Imam Ahmad : 6737
حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَاقَ فَذَكَرَ حَدِيثًا قَالَ ابْنُ إِسْحَاقَ وَذَكَرَ عَمْرُو بْنُ شُعَيْبِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرِو بْنِ الْعَاصِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَتَلَ مُؤْمِنًا مُتَعَمِّدًا فَإِنَّهُ يُدْفَعُ إِلَى أَوْلِيَاءِ الْقَتِيلِ فَإِنْ شَاءُوا قَتَلُوا وَإِنْ شَاءُوا أَخَذُوا الدِّيَةَ وَهِيَ ثَلَاثُونَ حِقَّةً وَثَلَاثُونَ جَذَعَةً وَأَرْبَعُونَ خَلِفَةً فَذَلِكَ عَقْلُ الْعَمْدِ وَمَا صَالَحُوا عَلَيْهِ مِنْ شَيْءٍ فَهُوَ لَهُمْ وَذَلِكَ شَدِيدُ الْعَقْلِ وَعَقْلُ شِبْهِ الْعَمْدِ مُغَلَّظَةٌ مِثْلُ عَقْلِ الْعَمْدِ وَلَا يُقْتَلُ صَاحِبُهُ وَذَلِكَ أَنْ يَنْزِغَ الشَّيْطَانُ بَيْنَ النَّاسِ فَتَكُونَ دِمَاءٌ فِي غَيْرِ ضَغِينَةٍ وَلَا حَمْلِ سِلَاحٍ فَإِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ يَعْنِي مَنْ حَمَلَ عَلَيْنَا السِّلَاحَ فَلَيْسَ مِنَّا وَلَا رَصَدَ بِطَرِيقٍ فَمَنْ قُتِلَ عَلَى غَيْرِ ذَلِكَ فَهُوَ شِبْهُ الْعَمْدِ وَعَقْلُهُ مُغَلَّظَةٌ وَلَا يُقْتَلُ صَاحِبُهُ وَهُوَ بِالشَّهْرِ الْحَرَامِ وَلِلْحُرْمَةِ وَلِلْجَارِ وَمَنْ قُتِلَ خَطَأً فَدِيَتُهُ مِائَةٌ مِنْ الْإِبِلِ ثَلَاثُونَ ابْنَةُ مَخَاضٍ وَثَلَاثُونَ ابْنَةُ لَبُونٍ وَثَلَاثُونَ حِقَّةٌ وَعَشْرُ بَكَارَةٍ بَنِي لَبُونٍ ذُكُورٍ قَالَ وَكَانَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُقِيمُهَا عَلَى أَهْلِ الْقُرَى أَرْبَعَ مِائَةِ دِينَارٍ أَوْ عِدْلَهَا مِنْ الْوَرِقِ وَكَانَ يُقِيمُهَا عَلَى أَثْمَانِ الْإِبِلِ فَإِذَا غَلَتْ رَفَعَ فِي قِيمَتِهَا وَإِذَا هَانَتْ نَقَصَ مِنْ قِيمَتِهَا عَلَى عَهْدِ الزَّمَانِ مَا كَانَ فَبَلَغَتْ عَلَى عَهْدِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا بَيْنَ أَرْبَعِ مِائَةِ دِينَارٍ إِلَى ثَمَانِ مِائَةِ دِينَارٍ وَعِدْلُهَا مِنْ الْوَرِقِ ثَمَانِيَةُ آلَافِ دِرْهَمٍ وَقَضَى أَنَّ مَنْ كَانَ عَقْلُهُ عَلَى أَهْلِ الْبَقَرِ فِي الْبَقَرِ مِائَتَيْ بَقَرَةٍ وَقَضَى أَنَّ مَنْ كَانَ عَقْلُهُ عَلَى أَهْلِ الشَّاءِ فَأَلْفَيْ شَاةٍ وَقَضَى فِي الْأَنْفِ إِذَا جُدِعَ كُلُّهُ بِالْعَقْلِ كَامِلًا وَإِذَا جُدِعَتْ أَرْنَبَتُهُ فَنِصْفُ الْعَقْلِ وَقَضَى فِي الْعَيْنِ نِصْفَ الْعَقْلِ خَمْسِينَ مِنْ الْإِبِلِ أَوْ عِدْلَهَا ذَهَبًا أَوْ وَرِقًا أَوْ مِائَةَ بَقَرَةٍ أَوْ أَلْفَ شَاةٍ وَالرِّجْلُ نِصْفُ الْعَقْلِ وَالْيَدُ نِصْفُ الْعَقْلِ وَالْمَأْمُومَةُ ثُلُثُ الْعَقْلِ ثَلَاثٌ وَثَلَاثُونَ مِنْ الْإِبِلِ أَوْ قِيمَتُهَا مِنْ الذَّهَبِ أَوْ الْوَرِقِ أَوْ الْبَقَرِ أَوْ الشَّاءِ وَالْجَائِفَةُ ثُلُثُ الْعَقْلِ وَالْمُنَقِّلَةُ خَمْسَ عَشْرَةَ مِنْ الْإِبِلِ وَالْمُوضِحَةُ خَمْسٌ مِنْ الْإِبِلِ وَالْأَسْنَانُ خَمْسٌ مِنْ الْإِبِلِ قَالَ وَذَكَرَ عَمْرُو بْنُ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَ قَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي رَجُلٍ طَعَنَ رَجُلًا بِقَرْنٍ فِي رِجْلِهِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَقِدْنِي فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا تَعْجَلْ حَتَّى يَبْرَأَ جُرْحُكَ قَالَ فَأَبَى الرَّجُلُ إِلَّا أَنْ يَسْتَقِيدَ فَأَقَادَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْهُ قَالَ فَعَرِجَ الْمُسْتَقِيدُ وَبَرَأَ الْمُسْتَقَادُ مِنْهُ فَأَتَى الْمُسْتَقِيدُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ لَهُ يَا رَسُولَ اللَّهِ عَرِجْتُ وَبَرَأَ صَاحِبِي فَقَالَ لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَلَمْ آمُرْكَ أَلَّا تَسْتَقِيدَ حَتَّى يَبْرَأَ جُرْحُكَ فَعَصَيْتَنِي فَأَبْعَدَكَ اللَّهُ وَبَطَلَ جُرْحُكَ ثُمَّ أَمَرَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ الرَّجُلِ الَّذِي عَرِجَ مَنْ كَانَ بِهِ جُرْحٌ أَنْ لَا يَسْتَقِيدَ حَتَّى تَبْرَأَ جِرَاحَتُهُ فَإِذَا بَرِئَتْ جِرَاحَتُهُ اسْتَقَادَ
O re boditše [Ja`qub] o boletše, o re boditše [tate] go tšwa go [Muhammad bin Ishaq] ke moka o boletše ka hadith, Ibn Ishaq o boletše; ['Amru bin Syu`aib bin Muhammad bin Abdullah bin 'Amru bin Al Ash] o boletše gore go tšwa go [tatagwe] go tšwa go [rakgolo wa gagwe] o rile, 'Moromiwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam o itše: 'Mang le mang yo a bolayago modumedi ka boomo gona taba yeo e gafelwa go mohlokomedi wa sehlabelo, ge ba rata gore ba ka kgopela qishas.' -tefetšo ya polao-, gomme ge ba rata ba ka kgopela topollo, e lego dihlogo tše masometharo. hiqah - kamela yeo e nago le mengwaga ye mene -, le jadza`ah tše masometharo - dikamela tše tshadi tšeo di nago le mengwaga ye mehlano -, gammogo le dikamela tše masomenne tša khaliqah tšeo di imilego -. Le ge go le bjalo, ge ba kgopela khutšo le selo se sengwe gona seo ke tokelo ya bona, gomme seo ke faene. Poelano ya polao yeo e sego ya maikemišetšo e gakatša go swana le polao yeo e dirilwego ka boomo, gomme mosenyi ga se a swanela go bolawa, ka gobane ka tsela ye Sathane o tla buša ka -bonaba- magareng ga batho. E le gore madi ao a tšwago ga se ka baka la bonaba, e sego ka baka la go senya leina le go se swane le motho yo a rwelego sebetša.’ -Moanegi- o rile, 'Ka gobane Morongwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam: 'Mang le mang yo a re šupago sebetša gomme a lalela tseleng ga se wa sehlopha sa rena.' Mang le mang yo a bolailwego e sego maemong a bjalo, gona ke polao ya semi-intentional, topollo e a oketšega mola mmolai a ka se bolawe ka go bušetša, ke haram go no swana le ge kgwedi ya haram e le haram. Mang le mang yo a bolailwego ka phošo, topollo ya gagwe ke dikamela tše lekgolo; e lego masometharo ibnatu makhadl - dikamela tša mengwaga ye mebedi -, masometharo ibnatu labun - dikamela tša mengwaga ye meraro - masometharo hiqqah - dikamela tša mengwaga ye mene - le lesome banu labun - dikamela tša mengwaga ye meraro - tše tona tše di sa nyalwago'. Yena - molaodiši - o rile, 'Morongwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam o file topollo go badudi ba motse ka di-dinar tše makgolo a mane, goba palo ye e bapetšwago ya silifera.' Le gona ka dinako tše dingwe o be a nea dikamela tše di lekanago le topollo. Ge theko e hlatlogela godimo gona o oketša boleng bja topollo gomme ge theko e theoga gona o theoša boleng bja topollo go ya ka ditlhabollo tša bjale. Nakong ya Moporofeta, boleng bjo bo tlwaelegilego bo be bo le magareng ga di-dinare tše makgolo a mane le makgolo a seswai. Goba ge e le ka silifera gona e lekana le ditšhelete tša silifera tše dikete tše seswai. O be a tšere sephetho sa gore ge topollo e be e le ya batho -badiši ba dikgomo-, gona topollo e be e tla ba ka mokgwa wa dikgomo le yona, e lego dikgomo tše makgolo a mabedi. Go sa le bjalo, ge topollo e le ya badudi - badiši ba dipudi - gona topollo e lekana le dipudi tše dikete tše pedi. Gape o ile a tšea sephetho sa gore ge topollo ya nko e senyegile ka botlalo gona topollo e feletše, ge e ba karolo ya nko e senyegile fela gona topollo ke seripa. Le gona o ile a dira phetho ya gore topollo yeo e lego mahlong e be e tla ba seripa-gare sa boleng bja topollo, e lego boleng bja dikamela tše masomehlano, goba gauta goba silifera yeo e lekanago le yona, goba dikgomo tše lekgolo, goba dipudi tše sekete. Go sa le bjalo, bakeng sa maoto goba diatla, topollo ke seripa-gare sa boleng bja topollo. Go sa le bjalo, go dintho tša ma'mumah - dintho tšeo di tsenelelago bjokong - topollo ke tee-tharong ya boleng bja topollo, e lego dikamela tše masometharo-tharo, goba boleng bjo bo lekanago le gauta, silifera, dikgomo goba dipudi. Go sa le bjalo, bakeng sa dintho tša ja`ifah - dintho tšeo di tsenelelago ka gare ga lešoba la ka mpeng goba hlogong - topollo ke tee-tharong ya boleng bja topollo. Go sa le bjalo, bakeng sa dintho tša munaqilah - dintho tšeo di bakago go robega ga marapo - topollo ke dikamela tše lesomehlano. Go sa le bjalo, bakeng sa lebadi la mudlihah - lebadi leo le tsenelelago go fihla lerapong - topollo e be e le dikamela tše hlano. Gomme topollo ya meno ke ya dikamela tše hlano. Moanegi o itše, ''Amru bin Syu`aib o boletše go tšwa go tatagwe le rakgolo wa gagwe, gore o rile, 'Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam o tšea sephetho ka a Monna yo a hlabilego monna yo mongwe ka dinaka leotong la gagwe, monna o rile, ‘O Morongwa wa Allah, mphe tokelo ya qishas godimo ga gagwe,’ ka morago a re: ‘O se ke wa akgofa, go fihlela lebadi la gago le fola pele,’ molaodiši o itše, ‘Monna o be a dikadika gomme a dula a kgopela gore di-qisha di dirwe go fihlela Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam did yona. Moanegi o rile, 'Ka fao motho yo a kgopetšego gore di-qisha di gapeletšwe ka pela o be a sa golofala, mola motho yo a bego a dira di-qisha a be a fodile ntho ya gagwe.' Ka fao motho yo a kgopetšego gore qishah e gapeletšwe o ile a tla go Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam gomme a re, 'O Rasulullah, ke sa golofala, mola mogwera wa ka a fodile!' Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam o ile a re go yena: 'Na ga se ka go laela gore o se ke wa kitimela go kgopela gore qishas e gapeletšwe go fihlela lebadi la gago le fola, eupša o sa dumelelane le nna, ke moka Allah o go boloka kgole - le kgaugelo - mola lebadi la gago le sešo la fola'. Ke moka ka morago ga tiragalo ya monna yo, Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam o ile a laela gore mang le mang yo a nago le lebadi ga se a swanela go kgopela gore di-qisha di gapeletšwe ka pela go fihlela lebadi le fodile. Ka fao ge o fodile, di-qisha di ka gapeletšwa'.