Imam Ahmad : 16930

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ عَنْ مَعْمَرٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ الزُّهْرِيُّ وَأَخْبَرَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَالِكٍ الْمُدْلِجِيُّ وَهُوَ ابْنُ أَخِي سُرَاقَةَ بْنِ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ أَنَّ أَبَاهُ أَخْبَرَهُ أَنَّهُ سَمِعَ سُرَاقَةَ يَقُولُ جَاءَنَا رُسُلُ كُفَّارِ قُرَيْشٍ يَجْعَلُونَ فِي رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفِي أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ دِيَةَ كُلِّ وَاحِدٍ مِنْهُمَا لِمَنْ قَتَلَهُمَا أَوْ أَسَرَهُمَا فَبَيْنَا أَنَا جَالِسٌ فِي مَجْلِسٍ مِنْ مَجَالِسِ قَوْمِي بَنِي مُدْلِجٍ أَقْبَلَ رَجُلٌ مِنْهُمْ حَتَّى قَامَ عَلَيْنَا فَقَالَ يَا سُرَاقَةُ إِنِّي رَأَيْتُ آنِفًا أَسْوَدَةً بِالسَّاحِلِ إِنِّي أُرَاهَا مُحَمَّدًا وَأَصْحَابَهُ قَالَ سُرَاقَةُ فَعَرَفْتُ أَنَّهُمْ هُمْ فَقُلْتُ إِنَّهُمْ لَيْسُوا بِهِمْ وَلَكِنْ رَأَيْتَ فُلَانًا وَفُلَانًا انْطَلَقَ آنِفًا قَالَ ثُمَّ لَبِثْتُ فِي الْمَجْلِسِ سَاعَةً حَتَّى قُمْتُ فَدَخَلْتُ بَيْتِي فَأَمَرْتُ جَارِيَتِي أَنْ تُخْرِجَ لِي فَرَسِي وَهِيَ مِنْ وَرَاءِ أَكَمَةٍ فَتَحْبِسَهَا عَلَيَّ وَأَخَذْتُ رُمْحِي فَخَرَجْتُ بِهِ مِنْ ظَهْرِ الْبَيْتِ فَخَطَطْتُ بِرُمْحِي الْأَرْضَ وَخَفَضْتُ عَالِيَةَ الرُّمْحِ حَتَّى أَتَيْتُ فَرَسِي فَرَكِبْتُهَا فَرَفَعْتُهَا تَقَرَّبُ بِي حَتَّى رَأَيْتُ أَسْوَدَتَهُمَا فَلَمَّا دَنَوْتُ مِنْهُمْ حَيْثُ يُسْمِعُهُمْ الصَّوْتُ عَثَرَتْ بِي فَرَسِي فَخَرَرْتُ عَنْهَا فَقُمْتُ فَأَهْوَيْتُ بِيَدَيَّ إِلَى كِنَانَتِي فَاسْتَخْرَجْتُ مِنْهَا الْأَزْلَامَ فَاسْتَقْسَمْتُ بِهَا أَضُرُّهُمْ أَمْ لَا فَخَرَجَ الَّذِي أَكْرَهُ أَنْ لَا أَضُرَّهُمْ فَرَكِبْتُ فَرَسِي وَعَصَيْتُ الْأَزْلَامَ فَرَفَعْتُهَا تَقَرَّبُ بِي حَتَّى إِذَا دَنَوْتُ مِنْهُمْ عَثَرَتْ بِي فَرَسِي فَخَرَرْتُ عَنْهَا فَقُمْتُ فَأَهْوَيْتُ بِيَدَيَّ إِلَى كِنَانَتِي فَأَخْرَجْتُ الْأَزْلَامَ فَاسْتَقْسَمْتُ بِهَا فَخَرَجَ الَّذِي أَكْرَهُ أَنْ لَا أَضُرَّهُمْ فَعَصَيْتُ الْأَزْلَامَ وَرَكِبْتُ فَرَسِي فَرَفَعْتُهَا تَقَرَّبُ بِي حَتَّى إِذَا سَمِعْتُ قِرَاءَةَ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ لَا يَلْتَفِتُ وَأَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يُكْثِرُ الِالْتِفَاتَ سَاخَتْ يَدَا فَرَسِي فِي الْأَرْضِ حَتَّى بَلَغَتْ الرُّكْبَتَيْنِ فَخَرَرْتُ عَنْهَا فَزَجَرْتُهَا وَنَهَضْتُ فَلَمْ تَكَدْ تُخْرِجُ يَدَيْهَا فَلَمَّا اسْتَوَتْ قَائِمَةً إِذْ لَا أَثَرَ بِهَا عُثَانٌ سَاطِعٌ فِي السَّمَاءِ مِثْلُ الدُّخَانِ قَالَ مَعْمَرٌ قُلْتُ لِأَبِي عَمْرِو بْنِ الْعَلَاءِ مَا الْعُثَانُ فَسَكَتَ سَاعَةً ثُمَّ قَالَ هُوَ الدُّخَانُ مِنْ غَيْرِ نَارٍ قَالَ الزُّهْرِيُّ فِي حَدِيثِهِ فَاسْتَقْسَمْتُ بِالْأَزْلَامِ فَخَرَجَ الَّذِي أَكْرَهُ أَنْ لَا أَضُرَّهُمْ فَنَادَيْتُهُمَا بِالْأَمَانِ فَوَقَفُوا فَرَكِبْتُ فَرَسِي حَتَّى جِئْتُهُمْ فَوَقَعَ فِي نَفْسِي حِينَ لَقِيتُ مَا لَقِيتُ مِنْ الْحَبْسِ عَنْهُمْ أَنَّهُ سَيَظْهَرُ أَمْرُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ لَهُ إِنَّ قَوْمَكَ قَدْ جَعَلُوا فِيكَ الدِّيَةَ وَأَخْبَرْتُهُمْ مِنْ أَخْبَارِ سَفَرِهِمْ وَمَا يُرِيدُ النَّاسُ بِهِمْ وَعَرَضْتُ عَلَيْهِمْ الزَّادَ وَالْمَتَاعَ فَلَمْ يَرْزَآنِي شَيْئًا وَلَمْ يَسْأَلَانِي إِلَّا أَنْ أَخْفِ عَنَّا فَسَأَلْتُهُ أَنْ يَكْتُبَ لِي كِتَابَ مُوَادَعَةٍ آمَنُ بِهِ فَأَمَرَ عَامِرَ بْنَ فُهَيْرَةَ فَكَتَبَ لِي فِي رُقْعَةٍ مِنْ أَدِيمٍ ثُمَّ مَضَى

اسان کي [عبد الرزاق] [معمر] کان [عز زهريءَ] کان ٻڌايو آهي، هن چيو؛ ۽ مون کي [عبد الرحمن بن مالڪ المدلجي] ٻڌايو آهي - هو سوراقه بن مالڪ بن جُعصيم جو پٽ آهي - ته [سندس پيءُ] کيس ٻڌايو آهي؛ ته هن [سوراقه] کي چوندي ٻڌو آهي ته: 'قريش جي ڪافرن مان ڪيترائي قاصد اسان وٽ آيا، انهن رسول الله صلي الله عليه وسلم ۽ ابوبڪر تي ديت جي صورت ۾ فديه ڏني، يعني هر ان شخص لاءِ جيڪو انهن ٻنهي کي قتل ڪري سگهي يا قيد ڪري سگهي. جڏهن مان پنهنجي قوم جي جماعت، بني مدلج جي هڪ مجلس ۾ ويٺو هوس، تڏهن انهن مان هڪ - قريش جو قاصد - آيو ۽ اسان جي سامهون بيٺو. پوءِ انهن مان هڪ چيو: 'اي سوراقه، اصل ۾ مون ساحل تي ڪارو ڏٺو، مون سمجهيو ته اهو محمد ۽ سندس ساٿي هئا'. سوراقه چيو؛ 'مون کي چڱي طرح خبر هئي ته اهي اهي هئا. تنهنڪري مون چيو؛' "يقيناً، ماڻهن جو اهو گروهه اهي نه هئا. پر مون فلاڻي کي ڏٺو جيڪو هاڻي ئي هليو ويو هو." سوراقه جاري رکيو، "پوءِ مان ڪجهه دير تائين مجلس ۾ رهيس جيستائين مان اٿي پنهنجي گهر ۾ ويس. پوءِ مون پنهنجي ٻانهيءَ کي چيو ته منهنجو گهوڙو هڪ ننڍڙي ٽڪريءَ جي پويان کان آڻي. پوءِ هن ان کي تيار ڪيو. ان کان پوءِ مان پنهنجو تير کڻي گهر جي چوٽيءَ تان ٻاهر نڪتس. مون تير کي ڇڪيو جيستائين اهو زمين تي لڪي ويو، جڏهن ته مون نوڪ لڪائي ڇڏي. جيستائين مان پنهنجي گهوڙي تي پهتس، مون فوري طور تي ان تي سوار ٿيس ۽ تير کي پنهنجي ويجهو وڌايو، جيستائين مون ٻنهي جو ڪارو رنگ ڏٺو. جڏهن مان انهن جي ويجهو هڪ فاصلي تي هوس جتي اهي پنهنجي گهوڙي جو آواز ٻڌي سگهن ٿا، اوچتو منهنجو گهوڙو ڪري پيو ۽ مان ان سان گڏ ڪري پيو. پوءِ مان اٿي بيٺس ۽ تير جي ميان تائين پهتس ۽ الزلم - قسمت ڪڍڻ لاءِ تير - ان مان ڪڍيو، پوءِ ان کان هدايت گهري ته ڇا مون کي انهن تي نشانو بڻائڻ گهرجي يا نه. پوءِ ڪجهه اهڙو نڪتو جيڪو مون کي نفرت هئي، يعني نشانو نه بڻائڻ ۽ انهن کي نقصان نه پهچائڻ." تنهنڪري مون پنهنجو تير هٽايو، پوءِ پنهنجي گاڏي ۾ چڙهي ويس ۽ تير کي پنهنجي ويجهو کنيو. جيستائين مون رسول الله ﷺ کي پڙهندي ٻڌو ۽ پاڻ ٿورو به پوئتي نه ڏٺو. انهيءَ دوران، ابو بڪر رضي الله عنه ڪيترائي مٿا ڦيرايا. اوچتو منهنجي گهوڙي جا ٻئي پير زمين تي ڪري پيا ۽ مان ڪري پيو. پوءِ مون پنهنجي گهوڙي کي اٿڻ ۾ مدد ڪئي، پر گهوڙو اڃا تائين پنهنجا پير سوراخ مان نه ڪڍي سگهيو. منهنجي گهوڙي جي سڌي بيهڻ کان پوءِ، ان تي ڪو به خراش نه هئي. انهيءَ دوران آسمان ۾ ڀوري رنگ جا ڪڪر آهن جيڪي ٽڙيل پکڙيل دونھين وانگر آهن. معمر چيو؛ 'مون عمرو بن علاءَ کان پڇيو، 'العثان ڇا آهي؟' پوءِ هو هڪ لمحي لاءِ خاموش رهيو ۽ پوءِ چيو؛ 'اهو عاد دُخان آهي - دونھين - جيڪو باهه کان سواءِ آهي'. الزهري پنهنجي حديث ۾ بيان ڪيو آهي، 'پوءِ مون العزلم کان هدايت گهري، پوءِ ڪجهه نڪتو جيڪو مون کي ناپسند هو، يعني انهن تي نشانو نه هڻڻ ۽ انهن کي نقصان نه پهچائڻ. تنهن ڪري مون انهن ٻنهي کي صلح ڪرڻ لاءِ چيو، ۽ آخرڪار اهي رڪجي ويا.' پوءِ مان پنهنجي گهوڙي تي سوار ٿي انهن وٽ آيس. ۽ جڏهن مان انهن سان مليو ته منهنجي دل ۾ خيال آيو ته انهن تي حملو ڪرڻ کان پاسو ڪريان ته رسول الله صلي الله عليه وسلم جو ڪيس جلد ئي ٿيندو. تنهن ڪري مون کيس چيو ته، 'يقيناً، توهان جي قوم توهان جي لاءِ ديت - فديه - ڏني آهي'. ۽ مون انهن کي قريش جي ماڻهن جي سفر ۽ انهن جي ڪرڻ جي خواهش بابت پڻ ٻڌايو. پوءِ مون سامان ۽ مال پيش ڪيو، پر اهي ان مان ڪجهه به وٺڻ نه چاهيندا هئا ۽ نه ئي انهن مون کان پڇيو سواءِ ان جي ته مان انهن کي راز ۾ رکان. تنهن ڪري مون کيس چيو ته مون کي امن جو واعدو ڪندڙ خط لکي، پوءِ هن عامر بن فهيره کي حڪم ڏنو، پوءِ هن اهو منهنجي لاءِ چمڙي جي هڪ ٽڪري تي لکيو ۽ هو هليو ويو.'