حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ قَالَ حَدَّثَنِي يَحْيَى بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْعَصْرِيُّ حَدَّثَنَا شِهَابُ بْنُ عَبَّادٍ أَنَّهُ سَمِعَ بَعْضَ وَفْدِ عَبْدِ الْقَيْسِ وَهُمْ يَقُولُونَ قَدِمْنَا عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَاشْتَدَّ فَرَحُهُمْ بِنَا فَلَمَّا انْتَهَيْنَا إِلَى الْقَوْمِ أَوْسَعُوا لَنَا فَقَعَدْنَا فَرَحَّبَ بِنَا النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَدَعَا لَنَا ثُمَّ نَظَرَ إِلَيْنَا فَقَالَ مَنْ سَيِّدُكُمْ وَزَعِيمُكُمْ فَأَشَرْنَا بِأَجْمَعِنَا إِلَى الْمُنْذِرِ بْنِ عَائِذٍ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَهَذَا الْأَشَجُّ وَكَانَ أَوَّلَ يَوْمٍ وُضِعَ عَلَيْهِ هَذَا الِاسْمُ بِضَرْبَةٍ لِوَجْهِهِ بِحَافِرِ حِمَارٍ قُلْنَا نَعَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَتَخَلَّفَ بَعْدَ الْقَوْمِ فَعَقَلَ رَوَاحِلَهُمْ وَضَمَّ مَتَاعَهُمْ ثُمَّ أَخْرَجَ عَيْبَتَهُ فَأَلْقَى عَنْهُ ثِيَابَ السَّفَرِ وَلَبِسَ مِنْ صَالِحِ ثِيَابِهِ ثُمَّ أَقْبَلَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ بَسَطَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رِجْلَهُ وَاتَّكَأَ فَلَمَّا دَنَا مِنْهُ الْأَشَجُّ أَوْسَعَ الْقَوْمُ لَهُ وَقَالُوا هَاهُنَا يَا أَشَجُّ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْتَوَى قَاعِدًا وَقَبَضَ رِجْلَهُ هَاهُنَا يَا أَشَجُّ فَقَعَدَ عَنْ يَمِينِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَحَّبَ بِهِ وَأَلْطَفَهُ وَسَأَلَهُ عَنْ بِلَادِهِ وَسَمَّى لَهُ قَرْيَةً قَرْيَةً الصَّفَا وَالْمُشَقَّرَ وَغَيْرَ ذَلِكَ مِنْ قُرَى هَجَرَ فَقَالَ بِأَبِي وَأُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ لَأَنْتَ أَعْلَمُ بِأَسْمَاءِ قُرَانَا مِنَّا فَقَالَ إِنِّي قَدْ وَطِئْتُ بِلَادَكُمْ وَفُسِحَ لِي فِيهَا قَالَ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَى الْأَنْصَارِ فَقَالَ يَا مَعْشَرَ الْأَنْصَارِ أَكْرِمُوا إِخْوَانَكُمْ فَإِنَّهُمْ أَشْبَاهُكُمْ فِي الْإِسْلَامِ أَشْبَهُ شَيْئًا بِكُمْ أَشْعَارًا وَأَبْشَارًا أَسْلَمُوا طَائِعِينَ غَيْرَ مُكْرَهِينَ وَلَا مَوْتُورِينَ إِذْ أَبَى قَوْمٌ أَنْ يُسْلِمُوا حَتَّى قُتِلُوا قَالَ فَلَمَّا أَنْ أَصْبَحُوا قَالَ كَيْفَ رَأَيْتُمْ كَرَامَةَ إِخْوَانِكُمْ لَكُمْ وَضِيَافَتَهُمْ إِيَّاكُمْ قَالُوا خَيْرَ إِخْوَانٍ أَلَانُوا فِرَاشَنَا وَأَطَابُوا مَطْعَمَنَا وَبَاتُوا وَأَصْبَحُوا يُعَلِّمُونَا كِتَابَ رَبِّنَا تَبَارَكَ وَتَعَالَى وَسُنَّةَ نَبِيِّنَا صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَعْجَبَتْ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفَرِحَ بِهَا ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْنَا رَجُلًا رَجُلًا فَعَرَضْنَا عَلَيْهِ مَا تَعَلَّمْنَا وَعَلِمْنَا فَمِنَّا مَنْ عَلِمَ التَّحِيَّاتِ وَأُمَّ الْكِتَابِ وَالسُّورَةَ وَالسُّورَتَيْنِ وَالسُّنَنَ ثُمَّ أَقْبَلَ عَلَيْنَا بِوَجْهِهِ فَقَالَ هَلْ مَعَكُمْ مِنْ أَزْوَادِكُمْ شَيْءٌ فَفَرِحَ الْقَوْمُ بِذَلِكَ وَابْتَدَرُوا رِحَالَهُمْ فَأَقْبَلَ كُلُّ رَجُلٍ مِنْهُمْ مَعَهُ صُرَّةٌ مِنْ تَمْرٍ فَوَضَعُوهَا عَلَى نِطْعٍ بَيْنَ يَدَيْهِ فَأَوْمَأَ بِجَرِيدَةٍ فِي يَدِهِ كَانَ يَخْتَصِرُ بِهَا فَوْقَ الذِّرَاعِ وَدُونَ الذِّرَاعَيْنِ فَقَالَ أَتُسَمُّونَ هَذَا التَّعْضُوضَ قُلْنَا نَعَمْ ثُمَّ أَوْمَأَ إِلَى صُرَّةٍ أُخْرَى فَقَالَ أَتُسَمُّونَ هَذَا الصَّرَفَانَ قُلْنَا نَعَمْ ثُمَّ أَوْمَأَ إِلَى صُرَّةٍ فَقَالَ أَتُسَمُّونَ هَذَا الْبَرْنِيَّ قُلْنَا نَعَمْ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَا إِنَّهُ خَيْرُ تَمْرِكُمْ وَأَنْفَعُهُ لَكُمْ قَالَ فَرَجَعْنَا مِنْ وِفَادَتِنَا تِلْكَ فَأَكْثَرْنَا الْغَرْزَ مِنْهُ وَعَظُمَتْ رَغْبَتُنَا فِيهِ حَتَّى صَارَ مُعْظَمَ نَخْلِنَا وَتَمْرِنَا الْبَرْنِيُّ فَقَالَ الْأَشَجُّ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَرْضَنَا أَرْضٌ ثَقِيلَةٌ وَخِمَةٌ وَإِنَّا إِذَا لَمْ نَشْرَبْ هَذِهِ الْأَشْرِبَةَ هِيجَتْ أَلْوَانُنَا وَعَظُمَتْ بُطُونُنَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَشْرَبُوا فِي الدُّبَّاءِ وَالْحَنْتَمِ وَالنَّقِيرِ وَلْيَشْرَبْ أَحَدُكُمْ فِي سِقَاءٍ يُلَاثُ عَلَى فِيهِ فَقَالَ لَهُ الْأَشَجُّ بِأَبِي وَأُمِّي يَا رَسُولَ اللَّهِ رَخِّصْ لَنَا فِي مِثْلِ هَذِهِ وَأَوْمَأَ بِكَفَّيْهِ فَقَالَ يَا أَشَجُّ إِنِّي إِنْ رَخَّصْتُ لَكَ فِي مِثْلِ هَذِهِ وَقَالَ بِكَفَّيْهِ هَكَذَا شَرِبْتَهُ فِي مِثْلِ هَذِهِ وَفَرَّجَ يَدَيْهِ وَبَسَطَهَا يَعْنِي أَعْظَمَ مِنْهَا حَتَّى إِذَا ثَمِلَ أَحَدُكُمْ مِنْ شَرَابِهِ قَامَ إِلَى ابْنِ عَمِّهِ فَهَزَرَ سَاقَهُ بِالسَّيْفِ وَكَانَ فِي الْوَفْدِ رَجُلٌ مِنْ بَنِي عَضَلٍ يُقَالُ لَهُ الْحَارِثُ قَدْ هُزِرَتْ سَاقُهُ فِي شَرَابٍ لَهُمْ فِي بَيْتٍ تَمَثَّلَهُ مِنْ الشِّعْرِ فِي امْرَأَةٍ مِنْهُمْ فَقَامَ بَعْضُ أَهْلِ ذَلِكَ الْبَيْتِ فَهَزَرَ سَاقَهُ بِالسَّيْفِ فَقَالَ الْحَارِثُ لَمَّا سَمِعْتُهَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَعَلْتُ أَسْدُلُ ثَوْبِي فَأُغَطِّي الضَّرْبَةَ بِسَاقِي وَقَدْ أَبْدَاهَا اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى

Esan digu [Yunus bin Muhammad] esan du; esan dit [Yahya bin Abdurrahman Al 'Ashri] esan digu [Syihab bin 'Ubbad] entzun duela [Abdul Qais' mezulari batzuk], Rasulullah sallallaahu'alaihiwasallam elkartzeko esan dute, gure etorrerarekin pozik zeuden. Jendearengana iritsi ginenean, eserlekuak eman zizkiguten, orduan sallallaahu'alaihiwasallam Profetak ongi etorria eman zigun, deitu eta ezagutu gintuen. Orduan galdetu zuen, nor den zure buruzagia, eta gero adostasunez adierazi genuen Al Mundzir bin 'Aid. Orduan, sallallaahu'alaihi wasallam profetak esan zuen: 'Hau al da Al Asaj' eta hori izan zen lehen aldiz erabili zen izena, behin asto baten oinarekin aurpegian jo zuelako. Baietz erantzun genion, o Allahren Mezularia. Orduan, jendeak hura utzi ondoren, gameluak lotu zituen, eta haien hornigaiak bildu zituen, gero bere arropa atera zuen, eta gero bere bidaietako arropa jantzirik onenarekin ordezkatu zuen. Orduan sallallaahu'alaihiwasallam Profeta ezagutu zuen, hankak zabaldu zituela eta atzera makurtuta zegoela ikusi zen. Al Asyaj hurbildu zitzaionean, bere herriko kideek gonbidatu zuten, orduan esan zuten; hemen, O Al Asyaj. Sallallaahu'alaihiwasallam profetak bere eserlekua zuzendu zuen hankak eutsiz, gero esan zuen: 'Zatoz hona, o Al Asyaj', gero sallallaahu'alaihiwasallam profetaren eskuinaldean eseri zen, gero ongietorri on batekin agurtu zuen eta bere eremuari buruz galdetu zion. Orduan -Al Asyaj Radliyallahu'anhu- lehendik zeuden herrien izenak banan-banan aipatu zituen. Ash-Shofa, Al Musyaqqor eta beste batzuk daude. Orduan esan zuen; Nire aita-amaren mesedetan, O Rosulullah, zergatik ezagutzen dituzu gure herrien izenak guk baino hobeto? Hark erantzun zion: Zure herrialdetik igaro naiz eta inguratu dut. Orduan, Anxorreko jendea ezagutu zuen eta esan zuen: 'O Anxorreko jendea, ohoratu zure anaiak, Islamean zure antzekoak diren pertsonak dira, bai poesian bai pertsonan. Islamera bihurtu dira eta behartuta sentitu gabe eta borrokatu beharrik gabe obeditzen dute. Islamera bihurtzeari uko egiten dion herririk baldin badago, behin betiko borrokatuko da. -Abdul Qais mezulariak- esan zuen; Goizean, zure senideek zure bisitari emandako erantzunaz zer iruditzen zaizun galdetu zuen, erantzun zuten, ongietorri onena. Gure ohea prestatu zuten, oso menu goxoa zerbitzatu ziguten. Arratsaldean, Allah Tabaroka Wa Ta'ala liburua eta sallallaahu 'alaihi wasallam gure profetaren sunnah irakatsi ziguten, gero sallallaahu'alaihiwasallam profetarekin maitemindu ziren eta bere sunnaharekin pozik zeuden. Gero, banan-banan elkartu zen gurekin eta guk ikasitakoa eta genekiena aipatu genuen. Gure artean badaude tahiyyat, ummul kitab, sura bat, bi sura eta beste sunnaen errezitazioa ezagutzen dutenak. Orduan, aurpegia guregana itzuli eta esan zuen: «Ekartu al duzu janaria zure bidaiarako?». Orduan jendea oso pozik jarri zen, beraz, bere ibilgailuetara joan ziren, pertsona bakoitzak daktil poltsa bat hartu zuen, gero bere jarlekuan jarri eta eskuetan dattil-ondoekin markatu zuten. Eskuaren gainean edo esku azpian eslinga gisa erabiltzen dena. Orduan galdetu zuen, hau ta'dludl deitzen da - dattil palma mota bat -? Guk erantzun genion: Bai. Orduan beste poltsa bat seinalatu zuen, hau al da shorfan deitzen duzuna -data mota bat-? Guk erantzun genion: Bai. Ondoren, besteak seinalatu zituen eta galdetu zuen, zer deitzen den Al burni -goi-datil palmondo mota bat-? Baietz esan genuen. Orduan, sallallaahu'alaihiwasallam profetak esan zuen: "Hori da zure kuma onena eta onuragarriena". -Abdul Qais mezulariak- esan zuen; gero etxera joan ginen eta asko landatu genituen eta hainbeste gustatu zitzaizkigun non zitila gehienak Al burni datak zirela. Al Asyaj-ek esan zuen; O Rasulullah, gure eremua d Ingurua oso zakarra da eta eguraldia ez da egokia. Edari hau edaten ez badugu gure azala aldatuko da eta gure urdaila handitu egingo da. Orduan, sallallaahu'alaihiwasallam profetak esan zuen: 'Ez edan dubatik' - kalabaza moduko batekin egindako edateko ontzia -, hanham - lurrez, ilez eta odolez egindako ontzia - eta naqir - ontzi batean egindako zuhaitza -, baina edan zure ahoan itsatsita dagoen edalontzi batetik. Orduan Al Asyaj-ek esan zion, nire aitaren eta amaren mesedetan, oi Allahren Mezularia, eman gaitzazu lasaitasuna gai honetan, orduan keinu bat egin zuen bi esku-ahurretan, eta gero esan zuen: "Oi Al Asyaj-ek, gai honi erliebea ematen badiot eta bi ahurretan honela adierazten badut, nola edan, eskuak erakutsi eta zabaltzen ditu, hau da, batek zabaltzen dituzun arte". Gero, osabaren semeari zutitu eta ezpatarekin gogor jo zuen txahalean. Mezulari taldean Bani 'Adlol-eko gizon bat zegoen Al Harith izenekoa, txahalak jipoitu zituzten euren etxean edan zutelako eta gero emakume bati poesia idatzi zion. Orduan, etxeko bizilagun batzuek ezpataz jo zuten txahalarekin. Al Harith esan zuen; Rasulullah Shallallahu'alaihiwasallam-en berri izan nuenean, orduan arropa jaitsi nuen eta kolpearen markak estali nituen baina Allah Tabaroka Wa Ta'ala agerian utzi zituen.