Imam Ahmad : 19447

حَدَّثَنَا يُونُسُ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ الْيَشْكُرِيُّ حَدَّثَنَا شَيْخٌ كَبِيرٌ مِنْ بَنِي عُقَيْلٍ يُقَالُ لَهُ عَبْدُ الْمَجِيدِ الْعُقَيْلِيُّ قَالَ انْطَلَقْنَا حُجَّاجًا لَيَالِيَ خَرَجَ يَزِيدُ بْنُ الْمُهَلَّبِ وَقَدْ ذُكِرَ لَنَا أَنَّ مَاءً بِالْعَالِيَةِ يُقَالُ لَهُ الزُّجَيْجُ فَلَمَّا قَضَيْنَا مَنَاسِكَنَا جِئْنَا حَتَّى أَتَيْنَا الزُّجَيْجَ فَأَنَخْنَا رَوَاحِلَنَا قَالَ فَانْطَلَقْنَا حَتَّى أَتَيْنَا عَلَى بِئْرٍ عَلَيْهِ أَشْيَاخٌ مُخَضَّبُونَ يَتَحَدَّثُونَ قَالَ قُلْنَا هَذَا الَّذِي صَحِبَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيْنَ بَيْتُهُ قَالُوا نَعَمْ صَحِبَهُ وَهَذَاكَ بَيْتُهُ فَانْطَلَقْنَا حَتَّى أَتَيْنَا الْبَيْتَ فَسَلَّمْنَا قَالَ فَأَذِنَ لَنَا فَإِذَا هُوَ شَيْخٌ كَبِيرٌ مُضْطَجِعٌ يُقَالُ لَهُ الْعَدَّاءُ بْنُ خَالِدٍ الْكِلَابِيُّ قُلْتُ أَنْتَ الَّذِي صَحِبْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ نَعَمْ وَلَوْلَا أَنَّهُ اللَّيْلُ لَأَقْرَأْتُكُمْ كِتَابَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَيَّ قَالَ فَمَنْ أَنْتُمْ قُلْنَا مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ قَالَ مَرْحَبًا بِكُمْ مَا فَعَلَ يَزِيدُ بْنُ الْمُهَلَّبِ قُلْنَا هُوَ هُنَاكَ يَدْعُو إِلَى كِتَابِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى وَإِلَى سُنَّةِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فِيمَا هُوَ مِنْ ذَاكَ فِيمَا هُوَ مِنْ ذَاكَ قَالَ قُلْتُ أَيًّا نَتَّبِعُ هَؤُلَاءِ أَوْ هَؤُلَاءِ يَعْنِي أَهْلَ الشَّامِ أَوْ يَزِيدَ قَالَ إِنْ تَقْعُدُوا تُفْلِحُوا وَتَرْشُدُوا إِنْ تَقْعُدُوا تُفْلِحُوا وَتَرْشُدُوا لَا أَعْلَمُهُ إِلَّا قَالَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَوْمَ عَرَفَةَ وَهُوَ قَائِمٌ فِي الرِّكَابَيْنِ يُنَادِي بِأَعْلَى صَوْتِهِ يَا أَيُّهَا النَّاسُ أَيُّ يَوْمِكُمْ هَذَا قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَأَيُّ شَهْرٍ شَهْرُكُمْ هَذَا قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَأَيُّ بَلَدٍ بَلَدُكُمْ هَذَا قَالُوا اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ يَوْمُكُمْ يَوْمٌ حَرَامٌ وَشَهْرُكُمْ شَهْرٌ حَرَامٌ وَبَلَدُكُمْ بَلَدٌ حَرَامٌ قَالَ فَقَالَ أَلَا إِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ عَلَيْكُمْ حَرَامٌ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا إِلَى يَوْمِ تَلْقَوْنَ رَبَّكُمْ تَبَارَكَ وَتَعَالَى فَيَسْأَلُكُمْ عَنْ أَعْمَالِكُمْ قَالَ ثُمَّ رَفَعَ يَدَيْهِ إِلَى السَّمَاءِ فَقَالَ اللَّهُمَّ اشْهَدْ عَلَيْهِمْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ عَلَيْهِمْ ذَكَرَ مِرَارًا فَلَا أَدْرِي كَمْ ذَكَرَهُ

اسان کي [يونس] ٻڌايو آهي، اسان کي [عمر بن ابراهيم اليسڪوري] ٻڌايو آهي، اسان کي بني عقيل جي هڪ عظيم استاد [عبدالماجد العقيلي] جي باري ۾ ٻڌايو آهي، هن چيو؛ اسان رات جو حج ڪرڻ لاءِ نڪتا هئاسين، پوءِ يزيد بن المحلب ٻاهر آيو - اسان اڳ ۾ عاليه ۾ چشمي جو ذڪر ڪيو هو جنهن کي 'زُجَائِج' سڏيو ويندو آهي - جڏهن اسان رسم ختم ڪئي، اسان 'زُجَائِج' ڏانهن ويا، جيستائين اسان آرام ڪيو، مان گھمي رهيو هوس جيستائين مون کي هڪ چشمو مليو، اهو معلوم ٿيو ته اتي ڪيترائي پوڙها ماڻهو هئا جيڪي ڳالهائي رهيا هئا. اسان چيو؛ 'ڇا هي شخص آهي جيڪو رسول الله صلي الله عليه وسلم سان گڏ هو، ان جو گهر ڪٿي آهي؟'، انهن جواب ڏنو؛ 'ها، هو رسول الله صلي الله عليه وسلم سان گڏ هو ۽ اهو سندس گهر هو. مان سندس گهر ڏانهن ويس جيستائين مان دروازي تي پهتس، اسان کيس سلام ڪيو. جڏهن هن اسان کي اندر دعوت ڏني، تڏهن خبر پئي ته هڪ شيخ بستري تي ليٽي پيو آهي، جنهن کي عام طور تي [العداء بن خالد الڪلابي] جي نالي سان سڃاتو ويندو آهي، پوءِ مون پڇيو؛ 'ڇا توهان اهو آهيو جيڪو رسول الله صلي الله عليه وسلم سان گڏ هو؟'. هن جواب ڏنو؛ 'ها، جيڪڏهن رات جو نه هجي ها، ته مان توهان کي رسول الله صلي الله عليه وسلم جون حديثون پڙهي ٻڌايان ها، توهان اصل ۾ ڪير آهيو؟'. اسان جواب ڏنو؛ 'اسين بصري جي ماڻهن مان آهيون'. شيخ چيو؛ 'توهان کي ڀليڪار، يزيد بن مُحلب ڇا ڪندو آهي؟'. مون جواب ڏنو؛ 'هن الله جي ڪتاب تبرڪ و طلع ۽ رسول الله صلي الله عليه وسلم جي سنت جي دعا ڪئي؛' شيخ چيو؛ 'هن اهو ڪيترو عرصو پهچايو؟ هن اهو ڪيترو عرصو پهچايو؟'. مون چيو؛ 'اچو ته انهن جي پيروي ڪريون، انهن جي پيروي ڪريون، يعني شام يا يزيد جا ماڻهو'. شيخ چيو؛ 'جيڪڏهن توهان هن سان صحبت ڪندا ته توهان خوش قسمت هوندا ۽ هدايت حاصل ڪندا، جيڪڏهن توهان هن سان صحبت ڪندا ته توهان خوش قسمت هوندا ۽ هدايت حاصل ڪندا،' - مون کي سمجهه ۾ نٿو اچي جيستائين هو انهن لفظن کي ٽي ڀيرا نه ورجائي - - شيخ جاري رکيو - 'مون رسول الله صلي الله عليه وسلم کي عرفه جي ڏينهن تي وعظ ڪندي ڏٺو، هو ٻن پيرن تي بيٺو هو - پنهنجي زين تي - ۽ وڏي آواز ۾ رڙ ڪندي؛ 'اي انسانو، اهو ڪهڙو ڏينهن آهي؟'. انهن جواب ڏنو؛ 'الله ۽ ان جو رسول بهتر ڄاڻن ٿا'. پوءِ هن پڇيو؛ 'هي ڪهڙو مهينو آهي؟'. انهن جواب ڏنو؛ 'الله ۽ ان جو رسول ڄاڻن ٿا'. هن چيو؛ '۽ هي ڪهڙي زمين آهي؟'. انهن پڻ جواب ڏنو؛ 'الله ۽ ان جو رسول ڄاڻن ٿا'. هن چيو؛ '۽ هي ڪهڙي زمين آهي؟'. انهن پڻ جواب ڏنو؛ 'الله ۽ ان جو رسول ڄاڻن ٿا'. هن چيو؛ 'الله ۽ ان جو رسول ڄاڻن ٿا'. هن چيو؛' 'هاڻي هي توهان جو مقدس ڏينهن آهي، توهان جو مقدس مهينو ۽ توهان جي پاڪ زمين، بيشڪ توهان جو رت، توهان جو مال، توهان جي هن ڏينهن جي حرمت وانگر مقدس آهي، توهان جي هن مهيني ۾ ۽ توهان جي هن زمين ۾، جيستائين توهان پنهنجي رب تبرڪ و طالا سان ملو، پوءِ هو توهان کان توهان جي عملن بابت پڇندو.' ان کان پوءِ پاڻ آسمان ڏانهن هٿ بلند ڪيا ۽ چيو: 'اي الله! انهن تي شاهد رهو؟، اي الله! انهن تي شاهد رهو!' هن اهو جملو ورجايو جيستائين مون کي خبر ناهي ته هن اهو ڪيترا ڀيرا ورجايو.