Imam Ahmad : 5702

حَدَّثَنَا مَرْوَانُ بْنُ مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا عُمَرُ بْنُ حَمْزَةَ الْعُمَرِيُّ حَدَّثَنَا سَالِمُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ عَنِ ابْنِ عُمَرَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ اسْتَطَاعَ مِنْكُمْ أَنْ يَكُونَ مِثْلَ صَاحِبِ فَرَقِ الْأَرُزِّ فَلْيَكُنْ مِثْلَهُ قَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ وَمَا صَاحِبُ فَرَقِ الْأَرُزِّ قَالَ خَرَجَ ثَلَاثَةٌ فَغَيَّمَتْ عَلَيْهِمْ السَّمَاءُ فَدَخَلُوا غَارًا فَجَاءَتْ صَخْرَةٌ مِنْ أَعْلَى الْجَبَلِ حَتَّى طَبَّقَتْ الْبَابَ عَلَيْهِمْ فَعَالَجُوهَا فَلَمْ يَسْتَطِيعُوهَا فَقَالَ بَعْضُهُمْ لِبَعْضٍ لَقَدْ وَقَعْتُمْ فِي أَمْرٍ عَظِيمٍ فَلْيَدْعُ كُلُّ رَجُلٍ بِأَحْسَنِ مَا عَمِلَ لَعَلَّ اللَّهَ تَعَالَى أَنْ يُنْجِيَنَا مِنْ هَذَا فَقَالَ أَحَدُهُمْ اللَّهُمَّ إِنَّكَ تَعْلَمُ أَنَّهُ كَانَ لِي أَبَوَانِ شَيْخَانِ كَبِيرَانِ وَكُنْتُ أَحْلُبُ حِلَابَهُمَا فَأَجِيئُهُمَا وَقَدْ نَامَا فَكُنْتُ أَبِيتُ قَائِمًا وَحِلَابُهُمَا عَلَى يَدِي أَكْرَهُ أَنْ أَبْدَأَ بِأَحَدٍ قَبْلَهُمَا أَوْ أَنْ أُوقِظَهُمَا مِنْ نَوْمِهِمَا وَصِبْيَتِي يَتَضَاغَوْنَ حَوْلِي فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي إِنَّمَا فَعَلْتُهُ مِنْ خَشْيَتِكَ فَافْرُجْ عَنَّا قَالَ فَتَحَرَّكَتْ الصَّخْرَةُ قَالَ وَقَالَ الثَّانِي اللَّهُمَّ إِنَّكَ تَعْلَمُ أَنَّهُ كَانَتْ لِي ابْنَةُ عَمٍّ لَمْ يَكُنْ شَيْءٌ مِمَّا خَلَقْتَ أَحَبَّ إِلَيَّ مِنْهَا فَسُمْتُهَا نَفْسَهَا فَقَالَتْ لَا وَاللَّهِ دُونَ مِائَةِ دِينَارٍ فَجَمَعْتُهَا وَدَفَعْتُهَا إِلَيْهَا حَتَّى إِذَا جَلَسْتُ مِنْهَا مَجْلِسَ الرَّجُلِ فَقَالَتْ اتَّقِ اللَّهَ وَلَا تَفُضَّ الْخَاتَمَ إِلَّا بِحَقِّهِ فَقُمْتُ عَنْهَا فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنَّمَا فَعَلْتُهُ مِنْ خَشْيَتِكَ فَافْرُجْ عَنَّا قَالَ فَزَالَتْ الصَّخْرَةُ حَتَّى بَدَتْ السَّمَاءُ وَقَالَ الثَّالِثُ اللَّهُمَّ إِنَّكَ تَعْلَمُ أَنِّي كُنْتُ اسْتَأْجَرْتُ أَجِيرًا بِفَرَقٍ مِنْ أَرُزٍّ فَلَمَّا أَمْسَى عَرَضْتُ عَلَيْهِ حَقَّهُ فَأَبَى أَنْ يَأْخُذَهُ وَذَهَبَ وَتَرَكَنِي فَتَحَرَّجْتُ مِنْهُ وَثَمَّرْتُهُ لَهُ وَأَصْلَحْتُهُ حَتَّى اشْتَرَيْتُ مِنْهُ بَقَرًا وَرَاعِيَهَا فَلَقِيَنِي بَعْدَ حِينٍ فَقَالَ اتَّقِ اللَّهَ وَأَعْطِنِي أَجْرِي وَلَا تَظْلِمْنِي فَقُلْتُ انْطَلِقْ إِلَى ذَلِكَ الْبَقَرِ وَرَاعِيهَا فَخُذْهَا فَقَالَ اتَّقِ اللَّهَ وَلَا تَسْخَرْ بِي فَقُلْتُ إِنِّي لَسْتُ أَسْخَرُ بِكَ فَانْطَلَقَ فَاسْتَاقَ ذَلِكَ فَإِنْ كُنْتَ تَعْلَمُ أَنِّي إِنَّمَا فَعَلْتُهُ ابْتِغَاءَ مَرْضَاتِكَ خَشْيَةً مِنْكَ فَافْرُجْ عَنَّا فَتَدَحْرَجَتْ الصَّخْرَةُ فَخَرَجُوا يَمْشُونَ حَدَّثَنَا يَعْقُوبُ حَدَّثَنَا أَبِي عَنْ صَالِحٍ حَدَّثَنَا نَافِعٌ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَمَا ثَلَاثَةُ رَهْطٍ يَتَمَاشَوْنَ أَخَذَهُمْ الْمَطَرُ فَأَوَوْا إِلَى غَارٍ فِي جَبَلٍ فَبَيْنَمَا هُمْ فِيهِ حَطَّتْ صَخْرَةٌ مِنْ الْجَبَلِ فَأَطْبَقَتْ عَلَيْهِمْ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ مِثْلَ مَعْنَاهُ

اسان کي [مروان بن معاويه] اسان کي [عمر بن حمزه العمري] اسان کي [سالم بن عبدالله] [ابن عمر] کان بيان ڪيو آهي ته چيو ته رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو؛ 'توهان مان جيڪو به 'چاول جي هارين جي ٽولي' وانگر ٿي سگهي ٿو، اهو ائين ڪري'. صحابه ڪرام پڇيو؛ 'چاول جي هارين جي ٽولي' جو ڇا مطلب آهي؟' هن جواب ڏنو؛ 'هڪ ڀيري ٽي هاري ڪم ڪرڻ لاءِ وڃي رهيا هئا. اوچتو آسمان ڪڪر ٿي ويو ۽ مينهن وسڻ لڳو، تنهنڪري انهن هڪ غار ۾ پناهه ورتي. اوچتو هڪ وڏو پٿر جبل جي چوٽيءَ تان لڙهي ويو ۽ غار جي دروازي ڏانهن وڌيو. آخرڪار ان کي مضبوطيءَ سان بند ڪري ڇڏيو. انهن وڏي پٿر کي دٻائڻ جي پوري ڪوشش ڪئي پر اهي ناڪام ٿي ويا. انهن مان هڪ صلاح ڏني؛ 'بيشڪ، توهان هاڻي هڪ تمام وڏي مسئلي ۾ آهيو، تنهنڪري توهان مان هر هڪ پنهنجي بهترين عملن سان دعا گهري، الله اسان کي هن غار جي اندر کان بچائڻ ۾ راضي ڪري'. پهرين شخص دعا ڪئي؛ "اي الله، تون ضرور ڄاڻين ٿو ته منهنجا ٻه بزرگ ماءُ پيءُ هئا، ۽ مان ئي انهن کي هميشه کير پياريندو هوس. هڪ ڀيري جڏهن مان انهن وٽ ويس جڏهن اهي سمهي رهيا هئا، تنهن ڪري مان اتي بيٺو انهن جو انتظار ڪري رهيو هوس. مون سڄي رات انهن جو کير روڪي رکيو، ڇاڪاڻ ته مان اهو ڪنهن ٻئي کي ڏيڻ کان اڳ نه ڏيڻ چاهيان ها. مان انهن کي جاڳائڻ به نه چاهيندو هوس، جيتوڻيڪ منهنجا ٻار مون کي روئي رهيا هئا ڇاڪاڻ ته اهي بکيا هئا. جيڪڏهن توهان سوچيو ٿا ته مون اهو صرف توهان جي خوف کان ڪيو آهي، ته پوءِ هن غار جو دروازو کوليو!" هن چيو؛ پوءِ وڏو پٿر ٿورو هليو ويو. ٻئي هاري چيو؛ "اي الله، تون ضرور ڄاڻين ٿو ته منهنجي چاچي جي ڌيءَ اها آهي جيڪا مون کي ٻين سڀني کان وڌيڪ پياري آهي." مون پاڻ کي هن جي حوالي ڪيو ۽ هن چيو: 'نه، الله جو قسم، سواءِ هڪ سؤ دينار جي.' تنهن ڪري مون ان کي گڏ ڪيو ۽ ان جي قيمت ادا ڪئي، جيستائين جڏهن مان ان تي ويٺو هوس جيئن مڙس پنهنجي زال تي ويٺو هوندو آهي، ته هن چيو: 'الله کان ڊڄو، ۽ هن ڪنوار کي صحيح طريقي سان نه ٽوڙيو'، تنهنڪري مان فوري طور تي هن جي جسم تان اٿي بيٺس. جيڪڏهن توهان سوچيو ٿا ته مون اهو ڪيو آهي ڇاڪاڻ ته مان توهان کان ڊڄان ٿو، ته پوءِ هن غار جو دروازو کوليو! '. هن چيو؛ پوءِ وڏو پٿر ٿورو جهڪيو ته جيئن توهان ٻاهر آسمان ڏسي سگهو. پوءِ ٽئين هاري دعا گهري؛ 'اي الله، توهان کي خبر هجڻ گهرجي ته هڪ ڀيرو مون ڪنهن کي ڪجهه چانورن جي بدلي ۾ نوڪري تي رکيو هو، ۽ جڏهن منجهند ٿي، مون کيس چانور ڏنا، پر هو ان کي وٺڻ نه چاهيندو هو ۽ ان جي بدران مون کي ڇڏي ڏيندو هو جيستائين مون کي ان کي ڳولڻ ۾ ڏکيائي نه ٿي. ان کان پوءِ مون پنهنجي ملڪيت کي وڌايو جيستائين اهو وڌي ويو ۽ مان هڪ ڳئون ۽ ان جو چرواه خريد ڪري سگهان. ڪجهه وقت کان پوءِ، هو مون وٽ آيو ۽ چيو؛ 'الله کان ڊڄو ۽ مون کي منهنجي اڳوڻي اجرت ڏيو، ۽ مون سان ظلم نه ڪريو'. پوءِ مون چيو؛ 'ڳئون ۽ چرواه وٽ اچو ۽ انهن سڀني کي وٺي وڃو'. هن چيو؛ 'الله کان ڊڄو، ۽ مون سان مذاق نه ڪريو!؟' مون جواب ڏنو؛ 'مان توهان سان مذاق نه ڪري رهيو آهيان'. تنهنڪري هو ان وٽ ويو ۽ کيس وٺي ويو. جيڪڏهن توهان سمجهو ٿا ته مون اهو ڪيو آهي ڇاڪاڻ ته مون کي توهان جي رحمت جي اميد هئي ۽ مون کي توهان کان ڊپ هو، ته پوءِ اسان لاءِ هن غار جو دروازو کوليو! 'پوءِ وڏو پٿر لڙهي ويو ۽ اهي سلامتيءَ سان ٻاهر نڪري سگهيا'. اسان کي ٻڌايو آهي [يعقوب] اسان کي [منهنجي پيءُ]، [صالح] کان، اسان کي [نافع] ٻڌايو آهي ته عبدالله بن عمر چيو آهي ته رسول الله صلي الله عليه وسلم فرمايو: 'جڏهن ٽي ماڻهو هلي رهيا هئا ته اوچتو انهن تي مينهن وسيو ۽ انهن هڪ جبل جي غار ۾ پناهه ورتي. جڏهن اهي ان ۾ هئا ته هڪ وڏو پٿر جبل جي چوٽيءَ تان ڪري پيو ۽ انهن کي - غار ۾ - بند ڪري ڇڏيو،' پوءِ هن هڪ حديث جو ذڪر ڪيو جنهن جو مطلب مٿي ذڪر ڪيل حديث جهڙو هو.