-, nden gorko gooto fotti bee maako, o salmini mo, ammaa o jaabaaki. Oon ne hucciti e mahol ngol, o 6uuccii yeeso makko e juucfe makko. ko ndeen tan ngartira salminaango ngoo e oon neɗɗo'.

Hadith

Imam Bukhari : 326

حَدَّثَنَا آدَمُ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ حَدَّثَنَا الْحَكَمُ عَنْ ذَرٍّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى عَنْ أَبِيهِقَالَ جَاءَ رَجُلٌ إِلَى عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ فَقَالَ إِنِّي أَجْنَبْتُ فَلَمْ أُصِبْ الْمَاءَ فَقَالَ عَمَّارُ بْنُ يَاسِرٍ لِعُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ أَمَا تَذْكُرُ أَنَّا كُنَّا فِي سَفَرٍ أَنَا وَأَنْتَ فَأَمَّا أَنْتَ فَلَمْ تُصَلِّ وَأَمَّا أَنَا فَتَمَعَّكْتُ فَصَلَّيْتُ فَذَكَرْتُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ هَكَذَا فَضَرَبَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِكَفَّيْهِ الْأَرْضَ وَنَفَخَ فِيهِمَا ثُمَّ مَسَحَ بِهِمَا وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِ

Nde o haalani en [Aadama] o wi’i; haali en [Syu'ba] wi'i, haali en [Al Hakam] diga [Dzar] diga [Sa'id bin Abdurrahman bin Abza] diga [baaba maako] wi'i: 'Gorko gooto wari haa Umar Ibnul Khaththab, o wi'i: 'Mi heɓi junub amma mi heɓaay ndiyam?' Ko ɗuum waɗi [Ammaru ɓii Yasiir] wiyi Umar ɓii Al Khatsab, “mbele a siftoraani nde min ngonnoo e yahdu ndee? Oon sahaa a juulataa miɗo roŋka e leydi miɗo juula? Ndeen mi yettinii ɗum e Nelaaɗo Alla, Nelaaɗo Alla wiyi: ‘Goonga, ina heddi e maa waɗde ɗum’. O fiyi juuɗe makko e leydi, o fuɗi, o ɓuuɓni ɗe e yeeso makko e juuɗe makko.'

Hadith

Imam Bukhari : 327

حَدَّثَنَا حَجَّاجٌ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ أَخْبَرَنِي الْحَكَمُ عَنْ ذَرٍّ عَنْ سَعِيدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى عَنْ أَبِيهِ قَالَ عَمَّارٌبِهَذَا وَضَرَبَ شُعْبَةُ بِيَدَيْهِ الْأَرْضَ ثُمَّ أَدْنَاهُمَا مِنْ فِيهِ ثُمَّ مَسَحَ بِهِمَا وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِوَقَالَ النَّضْرُ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ الْحَكَمِ قَالَ سَمِعْتُ ذَرًّا يَقُولُ عَنْ ابْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى قَالَ الْحَكَمُ وَقَدْ سَمِعْتُهُ مِنْ ابْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قَالَ عَمَّارٌ

Nde o haalani en [Hajjaj] o wiyi; humpitii en [Syu’ba] humpitii en [Al Hakam] ummoraade e [Dzarri] ummoraade e [Sa’id bin Abdurrahmaan bin Abza] ummoraade e [baaba mum], wiyi kadi [Ammar] e ndee huunde; Nii woni Syuba fiyi junngo mum e leydi, o ɓadtii ɗum e hunuko makko, o ɓuuɓni ɗum e yeeso makko e juuɗe makko. Nde o wiyi [Nadlar] humpitii en [Syu’ba] ummoraade e [Al Hakam] o wiyi; Mi nanii [Dzarr] ina wiya; gila e [Ibnu Abdurrahmaan ɓii Abzaa], wiyi [Al Hakam]; mi nanii ɗum e [Ibnu Abdurrahmaan] e [baaba mum] ina wiya; [Ammaar] wiyi;.

Hadith

Imam Bukhari : 328

حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ حَرْبٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ ذَرٍّ عَنْ ابْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى عَنْ أَبِيهِ أَنَّهُ شَهِدَ عُمَرَ وَقَالَ لَهُ عَمَّارٌكُنَّا فِي سَرِيَّةٍ فَأَجْنَبْنَا وَقَالَ تَفَلَ فِيهِمَا

Mbele [Suleymaan bin Harb] wiyi, haalani en [Syuuba] ummoraade e [Al Hakam] ummoraade e [Dzar] ummoraade e [Ibnu Abdurrahmaan bin Abza] ummoraade e [baaba mum] wonde o meeɗii yiyde Umar nde [Ammar] naamndii mo, min ngoni ko e laawol, ndeen min ngoni ko e junub? o jaabii, 'Aɗa foti waɗde tayamum'.

Hadith

Imam Bukhari : 329

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ كَثِيرٍ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ ذَرٍّ عَنْ ابْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى قَالَ قَالَ عَمَّارٌلِعُمَرَ تَمَعَّكْتُ فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ يَكْفِيكَ الْوَجْهَ وَالْكَفَّيْنِحَدَّثَنَا مُسْلِمٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ ذَرٍّ عَنْ ابْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى قَالَ شَهِدْتُ عُمَرَ فَقَالَ لَهُ عَمَّارٌ وَسَاقَ الْحَدِيثَ

Haali en [Muhammadu bin Kaasir] haali en [Syuuba] diga [Al Hakam] diga [Dzar] diga [Ibnu Abdurrahmaan bin Abza] diga [Abdurrahmaan bin Abza] o wi'i; [Ammar] wi'i Umar, ''mi ɗon ƴaɓɓoo -dow ceene- mi fotti bee Annabi sallallaahu ''alaihi wasallam''. Ndeen o wi’i: “Ko cfum he6ii e maa -moftude 6uu6ol- e yeeso maa e 6uu6ol juucfe maa’. Haa wi'i en [Juulbe] wi'i en [Syu'ba] diga [Al Hakam] diga [Dhar] diga [Ibnu Abdurrahmaan] diga [Abdurrahmaan bin Abza] o wi'i: 'Mi yi'i Umar nde [Ammar] ƴami mo....nden o siftini hadiis'.

Hadith

Imam Bukhari : 330

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ قَالَ حَدَّثَنَا غُنْدَرٌ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ الْحَكَمِ عَنْ ذَرٍّ عَنْ ابْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبْزَى عَنْ أَبِيهِ قَالَ قَالَ عَمَّارٌفَضَرَبَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِيَدِهِ الْأَرْضَ فَمَسَحَ وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِ

Haali en [Muhammadu bin Basyyar] o wiyi; haali en [Ghundar] haali en [Syu'bah] diga [Al Hakam] diga [Dzarr] diga [Ibnu Abdurrahman bin Abza] diga [baaba maako] o wi'i: '[Ammar] wi'i: 'Annabi sallallaahu 'alaihi wasallam fi'i junngo maako dow leydi nden o rubbe junngo maako dow maajum.

Hadith

Imam Bukhari : 331

حَدَّثَنَا مُسَدَّدٌ قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَوْفٌ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو رَجَاءٍ عَنْ عِمْرَانَ قَالَكُنَّا فِي سَفَرٍ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَإِنَّا أَسْرَيْنَا حَتَّى كُنَّا فِي آخِرِ اللَّيْلِ وَقَعْنَا وَقْعَةً وَلَا وَقْعَةَ أَحْلَى عِنْدَ الْمُسَافِرِ مِنْهَا فَمَا أَيْقَظَنَا إِلَّا حَرُّ الشَّمْسِ وَكَانَ أَوَّلَ مَنْ اسْتَيْقَظَ فُلَانٌ ثُمَّ فُلَانٌ ثُمَّ فُلَانٌ يُسَمِّيهِمْ أَبُو رَجَاءٍ فَنَسِيَ عَوْفٌ ثُمَّ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ الرَّابِعُ وَكَانَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا نَامَ لَمْ يُوقَظْ حَتَّى يَكُونَ هُوَ يَسْتَيْقِظُ لِأَنَّا لَا نَدْرِي مَا يَحْدُثُ لَهُ فِي نَوْمِهِ فَلَمَّا اسْتَيْقَظَ عُمَرُ وَرَأَى مَا أَصَابَ النَّاسَ وَكَانَ رَجُلًا جَلِيدًا فَكَبَّرَ وَرَفَعَ صَوْتَهُ بِالتَّكْبِيرِ فَمَا زَالَ يُكَبِّرُ وَيَرْفَعُ صَوْتَهُ بِالتَّكْبِيرِ حَتَّى اسْتَيْقَظَ بِصَوْتِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا اسْتَيْقَظَ شَكَوْا إِلَيْهِ الَّذِي أَصَابَهُمْ قَالَ لَا ضَيْرَ أَوْ لَا يَضِيرُ ارْتَحِلُوا فَارْتَحَلَ فَسَارَ غَيْرَ بَعِيدٍ ثُمَّ نَزَلَ فَدَعَا بِالْوَضُوءِ فَتَوَضَّأَ وَنُودِيَ بِالصَّلَاةِ فَصَلَّى بِالنَّاس فَلَمَّا انْفَتَلَ مِنْ صَلَاتِهِ إِذَا هُوَ بِرَجُلٍ مُعْتَزِلٍ لَمْ يُصَلِّ مَعَ الْقَوْمِ قَالَ مَا مَنَعَكَ يَا فُلَانُ أَنْ تُصَلِّيَ مَعَ الْقَوْمِ قَالَ أَصَابَتْنِي جَنَابَةٌ وَلَا مَاءَ قَالَ عَلَيْكَ بِالصَّعِيدِ فَإِنَّهُ يَكْفِيكَ ثُمَّ سَارَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاشْتَكَى إِلَيْهِ النَّاسُ مِنْ الْعَطَشِ فَنَزَلَ فَدَعَا فُلَانًا كَانَ يُسَمِّيهِ أَبُو رَجَاءٍ نَسِيَهُ عَوْفٌ وَدَعَا عَلِيًّا فَقَالَ اذْهَبَا فَابْتَغِيَا الْمَاءَ فَانْطَلَقَا فَتَلَقَّيَا امْرَأَةً بَيْنَ مَزَادَتَيْنِ أَوْ سَطِيحَتَيْنِ مِنْ مَاءٍ عَلَى بَعِيرٍ لَهَا فَقَالَا لَهَا أَيْنَ الْمَاءُ قَالَتْ عَهْدِي بِالْمَاءِ أَمْسِ هَذِهِ السَّاعَةَ وَنَفَرُنَا خُلُوفًا قَالَا لَهَا انْطَلِقِي إِذًا قَالَتْ إِلَى أَيْنَ قَالَا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَتْ الَّذِي يُقَالُ لَهُ الصَّابِئُ قَالَا هُوَ الَّذِي تَعْنِينَ فَانْطَلِقِي فَجَاءَا بِهَا إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَحَدَّثَاهُ الْحَدِيثَ قَالَ فَاسْتَنْزَلُوهَا عَنْ بَعِيرِهَا وَدَعَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِإِنَاءٍ فَفَرَّغَ فِيهِ مِنْ أَفْوَاهِ الْمَزَادَتَيْنِ أَوْ سَطِيحَتَيْنِ وَأَوْكَأَ أَفْوَاهَهُمَا وَأَطْلَقَ الْعَزَالِيَ وَنُودِيَ فِي النَّاسِ اسْقُوا وَاسْتَقُوا فَسَقَى مَنْ شَاءَ وَاسْتَقَى مَنْ شَاءَ وَكَانَ آخِرُ ذَاكَ أَنْ أَعْطَى الَّذِي أَصَابَتْهُ الْجَنَابَةُ إِنَاءً مِنْ مَاءٍ قَالَ اذْهَبْ فَأَفْرِغْهُ عَلَيْكَ وَهِيَ قَائِمَةٌ تَنْظُرُ إِلَى مَا يُفْعَلُ بِمَائِهَا وَايْمُ اللَّهِ لَقَدْ أُقْلِعَ عَنْهَا وَإِنَّهُ لَيُخَيَّلُ إِلَيْنَا أَنَّهَا أَشَدُّ مِلْأَةً مِنْهَا حِينَ ابْتَدَأَ فِيهَا فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ اجْمَعُوا لَهَا فَجَمَعُوا لَهَا مِنْ بَيْنِ عَجْوَةٍ وَدَقِيقَةٍ وَسَوِيقَةٍ حَتَّى جَمَعُوا لَهَا طَعَامًا فَجَعَلُوهَا فِي ثَوْبٍ وَحَمَلُوهَا عَلَى بَعِيرِهَا وَوَضَعُوا الثَّوْبَ بَيْنَ يَدَيْهَا قَالَ لَهَا تَعْلَمِينَ مَا رَزِئْنَا مِنْ مَائِكِ شَيْئًا وَلَكِنَّ اللَّهَ هُوَ الَّذِي أَسْقَانَا فَأَتَتْ أَهْلَهَا وَقَدْ احْتَبَسَتْ عَنْهُمْ قَالُوا مَا حَبَسَكِ يَا فُلَانَةُ قَالَتْ الْعَجَبُ لَقِيَنِي رَجُلَانِ فَذَهَبَا بِي إِلَى هَذَا الَّذِي يُقَالُ لَهُ الصَّابِئُ فَفَعَلَ كَذَا وَكَذَا فَوَاللَّهِ إِنَّهُ لَأَسْحَرُ النَّاسِ مِنْ بَيْنِ هَذِهِ وَهَذِهِ وَقَالَتْ بِإِصْبَعَيْهَا الْوُسْطَى وَالسَّبَّابَةِ فَرَفَعَتْهُمَا إِلَى السَّمَاءِ تَعْنِي السَّمَاءَ وَالْأَرْضَ أَوْ إِنَّهُ لَرَسُولُ اللَّهِ حَقًّا فَكَانَ الْمُسْلِمُونَ بَعْدَ ذَلِكَ يُغِيرُونَ عَلَى مَنْ حَوْلَهَا مِنْ الْمُشْرِكِينَ وَلَا يُصِيبُونَ الصِّرْمَ الَّذِي هِيَ مِنْهُ فَقَالَتْ يَوْمًا لِقَوْمِهَا مَا أُرَى أَنَّ هَؤُلَاءِ الْقَوْمَ يَدْعُونَكُمْ عَمْدًا فَهَلْ لَكُمْ فِي الْإِسْلَامِ فَأَطَاعُوهَا فَدَخَلُوا فِي الْإِسْلَامِقَالَ أَبُو عَبْد اللَّهِ صَبَأَ خَرَجَ مِنْ دِينٍ إِلَى غَيْرِهِ وَقَالَ أَبُو الْعَالِيَةِ{ الصَّابِئِينَ }فِرْقَةٌ مِنْ أَهْلِ الكِتَابِ يَقْرَءُونَ الزَّبُورَ

Haalaama e men [Musaddad] wiyi, haalaama kam [Yahya bin Sa’id] wiyi, haalaama e men [‘Auf] wiyi, ɗum haalaama e men [Abuu Raja’] gila [’Imran] wiyi ‘min ngonnoo ko e yahdu e Nelaaɗo sallallaahu ni jamma mo min ɗaani, kadi alaa fof ɗanngal ɓurngal welde - fooftere - wonande yahooɓe so wonaa ko min nji’i. Haa hay huunde weetinaani en so wonaa nguleeki naange. Kadi neɗɗo gadano umminde ko noon e noon, caggal ɗuum noon e noon, caggal ɗuum won mo Abuu’Auf anndi kono haa jooni o yejjitii. Kadi Umar Bun Al Khatsaab ko neɗɗo nayaɓo nde o ummii ndee. E nder ɗuum, nde Nelaaɗo sallallaahu ‘alaihi wasallam ɗaanii ndee, hay gooto fintinaani mo haa finnii kanko, sabu en nganndaa ko heɓtii mo e ɗanngal makko. Nde Umar ummii o yiyi ko woni e hakkunde yim6e heew6e - 6e 6eydii - kadi Umar ko gorko tiicfcfo keewcfo muñal -, o wi’i takbir makko e 6amtude daande makko o jokki e yimde haa Annabi sallallaahu alayihi wasallam ummii sabu daande takbir Umar’s mawnde. Nde o fini, yimɓe ina ngulla ko kewi e maɓɓe koo. O wi’i: ‘’ɗum nafataa, walla ɗum nafataa jokku laawol maa’’. Nii woni o jokki laawol makko, caggal nde o woɗɗitii seeɗa o darii o naamndii ɓuuɓri ndiyam ngam wuddude, o wullitii o noddi juulde. Ko noon o juuliri e jamaanu nguu. Caggal nde o gayni juulde, o tawi won seertuɗo o hawraani e jamaanu nguu juulde. Ko ɗuum waɗi Nelaaɗo (JKM) naamndii: “eehey maa fulɓe, hol ko haɗi ma juulde e yimɓe ɓee?” Neɗɗo oo jaabii, 'Miɗo woni e junub, ndiyam alaa'. O faamnini ndeen: ‘Aɗa foti huutoraade tan ko duƴƴe’. Ndeen Nelaaɗo sallallaahu ‘alaihi wasallam jokki laawol mum haa gasi yimɓe ngulliima e makko wonde ina ŋoŋɗi. Nii woni Nelaaɗo (JKM) naamndii neɗɗo gooto ina wiyee Abuu Raaja -kono Auf yejjiti- e Ali nde o yamiri ɓe ɗiɗo fof: ‘Njahee on ɗiɗo fof ƴeewon ndiyam’. Nii woni ɓe ɗiɗo fof ɓe njalti haa ɓe kawri e debbo gooto ina jogii saakuuji ndiyam e dow gelooɗi mum. Ndeen ɗiɗo ɓee naamndii mo, hol to ndiyam woni? Debbo oo jaabii, wi’i: “Laabi gadani mi yi’de ndiyam e oo nokku ko jooni.” kadi yahdu amen kadi ko e yiylaade ndiyam'. Ndeen kamɓe ɗiɗo fof ɓe mbiyi, ''Ndeen yah''. Debbo oo naamndii, hol to njahat aa? Kamɓe ɗiɗo fof ɓe njaabii, ɓe mbiyi ko ngam hawrude e Nelaaɗo (JKM). Debbo oo naamndii, 'To yim6e 6e limtetee ko e diine -Shabi'i-? Kamɓe ɗiɗo fof ɓe njaabii, “Eey ko kanko njiɗ-ɗaa wiyde”. Ndeen sehilaaɓe ɗiɗo Nelaaɗo ɓee njahii e debbo oo ngam hawrude e Nelaaɗo sallallaahu alayhi wasallam. Ɓe ɗiɗo fof ndeen ɓe kaaldi ko fayti e kewuuji ɗi ɓe njiydi jooni ɗii. Ndeen Nelaaɗo (JKM) wiyi : jippin mo e gelooɗi makko. Ndeen Annabi sallallaahu ‘alaihi wasallam naamndii feggere ndiyam, o werlii e hunuko saakuuji ndiyam ɗii - jeyaaɗi e debbo oo –, o ɓoornii saakuuji ndiyam ɗii omo wulla e jamaanu nguu : “Ƴettu ndiyam njaree no njiɗir-ɗon!” Yimɓe ɓee ndokki ɓe ndiyam - koɗorɗe maɓɓe - ɓe njari no ɓe njiɗiri. E joofnirde, o rokki neɗɗo mo janabah fiyi oo ɓuuɓri ndiyam. O wi’i mo: 'Yah looto'. Dans ummii, debbo oo ndaari ko waɗata e ndiyam mum. Wallaahi, ndee ɗoo huunde hulɓinii mo e amen kadi, min njiyi ndiyam ɗam ɓeydiima so en ƴeewtindiima e oon sahaa. Ndeen Nelaaɗo (JKM) wiyi : “mooftu -ñaamde- ngam makko”. Nii woni yimɓe ina moofta nguura e mbaadi date e tepu ng, sawiq -kosam jillondirɗam e farin- wonande debbo. nyaamdu nduu wacfaama e nder 6oggi, 6e 6amti debbo oo e dow oto, 6e mbacfi nyaamdu nduu yeeso mum. Ndeen Nelaaɗo (JKM) wiyi debbo oo : “aɗa anndi min ustaani ndiyam maa hay seeɗa, kono Alla rokkii min ko min njara”. Debbo oo noon hooti galle mum, ɓe naamndii ɗum en, 'Eeh fulanah, hol ko addani ma leeltude?' Debbo oo jaabi wii, Kaawis! Mi hawri e worɓe ɗiɗo ɓe ndeen ƴetti mi ngam hawrude e goɗɗo ina wiyee Shabi'I, ndeen gorko oo waɗi ɗum e ɗum. Wallaahi ko kanko woni neɗɗo ɓurɗo haawnaade - baɗɗo kewu keewɗo faayiida - e nder ɗum e ɗum.' Debbo oo wi’i ina hollira junngo mum ina ƴetta koppi mum hakkundeeji e koppi mum feewde asamaan, walla hakkunde asamaan e leydi. Ɗum firti ko seedaade ko kanko woni Nelaaɗo Alla tigi. Gila ndeen juulɓe ina ndeena debbo oo e mushrikin en kadi juulɓe bonnataa galle debbo oo walla hoɗorde mum. Waɗi ñalawma gooto debbo oo wiyi leñol mum, mi yiyaani leñol ngol ina anniya. Mbele aɗa yiɗi naatde Lislaam?' Nii woni leñol makko ɗooftii mo, naati lislaam'. Abuu Abdullaah wiyi ko Shabi’i yiɗi ko accude diine gooto e diine goɗɗo’. E nder ɗuum, Abuu ''Aliyah wiyi ''Ash-Shabi'un ko fedde yimɓe ummoriiɓe e deftere janngooɓe deftere Zabur''.

Hadith

Imam Bukhari : 332

حَدَّثَنَا بِشْرُ بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدٌ هُوَ غُنْدَرٌ أَخْبَرَنَا شُعْبَةُ عَنْ سُلَيْمَانَ عَنْ أَبِي وَائِلٍ قَالَ قَالَ أَبُو مُوسَى لِعَبْدِ اللَّهِ بْنِ مَسْعُودٍإِذَا لَمْ يَجِدْ الْمَاءَ لَا يُصَلِّي قَالَ عَبْدُ اللَّهِ لَوْ رَخَّصْتُ لَهُمْ فِي هَذَا كَانَ إِذَا وَجَدَ أَحَدُهُمْ الْبَرْدَ قَالَ هَكَذَا يَعْنِي تَيَمَّمَ وَصَلَّى قَالَ قُلْتُ فَأَيْنَ قَوْلُ عَمَّارٍ لِعُمَرَ قَالَ إِنِّي لَمْ أَرَ عُمَرَ قَنِعَ بِقَوْلِ عَمَّارٍ

Haali en [Bisyr bin Khalid] wiyi; haalani en [Muhammadu] - woni Ghundar - haalani en [Syu'ba] diga [Suleymaan] diga [Abuu Wa'il] wi'i, [Abuu Muusaa] wi'i Abdullaah bin Masuud, 'To goɗɗo heɓaay ndiyam nden o waawataa juulde'. Abdullaah jaabii, so mi rokkii 6e ballal e ndee cfoo haala, ndeen so gooto e 6e fof hawrii e ndunngu, maa o haal ko wayi ni, woni Tayamum e juulde. Abuu Muusaa wiyi, “So ɗuum ɓennii mbiy-mi noon hol darnde haala Ammaar e Umaar? ' Abdullaah bin Mas'ud jaabii: 'Micfo sikki Umar ja6aani ' miijo [Ammar]'.

Hadith

Imam Bukhari : 333

حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَفْصٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبِي قَالَ حَدَّثَنَا الْأَعْمَشُ قَالَ سَمِعْتُ شَقِيقَ بْنَ سَلَمَةَ قَالَكُنْتُ عِنْدَ عَبْدِ اللَّهِ وَأَبِي مُوسَى فَقَالَ لَهُ أَبُو مُوسَى أَرَأَيْتَ يَا أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِذَا أَجْنَبَ فَلَمْ يَجِدْ مَاءً كَيْفَ يَصْنَعُ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ لَا يُصَلِّي حَتَّى يَجِدَ الْمَاءَ فَقَالَ أَبُو مُوسَى فَكَيْفَ تَصْنَعُ بِقَوْلِ عَمَّارٍ حِينَ قَالَ لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَكْفِيكَ قَالَ أَلَمْ تَرَ عُمَرَ لَمْ يَقْنَعْ بِذَلِكَ فَقَالَ أَبُو مُوسَى فَدَعْنَا مِنْ قَوْلِ عَمَّارٍ كَيْفَ تَصْنَعُ بِهَذِهِ الْآيَةِ فَمَا دَرَى عَبْدُ اللَّهِ مَا يَقُولُ فَقَالَ إِنَّا لَوْ رَخَّصْنَا لَهُمْ فِي هَذَا لَأَوْشَكَ إِذَا بَرَدَ عَلَى أَحَدِهِمْ الْمَاءُ أَنْ يَدَعَهُ وَيَتَيَمَّمَ فَقُلْتُ لِشَقِيقٍ فَإِنَّمَا كَرِهَ عَبْدُ اللَّهِ لِهَذَا قَالَ نَعَمْ

Ina haalana en [Umar bin Hafsh] wiyi; haalani en [baaba am] wiyi; haalani en [Al A’masy] wiyi, mi nanii [Syaqiq bin Salamah] ina wiya; Mi meeɗiino sara Abdullaah bin Mas’ud e [Abuu Muusaa], Abuu Muusaa ndeen wiyi mo, “Hol ko cikkuɗaa Abuu Abdurrahmaan, so neɗɗo heɓii junub, heɓaani ndiyam. Hol ko o foti waɗde? Abdullaah jaabii, o waawaa juulde so wonaa o dañi ndiyam. Abuu Muusaa wiyi, hol no njaaboto-ɗaa konngol [Ammar] nde Nelaaɗo (JKM) wiyi mo ɗum ina heddi e maa? 'Abdullaah, mbele a anndaa Umar ja6ataa oon miijo? Abuu Muusaa kadi wiyi, ‘’ooy, ngoppen miijo Umar ngoo! ' Kono hol ko woni miijo maa e ndee aaye? ' Abdullaah faamaani ko foti haalde, o wi'i so en ndokkii 6e ballal e ndee cfoo haala, ina hula so 6e njicfii 6uu6ol e ndiyam ɗam, ndeen 6e njicfataa huutoraade ndiyam ɗam, 6e mbacfa tayamum'. Mi wi’i Syaqiq, ko Abdullaah yiɗaa tan ko sabu ɗum. O jaabii, 'Ko noon'.

Hadith

Imam Bukhari : 334

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَامٍ قَالَ أَخْبَرَنَا أَبُو مُعَاوِيَةَ عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ شَقِيقٍ قَالَكُنْتُ جَالِسًا مَعَ عَبْدِ اللَّهِ وَأَبِي مُوسَى الْأَشْعَرِيِّ فَقَالَ لَهُ أَبُو مُوسَى لَوْ أَنَّ رَجُلًا أَجْنَبَ فَلَمْ يَجِدْ الْمَاءَ شَهْرًا أَمَا كَانَ يَتَيَمَّمُ وَيُصَلِّي فَكَيْفَ تَصْنَعُونَ بِهَذِهِ الْآيَةِ فِي سُورَةِ الْمَائِدَةِ{ فَلَمْ تَجِدُوا مَاءً فَتَيَمَّمُوا صَعِيدًا طَيِّبًا }فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ لَوْ رُخِّصَ لَهُمْ فِي هَذَا لَأَوْشَكُوا إِذَا بَرَدَ عَلَيْهِمْ الْمَاءُ أَنْ يَتَيَمَّمُوا الصَّعِيدَ قُلْتُ وَإِنَّمَا كَرِهْتُمْ هَذَا لِذَا قَالَ نَعَمْ فَقَالَ أَبُو مُوسَى أَلَمْ تَسْمَعْ قَوْلَ عَمَّارٍ لِعُمَرَ بَعَثَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَاجَةٍ فَأَجْنَبْتُ فَلَمْ أَجِد الْمَاءَ فَتَمَرَّغْتُ فِي الصَّعِيدِ كَمَا تَمَرَّغُ الدَّابَّةُ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ أَنْ تَصْنَعَ هَكَذَا فَضَرَبَ بِكَفِّهِ ضَرْبَةً عَلَى الْأَرْضِ ثُمَّ نَفَضَهَا ثُمَّ مَسَحَ بِهِمَا ظَهْرَ كَفِّهِ بِشِمَالِهِ أَوْ ظَهْرَ شِمَالِهِ بِكَفِّهِ ثُمَّ مَسَحَ بِهِمَا وَجْهَهُ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ أَفَلَمْ تَرَ عُمَرَ لَمْ يَقْنَعْ بِقَوْلِ عَمَّارٍوَزَادَ يَعْلَى عَنْ الْأَعْمَشِ عَنْ شَقِيقٍ كُنْتُ مَعَ عَبْدِ اللَّهِ وَأَبِي مُوسَى فَقَالَ أَبُو مُوسَى أَلَمْ تَسْمَعْ قَوْلَ عَمَّارٍ لِعُمَرَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَنِي أَنَا وَأَنْتَ فَأَجْنَبْتُ فَتَمَعَّكْتُ بِالصَّعِيدِ فَأَتَيْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَخْبَرْنَاهُ فَقَالَ إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيكَ هَكَذَا وَمَسَحَ وَجْهَهُ وَكَفَّيْهِ وَاحِدَةً

Haali en [Muhammadu bin Salam] wiyi; humpitiima en [Abuu Muawiyya] ummoraade e [Al A’masy] ummoraade e [Syaqiq] o wiyi; Mi meeɗii jooɗodaade e Abdullaah bin Masuud e [Abuu Muusa Al Asy’ari]. Ndeen Abuu Muusaa wiyi mo, “so neɗɗo heɓii junub, o heɓaani ndiyam fotde lewru, mbele omo waɗa tayamum, omo juula? Kadi hol ko cikkuɗaa e ooɗoo aaye e nder Suura Al Maidah aaye 6: '-Ndeen a heɓataa ndiyam, ɗum noon juulɗaa e dow leydi moƴƴiri - laaɓndi -'? 'Abdullaah, 'So 6e ndokkaama ballal e ndee cfoo haala, ina waawi wonde ko adii fof so gooto e 6e fof 6uu6ii ndiyam o wacfata tayammum e leydi'. Syaqiq naamndii, mbele a yiɗaa ndee caɗeele sabu oon faktor? O jaabii, “Eey”. Ndeen Abuu Muusaa wiyi, “Mbele a nanaani [Ammar] ina wiya Umar, “Nelaaɗo Alla neldi kam e golle, miɗo junub, mi heɓaani ndiyam.” Nii woni mi ruttitii e leydi no daaba ruttirta nii. Ndeen mi haalanii ɗum Annabi sallallaahu ‘alaihi wasallam, o wiyi : ‘goonga ina heddi e maa so a waɗii ɗum’. Nelaaɗo sallallaahu 'alaihi wasallam ndeen fiyi junngo mum e leydi o ɓuuɓni ɗum, o ɓuuɓni ɓalewol junngo makko ñaamo e junngo makko nano, walla caggal junngo makko nano ngoo e junngo makko ñaamo, o ɓuuɓni yeeso makko.' Abdullaah wiyi mbele a anndaa Umaar jaɓataa miijo Ammaar? [Ya’la] ɓeydi heen ummoraade e [Al A’masy] ummoraade e [Syaqiq], ‘Miɗo wondi e Abdullaah e Abuu Muusaa. Ndeen [Abuu Muusaa] wiyi, “Mbele a nanaani ko [Ammaru] wiyi Umar koo? Goonga Nelaaɗo Alla neldi kam e maa, ndeen mi heɓii junub mi roŋkii e leydi. Ndeen en tawai Nelaaɗo (JKM) ina haalana ɗum ɗum. O wiyi ndeen: ‘Goonga aɗa waawi waɗde tan ko nii’. O fiyi juuɗe makko e leydi, o moofti yeeso makko e juuɗe makko laawol gootol.'

Hadith

Imam Bukhari : 335

بَاب حَدَّثَنَا عَبْدَانُ قَالَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ قَالَ أَخْبَرَنَا عَوْفٌ عَنْ أَبِي رَجَاءٍ قَالَ حَدَّثَنَا عِمْرَانُ بْنُ حُصَيْنٍ الْخُزَاعِيُّأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَأَى رَجُلًا مُعْتَزِلًا لَمْ يُصَلِّ فِي الْقَوْمِ فَقَالَ يَا فُلَانُ مَا مَنَعَكَ أَنْ تُصَلِّيَ فِي الْقَوْمِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَصَابَتْنِي جَنَابَةٌ وَلَا مَاءَ قَالَ عَلَيْكَ بِالصَّعِيدِ فَإِنَّهُ يَكْفِيكَ

Faandaare. Haali en ['Abdan] wiyi, haali en ['Abdullaah] wiyi, haali en ['Auf] ummoraade e [Abuu Raja'] wiyi, haali en ['Imran bin Hushain Al Khaza'i], wonde Nelaaɗo Alla (jkm e barke Alla w'i e makko) yi'i neɗɗo diin o wonaano al prad naamnii: “Eey noon, hol ko haɗi ma juulde e yimɓe ɓee?” Nii woni neɗɗo oo jaabiima : ‘’Eeh Nelaaɗo, miɗo jogii junub, ndiyam alaa’’. So Nelaaɗo (JKM) wiyi: ''Ko farli e mon huutoraade leydi, ɗuum ina heddi e mon''.

Hadith

Imam Bukhari : 336

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ يُونُسَ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ قَالَ كَانَ أَبُو ذَرٍّ يُحَدِّثُأَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فُرِجَ عَنْ سَقْفِ بَيْتِي وَأَنَا بِمَكَّةَ فَنَزَلَ جِبْرِيلُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَفَرَجَ صَدْرِي ثُمَّ غَسَلَهُ بِمَاءِ زَمْزَمَ ثُمَّ جَاءَ بِطَسْتٍ مِنْ ذَهَبٍ مُمْتَلِئٍ حِكْمَةً وَإِيمَانًا فَأَفْرَغَهُ فِي صَدْرِي ثُمَّ أَطْبَقَهُ ثُمَّ أَخَذَ بِيَدِي فَعَرَجَ بِي إِلَى السَّمَاءِ الدُّنْيَا فَلَمَّا جِئْتُ إِلَى السَّمَاءِ الدُّنْيَا قَالَ جِبْرِيلُ لِخَازِنِ السَّمَاءِ افْتَحْ قَالَ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا جِبْرِيلُ قَالَ هَلْ مَعَكَ أَحَدٌ قَالَ نَعَمْ مَعِي مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أُرْسِلَ إِلَيْهِ قَالَ نَعَمْ فَلَمَّا فَتَحَ عَلَوْنَا السَّمَاءَ الدُّنْيَا فَإِذَا رَجُلٌ قَاعِدٌ عَلَى يَمِينِهِ أَسْوِدَةٌ وَعَلَى يَسَارِهِ أَسْوِدَةٌ إِذَا نَظَرَ قِبَلَ يَمِينِهِ ضَحِكَ وَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ يَسَارِهِ بَكَى فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالِابْنِ الصَّالِحِ قُلْتُ لِجِبْرِيلَ مَنْ هَذَا قَال هَذَا آدَمُ وَهَذِهِ الْأَسْوِدَةُ عَنْ يَمِينِهِ وَشِمَالِهِ نَسَمُ بَنِيهِ فَأَهْلُ الْيَمِينِ مِنْهُمْ أَهْلُ الْجَنَّةِ وَالْأَسْوِدَةُ الَّتِي عَنْ شِمَالِهِ أَهْلُ النَّارِ فَإِذَا نَظَرَ عَنْ يَمِينِهِ ضَحِكَ وَإِذَا نَظَرَ قِبَلَ شِمَالِهِ بَكَى حَتَّى عَرَجَ بِي إِلَى السَّمَاءِ الثَّانِيَةِ فَقَالَ لِخَازِنِهَا افْتَحْ فَقَالَ لَهُ خَازِنِهَا مِثْلَ مَا قَالَ الْأَوَّلُ فَفَتَحَ قَالَ أَنَسٌ فَذَكَرَ أَنَّهُ وَجَدَ فِي السَّمَوَاتِ آدَمَ وَإِدْرِيسَ وَمُوسَى وَعِيسَى وَإِبْرَاهِيمَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِمْ وَلَمْ يُثْبِتْ كَيْفَ مَنَازِلُهُمْ غَيْرَ أَنَّهُ ذَكَرَ أَنَّهُ وَجَدَ آدَمَ فِي السَّمَاءِ الدُّنْيَا وَإِبْرَاهِيمَ فِي السَّمَاءِ السَّادِسَةِ قَالَ أَنَسٌ فَلَمَّا مَرَّ جِبْرِيلُ بِالنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِإِدْرِيسَ قَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالْأَخِ الصَّالِحِ فَقُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا إِدْرِيسُ ثُمَّ مَرَرْتُ بِمُوسَى فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالْأَخِ الصَّالِحِ قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا مُوسَى ثُمَّ مَرَرْتُ بِعِيسَى فَقَالَ مَرْحَبًا بِالْأَخِ الصَّالِحِ وَالنَّبِيِّ الصَّالِحِ قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا عِيسَى ثُمَّ مَرَرْتُ بِإِبْرَاهِيمَ فَقَالَ مَرْحَبًا بِالنَّبِيِّ الصَّالِحِ وَالِابْنِ الصَّالِحِ قُلْتُ مَنْ هَذَا قَالَ هَذَا إِبْرَاهِيمُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ فَأَخْبَرَنِي ابْنُ حَزْمٍ أَنَّ ابْنَ عَبَّاسٍ وَأَبَا حَبَّةَ الْأَنْصَارِيَّ كَانَا يَقُولَانِ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ عُرِجَ بِي حَتَّى ظَهَرْتُ لِمُسْتَوَى أَسْمَعُ فِيهِ صَرِيفَ الْأَقْلَامِ قَالَ ابْنُ حَزْمٍ وَأَنَسُ بْنُ مَالِكٍ قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَفَرَضَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَى أُمَّتِي خَمْسِينَ صَلَاةً فَرَجَعْتُ بِذَلِكَ حَتَّى مَرَرْتُ عَلَى مُوسَى فَقَالَ مَا فَرَضَ اللَّهُ لَكَ عَلَى أُمَّتِكَ قُلْتُ فَرَضَ خَمْسِينَ صَلَاةً قَالَ فَارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَإِنَّ أُمَّتَكَ لَا تُطِيقُ ذَلِكَ فَرَاجَعْتُ فَوَضَعَ شَطْرَهَا فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى قُلْتُ وَضَعَ شَطْرَهَا فَقَالَ رَاجِعْ رَبَّكَ فَإِنَّ أُمَّتَكَ لَا تُطِيقُ فَرَاجَعْتُ فَوَضَعَ شَطْرَهَا فَرَجَعْتُ إِلَيْهِ فَقَالَ ارْجِعْ إِلَى رَبِّكَ فَإِنَّ أُمَّتَكَ لَا تُطِيقُ ذَلِكَ فَرَاجَعْتُهُ فَقَالَ هِيَ خَمْسٌ وَهِيَ خَمْسُونَ لَا يُبَدَّلُ الْقَوْلُ لَدَيَّ فَرَجَعْتُ إِلَى مُوسَى فَقَالَ رَاجِعْ رَبَّكَ فَقُلْتُ اسْتَحْيَيْتُ مِنْ رَبِّي ثُمَّ انْطَلَقَ بِي حَتَّى انْتَهَى بِي إِلَى سِدْرَةِ الْمُنْتَهَى وَغَشِيَهَا أَلْوَانٌ لَا أَدْرِي مَا هِيَ ثُمَّ أُدْخِلْتُ الْجَنَّةَ فَإِذَا فِيهَا حَبَايِلُ اللُّؤْلُؤِ وَإِذَا تُرَابُهَا الْمِسْكُ

Haalanaama en [Yahya bin Bukair] wiyi, haalanaama en [Al Laits] ummoraade e [Yunus] ummoraade e [Ibnu Shihab] ummoraade e [Anas bin Malik] wiyi, [Abu Dzar] wiyi wonde Nelaaɗo Alla sallallaahu 'alaihi wasallam wiyi: 'Nde ngon-mi e galle am Makkaa'a Alaihiis Salam arii. Ndeen o udditii ɓanndu am, o looti ɗum e ndiyam Zamzam. O addi kadi feggere kaŋŋe ina waɗi hakkille e iimanaagal, caggal ɗuum o werlii nde e nder ɓanndu am, o udditi nde kadi. Ndeen o nanngi junngo am, o nawi mi feewde asamaanuuji aduna. Nde njottii-mi asamaan aduna oo, Jibril Alaihis Salam wiyi Malayka reenoowo asamaan oo, udditaa. Malaa’ikaajo gardinooɗo asamaan oo wi’i: “Holi oo? ' Jibriil jaabii, 'Ko cfum woni Jibriil'. Maleyka gardinooɗo asamaan oo naamndii kadi, “Aɗa wondi e goɗɗo? ' Jibril jaabii, 'Eey, wondude e am Muhammadu salallaahu ' alaihi wasallam'. Gardiiɗo oo naamndii kadi, mbele o neldaama ko Nulaaɗo? ' Jibril jaabii, 'Ko cfuum woni'. Nde nde udditaa min njottii kammu aduna, e oon sahaa won jooɗiiɗo, to bannge ñaamo oon neɗɗo ina woodi fedde yimɓe kadi to bannge nano. So o ndaarii fedde yimɓe bannge ñaamo makko o jalee, so o ndaarii bannge nano makko o woya. Ndeen necfcfo oo wi’i, ‘’A jaaraama e Annabi peewcfo e 6i66e peewcfo’. Mi naamndii Jibriil hol o woni? ' Jibriil jaabii, 'Ko kanko woni Aadama Alaihis Salam, won6e e nyaamo makko e nano makko ko ruuhuuji iwdi makko. Ɓeen wonɓe e ñaamo makko ko annduɓe asamaan wonɓe e nano makko ko annduɓe jeyngol. So o ndaarii bannge ñaamo o jalee so o ndaarii bannge nano o woya'. Ndeen mi nawaama asamaan ɗiɗaɓo, Jibriil ndeen wiyi gardiiɗo mum no gardiiɗo asamaan gadano oo nii. Ndeen kammu udditii''. Anas wiyi, “Ndeen Nelaaɗo (JKM) siftinii wonde to tolno ceiling o hawri e Aadama, Idriis, Muusaa, Iisaa e Ibraahiima, yo Alla rokku ɓe barke mum. O haalanaani mi ɗo ɓe ngoni e asamaan, so wonaa o hawri e Aadama e asamaan leydi, Ibraahiima e asamaan jeegom’. Anas jokki, wi’i: “Nde Jibriil ina yahda e Nelaaɗo (JKM) o rewi e Idriis. So Idris wiyi ''a jaaraama e Annabi peewɗo e banndiraaɓe peewɓe''. Mi naamndii Jibriil hol o woni? ' Jibril jaabii, 'Ko kanko woni Idris'. Ndeen mi rewii e Muusaa, o wi’i, ‘Jaɓɓaama e Annabi peewɗo e banndiraaɓe peewɓe’. Mi naamndii Jibriil hol o woni? ' Jibriil jaabii, 'Ko kanko woni Muusaa'. Ndeen mi rewii e Iisaa, o wi’i: “A jaaraama, banndiraawo peewɗo e Annabi peewɗo.” Mi naamndii Jibriil hol o woni? ' Jibriil jaabii, 'Ko kanko woni Iisaa'. Ndeen mi rewii Ibraahiima o wiyi on njaaraama e Annabi peewɗo e sukaaɓe peewɗo. Mi naamndii Jibriil hol o woni? ' Jibril jaabii, 'O woni Ibraahiima sallallaahu ' alaihi wasallam'. Ibnu Shihab wiyi, Ibnu Hazm humpitii kam wonde Ibnu Abbaas e Abuu Habbah Al Ansari kamɓe ɗiɗo fof ɓe mbiyi: “Nelaaɗo (JKM) wiyi: “Ndeen mi mi’raj haa mi yettii nokku ɗo mbaaw-mi nande sawtawol binndol”. Hono Ibnu Hazm wiyi, Anas Bun Maalik wiyi : annabi JKM wiyi : ndeen Alla azza wajalla waɗiri ummaat am juulde laabi capanɗe joyi. So mi yahdii e yamiroore ndee haa kawru-mi e Muusaa, o naamndii holi ko Alla yamiri e leñol maa ngol? ' Mi jaabiima: 'Juulde laabi capanɗe joyi'. Ndeen o wii, rutto to Rabb maa, sabu leñol maa ngol waawataa! ' So mi artii, Alla ustii cfum feccere. Miin noon ngartu-mi to Muusaa mbiy-mi Alla ustii heen feccere mako. Kono o wi’i, ‘Hoot to Rabb maa sabu yim6e maa mbaawataa’. Miin noon mi hooti to Alla, Alla kadi ustii ɗum feccere kadi'. Ndeen mi hootii to Muusaa, o wi’i, ''Njokko to Rabb maa, sabu leñol maa haa jooni waawataa''. Nii woni ngartu-mi to Alla Ta’ala, Alla ndeen wiyi : “ɗee joy ko lomto capanɗe joy.” Alaa fof waylo waylo kuulal e bannge am! ' Ndeen mi hooti to Muusaa, o wi'i kadi, 'Hoot to Rabb maa! ' Mi wi'i, 'Mi semti Rabb am'. Jibril ndeen ƴetti mi haa mi arti e Sidratul Muntaha mo ɓuuɓnaa e kalaaji ɗi mi anndaa ko ɗi ngoni. Ndeen mi waɗtaama e asamaan, ɗum wayi ko no domeeji keewɗi peewnaaɗi e perle, leydi ndii ina waɗi nebam muusndi.'

Hadith

Imam Bukhari : 337

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ يُوسُفَ قَالَ أَخْبَرَنَا مَالِكٌ عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ عَنْ عُرْوَةَ بْنِ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ الْمُؤْمِنِينَ قَالَتْفَرَضَ اللَّهُ الصَّلَاةَ حِينَ فَرَضَهَا رَكْعَتَيْنِ رَكْعَتَيْنِ فِي الْحَضَرِ وَالسَّفَرِ فَأُقِرَّتْ صَلَاةُ السَّفَرِ وَزِيدَ فِي صَلَاةِ الْحَضَرِ

Haa anndini en [Abdullaah bin Yuusuf] wiyi, haali en [Malik] gila e [Salih bin Kaisan] gila e [Urwah bin Az Zubair] gila e [Aisyah] yumma Mu'minin, o wiyi, 'Allah waɗii juulde farliinde, kadi fuɗɗoode juulde farli nde ko bo raksiah ɗiɗi'. Ndeen ɗeen kuule ndarnaama ngam juulde Safar - e laawol -, ɓeydaama kadi ngam juulde nde jooɗii'.

Hadith

Imam Bukhari : 338

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ قَالَ حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ أُمِّ عَطِيَّةَ قَالَتْأُمِرْنَا أَنْ نُخْرِجَ الْحُيَّضَ يَوْمَ الْعِيدَيْنِ وَذَوَاتِ الْخُدُورِ فَيَشْهَدْنَ جَمَاعَةَ الْمُسْلِمِينَ وَدَعْوَتَهُمْ وَيَعْتَزِلُ الْحُيَّضُ عَنْ مُصَلَّاهُنَّ قَالَتْ امْرَأَةٌ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِحْدَانَا لَيْسَ لَهَا جِلْبَابٌ قَالَ لِتُلْبِسْهَا صَاحِبَتُهَا مِنْ جِلْبَابِهَاوَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ رَجَاءٍ حَدَّثَنَا عِمْرَانُ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سِيرِينَ حَدَّثَتْنَا أُمُّ عَطِيَّةَ سَمِعْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِهَذَا

Haalaama en [Muusa bin Isma'il] wi'i, haalaama en [Yazid bin Ibraahiima] diga [Muhammadu] diga [Ummu 'Athiyah] wi'i, 'Min njamiraama min wurtina rewɓe menstruable e rewɓe wonɓe nder section nder juulde ɗiɗi, ngam ɓe mbaawa yi'ugo jama'aare ngam maɓɓe keestruy diga maɓɓe juulɓe e juulɓe maɓɓe duwaawu'. Debbo gooto noon wiyi, “eehey maa Nelaaɗo, mbele won e men mo alaa kaala?” O jaabii: ‘Yoo sehil makko ñamlu mo hijab makko’. ['Abdullaah bin Raja'] wi'i, wi'i en ['Imran] wi'i en [Muhammadu bin Sirin] wi'i en [Ummu Athiyah] Mi nani Annabi sallallaahu 'alaihi wasallam wi'i huunde bana ni'.

Hadith

Imam Bukhari : 339

حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يُونُسَ قَالَ حَدَّثَنَا عَاصِمُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنِي وَاقِدُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ قَالَ صَلَّى جَابِرٌفِي إِزَارٍ قَدْ عَقَدَهُ مِنْ قِبَلِ قَفَاهُ وَثِيَابُهُ مَوْضُوعَةٌ عَلَى الْمِشْجَبِ قَالَ لَهُ قَائِلٌ تُصَلِّي فِي إِزَارٍ وَاحِدٍ فَقَالَ إِنَّمَا صَنَعْتُ ذَلِكَ لِيَرَانِي أَحْمَقُ مِثْلُكَ وَأَيُّنَا كَانَ لَهُ ثَوْبَانِ عَلَى عَهْدِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ

Haalaama en [Ahmadu bin Yunus] wi'i, haalaama en ['Ashim bin Muhammadu] wi'i, haalaama am [Waqid bin Muhammadu] diga [Muhammadu bin Al Munkadir] wi'i, 'Jabir juulni o ɓorni sarong mo o haɓɓi dow wuttudu maako, o haɓɓi dow wuttudu maako. Won wiyɓe mo, “Hol ko waɗi aɗa juula aɗa ɓoornii wutte gooto?” [Jabir bin Samura] jaabii, “Mi waɗii ɗum mbele jom en hakkillaaji hono maa ina njiya ɗum.” Sabu e sahaa Nelaaɗo (JKM) hay gooto e men jogaaki comci ɗiɗi!'

Hadith

Imam Bukhari : 340

حَدَّثَنَا مُطَرِّفٌ أَبُو مُصْعَبٍ قَالَ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الْمَوَالِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْمُنْكَدِرِ قَالَ رَأَيْتُ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِيُصَلِّي فِي ثَوْبٍ وَاحِدٍ وَقَالَ رَأَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُصَلِّي فِي ثَوْبٍ

Haalaama en [Mutharrif Abuu Mush'ab] wi'i, haalaama en [Abdurrahmaan bin Abuu Al Mawali] diga [Muhammadu bin Al Munkadir] wi'i: 'Mi yi'i [Jabir bin Abdullaah] ɗon waɗa juulde ɗon ɓorni limse woore. Ndeen o wiyi, ''Mi meeɗii yiyde Nelaaɗo (JKM) ina juula ina ɓoornii -kaɓirgal gootal-'.