Al 'aliyy
Imam Ahmad : 2478
حَدَّثَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ دَاوُدَ أَخْبَرَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ أَبِي الزِّنَادِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عُبَيْدِ اللَّهِ عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ أَنَّهُ قَالَ مَا نَصَرَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَتَعَالَى فِي مَوْطِنٍ كَمَا نَصَرَ يَوْمَ أُحُدٍ قَالَ فَأَنْكَرْنَا ذَلِكَ فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ بَيْنِي وَبَيْنَ مَنْ أَنْكَرَ ذَلِكَ كِتَابُ اللَّهِ تَبَارَكَ وَتَعَالَى إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ يَقُولُ فِي يَوْمِ أُحُدٍ { وَلَقَدْ صَدَقَكُمْ اللَّهُ وَعْدَهُ إِذْ تَحُسُّونَهُمْ بِإِذْنِهِ } يَقُولُ ابْنُ عَبَّاسٍ وَالْحَسُّ الْقَتْلُ { حَتَّى إِذَا فَشِلْتُمْ إِلَى قَوْلِهِ وَلَقَدْ عَفَا عَنْكُمْ وَاللَّهُ ذُو فَضْلٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ } وَإِنَّمَا عَنَى بِهَذَا الرُّمَاةَ وَذَلِكَ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَقَامَهُمْ فِي مَوْضِعٍ ثُمَّ قَالَ احْمُوا ظُهُورَنَا فَإِنْ رَأَيْتُمُونَا نُقْتَلُ فَلَا تَنْصُرُونَا وَإِنْ رَأَيْتُمُونَا قَدْ غَنِمْنَا فَلَا تَشْرَكُونَا فَلَمَّا غَنِمَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبَاحُوا عَسْكَرَ الْمُشْرِكِينَ أَكَبَّ الرُّمَاةُ جَمِيعًا فَدَخَلُوا فِي الْعَسْكَرِ يَنْهَبُونَ وَقَدْ الْتَقَتْ صُفُوفُ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَهُمْ كَذَا وَشَبَّكَ بَيْنَ أَصَابِعِ يَدَيْهِ وَالْتَبَسُوا فَلَمَّا أَخَلَّ الرُّمَاةُ تِلْكَ الْخَلَّةَ الَّتِي كَانُوا فِيهَا دَخَلَتْ الْخَيْلُ مِنْ ذَلِكَ الْمَوْضِعِ عَلَى أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَضَرَبَ بَعْضُهُمْ بَعْضًا وَالْتَبَسُوا وَقُتِلَ مِنْ الْمُسْلِمِينَ نَاسٌ كَثِيرٌ وَقَدْ كَانَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَصْحَابِهِ أَوَّلُ النَّهَارِ حَتَّى قُتِلَ مِنْ أَصْحَابِ لِوَاءِ الْمُشْرِكِينَ سَبْعَةٌ أَوْ تِسْعَةٌ وَجَالَ الْمُسْلِمُونَ جَوْلَةً نَحْوَ الْجَبَلِ وَلَمْ يَبْلُغُوا حَيْثُ يَقُولُ النَّاسُ الْغَارَ إِنَّمَا كَانُوا تَحْتَ الْمِهْرَاسِ وَصَاحَ الشَّيْطَانُ قُتِلَ مُحَمَّدٌ فَلَمْ يُشَكَّ فِيهِ أَنَّهُ حَقٌّ فَمَا زِلْنَا كَذَلِكَ مَا نَشُكُّ أَنَّهُ قَدْ قُتِلَ حَتَّى طَلَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ السَّعْدَيْنِ نَعْرِفُهُ بِتَكَفُّئِهِ إِذَا مَشَى قَالَ فَفَرِحْنَا حَتَّى كَأَنَّهُ لَمْ يُصِبْنَا مَا أَصَابَنَا قَالَ فَرَقِيَ نَحْوَنَا وَهُوَ يَقُولُ اشْتَدَّ غَضَبُ اللَّهِ عَلَى قَوْمٍ دَمَّوْا وَجْهَ رَسُولِهِ قَالَ وَيَقُولُ مَرَّةً أُخْرَى اللَّهُمَّ إِنَّهُ لَيْسَ لَهُمْ أَنْ يَعْلُونَا حَتَّى انْتَهَى إِلَيْنَا فَمَكَثَ سَاعَةً فَإِذَا أَبُو سُفْيَانَ يَصِيحُ فِي أَسْفَلِ الْجَبَلِ اعْلُ هُبَلُ مَرَّتَيْنِ يَعْنِي آلِهَتَهُ أَيْنَ ابْنُ أَبِي كَبْشَةَ أَيْنَ ابْنُ أَبِي قُحَافَةَ أَيْنَ ابْنُ الْخَطَّابِ فَقَالَ عُمَرُ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلَا أُجِيبُهُ قَالَ بَلَى فَلَمَّا قَالَ اعْلُ هُبَلُ قَالَ عُمَرُ اللَّهُ أَعْلَى وَأَجَلُّ قَالَ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ يَا ابْنَ الْخَطَّابِ إِنَّهُ قَدْ أَنْعَمَتْ عَيْنُهَا فَعَادِ عَنْهَا أَوْ فَعَالِ عَنْهَا فَقَالَ أَيْنَ ابْنُ أَبِي كَبْشَةَ أَيْنَ ابْنُ أَبِي قُحَافَةَ أَيْنَ ابْنُ الْخَطَّابِ فَقَالَ عُمَرُ هَذَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهَذَا أَبُو بَكْرٍ وَهَا أَنَا ذَا عُمَرُ قَالَ فَقَالَ أَبُو سُفْيَانَ يَوْمٌ بِيَوْمِ بَدْرٍ الْأَيَّامُ دُوَلٌ وَإِنَّ الْحَرْبَ سِجَالٌ قَالَ فَقَالَ عُمَرُ لَا سَوَاءً قَتْلَانَا فِي الْجَنَّةِ وَقَتْلَاكُمْ فِي النَّارِ قَالَ إِنَّكُمْ لَتَزْعُمُونَ ذَلِكَ لَقَدْ خِبْنَا إِذَنْ وَخَسِرْنَا ثُمَّ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ أَمَا إِنَّكُمْ سَوْفَ تَجِدُونَ فِي قَتْلَاكُمْ مُثْلًا وَلَمْ يَكُنْ ذَاكَ عَنْ رَأْيِ سَرَاتِنَا قَالَ ثُمَّ أَدْرَكَتْهُ حَمِيَّةُ الْجَاهِلِيَّةِ قَالَ فَقَالَ أَمَا إِنَّهُ قَدْ كَانَ ذَاكَ وَلَمْ نَكْرَهُّ
Atile [Sulaiman bin Dawud] atwebele [Abdurrahman bin Abu Az Zinad] ukufuma kuli [wishi] ukufuma kuli [Ubaidullah] ukufuma kuli [Ibn Abbas]; mu cine cine atile; 'Allah tapeela ukwafwilisha Kwakwe mu cicitika nga fintu apeele mu nkondo ya Uhud'. Ubaidula atile; lelo twacikaana, lyene Ibnu Aba atile; 'Pakati ka ine no muntu uukaana ni citabo ca kwa Lesa.' Mu cine cine, Lesa atile pa nkondo ya Uhud: -Kabili mu cine cine Lesa alifikilishe icipangano cakwe kuli imwe, ilyo mwabaipaile no kusuminisha kwakwe-. Ibn Abasi atile; 'Ubupilibulo bwa al hassu ni al qatlu -ukwipaya-. -Ukufika ilyo mwaba abanaka kabili abakansana- ukufika ilyo ishiwi Lyakwe -Kabili icine cine Allah alimwelele. kabili Allah alikwata uluse - ulwapeelwa - kuli abo abasumina -. Kabili ico cipilibulwa pano ni bacipondoka, e kutila Kasesema ababikile mu cifulo cimo no kubeba ukuti: ‘Tucingilileni, kabili nga mwamona ukuti tuleipaiwa, mwitwafwa, kabili nga mwamona ukuti twalonganika ghanimah, lyene mwitukonka’. Lelo ilyo Kasesema alonganike aba ghanimah no kubwesha abashilika ba bacipondoka, mu kupumikisha abashilika ba bacipondoka bonse baishile panshi no kwikatana ku bashilika bambi. Bailundile ku filonganino fya kwa Kasuba kabili batwalilile muli ilya mibele. - asontele iminwe ya minwe yonse ibili, - lyena yasankanishiwe kuli umo na umbi. Ilyo kwali ukukansana kwa musango yo kabili abakupoosa imipeto balesangwa muli ci, ibumba lya bashilika ba pa mfwalasi - ukufuma ku bashilika ba bashimapepo abengi - lyaingile ukufuma apo abakupoosa imipeto bali - no kupalamina ku fibusa fya kwa Kasesema, lyene inkondo iyakosa yatendeke pa kati kabo kabili imibele yali iyabipisha ica kuti abaMuslim abengi bali abakosa nga nshi. Kasesema na banankwe pa kubala bafikile pa kucimfya mu nshita ya cungulo, ukufika ilyo cinelubali nelyo cinekonsekonse abasendele amabendera ya bacipondoka baipaiwe. Lyene abaMuslim baendele pa lupili kabili tabasangile ifyo abantu batile ni mpanga, lelo bali mwi samba lya cishima cikalamba ica mabwe. Lyene Satana alililile ukuti; ‘Muhamadi aipaiwe’ kabili takwali uwatwike ubucine bwa cilya. Kabili na nomba twasumina muli ici, ukuti Rasulullah alipaiwe, ukufika na lintu amoneke pa kati ka miti ibili ukufuma mu nshila aleendamo. Yatile: E ico twalitemenwe, ukufika na lintu cali kwati tatupitilemo mu fyo twapitilemo. Atile; Lyena aishile kuli ifwe, atile: ‘Ubukali bwa kwa Allah bwakulisha nga nshi ku bantu abacushishe amenso ya Mutumwa Wakwe’. Atile: Kabili atile na kabili: ‘O Lesa, mu cine cine tabakatuteka nangu ca kuti batuonaula,’ lyena aiminine pa kashita kamo, mu kupumikisha Abu Sufyan abilikishe mwi samba lya lupili; ‘Hubal Uwapulamo’ imiku ibili, e shina lya kwa lesa wakwe, ‘ni kwi Ibn Kabsyah ali, ni kwi Ibn Quhafah ali ni kwi,’ lyena Umar atile: ‘O Mutumwa wa kwa Lesa, kuti nasuka ifyo?’ atile: ‘ee,’ ilyo atile Hubal ali Wapulamo, lyene Umar atile; ‘Allah ali pa muulu kabili ali uwacindamisha’, atile; e lyo Abu Sufyani atile; O Ibn Khathab, mu cine cine amenso yakwe yalipeele ukusekelela, kanshi bwelela kuli wene no kumupusha,’ lyena atile; ‘Ni kwi Ibn Kabsyah ali, ni kwi Ibn Quhafah ali, ni kwi Ibn Khathab ali?’ e lyo Umar ayaswike ukuti; 'Uyu ni Rasulullah, kabili uyu ni Abu Bakr, kabili uyu ni Umar,' atile; e lyo Abu Sufyani atile; ‘ubushiku bumo pa numa ya bumbi mu nkondo ya Badr, inshiku lyonse shalealuka kabili inkondo yalicimfiwe no kuonaika,’ e fyasosa Umar; ‘Ifwe na imwe tatuli bamo, abafwa pa kati kesu bakaya ku mulu kabili abafwa pa kati kenu bakaya ku mulilo wa pe,’ e fyo asosele; ‘Mu cine cine mwatontonkanya pali ici, cipilibula ukuti twacimfiwa kabili tuli mu kuonaika,’ e fyasosa Abu Sufyan; ‘Mu cine cine mukasanga abafwa pa kati kenu mu fiputulwa fyaputulwa ifyo abashilika besu tabaumfwile,’ e fyo asosele; e lyo abuukile ubucibusa bwakwe ubwa jahiliya no kutila; mu cine cine calicitike kuli wene kabili tatumupata.
Hadith Corroboration :
Imam Ahmad : 674, 691, 764, 1293, 1625, 1631, 1637, 1785, 2388, 2449, 2478, 2502, 2824, 2831, 3183, 3201, 3530, 3704, 4182, 5157, 5351, 11047, 11230, 14815, 14820, 14824, 15951, 19291, 19523, 19594, 20237, 20410
Imam Bukhari : 4437
Imam Muslim : 1290, 4136, 4992
Imam Abu Dawud : 1214
Imam Tirmidzi : 3343, 3344, 3426, 3429
Imam Nasa'i : 887, 1725, 1726
Imam Ibnu Majah : 3851
Imam Darimi : 1545