حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ حَدَّثَنَا الْأَسْوَدُ بْنُ قَيْسٍ حَدَّثَنَا ثَعْلَبَةُ بْنُ عَبَّادٍ الْعَبْدِيُّ مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ قَالَ شَهِدْتُ يَوْمًا خُطْبَةً لِسَمُرَةَ بْنِ جُنْدُبٍ فَذَكَرَ فِي خُطْبَتِهِ حَدِيثًا عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ بَيْنَا أَنَا وَغُلَامٌ مِنْ الْأَنْصَارِ نَرْمِي فِي غَرَضَيْنِ لَنَا عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى إِذَا كَانَتْ الشَّمْسُ قِيدَ رُمْحَيْنِ أَوْ ثَلَاثَةٍ فِي عَيْنِ النَّاظِرِ اسْوَدَّتْ حَتَّى آضَتْ كَأَنَّهَا تَنُّومَةٌ قَالَ فَقَالَ أَحَدُنَا لِصَاحِبِهِ انْطَلِقْ بِنَا إِلَى الْمَسْجِدِ فَوَاللَّهِ لَيُحْدِثَنَّ شَأْنُ هَذِهِ الشَّمْسِ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي أُمَّتِهِ حَدَثًا قَالَ فَدَفَعْنَا إِلَى الْمَسْجِدِ فَإِذَا هُوَ بَارِزٌ قَالَ وَوَافَقْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ خَرَجَ إِلَى النَّاسِ فَاسْتَقْدَمَ فَقَامَ بِنَا كَأَطْوَلِ مَا قَامَ بِنَا فِي صَلَاةٍ قَطُّ لَا نَسْمَعُ لَهُ صَوْتًا ثُمَّ رَكَعَ كَأَطْوَلِ مَا رَكَعَ بِنَا فِي صَلَاةٍ قَطُّ لَا نَسْمَعُ لَهُ صَوْتًا ثُمَّ فَعَلَ فِي الرَّكْعَةِ الثَّانِيَةِ مِثْلَ ذَلِكَ فَوَافَقَ تَجَلِّيَ الشَّمْسِ جُلُوسُهُ فِي الرَّكْعَةِ الثَّانِيَةِ قَالَ زُهَيْرٌ حَسِبْتُهُ قَالَ فَسَلَّمَ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ وَشَهِدَ أَنَّهُ عَبْدُ اللَّهِ وَرَسُولُهُ ثُمَّ قَالَ أَيُّهَا النَّاسُ أَنْشُدُكُمْ بِاللَّهِ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ أَنِّي قَصَّرْتُ عَنْ شَيْءٍ مِنْ تَبْلِيغِ رِسَالَاتِ رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ لَمَا أَخْبَرْتُمُونِي ذَاكَ فَبَلَّغْتُ رِسَالَاتِ رَبِّي كَمَا يَنْبَغِي لَهَا أَنْ تُبَلَّغَ وَإِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ أَنِّي بَلَّغْتُ رِسَالَاتِ رَبِّي لَمَا أَخْبَرْتُمُونِي ذَاكَ قَالَ فَقَامَ رِجَالٌ فَقَالُوا نَشْهَدُ أَنَّكَ قَدْ بَلَّغْتَ رِسَالَاتِ رَبِّكَ وَنَصَحْتَ لِأُمَّتِكَ وَقَضَيْتَ الَّذِي عَلَيْكَ ثُمَّ سَكَتُوا ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّ رِجَالًا يَزْعُمُونَ أَنَّ كُسُوفَ هَذِهِ الشَّمْسِ وَكُسُوفَ هَذَا الْقَمَرِ وَزَوَالَ هَذِهِ النُّجُومِ عَنْ مَطَالِعِهَا لِمَوْتِ رِجَالٍ عُظَمَاءَ مِنْ أَهْلِ الْأَرْضِ وَإِنَّهُمْ قَدْ كَذَبُوا وَلَكِنَّهَا آيَاتٌ مِنْ آيَاتِ اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى يَعْتَبِرُ بِهَا عِبَادُهُ فَيَنْظُرُ مَنْ يُحْدِثُ لَهُ مِنْهُمْ تَوْبَةً وَايْمُ اللَّهِ لَقَدْ رَأَيْتُ مُنْذُ قُمْتُ أُصَلِّي مَا أَنْتُمْ لَاقُونَ فِي أَمْرِ دُنْيَاكُمْ وَآخِرَتِكُمْ وَإِنَّهُ وَاللَّهِ لَا تَقُومُ السَّاعَةُ حَتَّى يَخْرُجَ ثَلَاثُونَ كَذَّابًا آخِرُهُمْ الْأَعْوَرُ الدَّجَّالُ مَمْسُوحُ الْعَيْنِ الْيُسْرَى كَأَنَّهَا عَيْنُ أَبِي يَحْيَى لِشَيْخٍ حِينَئِذٍ مِنْ الْأَنْصَارِ بَيْنَهُ وَبَيْنَ حُجْرَةِ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهَا وَإِنَّهَا مَتَى يَخْرُجُ أَوْ قَالَ مَتَى مَا يَخْرُجُ فَإِنَّهُ سَوْفَ يَزْعُمُ أَنَّهُ اللَّهُ فَمَنْ آمَنَ بِهِ وَصَدَّقَهُ وَاتَّبَعَهُ لَمْ يَنْفَعْهُ صَالِحٌ مِنْ عَمَلِهِ سَلَفَ وَمَنْ كَفَرَ بِهِ وَكَذَّبَهُ لَمْ يُعَاقَبْ بِشَيْءٍ مِنْ عَمَلِهِ وَقَالَ حَسَنٌ الْأَشْيَبُ بِسَيِّئٍ مِنْ عَمَلِهِ سَلَفَ وَإِنَّهُ سَيَظْهَرُ أَوْ قَالَ سَوْفَ يَظْهَرُ عَلَى الْأَرْضِ كُلِّهَا إِلَّا الْحَرَمَ وَبَيْتَ الْمَقْدِسِ وَإِنَّهُ يَحْصُرُ الْمُؤْمِنِينَ فِي بَيْتِ الْمَقْدِسِ فَيُزَلْزَلُونَ زِلْزَالًا شَدِيدًا ثُمَّ يُهْلِكُهُ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى وَجُنُودَهُ حَتَّى إِنَّ جِذْمَ الْحَائِطِ أَوْ قَالَ أَصْلَ الْحَائِطِ وَقَالَ حَسَنٌ الْأَشْيَبُ وَأَصْلَ الشَّجَرَةِ لَيُنَادِي أَوْ قَالَ يَقُولُ يَا مُؤْمِنُ أَوْ قَالَ يَا مُسْلِمُ هَذَا يَهُودِيٌّ أَوْ قَالَ هَذَا كَافِرٌ تَعَالَ فَاقْتُلْهُ قَالَ وَلَنْ يَكُونَ ذَلِكَ كَذَلِكَ حَتَّى تَرَوْا أُمُورًا يَتَفَاقَمُ شَأْنُهَا فِي أَنْفُسِكُمْ وَتَسَاءَلُونَ بَيْنَكُمْ هَلْ كَانَ نَبِيُّكُمْ ذَكَرَ لَكُمْ مِنْهَا ذِكْرًا وَحَتَّى تَزُولَ جِبَالٌ عَلَى مَرَاتِبِهَا ثُمَّ عَلَى أَثَرِ ذَلِكَ الْقَبْضُ قَالَ ثُمَّ شَهِدْتُ خُطْبَةً لِسَمُرَةَ ذَكَرَ فِيهَا هَذَا الْحَدِيثَ فَمَا قَدَّمَ كَلِمَةً وَلَا أَخَّرَهَا عَنْ مَوْضِعِهَا

Esan digu [Abu Kamil], esan digu [Zuhair], esan digu [Al `Aswad bin Qais] [Tsa'labah bin 'Abbad Al 'Abdi] Basrah herritik, esan du; Egun batean [Samurah bin Junduben] sermoia ikusi nuen, -bere sermoian- sallallaahu 'alaihi wasallam profetaren hadith bat aipatu zuen; 'Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam-en garaian, nik eta Ansar-eko ume batek -ikasten- egiten genuen helburuak -helburuak- botatzen. Eguzkiak bizpahiru lantza zituenean, begiak ikusten zuen neurrian, iluntzen zen Tannumah zuhaitza —zuhaitz beltza— bezalakoa izan arte, esan zuen; «Gutako batek esan zion bere lagunari; joan meskitara, hain zuzen ere Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam-ek eguzkiaren egoerari buruzko gertakari baten berri emango dio bere jendeari, gero meskitara joan ginen eta Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam aurkitu genuen jendearekin elkartzen ari zenean, zutitu zen gu gidatzeko otoitz egitera eta ez genuen sekula denbora luzez zutik aurkitu, ezta denbora luze honetan otoitz egin zuen, ez genuen otoitz egin. orain arte bezala, eta ez genuen haren ahotsa batere entzun. Gero, bigarren rak'ah-ean egin zuen horrela, eta bat egin zuen eguzkia lehen bezala agertzen zenean amaitu eta bigarren rak'ah-ean eseri zenean. [Zuhair] esan zuen; «Uste nuen Samurahek esan zuela; 'Ondoren, Allah goraipatu zuen eta bere zerbitzari eta mezularia zela esan zuen bitartean: 'O jendea, Allah gogoratzeko deia egiten dizut, badakizu nire Rabb Azza Wa Jalla-ren mezutik zerbait azaldu dudala, horren berri eman didazunean, nire Rabb-en mezuak helarazi nizkion egoki bezala. Ba al dakizu nire Rabb-en mezuak azaldu ditudala horren berri eman didazunean? Samurahek jarraitu zuen; orduan batzuk zutitu eta esan zuten; «Ikusten dugu transmititu duzula, eta zure jendeari aholkua eman eta zure baitan dagoen guztia bete duzula. Orduan isilik gelditu ziren eta bere hitzak jarraitu zituen; 'Amma ba'du, benetan badaude zure artean eguzki eklipse bat, ilargi eklipse bat eta izarrak beren orbitatik desagertzea lurrean dignitario edo pertsonaia baten heriotzaren seinale direla pentsatzen dutenak. Izan ere, gezurra esan dute, benetan hau Allah Tabaraka Wa Ta'alaren handitasunaren seinale da, zerbitzariek bertatik ikas dezaten, gertakari honek Allahengana itzultzen eta damutu arte, eta ikusi nuen otoitz honen alde egin nuen unetik, zuetako inork ez zituela munduko gaiak aipatu eta zure bizitzan, Allahren arabera, ez dela azken gurutzea amaitu eta gurutzea agertu arte. Dajjal, bere ezkerreko begia Abu Yahyaren begiak bezala estalita duela, - hots, 'Aisyah radiallahu 'anha-ren etxetik hurbil dagoen Ansar-eko agurea- ateratzen denean - edo esaten du; ateratzen denean, orduan jendeak pentsatuko du bera dela Allah, sinesten eta sinesten duenak eta jarraitzen dionak, orduan egin dituen egintza onek ez dute inolako onurarik izango. Eta ukatu eta ukatzen duenak, zalantzarik gabe, ez ditu bere egintzak inola ere kaltetuko. - [Hasan Al `Asy-yab] esan zuen; 'egindako ekintzak okerrera eginez - hain zuzen ere agertuko da eta lur osoa arakatuko du debekatutako lurraldea eta Baitul Maqdis izan ezik, Baitul Maqdis-eko fededunak inguratuko ditu eta kalte ikaragarriak egingo ditu Allah Tabaraka wa Ta'ala bera eta bere tropak suntsitzen dituen arte, zuhaitzaren sustraiak esan zuen Hasan Al `Asy-yab-ek; oihukatu zuen -edo esan zuen- zuhaitz-enborrak; «Oi fededuna edo oi musulmana,» hau judua da, edo esan; 'Hau infidel bat da, etorri hona eta hil ezazu!'. Eta hori ez da gertatuko zeuen barnean gauza oso arriskutsu bat ikusi arte, elkarri galdetuko diozue zuen profetak ea aipatu dizuen, mendiak beren tokietatik altxatu arte. Tsa'labah esan zuen; "Orduan Samurah-en sermoia ikusi nuen hadith hau aipatzen zuena, hitzik aurretik edo geratu gabe".