Imom Ahmad : 4053

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ الرَّجُلُ يَتَزَوَّجُ وَلَا يَفْرِضُ لَهَا يَعْنِي ثُمَّ يَمُوتُ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ خِلَاسٍ وَأَبِي حَسَّانَ الْأَعْرَجِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّهُ قَالَ اخْتَلَفُوا إِلَى ابْنِ مَسْعُودٍ فِي ذَلِكَ شَهْرًا أَوْ قَرِيبًا مِنْ ذَلِكَ فَقَالُوا لَا بُدَّ مِنْ أَنْ تَقُولَ فِيهَا قَالَ فَإِنِّي أَقْضِي لَهَا مِثْلَ صَدُقَةِ امْرَأَةٍ مِنْ نِسَائِهَا لَا وَكْسَ وَلَا شَطَطَ وَلَهَا الْمِيرَاثُ وَعَلَيْهَا الْعِدَّةُ فَإِنْ يَكُ صَوَابًا فَمِنْ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَإِنْ يَكُنْ خَطَأً فَمِنِّي وَمِنْ الشَّيْطَانِ وَاللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ وَرَسُولُهُ بَرِيئَانِ فَقَامَ رَهْطٌ مِنْ أَشْجَعَ فِيهِمْ الْجَرَّاحُ وَأَبُو سِنَانٍ فَقَالُوا نَشْهَدُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَضَى فِي امْرَأَةٍ مِنَّا يُقَالُ لَهَا بَرْوَعُ بِنْتُ وَاشِقٍ بِمِثْلِ الَّذِي قَضَيْتَ فَفَرِحَ ابْنُ مَسْعُودٍ بِذَلِكَ فَرَحًا شَدِيدًا حِينَ وَافَقَ قَوْلُهُ قَضَاءَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بَكْرٍ قَالَ قَالَ حَدَّثَنَا سَعِيدٌ قَالَ أَبِي وَقَرَأْتُ عَلَى يَحْيَى بْنِ سَعِيدٍ عَنْ هِشَامٍ عَنْ قَتَادَةَ عَنْ خِلَاسٍ وَعَنْ أَبِي حَسَّانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ بْنِ مَسْعُودٍ أَنَّ ابْنَ مَسْعُودٍ أُتِيَ فِي امْرَأَةٍ تَزَوَّجَهَا رَجُلٌ فَلَمْ يُسَمِّ لَهَا صَدَاقًا فَمَاتَ قَبْلَ أَنْ يَدْخُلَ بِهَا قَالَ فَاخْتَلَفُوا إِلَى ابْنِ مَسْعُودٍ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ إِلَّا أَنَّهُ قَالَ كَانَ زَوْجُهَا هِلَالَ أَحْسَبُهُ قَالَ ابْنَ مُرَّةَ قَالَ عَبْدُ الْوَهَّابِ وَكَانَ زَوْجُهَا هِلَالَ بْنَ مُرَّةَ الْأَشْجَعِيَّ حَدَّثَنَا بَهْزٌ وَعَفَّانُ قَالَا حَدَّثَنَا هَمَّامٌ حَدَّثَنَا قَتَادَةُ عَنْ خِلَاسٍ وَأَبِي حَسَّانَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ أَنَّهُ اخْتُلِفَ إِلَى ابْنِ مَسْعُودٍ فِي امْرَأَةٍ تَزَوَّجَهَا رَجُلٌ فَمَاتَ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ قَالَ فَقَامَ الْجَرَّاحُ وَأَبُو سِنَانٍ فَشَهِدَا أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَضَى بِهِ فِيهِمْ فِي الْأَشْجَعِ بْنِ رَيْثٍ فِي بَرْوَعَ بِنْتِ وَاشِقٍ الْأَشْجَعِيَّةِ وَكَانَ اسْمُ زَوْجِهَا هِلَالَ بْنَ مَرْوَانَ قَالَ عَفَّانُ قَضَى بِهِ فِيهِمْ فِي الْأَشْجَعِ بْنِ رَيْثٍ فِي بَرْوَعَ بِنْتِ وَاشِقٍ الْأَشْجَعِيَّةِ وَكَانَ زَوْجُهَا هِلَالَ بْنَ مَرْوَانَ

[Muhammad ibn Ja'far] bizga shunday deganini aytdi: bir kishi uylangan va xotiniga bo'lgan majburiyatlarini bajarmagan edi - ya'ni u juda erta vafot etgani uchun. [Sa'id] bizga [Qatada]dan [Xilos]dan va [Abu Hasan Al-A'roj]dan [Abdulloh ibn Utba ibn Mas'ud]dan shunday deganini aytdi: Shunday qilib, ular o'zaro kelishmovchiliklari haqida bir oy yoki undan ko'proq yoki kamroq vaqt davomida [Ibn Mas'udga] shikoyat qilishdi. Ular: "Siz bu ayolning ishi bo'yicha fatvo berishingiz kerak!", deyishdi. Shunday qilib, Ibn Mas'ud o'z fatvosini chiqardi: "Men qaror qildim, unga odatdagidek mahr to'lanishi kerak, mahrni kamaytirish yoki ko'paytirish mumkin emas, u meros olish huquqiga ega va uning idda muddati bor. Agar mening fatvom to'g'ri bo'lsa, u Alloh azza va jalladan, agar noto'g'ri bo'lsa, u men va shaytondan, Alloh va Uning Rasuli mendan bunday fatvoni rad etadilar. O'z-o'zidan, Ashja' qabilasidan bir nechta odamlar, jumladan [Aljarrah] va [Abu Sinon] o'rnidan turishdi. Ular: "Biz guvohlik beramizki, Rasululloh Shallallohu alayhi vasallam bir marta bizning Barva binti Vatsiq ismli bevamizga aynan siz qaror qilganingizdek qaror qilgan", dedilar. O'sha paytda Abdulloh ibn Mas'ud xursand bo'ldi, chunki uning fatvosi Rasululloh Shallallohu alayhi vasallamning fatvosiga muvofiq edi. Bizga [Abdulloh ibn Bakr] aytdi; u aytdi; [Sa'id]. Otam aytdi va men [Yahyo ibn Sa'id] ga [Hisyam] dan [Qatada] gacha o'qib berdim. [Xilos] va [Abu Hasan] dan [Abdulloh ibn Utba ibn Mas'ud] dan [Ibn Mas'uddan] bir marta erkak uylangan ayol haqida so'rashganida, erkak uning mahr nomini aytmagan, keyin erkak xotini bilan joylashmasdan oldin vafot etgan. Utba aytdi, keyin ular o'zaro kelishmovchiliklari haqida Ibn Mas'udga shikoyat qilishdi, keyin u hadisni aytib o'tdi. Faqat u erining ismi Hilol, bilishimcha, u uning ismi Ibn Murra ekanligini aytdi. Abdul Vahhob erining ismi Hilol ibn Murra al-Ashja'iy ekanligini aytgan. Bizga [Bahz] va [Affon] ikkalasi ham shunday dedilar; bizga [Hammom] bizga [Qatada]ga [Xilos] va [Abu Hasan] dan [Abdulloh ibn Utba] dan unga [Ibn Mas'ud]ga erkakka uylanib, keyin vafot etgan ayol haqida shikoyat qilinganini va u hadisni aytib o'tganini aytdi. Utba aytdi, keyin Aljarra va Abu Sinon o'rnidan turib, Payg'ambarimizga guvohlik berishdi. Shallallohu alayhi vasallam bu ishni ular bilan sodir bo'lgan ish sifatida, ya'ni Asyaja bin Rays tomonidan Barva binti Vosik al-Ashja'iya haqida qo'zg'atilgan ish sifatida hal qildi. Barvaning erining ismi Hilol bin Marvon edi. Marvonning aytishicha, Payg'ambar Muhammad Utbaning ishini ular bilan sodir bo'lganidek, xususan, Asyaja bin Raysning eri Hilol bin Marvon bo'lgan Barva binti Vatsiq al-Ashja'iya haqida shikoyat qilgan ish bo'yicha ham hal qilgan.