Air Zam-zam penuh berkah dan mengenyangkan

Imam Ahmad : 20546

حَدَّثَنَا يَزِيدُ بْنُ هَارُونَ أَخْبَرَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ حَدَّثَنَا حُمَيْدُ بْنُ هِلَالٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ صَامِتٍ قَالَ قَالَ أَبُو ذَرٍّ خَرَجْنَا مِنْ قَوْمِنَا غِفَارٍ وَكَانُوا يُحِلُّونَ الشَّهْرَ الْحَرَامَ أَنَا وَأَخِي أُنَيْسٌ وَأُمُّنَا فَانْطَلَقْنَا حَتَّى نَزَلْنَا عَلَى خَالٍ لَنَا ذِي مَالٍ وَذِي هَيْئَةٍ فَأَكْرَمَنَا خَالُنَا فَأَحْسَنَ إِلَيْنَا فَحَسَدَنَا قَوْمُهُ فَقَالُوا إِنَّكَ إِذَا خَرَجْتَ عَنْ أَهْلِكَ خَلَفَكَ إِلَيْهِمْ أُنَيْسٌ فَجَاءَنَا خَالُنَا فَنَثَا عَلَيْهِ مَا قِيلَ لَهُ فَقُلْتُ أَمَّا مَا مَضَى مِنْ مَعْرُوفِكَ فَقَدْ كَدَّرْتَهُ وَلَا جِمَاعَ لَنَا فِيمَا بَعْدُ قَالَ فَقَرَّبْنَا صِرْمَتَنَا فَاحْتَمَلْنَا عَلَيْهَا وَتَغَطَّى خَالُنَا ثَوْبَهُ وَجَعَلَ يَبْكِي قَالَ فَانْطَلَقْنَا حَتَّى نَزَلْنَا بِحَضْرَةِ مَكَّةَ قَالَ فَنَافَرَ أُنَيْسٌ رَجُلًا عَنْ صِرْمَتِنَا وَعَنْ مِثْلِهَا فَأَتَيَا الْكَاهِنَ فَخَيَّرَ أُنَيْسًا فَأَتَانَا بِصِرْمَتِنَا وَمِثْلِهَا وَقَدْ صَلَّيْتُ يَا ابْنَ أَخِي قَبْلَ أَنْ أَلْقَى رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثَلَاثَ سِنِينَ قَالَ فَقُلْتُ لِمَنْ قَالَ لِلَّهِ قَالَ قُلْتُ فَأَيْنَ تَوَجَّهُ قَالَ حَيْثُ وَجَّهَنِي اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ وَأُصَلِّي عِشَاءً حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ آخِرِ اللَّيْلِ أُلْقِيتُ كَأَنِّي خِفَاءٌ قَالَ أَبِي قَالَ أَبُو النَّضْرِ قَالَ سُلَيْمَانُ كَأَنِّي خِفَاءٌ حَتَّى تَعْلُوَنِي الشَّمْسُ قَالَ فَقَالَ أُنَيْسٌ إِنَّ لِي حَاجَةً بِمَكَّةَ فَاكْفِنِي حَتَّى آتِيَكَ قَالَ فَانْطَلَقَ فَرَاثَ عَلَيَّ ثُمَّ أَتَانِي فَقُلْتُ مَا حَبَسَكَ قَالَ لَقِيتُ رَجُلًا يَزْعُمُ أَنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ أَرْسَلَهُ عَلَى دِينِكَ قَالَ فَقُلْتُ مَا يَقُولُ النَّاسُ لَهُ قَالَ يَقُولُونَ إِنَّهُ شَاعِرٌ وَسَاحِرٌ وَكَاهِنٌ قَالَ وَكَانَ أُنَيْسٌ شَاعِرًا قَالَ فَقَالَ قَدْ سَمِعْتُ قَوْلَ الْكُهَّانِ فَمَا يَقُولُ بِقَوْلِهِمْ وَقَدْ وَضَعْتُ قَوْلَهُ عَلَى أَقْرَاءِ الشِّعْرِ فَوَاللَّهِ مَا يَلْتَامُ لِسَانُ أَحَدٍ أَنَّهُ شِعْرٌ وَاللَّهِ إِنَّهُ لَصَادِقٌ وَإِنَّهُمْ لَكَاذِبُونَ قَالَ فَقُلْتُ لَهُ هَلْ أَنْتَ كَافِيَّ حَتَّى أَنْطَلِقَ فَأَنْظُرَ قَالَ نَعَمْ فَكُنْ مِنْ أَهْلِ مَكَّةَ عَلَى حَذَرٍ فَإِنَّهُمْ قَدْ شَنِفُوا لَهُ وَتَجَهَّمُوا لَهُ وَقَالَ عَفَّانُ شِيفُوا لَهُ وَقَالَ بَهْزٌ سَبَقُوا لَهُ وَقَالَ أَبُو النَّضْرِ شَفَوْا لَهُ قَالَ فَانْطَلَقْتُ حَتَّى قَدِمْتُ مَكَّةَ فَتَضَعَّفْتُ رَجُلًا مِنْهُمْ فَقُلْتُ أَيْنَ هَذَا الرَّجُلُ الَّذِي تَدْعُونَهُ الصَّابِئَ قَالَ فَأَشَارَ إِلَيَّ قَالَ الصَّابِئُ قَالَ فَمَالَ أَهْلُ الْوَادِي عَلَيَّ بِكُلِّ مَدَرَةٍ وَعَظْمٍ حَتَّى خَرَرْتُ مَغْشِيًّا عَلَيَّ فَارْتَفَعْتُ حِينَ ارْتَفَعْتُ كَأَنِّي نُصُبٌ أَحْمَرُ فَأَتَيْتُ زَمْزَمَ فَشَرِبْتُ مِنْ مَائِهَا وَغَسَلْتُ عَنِّي الدَّمَ فَدَخَلْتُ بَيْنَ الْكَعْبَةِ وَأَسْتَارِهَا فَلَبِثْتُ بِهِ ابْنَ أَخِي ثَلَاثِينَ مِنْ بَيْنِ يَوْمٍ وَلَيْلَةٍ وَمَا لِي طَعَامٌ إِلَّا مَاءُ زَمْزَمَ فَسَمِنْتُ حَتَّى تَكَسَّرَتْ عُكَنُ بَطْنِي وَمَا وَجَدْتُ عَلَى كَبِدِي سَخْفَةَ جُوعٍ قَالَ فَبَيْنَا أَهْلُ مَكَّةَ فِي لَيْلَةٍ قَمْرَاءَ أَضْحِيَانٍ وَقَالَ عَفَّانُ أَصْخِيَانٍ وَقَالَ بَهْزٌ أَصْخِيَانٍ وَكَذَلِكَ قَالَ أَبُو النَّضْرِ فَضَرَبَ اللَّهُ عَلَى أَصْمِخَةِ أَهْلِ مَكَّةَ فَمَا يَطُوفُ بِالْبَيْتِ غَيْرُ امْرَأَتَيْنِ فَأَتَتَا عَلَيَّ وَهُمَا تَدْعُوَانِ إِسَافَ وَنَائِلَ قَالَ فَقُلْتُ أَنْكِحُوا أَحَدَهُمَا الْآخَرَ فَمَا ثَنَاهُمَا ذَلِكَ قَالَ فَأَتَتَا عَلَيَّ فَقُلْتُ وَهَنٌ مِثْلُ الْخَشَبَةِ غَيْرَ أَنِّي لَمْ أُكَنِّ قَالَ فَانْطَلَقَتَا تُوَلْوِلَانِ وَتَقُولَانِ لَوْ كَانَ هَاهُنَا أَحَدٌ مِنْ أَنْفَارِنَا قَالَ فَاسْتَقْبَلَهُمَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ وَهُمَا هَابِطَانِ مِنْ الْجَبَلِ فَقَالَ مَا لَكُمَا فَقَالَتَا الصَّابِئُ بَيْنَ الْكَعْبَةِ وَأَسْتَارِهَا قَالَا مَا قَالَ لَكُمَا قَالَتَا قَالَ لَنَا كَلِمَةً تَمْلَأُ الْفَمَ قَالَ فَجَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ هُوَ وَصَاحِبُهُ حَتَّى اسْتَلَمَ الْحَجَرَ فَطَافَ بِالْبَيْتِ ثُمَّ صَلَّى قَالَ فَأَتَيْتُهُ فَكُنْتُ أَوَّلَ مَنْ حَيَّاهُ بِتَحِيَّةِ أَهْلِ الْإِسْلَامِ فَقَالَ عَلَيْكَ وَرَحْمَةُ اللَّهِ مِمَّنْ أَنْتَ قَالَ قُلْتُ مِنْ غِفَارٍ قَالَ فَأَهْوَى بِيَدِهِ فَوَضَعَهَا عَلَى جَبْهَتِهِ قَالَ فَقُلْتُ فِي نَفْسِي كَرِهَ أَنِّي انْتَمَيْتُ إِلَى غِفَارٍ قَالَ فَأَرَدْتُ أَنْ آخُذَ بِيَدِهِ فَقَذَعَنِي صَاحِبُهُ وَكَانَ أَعْلَمَ بِهِ مِنِّي قَالَ مَتَى كُنْتَ هَاهُنَا قَالَ كُنْتُ هَاهُنَا مُنْذُ ثَلَاثِينَ مِنْ بَيْنِ لَيْلَةٍ وَيَوْمٍ قَالَ فَمَنْ كَانَ يُطْعِمُكَ قُلْتُ مَا كَانَ لِي طَعَامٌ إِلَّا مَاءُ زَمْزَمَ قَالَ فَسَمِنْتُ حَتَّى تَكَسَّرَ عُكَنُ بَطْنِي وَمَا وَجَدْتُ عَلَى كَبِدِي سُخْفَةَ جُوعٍ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنَّهَا مُبَارَكَةٌ وَإِنَّهَا طَعَامُ طُعْمٍ قَالَ أَبُو بَكْرٍ ائْذَنْ لِي يَا رَسُولَ اللَّهِ فِي طَعَامِهِ اللَّيْلَةَ قَالَ فَفَعَلَ قَالَ فَانْطَلَقَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَانْطَلَقَ أَبُو بَكْرٍ وَانْطَلَقْتُ مَعَهُمَا حَتَّى فَتَحَ أَبُو بَكْرٍ بَابًا فَجَعَلَ يَقْبِضُ لَنَا مِنْ زَبِيبِ الطَّائِفِ قَالَ فَكَانَ ذَلِكَ أَوَّلَ طَعَامٍ أَكَلْتُهُ بِهَا فَلَبِثْتُ مَا لَبِثْتُ ثُمَّ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِنِّي قَدْ وُجِّهَتْ إِلَيَّ أَرْضٌ ذَاتُ نَخْلٍ وَلَا أَحْسَبُهَا إِلَّا يَثْرِبَ فَهَلْ أَنْتَ مُبَلِّغٌ عَنِّي قَوْمَكَ لَعَلَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ أَنْ يَنْفَعَهُمْ بِكَ وَيَأْجُرَكَ فِيهِمْ قَالَ فَانْطَلَقْتُ حَتَّى أَتَيْتُ أُنَيْسًا قَالَ فَقَالَ لِي مَا صَنَعْتَ قَالَ قُلْتُ إِنِّي صَنَعْتُ أَنِّي أَسْلَمْتُ وَصَدَّقْتُ قَالَ قَالَ فَمَا لِي رَغْبَةٌ عَنْ دِينِكَ إِنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ وَصَدَّقْتُ ثُمَّ أَتَيْنَا أُمَّنَا فَقَالَتْ فَمَا بِي رَغْبَةٌ عَنْ دِينِكُمَا فَإِنِّي قَدْ أَسْلَمْتُ وَصَدَّقْتُ فَتَحَمَّلْنَا حَتَّى أَتَيْنَا قَوْمَنَا غِفَارًا فَأَسْلَمَ بَعْضُهُمْ قَبْلَ أَنْ يَقْدَمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ وَقَالَ يَعْنِي يَزِيدَ بِبَغْدَادَ وَقَالَ بَعْضُهُمْ إِذَا قَدِمَ فَقَالَ بَهْزٌ إِخْوَانُنَا نُسْلِمُ وَكَذَا قَالَ أَبُو النَّضْرِ وَكَانَ يَؤُمُّهُمْ خُفَافُ بْنُ إِيمَاءِ بْنِ رَحَضَةَ الْغِفَارِيُّ وَكَانَ سَيِّدَهُمْ يَوْمَئِذٍ وَقَالَ بَقِيَّتُهُمْ إِذَا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَسْلَمْنَا فَقَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ فَأَسْلَمَ بَقِيَّتُهُمْ قَالَ وَجَاءَتْ أَسْلَمُ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِخْوَانُنَا نُسْلِمُ عَلَى الَّذِي أَسْلَمُوا عَلَيْهِ فَأَسْلَمُوا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غِفَارٌ غَفَرَ اللَّهُ لَهَا وَأَسْلَمُ سَالَمَهَا اللَّهُ وَقَالَ بَهْزٌ وَكَانَ يَؤُمُّهُمْ إِيمَاءُ بْنُ رَحَضَةَ فَقَالَ أَبُو النَّضْرِ إِيمَاءٌ حَدَّثَنَا عَبْد اللَّهِ حَدَّثَنَا هُدْبَةُ حَدَّثَنَا سُلَيْمَانُ بْنُ الْمُغِيرَةِ فَذَكَرَ نَحْوَهُ بِإِسْنَادِهِ

اسان کي [يزيد بن هارون] ٻڌايو آهي [سليمان بن المغيره] اسان کي [حميد بن هلال] ٻڌايو آهي [عبدالله بن شميت] کان، هن چيو ته؛ [ابوذر] هڪ ڀيري چيو هو؛ 'اسين پنهنجي قبيلي، غفار قبيلي کي ڇڏي ڏيندا هئاسين. اهي اڪثر ڪري مهيني کي حرام بڻائيندا هئا، جيستائين مان، منهنجو ڀاءُ انيس ۽ منهنجي ماءُ اسان جي قبيلي کي ڇڏي ڏيندا هئاسين. ان کان پوءِ، اسان پنهنجي ماءُ جي ڀاءُ - چاچي - جي گهر ۾ رهياسين. هن جو چهرو امير ۽ سهڻو آهي. اسان جي ماءُ جا ڀائر - چاچا - اسان جو تمام گهڻو احترام ڪندا هئا ۽ اسان سان سٺو سلوڪ ڪندا هئا، پر آخر ۾ اسان جي ماءُ جي ڀاءُ جو قبيلو اسان کان حسد ڪرڻ لڳو. انهن اسان جي ماءُ جي ڀاءُ کي چيو؛ 'جڏهن توهان گهر ۾ نه هوندا آهيو، ته انيس اڪثر توهان جي خاندان سان وڙهندو آهي'. جڏهن اسان جي ماءُ جو ڀاءُ آيو، ته هن اسان کي ٻڌايو ته سندس قبيلي ڇا چيو هو، تنهن ڪري اسان بحث ڪيو؛ 'حقيقت ۾، چاچي هن سڄي عرصي ۾ چاچي جي ڏنل نيڪي کي آلوده ڪيو آهي. تنهن ڪري، اسان لاءِ هميشه لاءِ الڳ ٿيڻ بهتر آهي.' پوءِ اسان پنهنجي روانگي لاءِ سامان تيار ڪرڻ شروع ڪيو، جڏهن ته اسان جي ماءُ جو ڀاءُ اداس نظر آيو ۽ روئندي روئندي پنهنجي قميص سان پنهنجو ڳوڙها آلود چهرو صاف ڪيو. آخرڪار، اسان پنهنجي ماءُ جي ڀاءُ جي گهر کان ٻاهر نڪتاسين جيستائين اسان مڪي جي ويجهو نه پهتاسين. هڪ ڏينهن انيس هڪ شخص لاءِ پيشنگوئي ڪئي جيڪو اسان سان گڏ هڪ اُٺ تي هو. پوءِ هو ۽ اسان جي ماءُ هڪ نجومي وٽ ويا. اهو معلوم ٿيو ته نجومي انيس جي تعريف ڪئي. ٿوري دير کان پوءِ، انيس ۽ اسان جي ماءُ اسان سان گڏ گڏ ٿيڻ لاءِ واپس آيا. ابوذر چيو: 'اي منهنجا ڀائٽيو، ڄاڻو ته مان رسول الله ﷺ سان ملڻ کان اڳ ٽن سالن کان نماز پڙهي رهيو آهيان. مون - عبدالله بن الشمط - پڇيو: 'چاچا، توهان ڪنهن لاءِ دعا گهرو ٿا؟' ابوذر جواب ڏنو: 'مان الله لاءِ دعا گهران ٿو.' پوءِ مون - عبدالله بن الشمط - ٻيهر پڇيو: 'پوءِ توهان ڪهڙي طرف منهن ڪري نماز پڙهندا آهيو؟' ابوذر جواب ڏنو؛ 'مان ان طرف منهن ڪري رهيو آهيان جيڪو الله سبحانه وتعاليٰ چاهي ٿو.' مون رات جي آخر تائين عشاء جي نماز به پڙهي. پوءِ مان هڪ ماڻهو وانگر لڪيل پيو هوس'. منهنجي پيءُ چيو؛ [ابو نضلر] چيو؛ [سليمان] چيو؛ ڄڻ ته مان ڪو ماڻهو هجان جيڪو لڪي رهيو هو، جيستائين مون تي سج نه چمڪيو'. انيس مون کي چيو؛ 'مان مڪي شهر ۾ داخل ٿيڻ چاهيان ٿو. تنهن ڪري، مون کي وڃڻ ڏيو جيستائين مان توهان ڏانهن واپس نه وڃان'. پوءِ انيس هليو ويو. معلوم ٿيو ته هو مون سان ملڻ ۾ دير ڪري رهيو هو. تنهن ڪري مون کان پڇيو؛ 'توکي ڪهڙي ڳالهه روڪيو آهي؟' انيس جواب ڏنو؛ 'مون هڪ ماڻهو سان ملاقات ڪئي آهي - مڪي شهر ۾ - جيڪو سوچي ٿو ته الله عزوجل کيس موڪليو آهي، اهو لڳي ٿو ته هو توهان جي مذهب ۾ به شريڪ آهي'. مون کان پڇيو؛ 'ماڻهو هن بابت ڇا سوچين ٿا؟' انيس جواب ڏنو؛ 'ماڻهو چون ٿا ته هو هڪ شاعر، جادوگر ۽ شمن هو'. ان دوران، انيس پاڻ هڪ شاعر آهي. انيس چيو؛ 'مون ڪاهن ۽ قسمت ٻڌائڻ وارن جا جادو ٻڌا آهن، پر ان وانگر نه جيڪو ان ماڻهو چيو هو. ۽ مون پاڻ سندس لفظن کي مشهور شاعرن جي ڪمن سان ڀيٽڻ جي ڪوشش ڪئي آهي. پر، الله جو قسم، سندس لفظ شاعري نه آهن. الله جو قسم، بيشڪ، جيڪو ان ماڻهو چيو اهو سچ آهي، ۽ اهي ئي ڪوڙ ڳالهائين ٿا. ' پوءِ ابو ذر چيو؛ 'ڇا توهان مون کي اجازت ڏيندا ته مان ان شخص کي ڏسي سگهان جنهن جو توهان ذڪر ڪيو آهي؟' هن جواب ڏنو؛ 'ها، پر مڪي جي ماڻهن کان خبردار رهو، ڇاڪاڻ ته اهي هن کي ناپسند ڪن ٿا ۽ هن کان تمام گهڻو نفرت ڪن ٿا.' 'عفان 'شيفُ لَهُ' جي لفظن سان چيو - ان کان نفرت ڪريو - جڏهن ته [بهز] 'سباقو لَهُ' جي لفظن سان چيو - ان کان ناراض ٿيو - جڏهن ته [ابو نضلر] 'سيفُ لَهُ' جي لفظن سان چيو - ان کان نفرت ڪريو -' ابو ذر جاري رکيو؛ پوءِ مان مڪي ڏانهن ويس. پوءِ مان مڪي جي ماڻهن مان هڪ سان مليو جيڪو سالن ۾ وڌي رهيو هو ۽ ڪمزور نظر اچي رهيو هو ۽ پڇيو: 'اهو شخص ڪٿي آهي جيڪو توهان سوچيو ٿا ته پنهنجو مذهب تبديل ڪيو آهي - اش-شعبي -؟' ' جنهن شخص کان مون اڳ پڇيو هو مون ڏانهن اشارو ڪيو ۽ چيو: 'ڇا اش-شعبي؟' ' پوءِ ان شخص مون تي مٽي ۽ هڏيون اڇلايون جيستائين مان ڪري پيس ۽ بي هوش ٿي ويس. ابوذر چيو: 'ڪجهه دير کان پوءِ مان جاڳيس ۽ ڳاڙهي بت وانگر هوش ۾ آيس. پوءِ مان زمزم جي کوهه تي ويس ته مٽي ۽ هڏين مان زخمن مان رت صاف ڪريان. ان کان پوءِ، مون زمزم جو پاڻي پيتو. ان کان پوءِ مان ٽيهه ڏينهن تائين پنهنجي چاچي جي گهر ۾ رهيس، ڏينهن ۽ رات بغير ڪنهن کاڌي جي سواءِ زمزم جي پاڻي کان سواءِ. تنهن ڪري، اهو تعجب جي ڳالهه ناهي ته ان وقت منهنجو جسم ٿلهو ٿي ويو ۽ منهنجو پيٽ ٿورو ٿلهو هو بغير ڪنهن بک جي. ابوذر چيو: 'هڪ رات، جڏهن پورو چنڊ چمڪيو، - ['عفان] 'عشقيان' جي لفظن سان چيو - تمام گهڻو چمڪندڙ -، جڏهن ته [بهز] پڻ ساڳئي لفظ 'عشقيان' سان چيو، جيئن [ابو نضلر] ڪيو - - مڪي جو شهر ويران محسوس ٿيو، ڄڻ ته الله مڪي جي ماڻهن جا ڪن بند ڪري ڇڏيا هئا، ان وقت ڪو به ڪعبي جي چوڌاري طواف نه ڪري رهيو هو، صرف ٻن عورتن کان سواءِ جيڪي بتن اسحاق ۽ نائله جي اڳيان دعا گهري رهيون هيون. اهي ٻئي عورتون مون وٽ آيون، پوءِ مون چيو؛ 'بس توهان ٻنهي لاءِ ٻن بتن مان هڪ سان شادي ڪريو!' اهو ظاهر ٿيو ته اهي ٻئي ناراض ٿي مون وٽ آيون. پوءِ مون انهن کي ٻيهر چيو؛ 'ڇا هي بت صرف ڪاٺ جو ٺهيل ناهي ۽ مون کي پاڻ کي ان جو نالو ڄاڻڻ جي ضرورت ناهي'. آخرڪار اهي ٻئي عورتون فوري طور تي هلي ويون ۽ چوڻ لڳيون ته؛ 'جيڪڏهن هتي اسان جي ماڻهن مان ڪجهه ماڻهو هجن ها، ته ضرور اسان ان ماڻهوءَ کي سبق سيکارڻ لاءِ مدد گهرون ها.' ٿوري دير کان پوءِ، رسول الله صلي الله عليه وسلم ۽ ابوبڪر، جيڪو اڃا اتي پهتا هئا، ٻن عورتن سان ٽڪرائجي ويا. رسول الله صلي الله عليه وسلم ٻنهي عورتن کان پڇيو؛ 'توهان ٻنهي کي ڇا ٿيو آهي؟' ٻنهي عورتن جواب ڏنو؛ 'ڪعبي ۽ ان جي پردي جي وچ ۾ هڪ مسلمان - اشعري - بيٺو آهي'. پوءِ، رسول الله صلي الله عليه وسلم پڇيو؛ 'هن توهان ٻنهي کي ڇا چيو؟' ٻنهي جواب ڏنو؛ 'انهيءَ ماڻهوءَ اسان سان تمام ڏکوئيندڙ لفظن ۾ ڳالهايو'. پوءِ هو ۽ سندس دوست آيا ۽ فوري طور تي حجر اسود کي چمي ڏني. ان کان پوءِ، هن طواف ڪيو'. ابوذر جاري رکيو؛ 'ان کان پوءِ مان هن وٽ آيس. ۽ مان اهو هوس جنهن پهريون ڀيرو هن کي اسلامي سلام سان سلام ڪيو، پوءِ هن جواب ڏنو؛ 'عليڪه و رحمت الله، تون ڪير آهين؟' ابوذر چيو؛ مون جواب ڏنو؛ 'مان غفار قبيلي مان آهيان'. پوءِ هن پنهنجو هٿ هلايو ۽ پنهنجي پيشاني تي رکيو، منهنجي دل ۾ مون چيو؛ ' 'شايد هن کي اهو پسند نه هجي ڇو ته مان غفار قبيلي مان آهيان'. پوءِ مون چاهيو ته سندس هٿ جهليان، پر سندس بهترين دوست - ابوبڪر - مون کي روڪيو. حقيقت ۾، هو مون کان وڌيڪ رسول الله ﷺ بابت ڄاڻي ٿو. ان کان پوءِ هن مون کان پڇيو؛ 'تون ڪڏهن کان هن جاءِ تي آهين؟' مون جواب ڏنو؛ 'مان هتي ٽيهه ڏينهن آهيان'. هن ٻيهر پڇيو؛ 'توکي ڪير کارائيندو آهي؟' مون جواب ڏنو؛ 'زمزم جي پاڻي کان سواءِ منهنجي لاءِ ٻيو ڪو به کاڌو ناهي. او، اهو ئي سبب آهي جو مان ٿلهو نظر اچان ٿو ۽ منهنجو پيٽ ٿورو ٿلهو آهي تنهنڪري مون کي بک نه لڳندي آهي'. رسول الله ﷺ فرمايو؛ 'زمزم جو پاڻي واقعي نعمتن سان ڀريل آهي ۽ ان ۾ وڌيڪ پروٽين آهي'. پوءِ ابوبڪر چيو؛ 'يا رسول الله ﷺ، مون کي هن سان گڏ ماني کائڻ ڏيو'. پوءِ رسول الله ﷺ ۽ ابوبڪر پنهنجي گهر ڏانهن هليا ويا ۽ مان به انهن سان گڏ ويس. ابو بڪر پنهنجو گهر کوليو ۽ فوري طور تي اسان لاءِ طائف شراب آندو. اهو پهريون کاڌو هو جيڪو مون کاڌو. مان ڪجهه دير لاءِ رهيس، پوءِ هن چيو؛ 'درحقيقت، مون کي هڪ ملڪ تحفي ۾ ڏنو ويو جنهن ۾ کجور جا ڪيترائي ٽڪرا هئا، ۽ مون سوچيو ته اهو يثرب - مديني - هو. ڇا توهان منهنجي تعليمات کي پنهنجي ماڻهن تائين پهچائڻ لاءِ تيار آهيو؟ الله عزوجل توهان جي ڪوششن ذريعي توهان جي ماڻهن کي فائدو ڏئي ۽ توهان کي توهان جي دعوت انهن تائين پهچائڻ جو بدلو ڏئي'. ان کان پوءِ، مان انيس ڏانهن ويس. پوءِ انيس کان پڇيو؛ 'اي ابوذر، توهان اتي ڇا ڪيو آهي؟' مون جواب ڏنو؛ 'مون اسلام قبول ڪيو آهي ۽ هڪ مؤمن آهيان'. انيس چيو؛ 'دراصل، مون کي توهان جي مذهبي تعليمات کان به نفرت ناهي. ۽ ڄاڻو، واقعي مون اسلام قبول ڪيو آهي ۽ هڪ مؤمن آهيان'. ان کان پوءِ اسان پنهنجي ماءُ وٽ ويا. اهو ظاهر ٿيو ته هن اهو به چيو؛ 'مون کي توهان جو مذهب تمام گهڻو پسند آهي. تنهن ڪري، مان پڻ اسلام قبول ڪرڻ ۽ الله تي ايمان آڻڻ چاهيان ٿو'. اڳتي هلي اسان پنهنجي ڳوٺ، يعني غفار ڏانهن موٽياسين، اهو معلوم ٿيو ته انهن مان ڪجهه رسول الله صلي الله عليه وسلم جي مديني ۾ اچڻ کان اڳ اسلام قبول ڪري چڪا هئا، - [يزيد] چيو؛ بغداد، جڏهن ته ٻين چيو، 'جڏهن هو ايندو...'. [بهز] چيو؛ 'اسان جا ڀائر اسلام قبول ڪري چڪا آهن'. اهو ئي آهي جيڪو [ابو نضلر] چيو - ان وقت انهن جو اڳواڻ خفاف بن ايمہ بن راهدلہ الغفاري هو. ساڳئي وقت، غفار قبيلي جي اڌ چيو؛ 'جڏهن رسول الله صلي الله عليه وسلم مديني ۾ ايندا، تڏهن اسان اسلام قبول ڪنداسين'. جڏهن رسول الله صلي الله عليه وسلم مديني ۾ پهتا، ته انهن مان اڌ آخرڪار اسلام قبول ڪيو. ان کان ٿوري دير بعد، اسلم قبيلي آيو ۽ چيو؛ 'يا رسول الله صلي الله عليه وسلم، اسان جا ڀائر - غفار قبيلي - اسلام قبول ڪري چڪا آهن. تنهن ڪري، اسان به اسلام قبول ڪرڻ چاهيون ٿا'. هي بيان ٻڌي، رسول الله صلي الله عليه وسلم چيو؛ 'غفار، الله غفار ۽ اسلم قبيلي کي معاف ڪري، الله اسلم قبيلي کي سلامتي ۽ امن عطا ڪري'. [بهز] ادارتي سان چيو؛ 'انهيءَ دوران، انهن جو اڳواڻ امام بن رخشه هو، جڏهن ته [ابو نضلر] چيو ته؛ 'امام عبدالله اسان کي ٻڌايو آهي، هن اسان کي ٻڌايو آهي [حضبه] اسان کي [سليمان بن المغيره] ٻڌايو آهي، پوءِ هن حديث کي مٿي ڏنل سند سان گڏ ذڪر ڪيو'.