Imam Ahmad : 18291

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ أَخْبَرَنِي ابْنُ أَخِي أَبِي رُهْمٍ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا رُهْمٍ الْغِفَارِيَّ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِينَ بَايَعُوا تَحْتَ الشَّجَرَةِ يَقُولُ غَزَوْتُ مَعَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَزْوَةَ تَبُوكَ فَلَمَّا فَصَلَ سَرَى لَيْلَةً فَسِرْتُ قَرِيبًا مِنْهُ وَأُلْقِيَ عَلَيَّ النُّعَاسُ فَطَفِقْتُ أَسْتَيْقِظُ وَقَدْ دَنَتْ رَاحِلَتِي مِنْ رَاحِلَتِهِ فَيُفْزِعُنِي دُنُوُّهَا خَشْيَةَ أَنْ أُصِيبَ رِجْلَهُ فِي الْغَرْزِ فَأُؤَخِّرُ رَاحِلَتِي حَتَّى غَلَبَتْنِي عَيْنِي فِي نِصْفِ اللَّيْلِ فَرَكِبَتْ رَاحِلَتِي رَاحِلَتَهُ وَرِجْلُ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْغَرْزِ فَأَصَابَتْ رِجْلَهُ فَلَمْ أَسْتَيْقِظْ إِلَّا بِقَوْلِهِ حَسِّ فَرَفَعْتُ رَأْسِي فَقُلْتُ اسْتَغْفِرْ لِي يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ سَلْ فَقَالَ فَطَفِقَ يَسْأَلُنِي عَمَّنْ تَخَلَّفَ مِنْ بَنِي غِفَارٍ فَأُخْبِرُهُ فَإِذَا هُوَ يَسْأَلُنِي مَا فَعَلَ النَّفَرُ الْحُمْرُ الطُّوَالُ الْقِطَاطُ أَوْ قَالَ الْقِصَارُ عَبْدُ الرَّزَّاقِ يَشُكُّ الَّذِينَ لَهُمْ نَعَمٌ بِشَظِيَّةِ شَرْخٍ قَالَ فَذَكَرْتُهُمْ فِي بَنِي غِفَارٍ فَلَمْ أَذْكُرْهُمْ حَتَّى ذَكَرْتُ رَهْطًا مِنْ أَسْلَمَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا يَمْنَعُ أَحَدُ أُولَئِكَ حِينَ تَخَلَّفَ أَنْ يَحْمِلَ عَلَى بَعِيرٍ مِنْ إِبِلِهِ امْرَأً نَشِيطًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَادْعُوا هَلْ أَنْ يَتَخَلَّفَ عَنْ الْمُهَاجِرِينَ مِنْ قُرَيْشٍ وَالْأَنْصَارِ وَأَسْلَمَ وَغِفَارٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ قَالَ ابْنُ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي ابْنُ أَخِي أَبِي رُهْمٍ الْغِفَارِيِّ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا رُهْمٍ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِينَ بَايَعُوا تَحْتَ الشَّجَرَةِ يَقُولُ غَزَوْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَزْوَةَ تَبُوكَ فَنِمْتُ لَيْلَةً بِالْأَخْصَرِ فَسِرْتُ قَرِيبًا مِنْهُ فَذَكَرَ مَعْنَى حَدِيثِ مَعْمَرٍ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ فَطَفِقْتُ أُؤَخِّرُ رَاحِلَتِي حَتَّى غَلَبَتْنِي عَيْنِي بَعْضَ اللَّيْلِ وَقَالَ مَا فَعَلَ النَّفَرُ السُّودُ الْجِعَادُ الْقِصَارُ الَّذِينَ لَهُمْ نَعَمٌ بِشَظِيَّةِ شَرْخٍ فَيَرَى أَنَّهُمْ مِنْ بَنِي غِفَارٍ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ ابْنِ إِسْحَاقَ وَذَكَرَ ابْنُ شِهَابٍ عَنِ ابْنِ أُكَيْمَةَ اللَّيْثِيِّ عَنِ ابْنِ أَخِي أَبِي رُهْمٍ الْغِفَارِيِّ أَنَّهُ سَمِعَ أَبَا رُهْمٍ كُلْثُومَ بْنَ حُصَيْنٍ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الَّذِينَ بَايَعُوا تَحْتَ الشَّجَرَةِ يَقُولُ غَزَوْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ غَزْوَةَ تَبُوكَ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ فَطَفِقْتُ أُؤَخِّرُ رَاحِلَتِي عَنْهُ حَتَّى غَلَبَتْنِي عَيْنِي وَقَالَ مَا فَعَلَ النَّفَرُ السُّودُ الْجِعَادُ الْقِصَارُ قَالَ قُلْتُ وَاللَّهِ مَا أَعْرِفُ هَؤُلَاءِ مِنَّا حَتَّى قَالَ بَلَى الَّذِينَ لَهُمْ نَعَمٌ بِشَبَكَةِ شَرْخٍ قَالَ فَتَذَكَّرْتُهُمْ فِي بَنِي غِفَارٍ فَلَمْ أَذْكُرْهُمْ حَتَّى ذَكَرْتُ أَنَّهُمْ رَهْطٌ مِنْ أَسْلَمَ كَانُوا حِلْفًا فِينَا فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أُولَئِكَ رَهْطٌ مِنْ أَسْلَمَ كَانُوا حُلَفَاءَنَا

اسان کي [عبد الرزاق] ٻڌايو آهي [معمار] [عز زهري] کان مون کي [ابو رحم جي ڀائٽي] ٻڌايو آهي ته هن [ابو رحم الغفاري] کي ٻڌو آهي - ۽ هو رسول الله صلي الله عليه وسلم جي صحابي مان هڪ هو جنهن وڻ هيٺان بيعت ۾ حصو ورتو - بيعت رضوان - - چوندو هو ته؛ مان تبوڪ جي جنگ ۾ رسول الله صلي الله عليه وسلم سان گڏ هوس. جڏهن سفر رات جو ٽٽي پيو، مان سندس ويجهو هلي رهيو هوس، اوچتو مون کي ننڊ اچي وئي، تنهن ڪري مان فوري طور تي جاڳيس ۽ اهو معلوم ٿيو ته منهنجو سوار سندس سواري جي ويجهو اچي ويو آهي ۽ ان جي ويجهو هجڻ مون کي حيران ڪري ڇڏيو. ڇاڪاڻ ته مون کي ڊپ هو ته زين تي سندس ٽنگ چري ويندي، مون پنهنجي سواري کي روڪيو جيستائين آخرڪار منهنجون اکيون اڌ رات تائين بند ٿي ويون. ۽ اهو معلوم ٿيو ته منهنجو سواري سندس سواري سان ٽڪرائجي ويو ۽ زين تي سندس ٽنگ چري وئي، ۽ مان سندس ڪراهت جي آواز کان سواءِ نه جاڳيس. پوءِ مون پنهنجو مٿو مٿي ڪيو ۽ چيو: 'اي الله جا رسول، منهنجي لاءِ معافي گهرو.' پاڻ فرمايائون: 'پڇو.' پوءِ هن فوراً بني غفار کان انهن ماڻهن بابت پڇيو جيڪي جنگ ۾ حصو نه ورتو هو، مون کيس ٻڌايو ۽ اهو نڪتو ته هن مون کان پڇيو ته ڊگها، گهنگهرا وارن وارا ڪارا ماڻهو ڇا ڪري رهيا هئا، يا هن چيو: ننڍا ماڻهو - عبدالرزاق هٻڪيو - جن وٽ سيدزيات شرخي ۾ اُٺ هئا. هن جاري رکيو: 'پوءِ مون بني غفار مان انهن جو ذڪر ڪيو، ۽ مون انهن جو ذڪر نه ڪيو جيستائين مون بني اسلم جي ماڻهن جي هڪ ٽولي جو ذڪر نه ڪيو، ۽ مون چيو: 'اي الله جا رسول، جڏهن اهي جنگ ۾ حصو نه وٺي رهيا آهن، ته انهن مان ڪنهن کي پنهنجن اُٺن تي سوار ڪرڻ کان ڇا روڪي ٿو جيڪو الله جي رستي ۾ هجڻ لاءِ تيار آهي ته جيئن اهي سڏين، ڇا اهي قريش، انصار، اسلم ۽ غفار جي مهاجرن کي ڇڏڻ چاهين ٿا؟' ' اسان کي [يعقوب] ٻڌايو آهي [منهنجي پيءُ] کان [صالح] [ابن شهاب] چيو آهي؛ مون کي [ابن اخي ابو رحم الغفاري] ٻڌايو آهي؛ مون [ابو رحم] کي ٻڌو آهي ۽ هو رسول الله صلي الله عليه وسلم جي صحابي مان هڪ هو جنهن وڻ هيٺان بيعت ڪئي هئي - بعثت ردلوان - - چيو ته؛ مون تبوڪ جي جنگ ۾ رسول الله صلي الله عليه وسلم سان گڏجي جنگ ڪئي. هڪ رات مان اخصر ۾ سمهي رهيو هوس، ۽ مان سندس ويجهو هليو ويس، پوءِ هن معمر حديث جو مطلب ٻڌايو، صرف هن ايڊيٽر سان چيو ته 'پوءِ مون پنهنجي اونٽ کي سست ڪيو جيستائين مان رات جو ڪجهه حصو سمهي ويس، ۽ هن پڇيو ته 'گھنگريل ۽ وچولي ڪارا ماڻهو ڇا ڪري رهيا آهن، انهن وٽ سيازيه شرخ ۾ اونٽ آهن؟'، پوءِ هن انهن کي بني غفار مان ڏٺو. اسان کي [يعقوب] ٻڌايو آهي ته اسان کي [منهنجي پيءُ] [ابن اسحاق] کان ۽ [ابن صهيب] [ابن عقيمه الليثي] کان [ابو رحم الغفاري جي ڀائٽي] کان بيان ڪيو آهي ته هن [ابو رحم] کي ٻڌو هو - ۽ هو رسول الله صلي الله عليه وسلم جي صحابي مان هڪ هو جنهن وڻ هيٺان قسم کنيو - بيعت رضوان - چيو ته؛ مون تبوڪ جي جنگ ۾ رسول الله صلي الله عليه وسلم سان گڏجي وڙهيو. هن حديث جو به ذڪر ڪيو. بس اهو ئي چيو ته؛ "تنهنڪري مون فوري طور تي پنهنجي سواري کي سست ڪيو جيستائين آخرڪار منهنجيون اکيون رات جي وچ ۾ ننڊ کي روڪي نه سگهيون." ۽ هن اهو به چيو ته؛ 'ننڍن، گهنگھرين وارن وارن سان ڪارا ماڻهو ڇا ڪري رهيا آهن؟' ۽ هن چيو ته؛ 'الله جو قسم، مون کي خبر ناهي ته اهي اسان جي گروهه مان آهن'. جيستائين هن چيو ته؛ 'اهو صحيح آهي، اهي اهي ماڻهو آهن جيڪي سيابڪاتي سرخي ۾ اُٺن جا مالڪ آهن'. هن چيو؛ تنهنڪري مون کي بني غفار ياد آيو، پر مون کي انهن کي ياد نه هو. پر آخرڪار مون کي ياد آيو؛ ته اهي اهي ماڻهو آهن جن جو اسان سان هڪ معاهدو آهي. تنهنڪري مون چيو؛ 'يا رسول الله، اهي بني اسلم جي ماڻهن جو هڪ گروهه آهن ۽ اهي اسان جا اتحادي آهن'.