Imam Bukhari : 6667

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَسْمَاءَ حَدَّثَنَا جُوَيْرِيَةُ عَنْ مَالِكٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ أَنَّ حُمَيْدَ بْنَ عَبْدِ الرَّحْمَنِ أَخْبَرَهُ أَنَّ الْمِسْوَرَ بْنَ مَخْرَمَةَ أَخْبَرَهُأَنَّ الرَّهْطَ الَّذِينَ وَلَّاهُمْ عُمَرُ اجْتَمَعُوا فَتَشَاوَرُوا فَقَالَ لَهُمْ عَبْدُ الرَّحْمَنِ لَسْتُ بِالَّذِي أُنَافِسُكُمْ عَلَى هَذَا الْأَمْرِ وَلَكِنَّكُمْ إِنْ شِئْتُمْ اخْتَرْتُ لَكُمْ مِنْكُمْ فَجَعَلُوا ذَلِكَ إِلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ فَلَمَّا وَلَّوْا عَبْدَ الرَّحْمَنِ أَمْرَهُمْ فَمَالَ النَّاسُ عَلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ حَتَّى مَا أَرَى أَحَدًا مِنْ النَّاسِ يَتْبَعُ أُولَئِكَ الرَّهْطَ وَلَا يَطَأُ عَقِبَهُ وَمَالَ النَّاسُ عَلَى عَبْدِ الرَّحْمَنِ يُشَاوِرُونَهُ تِلْكَ اللَّيَالِي حَتَّى إِذَا كَانَتْ اللَّيْلَةُ الَّتِي أَصْبَحْنَا مِنْهَا فَبَايَعْنَا عُثْمَانَ قَالَ الْمِسْوَرُ طَرَقَنِي عَبْدُ الرَّحْمَنِ بَعْدَ هَجْعٍ مِنْ اللَّيْلِ فَضَرَبَ الْبَابَ حَتَّى اسْتَيْقَظْتُ فَقَالَ أَرَاكَ نَائِمًا فَوَاللَّهِ مَا اكْتَحَلْتُ هَذِهِ اللَّيْلَةَ بِكَبِيرِ نَوْمٍ انْطَلِقْ فَادْعُ الزُّبَيْرَ وَسَعْدًا فَدَعَوْتُهُمَا لَهُ فَشَاوَرَهُمَا ثُمَّ دَعَانِي فَقَالَ ادْعُ لِي عَلِيًّا فَدَعَوْتُهُ فَنَاجَاهُ حَتَّى ابْهَارَّ اللَّيْلُ ثُمَّ قَامَ عَلِيٌّ مِنْ عِنْدِهِ وَهُوَ عَلَى طَمَعٍ وَقَدْ كَانَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ يَخْشَى مِنْ عَلِيٍّ شَيْئًا ثُمَّ قَالَ ادْعُ لِي عُثْمَانَ فَدَعَوْتُهُ فَنَاجَاهُ حَتَّى فَرَّقَ بَيْنَهُمَا الْمُؤَذِّنُ بِالصُّبْحِ فَلَمَّا صَلَّى لِلنَّاسِ الصُّبْحَ وَاجْتَمَعَ أُولَئِكَ الرَّهْطُ عِنْدَ الْمِنْبَرِ فَأَرْسَلَ إِلَى مَنْ كَانَ حَاضِرًا مِنْ الْمُهَاجِرِينَ وَالْأَنْصَارِ وَأَرْسَلَ إِلَى أُمَرَاءِ الْأَجْنَادِ وَكَانُوا وَافَوْا تِلْكَ الْحَجَّةَ مَعَ عُمَرَ فَلَمَّا اجْتَمَعُوا تَشَهَّدَ عَبْدُ الرَّحْمَنِ ثُمَّ قَالَ أَمَّا بَعْدُ يَا عَلِيُّ إِنِّي قَدْ نَظَرْتُ فِي أَمْرِ النَّاسِ فَلَمْ أَرَهُمْ يَعْدِلُونَ بِعُثْمَانَ فَلَا تَجْعَلَنَّ عَلَى نَفْسِكَ سَبِيلًا فَقَالَ أُبَايِعُكَ عَلَى سُنَّةِ اللَّهِ وَرَسُولِهِ وَالْخَلِيفَتَيْنِ مِنْ بَعْدِهِ فَبَايَعَهُ عَبْدُ الرَّحْمَنِ وَبَايَعَهُ النَّاسُ الْمُهَاجِرُونَ وَالْأَنْصَارُ وَأُمَرَاءُ الْأَجْنَادِ وَالْمُسْلِمُونَ

Бицун букӀана нижеда [ГӀабдуллагь бин МухӀамад бин Асма`], бицун букӀана нижеда [Жувайрияца] [Маликидаса] [Аз Зухриялдаса], [ХӀумайд бин ГӀабдуррахӀманица] гьесда лъазабуна, [Мисвар бин МахӀрамаца] гьесда лъазабуна; данделъизе ва ургъизе мандат тӀубазабизе ГӀумарица божилъи гьабурав чанго чиясда. ГӀабдурахӀманица гьезда абуна; — Гьаб ишалъулъ нужеда данде къец гьабизе ракӀалда гьечӀо, бокьани, дица нужее нужедаго гьоркьоса нухмалъулев вищила, — ян гьез гьеб ихтияр ГӀабдуррахӀмание кьуна. Гьез жидерго ишазул тӀалъи ГӀабдуррахӀманихъе кьун хадуб, халкъалъул ГӀабдуррахӀманида ракӀ гурхӀи лъугьараб мехалъ, дида цогидазда хадуб хьвадулев чи вихьичӀого, яги ГӀабдуррахӀманил политикаялдаса тӀадехун унев чи вихьичӀого, киназего ГӀабдуррахӀманида ракӀ гурхӀараб мехалъ, гьез гьеб тӀалъиялъул хӀакъалъулъ дагӀба бана сордоялъ сордо-къоялъ, чанго соналъ хадуб. Устмание ритӀухълъи. -Мисварица халат бахъинабуна; - ГӀабдуррахӀманица сордо кватӀулеб букӀун хадуб дихъе тункана, дун ворчӀизегӀан нуцӀида кьабгӀана гьес, ва гьес абуна; — Дида мун кьижун йихьана? Валлагьи, жакъа къаси дида лъикӀ кьижизе кӀоларо, гьарула ун Зубайрги СагӀидги ахӀеян, - ян дица гьел кӀиялго ахӀана ГӀабдуррахӀмангун дандчӀвазе, ГӀабдуррахӀманица хадуб кӀиявго ахӀана дагӀба-рагӀиялде, хадуб гьес дун нахъеги ахӀана ва абуна; — Гьарула, ГӀали ахӀе дида дандчӀвазе! — Дица гьебсагӀатго гьесухъе ахӀана, ГӀабдуррахӀманил гьесулгун цо-цо дандчӀвай букӀана радал муэззиница дандчӀвай батӀа гьабизегӀан. Рогьалил какги бан, чанго нухмалъулев минбаралде данделъараб мехалъ, ГӀабдурахӀманица мугьажирзабаздасанги ансарзабаздасанги, гьединго доб заманалда ГӀумаргун цадахъ хӀежалде унел рукӀарал рагъулал нухмалъулезухъеги битӀана залалда рукӀарал гӀадамазухъе делегация. Гьел данделъараб мехалъ ГӀабдурахӀманица шагьадатги гьабун абуна; — Амма баъд. Я ГӀали, дица лъикӀго балагьана гӀадамазул къварилъабазухъ, дида гьел Устманидаса руссунел рихьуларо, гьединлъидал дуцаго багьанаби ралагьуге» - ян. ГӀабдуррахӀманица гьеб мехалъ абуна; «Дица дуе байӀат гьабула, Гьесул Аварагасул ва гьесда хадуб хварав кӀиго халифасул суннаталлагьалда ва суннаталда рекъон». Хадуб ГӀабдуррахӀманица гьесие байгӀат гьабуна, гьесда хадур рачӀана мугьажиразул ва ансаразул гьудулзаби, тӀадегӀанал рагъулал хъулухъчагӀи ва гӀаммаб куцалда бусурбаби.