Revert to Islam, click here
ISLAM AL-HAQ: QURAN & HADITH
(The True Islam)
Free Download / Download

Imam Ahmad (الامام احمد) - 26363 Hadith

Hadith

Imam Ahmad : 1

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ نُمَيْرٍ قَالَ أَخْبَرَنَا إِسْمَاعِيلُ يَعْنِي ابْنَ أَبِي خَالِدٍ عَنْ قَيْسٍ قَالَ قَامَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَحَمِدَ اللَّهَ وَأَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ هَذِهِ الْآيَةَ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لَا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ } وَإِنَّا سَمِعْنَا رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ النَّاسَ إِذَا رَأَوْا الْمُنْكَرَ فَلَمْ يُنْكِرُوهُ أَوْشَكَ أَنْ يَعُمَّهُمْ اللَّهُ بِعِقَابِهِ

Atwebele ukuti [Abdullah Bin Numair] atile; atushimikiile [Isma’il] ukufuma kuli [Qais] atile; [Abu Bakr] aiminine no kulumbanya Lesa no kumusangulula lyena atile; Mwe bantu, mu cine cine mwabelenga ici cikomo: ‘Mwe basumina, icenjeleni; Takuli umuntu uwapumfyanishiwa uukakucusha nga cakuti wapokelela ubutungulushi'. Icikomo 105-. Kabili mu cine cine twaumfwile Umutumwa wa kwa Lesa atile: ‘Mu cine cine, nga ca kuti abantu bamona ububi kabili lyene tababukaana, ninshi Lesa akapalamina ku kubapeela ukukandwa bonse’.

Hadith

Imam Ahmad : 2

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ حَدَّثَنَا مِسْعَرٌ وَسُفْيَانُ عَنْ عُثْمَانَ بْنِ الْمُغِيرَةِ الثَّقَفِيِّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ رَبِيعَةَ الْوَالِبِيِّ عَنْ أَسْمَاءَ بْنِ الْحَكَمِ الْفَزَارِيِّ عَنْ عَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ كُنْتُ إِذَا سَمِعْتُ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَدِيثًا نَفَعَنِي اللَّهُ بِمَا شَاءَ مِنْهُ وَإِذَا حَدَّثَنِي عَنْهُ غَيْرِي اسْتَحْلَفْتُهُ فَإِذَا حَلَفَ لِي صَدَّقْتُهُ وَإِنَّ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَدَّثَنِي وَصَدَقَ أَبُو بَكْرٍ أَنَّهُ سَمِعَ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ مَا مِنْ رَجُلٍ يُذْنِبُ ذَنْبًا فَيَتَوَضَّأُ فَيُحْسِنُ الْوُضُوءَ قَالَ مِسْعَرٌ وَيُصَلِّي وَقَالَ سُفْيَانُ ثُمَّ يُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ فَيَسْتَغْفِرُ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ إِلَّا غَفَرَ لَهُ

Pa numa ya kutweba [Waki’] atile; Pa numa ya kutweba [Mis’ar] na [Sufyan] ukufuma kuli [Uthman Bin Al Mughirah At Tsaqafi] ukufuma kuli [Ali Bin Rabi’ah Al Walibi] ukufuma kuli [Asma’bin Al Hakam Al Fazari] ukufuma kuli [Ali], atile; Nga naumfwa hadith ukufuma ku Mutumwa wa kwa Lesa, ninshi Lesa alampeela ifisuma ukufuma muli yene ukulingana ne fyo afwaya. kabili nga ca kuti umbi anjeba, ninshi ndamulomba ukuti alape, nga ca kuti alapa kuli ine ninshi ndashininkisha. Mu cine cine, Abu Bakr anjebele, kabili ca cine ukuti [Abu Bakr] aumfwile Kasesema atila: ‘Te muntu uucita ulubembu kabili lyene acita ukusamba no kulenga ukusamba kwakwe ukuba bwino, -Mis’ar atile; -' lyena apepele, lintu Sufyan atile 'e lyo apepele ama rak'ah yabili no kulomba Lesa ukwelelwa kano fye nga mu cine cine Lesa alelekelela imembu shakwe'.

Hadith

Imam Ahmad : 3

حَدَّثَنَا عَمْرُو بْنُ مُحَمَّدٍ أَبُو سَعِيدٍ يَعْنِي الْعَنْقَزِيَّ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْرَائِيلُ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنِ الْبَرَاءِ بْنِ عَازِبٍ قَالَ اشْتَرَى أَبُو بَكْرٍ مِنْ عَازِبٍ سَرْجًا بِثَلَاثَةَ عَشَرَ دِرْهَمًا قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ لِعَازِبٍ مُرْ الْبَرَاءَ فَلْيَحْمِلْهُ إِلَى مَنْزِلِي فَقَالَ لَا حَتَّى تُحَدِّثَنَا كَيْفَ صَنَعْتَ حِينَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنْتَ مَعَهُ قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ خَرَجْنَا فَأَدْلَجْنَا فَأَحْثَثْنَا يَوْمَنَا وَلَيْلَتَنَا حَتَّى أَظْهَرْنَا وَقَامَ قَائِمُ الظَّهِيرَةِ فَضَرَبْتُ بِبَصَرِي هَلْ أَرَى ظِلًّا نَأْوِي إِلَيْهِ فَإِذَا أَنَا بِصَخْرَةٍ فَأَهْوَيْتُ إِلَيْهَا فَإِذَا بَقِيَّةُ ظِلِّهَا فَسَوَّيْتُهُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفَرَشْتُ لَهُ فَرْوَةً وَقُلْتُ اضْطَجِعْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَاضْطَجَعَ ثُمَّ خَرَجْتُ أَنْظُرُ هَلْ أَرَى أَحَدًا مِنْ الطَّلَبِ فَإِذَا أَنَا بِرَاعِي غَنَمٍ فَقُلْتُ لِمَنْ أَنْتَ يَا غُلَامُ فَقَالَ لِرَجُلٍ مِنْ قُرَيْشٍ فَسَمَّاهُ فَعَرَفْتُهُ فَقُلْتُ هَلْ فِي غَنَمِكَ مِنْ لَبَنٍ قَالَ نَعَمْ قَالَ قُلْتُ هَلْ أَنْتَ حَالِبٌ لِي قَالَ نَعَمْ قَالَ فَأَمَرْتُهُ فَاعْتَقَلَ شَاةً مِنْهَا ثُمَّ أَمَرْتُهُ فَنَفَضَ ضَرْعَهَا مِنْ الْغُبَارِ ثُمَّ أَمَرْتُهُ فَنَفَضَ كَفَّيْهِ مِنْ الْغُبَارِ وَمَعِي إِدَاوَةٌ عَلَى فَمِهَا خِرْقَةٌ فَحَلَبَ لِي كُثْبَةً مِنْ اللَّبَنِ فَصَبَبْتُ يَعْنِي الْمَاءَ عَلَى الْقَدَحِ حَتَّى بَرَدَ أَسْفَلُهُ ثُمَّ أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَافَيْتُهُ وَقَدْ اسْتَيْقَظَ فَقُلْتُ اشْرَبْ يَا رَسُولَ اللَّهِ فَشَرِبَ حَتَّى رَضِيتُ ثُمَّ قُلْتُ هَلْ أَنَى الرَّحِيلُ قَالَ فَارْتَحَلْنَا وَالْقَوْمُ يَطْلُبُونَا فَلَمْ يُدْرِكْنَا أَحَدٌ مِنْهُمْ إِلَّا سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ عَلَى فَرَسٍ لَهُ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا الطَّلَبُ قَدْ لَحِقَنَا فَقَالَ لَا تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنَا حَتَّى إِذَا دَنَا مِنَّا فَكَانَ بَيْنَنَا وَبَيْنَهُ قَدْرُ رُمْحٍ أَوْ رُمْحَيْنِ أَوْ ثَلَاثَةٍ قَالَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ هَذَا الطَّلَبُ قَدْ لَحِقَنَا وَبَكَيْتُ قَالَ لِمَ تَبْكِي قَالَ قُلْتُ أَمَا وَاللَّهِ مَا عَلَى نَفْسِي أَبْكِي وَلَكِنْ أَبْكِي عَلَيْكَ قَالَ فَدَعَا عَلَيْهِ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ اللَّهُمَّ اكْفِنَاهُ بِمَا شِئْتَ فَسَاخَتْ قَوَائِمُ فَرَسِهِ إِلَى بَطْنِهَا فِي أَرْضٍ صَلْدٍ وَوَثَبَ عَنْهَا وَقَالَ يَا مُحَمَّدُ قَدْ عَلِمْتُ أَنَّ هَذَا عَمَلُكَ فَادْعُ اللَّهَ أَنْ يُنْجِيَنِي مِمَّا أَنَا فِيهِ فَوَاللَّهِ لَأُعَمِّيَنَّ عَلَى مَنْ وَرَائِي مِنْ الطَّلَبِ وَهَذِهِ كِنَانَتِي فَخُذْ مِنْهَا سَهْمًا فَإِنَّكَ سَتَمُرُّ بِإِبِلِي وَغَنَمِي فِي مَوْضِعِ كَذَا وَكَذَا فَخُذْ مِنْهَا حَاجَتَكَ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا حَاجَةَ لِي فِيهَا قَالَ وَدَعَا لَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُطْلِقَ فَرَجَعَ إِلَى أَصْحَابِهِ وَمَضَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا مَعَهُ حَتَّى قَدِمْنَا الْمَدِينَةَ فَتَلَقَّاهُ النَّاسُ فَخَرَجُوا فِي الطَّرِيقِ وَعَلَى الْأَجَاجِيرِ فَاشْتَدَّ الْخَدَمُ وَالصِّبْيَانُ فِي الطَّرِيقِ يَقُولُونَ اللَّهُ أَكْبَرُ جَاءَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَاءَ مُحَمَّدٌ قَالَ وَتَنَازَعَ الْقَوْمُ أَيُّهُمْ يَنْزِلُ عَلَيْهِ قَالَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْزِلُ اللَّيْلَةَ عَلَى بَنِي النَّجَّارِ أَخْوَالِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ لِأُكْرِمَهُمْ بِذَلِكَ فَلَمَّا أَصْبَحَ غَدَا حَيْثُ أُمِرَ قَالَ الْبَرَاءُ بْنُ عَازِبٍ أَوَّلُ مَنْ كَانَ قَدِمَ عَلَيْنَا مِنْ الْمُهَاجِرِينَ مُصْعَبُ بْنُ عُمَيْرٍ أَخُو بَنِي عَبْدِ الدَّارِ ثُمَّ قَدِمَ عَلَيْنَا ابْنُ أُمِّ مَكْتُومٍ الْأَعْمَى أَخُو بَنِي فِهْرٍ ثُمَّ قَدِمَ عَلَيْنَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ فِي عِشْرِينَ رَاكِبًا فَقُلْنَا مَا فَعَلَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ هُوَ عَلَى أَثَرِي ثُمَّ قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ مَعَهُ قَالَ الْبَرَاءُ وَلَمْ يَقْدَمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى حَفِظْتُ سُوَرًا مِنْ الْمُفَصَّلِ قَالَ إِسْرَائِيلُ وَكَانَ الْبَرَاءُ مِنْ الْأَنْصَارِ مِنْ بَنِي حَارِثَةَ

Pa numa ya kutweba [‘Amru Bin Muhammad Abu Sa’id e kutila Al ‘Anqazi] atile; Pa numa ya kutweba [Israele] ukufuma kuli [Abu Ishaq] ukufuma kuli [Al Barra’ Bin ‘Azib], atile; Abu Bakr alishitile icipuna ukufuma kuli ‘Azib pa ma dirham ikumi limo na yatatu, Al Barra’ atile; e lyo Abu Bakri atile kuli Asibi; 'Ebeni ​​Al Barro ukumutwala ku ng'anda yandi'. Eico ‘Azibu ayaswike ukuti; 'Awe, kano fye nga mulefwaya ukutweba pa fyo mwacitile ilyo Rasulullah afumine na imwe'. atila; e lyo [Abu Bakri] atile; 'Twafumine pa nse tuleenda ubushiku no kucilapo ukubutukisha mu musebo akasuba no bushiku ubo twapitilemo, ilyo twafikile pa kati ka bushiku kabili akasuba kali pa muulu, naloleshe ukushinguluka ifwe ku kumona nga ca kuti kwali ukwa kufisama, pa numa ya nshita iinono namwene ilibwe ilikalamba kabili nalipalamine kuli ilyo kabili calisangwike ukuti kwali icifutu icinono mu kati, ukuwamya icifulo no kusansabika ica kufwala ca nkanda ku Mutumwa wa kwa Lesa, lyena natile; "Lala, we Mutumwa wakwa Lesa," lyena alale, lyena nafuminepo ku kumona nga ca kuti kwali uwalolesha, mu kupumikisha namwene umucemi wa mbushi, naipwishe; ‘Uli wa kwa nani, we mulumendo?’ e fyo asosele. ayaswike ukuti; ‘ca muntu ukufuma ku Quraysh,’ lyene asosele ishina lyakwe kabili nalimuishibe, namwipwishe na kabili; ‘Bushe imbushi yenu ilapanga umukaka? ’ ayaswike ukuti; ‘ee’ nalipushe na kabili; ‘Bushe kuti mwanjikata umukaka? ’ ayaswike ukuti; 'Ee' eico namukonkomeshe ukusenda imbushi yakwe imo no kusangulula umukaka wa mbushi ne fipimo fya minwe yakwe ukufuma ku lukungu, naletele geriba wa nkanda uwakwata ica kufimbapo ica nsalu ku kanwa, lyene ankanshishe umukaka panono kabili napongolwele amenshi pa geriba pa kuti umukaka wa mbushi ulepya nga nshi.' 'Alaihi alisalam ukumupeela ifya kunwa, kabili calisangwike ukuti alibuukile ukufuma ku tulo twakwe, natile; ‘O Mutumwa wa kwa Allah, unwa’ Alenwa mpaka naumfwile ukutuusha, lyena natile; ‘Bushe ni nshita ya kuti tufumepo?’ e fyo asosele. kanshi twatendeke ukupita ilyo abantu balefwaya kabili takwali nangu umo uwabo uwatusangile kano fye Suraqah Bin Malik Bin Ju’sum pa mfwalasi, natile; ‘O Mutumwa wa kwa Lesa, uuletufwaya akatucimfya’, Kasesema ayaswike ukuti: ‘mwiba no bulanda, Lesa ali na ifwe’ ukufika ilyo Suraqah ali mupepi na ifwe, mupepi no kutali kwa mfumo imo nelyo imipeto ibili nelyo imipeto itatu, natile; 'O Mutumwa wa kwa Allah, uyo uuletufwaya - akatukwata' kabili ine -pali ilya nshita- nali no kulila, Kasesema aipwishe: 'mulandu nshi mulelila?' Nayaswike ukuti; 'Pa mulandu wa kwa Lesa, nshilila pantu ndesakamikwa pali ine wine, lelo ndelila pantu ndesakamikwa pali imwe' lyene Umutumwa wa kwa Lesa apepele ati: 'Twamuleka -Suraqah- ku kufwaya Kwenu' lyena amakasa ukufika ku fumo lya kabalwe ka kwa Suraqah no kucipoosa mu ng'ombe no kucipoosa mu ng'ombe yakwe. 'O Muhammad, nalishiba kale ukuti ici e cicitwa cobe, eico pepa kuli Allah ukuti anpususe ukufuma ku cacitike kuli ine, kuli Allah nkasunga imbila yobe inkama kuli abo abakufwaya abali pa numa yandi, kabili pano pali umupeto wandi uwa ciko, pokeni fimo ifya mipeto, mu cine cine mukapita mu ngamila shandi muli ici eico no kuya kuli bene.' Abu Bakr atwalilile, lyene umukalamba wa ciko ayaswike ati: ''Nshilekabila'' lyena umukalamba wa cishilano alimupepele pakuti Suraqah apusuke - ukufuma ku bwafya bwamucitikile - no kubwelela ku fibusa fyakwe. Ababomfi na bana bafumine bwangu bwangu baletila; 'Lesa e mukalamba, Lesa aliisa, Muhamadi aliisa'. Abantu balekansana pa lwa kuti ni ani pali bene uwakwata insambu sha kuti ing’anda yakwe ikabemo, e co Lesa atile: ‘Ubushiku bwa lelo nkaikala ku ng’anda ya kwa nkashi ya Bani Najar Abdul MuTalib ku kubacindika. Barra’ Bin Asibi atile; 'Umuhajirin wa kubalilapo uwaishile kuli ifwe ali ni Mush'ab Bin Umair, munyina wa kwa Bani Abdud Dar, lyena Ibnu Ummi Maktum, uwali impofu, munyina wa kwa Bani Fihri, lyena Umar Bin Al Khathab na bantu amakumi yabili abakwela pa mfula, eico twaipusha; 'Bushe Rasulullah acitile shani?' ayaswike ukuti; 'Ali pa numa yandi', lyene umukalamba wa calo afikile pamo na Abu Bakr, Barro' atile; 'Kasesema nga tafikile -mu Medina- kano fye nga pali ilya nshita nalikwete amakalata ayengi ukufuma kuli Al Mufashal'. Israele atile; 'Barro' ali cibusa wa baAnsar ukufuma ku Banu Haritsa'.

Hadith

Imam Ahmad : 4

حَدَّثَنَا وَكِيعٌ قَالَ قَالَ إِسْرَائِيلُ قَالَ أَبُو إِسْحَاقَ عَنْ زَيْدِ بْنِ يُثَيْعٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعَثَهُ بِبَرَاءَةٌ لِأَهْلِ مَكَّةَ لَا يَحُجُّ بَعْدَ الْعَامِ مُشْرِكٌ وَلَا يَطُوفُ بِالْبَيْتِ عُرْيَانٌ وَلَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ إِلَّا نَفْسٌ مُسْلِمَةٌ مَنْ كَانَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُدَّةٌ فَأَجَلُهُ إِلَى مُدَّتِهِ وَاللَّهُ بَرِيءٌ مِنْ الْمُشْرِكِينَ وَرَسُولُهُ قَالَ فَسَارَ بِهَا ثَلَاثًا ثُمَّ قَالَ لِعَلِيٍّ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُ الْحَقْهُ فَرُدَّ عَلَيَّ أَبَا بَكْرٍ وَبَلِّغْهَا أَنْتَ قَالَ فَفَعَلَ قَالَ فَلَمَّا قَدِمَ عَلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَبُو بَكْرٍ بَكَى قَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ حَدَثَ فِيَّ شَيْءٌ قَالَ مَا حَدَثَ فِيكَ إِلَّا خَيْرٌ وَلَكِنْ أُمِرْتُ أَنْ لَا يُبَلِّغَهُ إِلَّا أَنَا أَوْ رَجُلٌ مِنِّي

Pa numa ya kutweba [Waki’] atile; atile [Israele]; atile [Abu Isaki]; ukufuma kuli [Zaid Bin Yutsai’] ukufuma kuli [Abu Bakr] ukuti Kasesema alimutumine ne lyashi lya kuitemenwa ukufuma ku bantu ba ku Makkah; 'Pakuti tapabe umushilika uukaya ku Hajj panuma ya uno mwaka, tapali uukacita Tawaf ukwabula ifya kufwala kabili uukaingila mu mulu kano fye umuMuslim, onse uuli no cipangano pa kati kakwe no Mutumwa wa kwa Lesa, umupaka uli ku mpela ya cipangano, kabili Allah na Mutumwa Wakwe bakaba abakakulwa ukufuma ku bashilika'. Yazidi atile; kanshi afuminepo na bantu batatu. Lyene Atile kuli Ali; 'mukonkeni no kubwesesha Abu Bakr kuli ine no kutwala amashiwi kuli imwe'. e fyo acitile, atile; ilyo Abu Bakr aishile kuli Kasesema, alilile no kwipusha ukuti; 'O Mutumwa wa kwa Lesa, bushe kwali icacitike kuli ine?' ayaswike ukuti; 'Tapali icacitike kuli imwe kano fye icisuma, lelo napeelwe ifunde lya kuti ili lyashi lileshimikilwa kano fye kuli ine nangu umo uwa ine'.

Hadith

Imam Ahmad : 5

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ جَعْفَرٍ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ عَنْ يَزِيدَ بْنِ خُمَيْرٍ عَنْ سُلَيْمِ بْنِ عَامِرٍ عَنْ أَوْسَطَ قَالَ خَطَبَنَا أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَقَامِي هَذَا عَامَ الْأَوَّلِ وَبَكَى أَبُو بَكْرٍ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ سَلُوا اللَّهَ الْمُعَافَاةَ أَوْ قَالَ الْعَافِيَةَ فَلَمْ يُؤْتَ أَحَدٌ قَطُّ بَعْدَ الْيَقِينِ أَفْضَلَ مِنْ الْعَافِيَةِ أَوْ الْمُعَافَاةِ عَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ فَإِنَّهُ مَعَ الْبِرِّ وَهُمَا فِي الْجَنَّةِ وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّهُ مَعَ الْفُجُورِ وَهُمَا فِي النَّارِ وَلَا تَحَاسَدُوا وَلَا تَبَاغَضُوا وَلَا تَقَاطَعُوا وَلَا تَدَابَرُوا وَكُونُوا إِخْوَانًا كَمَا أَمَرَكُمْ اللَّهُ تَعَالَى

Atwebele [Muhamadi Bin Jafar] ukuti; Pa numa ya kutulondolola [Syu’ba] ukufuma kuli [Yazid Bin Khumair] ukufuma kuli [Sulaim Bin ‘Amir] ukufuma kuli [Ausath], atile; [Abu Bakr] atushimikile kabili atile; Mu mwaka wa kubalilapo, umukalamba wa bashilika aiminine mu cifulo candi. Lyene Abu Bakri alilile, lyena atile; Ukulomba kuli Allah pa lwa Al mu’Aafaat - ukwelelwa - nangu atila Al 'Aafiyah - ukucingililwa -, pantu tapali uwapeelwa icintu icikulu ukucila pali Al 'Aafiyah nangu Al mu'Aafaat pa numa ya kusumina, ube uwa cine pantu ubufumacumi buli pamo no busuma kabili bonse babili bali mu mulu kabili both bali mu bufi pantu wene te boll. ukufuupulwa kuli umo na umbi, ukuba aba bukali, kabili mwiputula ifibusa fya bucibusa no kusendama kuli umo na umbi, Lelo mube bamunyina nga fintu Allah Ta’ala alandile.’

Hadith

Imam Ahmad : 6

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ وَأَبُو عَامِرٍ قَالَا حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ يَعْنِي ابْنَ مُحَمَّدِ بْنِ عَقِيلٍ عَنْ مُعَاذِ بْنِ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ الْأَنْصَارِيِّ عَنْ أَبِيهِ رِفَاعَةَ بْنِ رَافِعٍ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ عَلَى مِنْبَرِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فَبَكَى أَبُو بَكْرٍ حِينَ ذَكَرَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ سُرِّيَ عَنْهُ ثُمَّ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ فِي هَذَا الْقَيْظِ عَامَ الْأَوَّلِ سَلُوا اللَّهَ الْعَفْوَ وَالْعَافِيَةَ وَالْيَقِينَ فِي الْآخِرَةِ وَالْأُولَى

Catwebelwe ukuti [Abdurahman Bin Mahdi] na [Abu Amir] bonse babili batile; Pa numa ya kutweba [Zuhair e kutila Ibnu Muhammad] ukufuma kuli [Abdullah e kutila Ibnu Muhammad Bin ‘Aqil] ukufuma kuli [Mu’adz Bin Rifa’ah Bin Rafi’ Al Ansari] ukufuma kuli [Rifa’ah Bin Rafi’] atile; Naumfwile [Abu Bakar Ash Siddiq] aleshimikila ukufuma pa cipuna ca kwa Kasuba, lyena alelanda ukuti: ‘Naumfwile Rasula alelanda,’ kabili Abu Bakr alilile ilyo alandile pa shina lya kwa Rasula, lyene acilikile ukufuma ku menso yakwe no kutila; 'Naumfwile Lesa alelanda pa bushiku bwa koca, ubwa koca nga ubu mu mwaka wa kubalilapo: 'lomba kuli Allah ukwelelwa, ukucingililwa no kucetekela mu calo ca ku numa na mu calo'.'

Hadith

Imam Ahmad : 7

حَدَّثَنَا أَبُو كَامِلٍ قَالَ حَدَّثَنَا حَمَّادٌ يَعْنِي ابْنَ سَلَمَةَ عَنِ ابْنِ أَبِي عَتِيقٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ السِّوَاكُ مَطْهَرَةٌ لِلْفَمِ مَرْضَاةٌ لِلرَّبِّ

Pa numa ya kutweba [Abu Kamil], atile; Caebelwe kuli ifwe [Hammad, e kutila Ibn Salamah] ukufuma kuli [Ibn Abu ‘Atiq] ukufuma kuli [wishi] ukufuma kuli [Abu Bakr], ukuti Kasesema atile: ‘Siwak ni cipe ca kusamba umulomo kabili alitemwa Lesa’.

Hadith

Imam Ahmad : 8

حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ قَالَ حَدَّثَنِي يَزِيدُ بْنُ أَبِي حَبِيبٍ عَنْ أَبِي الْخَيْرِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ أَنَّهُ قَالَ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلِّمْنِي دُعَاءً أَدْعُو بِهِ فِي صَلَاتِي قَالَ قُلْ اللَّهُمَّ إِنِّي ظَلَمْتُ نَفْسِي ظُلْمًا كَثِيرًا وَلَا يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا أَنْتَ فَاغْفِرْ لِي مَغْفِرَةً مِنْ عِنْدِكَ وَارْحَمْنِي إِنَّكَ أَنْتَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ و قَالَ يُونُسُ كَبِيرًا حَدَّثَنَاه حَسَنٌ الْأَشْيَبُ عَنْ ابْنِ لَهِيعَةَ قَالَ قَالَ كَبِيرًا

Pa numa ya kutweba [Hasiim Bin Al Kasim] atile; Pa numa ya kutweba [Al Laiti] atile; Anjebele [Yazid Bin Abu Habib] ukufuma kuli [Abul Khair] ukufuma kuli [Abdullah Bin 'Amru] ukufuma kuli [Abu Bakar Ash Shiddiq] ukuti atile kuli Rasullah; 'Nsambilisheni Du'a iyo npepa na yo mwi pepo lyandi,' Ayaswike ati: 'Belengeni, Lesa, Lesa, imembu kano fye Wene lyena ulekelele imembu shandi no kwelelwa ukufuma ku lubali lobe no kuncitila uluse, mu cine cine uli uwacilapo ukulekelela, uwacilapo ukutemwa-'. [Yona] atile; 'Kabiiraa -umukulu-,' alitulondolwele [Hasan Al Asy yab] ukufuma kuli [Ibn Lahi’ah] atile; atile: ‘Icikulu-’.

Hadith

Imam Ahmad : 9

حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّزَّاقِ قَالَ حَدَّثَنَا مَعْمَرٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُرْوَةَ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا أَنَّ فَاطِمَةَ وَالْعَبَّاسَ أَتَيَا أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَلْتَمِسَانِ مِيرَاثَهُمَا مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُمَا حِينَئِذٍ يَطْلُبَانِ أَرْضَهُ مِنْ فَدَكَ وَسَهْمَهُ مِنْ خَيْبَرَ فَقَالَ لَهُمْ أَبُو بَكْرٍ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَا نُورَثُ مَا تَرَكْنَا صَدَقَةٌ إِنَّمَا يَأْكُلُ آلُ مُحَمَّدٍ فِي هَذَا الْمَالِ وَإِنِّي وَاللَّهِ لَا أَدَعُ أَمْرًا رَأَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَصْنَعُهُ فِيهِ إِلَّا صَنَعْتُهُ

Pa numa ya kutweba [Abdurraza] atile; Fatimah na Al Abbas baishile kuli Abu Bakr, bonse babili balefwaya icakaniko ca bupyani bwabo ukufuma ku Mutumwa wa kwa Lesa, ilyo bonse babili balefwaya icakaniko cakwe icalo cakwe ica nkondo. Bakar] atile kuli bene; Mu cine cine, naumfwile Umutumwa wa kwa Allah atile: ‘Tatwapyana, ubunonshi twashala buba ubupe bwa nkumbu, ulupwa lwa kwa Muhammad lulya fye ukufuma muli ubu bunonshi’. Eico, kuli Lesa, nshakaleke icintu ico namwene Rasulullah alecita kano fye nga nacicita'.

Hadith

Imam Ahmad : 10

حَدَّثَنَا أَبُو عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْمُقْرِئُ قَالَ حَدَّثَنَا حَيْوَةُ بْنُ شُرَيْحٍ قَالَ سَمِعْتُ عَبْدَ الْمَلِكِ بْنَ الْحَارِثِ يَقُولُ إِنَّ أَبَا هُرَيْرَةَ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ الصِّدِّيقَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَلَى هَذَا الْمِنْبَرِ يَقُولُ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي هَذَا الْيَوْمِ مِنْ عَامِ الْأَوَّلِ ثُمَّ اسْتَعْبَرَ أَبُو بَكْرٍ وَبَكَى ثُمَّ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ لَمْ تُؤْتَوْا شَيْئًا بَعْدَ كَلِمَةِ الْإِخْلَاصِ مِثْلَ الْعَافِيَةِ فَاسْأَلُوا اللَّهَ الْعَافِيَةَ

Pa numa ya kutweba [Abu Abdurrahmani Al Muqri’] atile; Pa numa ya kutweba [Haiwah Bin Suraih] atile; Naumfwile [Abdul Malik Bin Al Harith] alelanda ukuti; Mu cine cine [Abu Hurai] atile; Naumfwile [Abu Bakar Ash Siddiq] alelanda pali ici cipuna ca kusambililamo ukuti; Naumfwile umukalamba wa citungu alelanda pali ubu bushiku bwa mwaka wa kubalilapo, lyene Abu Bakr alilufiwe nga nshi mu kupanda amano ica kuti alilile kabili lyene atile; Naumfwile Umutumwa wa kwa Lesa (umutende ne fipaalo fya kwa Lesa fibe pali wene) atile: ‘Tamupeelwe icintu cimo - icaba mu cifulo ca pa muulu - pa numa ya cipingo ca cine cine nga Al Afiyah - ukucingililwa -, eico ipusheni Lesa pa lwa Al Afiyah'.

Hadith

Imam Ahmad : 11

حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا هَمَّامٌ قَالَ أَخْبَرَنَا ثَابِتٌ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ أَبَا بَكْرٍ حَدَّثَهُ قَالَ قُلْتُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهُوَ فِي الْغَارِ وَقَالَ مَرَّةً وَنَحْنُ فِي الْغَارِ لَوْ أَنَّ أَحَدَهُمْ نَظَرَ إِلَى قَدَمَيْهِ لَأَبْصَرَنَا تَحْتَ قَدَمَيْهِ قَالَ فَقَالَ يَا أَبَا بَكْرٍ مَا ظَنُّكَ بِاثْنَيْنِ اللَّهُ ثَالِثُهُمَا

Pa numa ya kutweba [‘Afan] atile; Pa numa ya kutweba [Hamamu], atile; atushimikiile [Tabit] ukufuma kuli [Ana] ukuti [Abu Bakar] amwebele, wene -Abu Bakar- atile; Natile kuli Kasesema ilyo ali mu lucengo, - mu kulondolola kumbi atile; 'kabili twali mu lucengo, - kabili nga umo pali bene amwene amakasa yakwe yabili, nga batumwene ukufuma mwi samba lya makasa yakwe', lyena atile: 'O Abu Bakr, cinshi uletontonkanya pa bantu babili, bushe Allah te wa butatu pali babili'.

Hadith

Imam Ahmad : 12

حَدَّثَنَا رَوْحٌ قَالَ حَدَّثَنَا ابْنُ أَبِي عَرُوبَةَ عَنْ أَبِي التَّيَّاحِ عَنِ الْمُغِيرَةِ بْنِ سُبَيْعٍ عَنْ عَمْرِو بْنِ حُرَيْثٍ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ قَالَ حَدَّثَنَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنَّ الدَّجَّالَ يَخْرُجُ مِنْ أَرْضٍ بِالْمَشْرِقِ يُقَالُ لَهَا خُرَاسَانُ يَتَّبِعُهُ أَقْوَامٌ كَأَنَّ وُجُوهَهُمْ الْمَجَانُّ الْمُطْرَقَةُ

Pa numa ya kutweba [Rauh] atile; Atile [Ibn Abi ‘Aruba] ukufuma kuli [Abu At Taiyyah] ukufuma kuli [Al Mughirah Bin Subai’] ukufuma kuli [‘Amru Bin Huraits] ukufuma kuli [Abu Bakar Ash Shiddiq], atile; Umuntu abengi akafuma ku kabanga ka calo akaitwa Khurasan, abantu abengi bakamukonka, kwati amenso yabo yali nga fipe fya kufimbapo ifyapuutwamo.

Hadith

Imam Ahmad : 13

حَدَّثَنَا أَبُو سَعِيدٍ مَوْلَى بَنِي هَاشِمٍ قَالَ حَدَّثَنَا صَدَقَةُ بْنُ مُوسَى صَاحِبُ الدَّقِيقِ عَنْ فَرْقَدٍ عَنْ مُرَّةَ بْنِ شَرَاحِيلَ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَا يَدْخُلُ الْجَنَّةَ بَخِيلٌ وَلَا خَبٌّ وَلَا خَائِنٌ وَلَا سَيِّئُ الْمَلَكَةِ وَأَوَّلُ مَنْ يَقْرَعُ بَابَ الْجَنَّةِ الْمَمْلُوكُونَ إِذَا أَحْسَنُوا فِيمَا بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ وَفِيمَا بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ مَوَالِيهِمْ

Pa numa ya kutweba [Abu Sa’id] uwa kale umusha wa kwa Bani Hashim, atile; Atile, cibusa wakwe Ad Daqiq, ukufuma kuli [Farqad] ukufuma kuli [Murrah Bin Syarahil] ukufuma kuli [Abu Bakar Ash Shiddiq], atile; Umutumwa wa kwa Lesa (ukutemwa kwa kwa Lesa kube pali wene) atile: ‘Kabili tekuti baingile mu mulu abo aba buwelewele, aba bucenjeshi, aba mwenso, nangu abo abacita ifya buwelewele, kabili abantu aba kubalilapo ukukonkonsha pa mwinshi wa mu mulu bakaba ababomfi abaishiba bwino ukufikilisha ifyo Jalla waster ali pa kati kabo na Allah A’.

Hadith

Imam Ahmad : 14

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ عَبْد اللَّهِ وَسَمِعْتُهُ مِنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي شَيْبَةَ قَالَ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ فُضَيْلٍ عَنِ الْوَلِيدِ بْنِ جُمَيْعٍ عَنْ أَبِي الطُّفَيْلِ قَالَ لَمَّا قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَرْسَلَتْ فَاطِمَةُ إِلَى أَبِي بَكْرٍ أَنْتَ وَرِثْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمْ أَهْلُهُ قَالَ فَقَالَ لَا بَلْ أَهْلُهُ قَالَتْ فَأَيْنَ سَهْمُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ إِذَا أَطْعَمَ نَبِيًّا طُعْمَةً ثُمَّ قَبَضَهُ جَعَلَهُ لِلَّذِي يَقُومُ مِنْ بَعْدِهِ فَرَأَيْتُ أَنْ أَرُدَّهُ عَلَى الْمُسْلِمِينَ فَقَالَتْ فَأَنْتَ وَمَا سَمِعْتَ مِنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَعْلَمُ

Atwebele [Abdullah Bin Muhamadi Bin Abu Syaiba]. Abula atile; kabili naumfwile ukufuma kuli Abdullah Bin Abu Syaiba, atile; Atwebele ukuti [Muhammad Bin Fudlail] ukufuma kuli [Al Walid Bin Jumai’] ukufuma kuli [Abu Ath Thufail] atile; Ilyo Kasesema afwile, Fatima alembele kalata kuli Abu Bakr uwakwete; 'Bushe imwe nelyo ulupwa lwenu mulepyana Kasesema saw?' Ayaswike ukuti; Fatima atile: ‘Nshacipyana, lelo ulupwa lwakwe lwalicipyana; 'Nga kanshi ni kwi kuli ifiputulwa fya kwa Kasulu? E ico [Abu Bakri] atile; 'Mucine cine naumfwile Umutumwa wakwa Lesa atila; 'Mucine cine, nga cakuti Allah alisha Kasesema, lyena afwa, lyena Wene - Allah - apanga kuli abo abaisa pa numa yakwe', lyena napanga ukucibwesesha ku baMuslim'. e lyo Fatima atile; 'E lyo mwaishiba bwino ifyo mwaumfwa ukufuma ku Mutumwa wa kwa Allah'.

Hadith

Imam Ahmad : 15

حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ إِسْحَاقَ الطَّالَقَانِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ الْمَازِنِيُّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو نَعَامَةَ قَالَ حَدَّثَنِي أَبُو هُنَيْدَةَ الْبَرَاءُ بْنُ نَوْفَلٍ عَنْ وَالَانَ الْعَدَوِيِّ عَنْ حُذَيْفَةَ عَنْ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ أَصْبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ يَوْمٍ فَصَلَّى الْغَدَاةَ ثُمَّ جَلَسَ حَتَّى إِذَا كَانَ مِنْ الضُّحَى ضَحِكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ جَلَسَ مَكَانَهُ حَتَّى صَلَّى الْأُولَى وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ كُلُّ ذَلِكَ لَا يَتَكَلَّمُ حَتَّى صَلَّى الْعِشَاءَ الْآخِرَةَ ثُمَّ قَامَ إِلَى أَهْلِهِ فَقَالَ النَّاسُ لِأَبِي بَكْرٍ أَلَا تَسْأَلُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَا شَأْنُهُ صَنَعَ الْيَوْمَ شَيْئًا لَمْ يَصْنَعْهُ قَطُّ قَالَ فَسَأَلَهُ فَقَالَ نَعَمْ عُرِضَ عَلَيَّ مَا هُوَ كَائِنٌ مِنْ أَمْرِ الدُّنْيَا وَأَمْرِ الْآخِرَةِ فَجُمِعَ الْأَوَّلُونَ وَالْآخِرُونَ بِصَعِيدٍ وَاحِدٍ فَفَظِعَ النَّاسُ بِذَلِكَ حَتَّى انْطَلَقُوا إِلَى آدَمَ عَلَيْهِ السَّلَام وَالْعَرَقُ يَكَادُ يُلْجِمُهُمْ فَقَالُوا يَا آدَمُ أَنْتَ أَبُو الْبَشَرِ وَأَنْتَ اصْطَفَاكَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ قَالَ لَقَدْ لَقِيتُ مِثْلَ الَّذِي لَقِيتُمْ انْطَلِقُوا إِلَى أَبِيكُمْ بَعْدَ أَبِيكُمْ إِلَى نُوحٍ { إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى آدَمَ وَنُوحًا وَآلَ إِبْرَاهِيمَ وَآلَ عِمْرَانَ عَلَى الْعَالَمِينَ } قَالَ فَيَنْطَلِقُونَ إِلَى نُوحٍ عَلَيْهِ السَّلَام فَيَقُولُونَ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ فَأَنْتَ اصْطَفَاكَ اللَّهُ وَاسْتَجَابَ لَكَ فِي دُعَائِكَ وَلَمْ يَدَعْ عَلَى الْأَرْضِ مِنْ الْكَافِرِينَ دَيَّارًا فَيَقُولُ لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي انْطَلِقُوا إِلَى إِبْرَاهِيمَ عَلَيْهِ السَّلَام فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ اتَّخَذَهُ خَلِيلًا فَيَنْطَلِقُونَ إِلَى إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُ لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي وَلَكِنْ انْطَلِقُوا إِلَى مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام فَإِنَّ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ كَلَّمَهُ تَكْلِيمًا فَيَقُولُ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَام لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي وَلَكِنْ انْطَلِقُوا إِلَى عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ فَإِنَّهُ يُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَالْأَبْرَصَ وَيُحْيِي الْمَوْتَى فَيَقُولُ عِيسَى لَيْسَ ذَاكُمْ عِنْدِي وَلَكِنْ انْطَلِقُوا إِلَى سَيِّدِ وَلَدِ آدَمَ فَإِنَّهُ أَوَّلُ مَنْ تَنْشَقُّ عَنْهُ الْأَرْضُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ انْطَلِقُوا إِلَى مُحَمَّدٍ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَيَشْفَعَ لَكُمْ إِلَى رَبِّكُمْ عَزَّ وَجَلَّ قَالَ فَيَنْطَلِقُ فَيَأْتِي جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام رَبَّهُ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ائْذَنْ لَهُ وَبَشِّرْهُ بِالْجَنَّةِ قَالَ فَيَنْطَلِقُ بِهِ جِبْرِيلُ فَيَخِرُّ سَاجِدًا قَدْرَ جُمُعَةٍ وَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ارْفَعْ رَأْسَكَ يَا مُحَمَّدُ وَقُلْ يُسْمَعْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ قَالَ فَيَرْفَعُ رَأْسَهُ فَإِذَا نَظَرَ إِلَى رَبِّهِ عَزَّ وَجَلَّ خَرَّ سَاجِدًا قَدْرَ جُمُعَةٍ أُخْرَى فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ ارْفَعْ رَأْسَكَ وَقُلْ يُسْمَعْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ قَالَ فَيَذْهَبُ لِيَقَعَ سَاجِدًا فَيَأْخُذُ جِبْرِيلُ عَلَيْهِ السَّلَام بِضَبْعَيْهِ فَيَفْتَحُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ عَلَيْهِ مِنْ الدُّعَاءِ شَيْئًا لَمْ يَفْتَحْهُ عَلَى بَشَرٍ قَطُّ فَيَقُولُ أَيْ رَبِّ خَلَقْتَنِي سَيِّدَ وَلَدِ آدَمَ وَلَا فَخْرَ وَأَوَّلَ مَنْ تَنْشَقُّ عَنْهُ الْأَرْضُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا فَخْرَ حَتَّى إِنَّهُ لَيَرِدُ عَلَيَّ الْحَوْضَ أَكْثَرُ مِمَّا بَيْنَ صَنْعَاءَ وَأَيْلَةَ ثُمَّ يُقَالُ ادْعُوا الصِّدِّيقِينَ فَيَشْفَعُونَ ثُمَّ يُقَالُ ادْعُوا الْأَنْبِيَاءَ قَالَ فَيَجِيءُ النَّبِيُّ وَمَعَهُ الْعِصَابَةُ وَالنَّبِيُّ وَمَعَهُ الْخَمْسَةُ وَالسِّتَّةُ وَالنَّبِيُّ وَلَيْسَ مَعَهُ أَحَدٌ ثُمَّ يُقَالُ ادْعُوا الشُّهَدَاءَ فَيَشْفَعُونَ لِمَنْ أَرَادُوا وَقَالَ فَإِذَا فَعَلَتْ الشُّهَدَاءُ ذَلِكَ قَالَ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَنَا أَرْحَمُ الرَّاحِمِينَ أَدْخِلُوا جَنَّتِي مَنْ كَانَ لَا يُشْرِكُ بِي شَيْئًا قَالَ فَيَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ قَالَ ثُمَّ يَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ انْظُرُوا فِي النَّارِ هَلْ تَلْقَوْنَ مِنْ أَحَدٍ عَمِلَ خَيْرًا قَطُّ قَالَ فَيَجِدُونَ فِي النَّارِ رَجُلًا فَيَقُولُ لَهُ هَلْ عَمِلْتَ خَيْرًا قَطُّ فَيَقُولُ لَا غَيْرَ أَنِّي كُنْتُ أُسَامِحُ النَّاسَ فِي الْبَيْعِ وَالشِّرَاءِ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ أَسْمِحُوا لِعَبْدِي كَإِسْمَاحِهِ إِلَى عَبِيدِي ثُمَّ يُخْرِجُونَ مِنْ النَّارِ رَجُلًا فَيَقُولُ لَهُ هَلْ عَمِلْتَ خَيْرًا قَطُّ فَيَقُولُ لَا غَيْرَ أَنِّي قَدْ أَمَرْتُ وَلَدِي إِذَا مِتُّ فَأَحْرِقُونِي بِالنَّارِ ثُمَّ اطْحَنُونِي حَتَّى إِذَا كُنْتُ مِثْلَ الْكُحْلِ فَاذْهَبُوا بِي إِلَى الْبَحْرِ فَاذْرُونِي فِي الرِّيحِ فَوَاللَّهِ لَا يَقْدِرُ عَلَيَّ رَبُّ الْعَالَمِينَ أَبَدًا فَقَالَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لِمَ فَعَلْتَ ذَلِكَ قَالَ مِنْ مَخَافَتِكَ قَالَ فَيَقُولُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ انْظُرْ إِلَى مُلْكِ أَعْظَمِ مَلِكٍ فَإِنَّ لَكَ مِثْلَهُ وَعَشَرَةَ أَمْثَالِهِ قَالَ فَيَقُولُ لِمَ تَسْخَرُ بِي وَأَنْتَ الْمَلِكُ قَالَ وَذَاكَ الَّذِي ضَحِكْتُ مِنْهُ مِنْ الضُّحَى

Pa numa ya kutweba [Ibrahimu Bin Ishaki] atile; Pa numa ya kunjeba [Umuntu wa kwa Nadlar] atile; Pa numa ya kunjeba [Abu Naama] atile; Pa numa ya kunjeba [Abu Hunaida Al Barra’ Bin Naufal] ukufuma kuli [Walan Al ‘Adawi] ukufuma kuli [Hudzaifah] ukufuma kuli [Abu Bakar Ash Shiddiq] atile; 'Ubushiku bumo ulucelo, Rasulullah apepele ipepo lya lucelo.' Lyena aikele pa nshi, ukufika ilyo inshita ya dhuha yafikile, Lesa asekeshe, lyene aikele mu cifulo cakwe ica kubalilapo ukufika apo apepele amapepo ya pa kati ka bushiku, amapepo ya Asr na Maghrib, talandile ukufika pa kupepa kwa cungulo pa mpela ya bushiku, lyena aile ku lupwa lwakwe ku bantu bakwe; 'Cinshi tamuipusha Umutumwa wa kwa Allah ifyo acitile lelo, nangu ca kuti tacitilepo kale?' atile; e lyo amwipwishe, eico ayaswike ukuti: ‘ee, nalangishiwa ifyo cikacitika mu milandu ya pano isonde ne ya ku numa, eico abo abaali pa ntanshi na abo abaishile balongene mu cifulo cimo, e lyo abantu batiinine ici, eico baishile kuli Adamu ilyo icifuba cali mupepi no kubafimba, batile; 'O Adamu, uli wishi wa bantunse kabili Lesa 'azza wajalla akusalile, kanshi lomba Shikulu obe ukuti atupepele,' Adamu ayaswike; 'Na ine ndekumanya ifyo ulekumanya, kabiye kuli wishi pa numa ya wishi, ekutiila Noa,' mu cine cine Allah asalile Adamu, Noa, ulupwa lwa kwa Abrahamu no lupwa lwa kwa 'Imran pa bantu bonse'. Eico baishile kuli Noa no kutila; 'Tupeeleni ukupapaata pa cinso ca kwa Rabb wenu, pantu Allah alimusalile no kwasuka ipepo lyenu kabili tashile ing'anda nangu imo pa kati ka bacipondoka pa muulu wa calo'. Lyene Noa atile; 'Tekuti nkupepele, kanshi kabiye kuli Ibrahim, pantu Allah amulenga ukuba umutemwikwa wakwe'. Lyene baile kuli Ibrahimu, kabili Ibrahimu atile; 'Teti nkupeele ukupapaata, kabiye kuli Mose, pantu Allah inshita imo alandile kuli wene ukwabula ukupita mu mbali'. Lyene Musa ayaswike ukuti; 'Nshikwete ifyo mulelomba, kanshi kabiyeni kuli Isa bin Maryam, mu cine cine kuti aposha impofu, abalwele no kuleta abafwa ku mweo'. Lyene Yesu ayaswike ukuti; 'Nshikwete ifyo ulelomba, lelo kabiye kuli shikulu obe, umwana wa kwa Adamu, pantu inshinshi yakwe ikabe iya kubalilapo ukuisula pa Bushiku bwa Kubuuka, kabiye kuli Muhammad, mu cine cine akakupapaata pa cinso ca Rabb obe'. Atile; 'Eico afuminepo, lyena Jibril aloleshe kuli Shikulu wakwe, lyena Allah atile: 'musuminisheni - mupepele - kabili mupeeleni imbila nsuma iya ku mulu'. atila; lyena Jibril afuminepo ne mbila nsuma, lyena Muhamadi afukama no kufukama pa Cisano cimo, lyena Allah atile: ‘imika umutwe obe, we Muhamadi, landa ukuti ukaumfwika no kupapaata, walipeelwa insambu sha kupapaata’. atila; kanshi abuulile umutwe wakwe kabili ilyo aloleshe kuli Shikulu wakwe afukamine mu kuipeelesha pa Cisano cimbi, kabili Allah atile na kabili: ‘imishe umutwe obe no kutila ukaumfwika, lopa, walisuminishiwa ukulomba’. atila; aile ku kufukama, kabili Gabriele abuulile amaboko yakwe yonse yabili, lyena afungulwile ipepo ilyashilafungulwilwapo ku muntu uuli onse, eico atile; ‘O Rabb wandi, wanlengele ukuti mbe shikulu wa mwana wa kwa Adamu kabili tapali ukuitutumusha, wancitile ukuba uwa kubalilapo ukukwata icifulo cakwe ica kwisula pa Bushiku bwa Kubuuka kabili takuli ukuitutumusha, ukufika na lintu wapanga abantu abengi abaisa ku bemba wandi nga fintu bali pa kati ka Shon’a na Ailah,’ lyena calembwa; ‘Itani abaShidikini pa kuti balepepa’, lyene calembwa; 'Itani aba Nabs . ine'. Atile; e lyo Kasesema aishile ne bumba lya bakonshi bakwe, kabili kwali Kasesema uwakwata abakonshi basano nelyo mutanda, kabili kwali Kasesema uushakwete abakonshi, e lyo calembwa ukuti; 'Itani abafwa pa mulandu wa citetekelo pakuti bapepele abo balefwaya'. kabili Kasesema atwalilile; kanshi ilyo abafwa pa mulandu wa citetekelo bacitile ifi, Kasesema atile: Allah atile ‘Ine ndi uwa nkumbu ukucila aba nkumbu, ingileni mu mulu wandi abo abashabikako nangu cimo kuli ine’. atile; e lyo baingile mu mulu. Atile: Lyena Allah atile: ‘Moneni muli helo, bushe mwasanga umuntu uwacitile icintu icisuma? ‘Atile; Eico basangile umuntu, lyena Allah amwipwishe ati: ‘Bushe walicitapo icintu cimo icisuma? ’ umuntu ayaswike ukuti; 'Awe, ukufumyako fye ukuti mu nshita yapita nalengele ifintu ukuyanguka ku bantu mu milandu ya kushita no kushitisha'. Eico Allah atile: 'cilenga umubomfi wandi ukwangufyanya nga fintu acilenga ukwangufyanya ku babomfi bandi bambi'. Lyene bafumishe umuntu ukufuma muli helo, kabili Allah amwipwishe ukuti; ‘Bushe mwalicitapo imilimo iisuma? ’ ayaswike ukuti; 'Awe, kano fye nga naebele umwana wandi ukuti nga nafwa, unkoce no mulilo lyena unshibe nga fulaulo, lyena utwala kuli bemba no kuusansa mu muulu, lyena kuli Allah, Shikulu wa fyalo fyonse, tacakabe na maka ya kunbwesesha na kabili'. Lyene Allah atile: ‘Cinshi mwacitile ifyo? ’ ayaswike ukuti; 'pa mulandu wa kutiina Wene'. Kasesema atwalilile ukuti: lyena Lesa atile: ‘Moneni ubufumu bwa bufumu bwa bukata nga nshi, lyena mu cine cine kuli imwe bwapalana na bo, nangu fye ni miku ikumi ukucila pa fyo buli’. Kasesema atwalilile: umubomfi atile; 'mulandu nshi ulentuka ilyo uli imfumu?' Kasesema atile: ‘eco calengele ukuti nseke kale’.

Hadith

Imam Ahmad : 16

حَدَّثَنَا هَاشِمُ بْنُ الْقَاسِمِ قَالَ حَدَّثَنَا زُهَيْرٌ يَعْنِي ابْنَ مُعَاوِيَةَ قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ أَبِي خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنَا قَيْسٌ قَالَ قَامَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَحَمِدَ اللَّهَ عَزَّ وَجَلَّ وَأَثْنَى عَلَيْهِ فَقَالَ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّكُمْ تَقْرَءُونَ هَذِهِ الْآيَةَ { يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا عَلَيْكُمْ أَنْفُسَكُمْ لَا يَضُرُّكُمْ مَنْ ضَلَّ إِذَا اهْتَدَيْتُمْ } إِلَى آخِرِ الْآيَةِ وَإِنَّكُمْ تَضَعُونَهَا عَلَى غَيْرِ مَوْضِعِهَا وَإِنِّي سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّ النَّاسَ إِذَا رَأَوْا الْمُنْكَرَ وَلَا يُغَيِّرُوهُ أَوْشَكَ اللَّهُ أَنْ يَعُمَّهُمْ بِعِقَابِهِ قَالَ وَسَمِعْتُ أَبَا بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يَقُولُ يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّ الْكَذِبَ مُجَانِبٌ لِلْإِيمَانِ

Pa numa ya kutweba [Hasiim Bin Al Kasim] atile; Pa numa ya kutweba [Zuhair e kutila Ibn Mu’awiyah] atile; Atwebele ukuti [Isma’il Bin Abu Khalid] atile; Pa numa ya kutweba [Qais], atile; ’ [Abu Bakr] aiminine no kulumbanya Lesa no kumusangulula, lyena atile; 'O bantu, mu cine cine mulebelenga ici cikomo: 'O imwe mwe basumina, muli no mulandu kuli umo umo uwa imwe bene, tacakamucushishe nangu fye ni muntu umunono uwalubana -ukufika ku mpela ya cikomo-, kabili mwacibika ukufuma mu cifulo, naumfwile Umutumwa wa kwa Lesa sallallahu 'alaihi 'alaihi citacipilibula abantu batila, e lyo cilatiina ukuti Allah akasabankanya ukukansha kuli bonse.’ Atile; ‘Kabili naumfwile Abu Bakri atila; 'Mwe bantu, ikalani ukufuma ku bufi, pantu mu cine cine ubufi bulamutamfyanya ku citetekelo'.

Hadith

Imam Ahmad : 17

حَدَّثَنَا هَاشِمٌ قَالَ حَدَّثَنَا شُعْبَةُ قَالَ أَخْبَرَنِي يَزِيدُ بْنُ خُمَيْرٍ قَالَ سَمِعْتُ سُلَيْمَ بْنَ عَامِرٍ رَجُلًا مِنْ حِمْيَرَ يُحَدِّثُ عَنْ أَوْسَطَ بْنِ إِسْمَاعِيلَ بْنِ أَوْسَطَ الْبَجَلِيِّ يُحَدِّثُ عَنْ أَبِي بَكْرٍ أَنَّهُ سَمِعَهُ حِينَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ قَامَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَامَ الْأَوَّلِ مَقَامِي هَذَا ثُمَّ بَكَى ثُمَّ قَالَ عَلَيْكُمْ بِالصِّدْقِ فَإِنَّهُ مَعَ الْبِرِّ وَهُمَا فِي الْجَنَّةِ وَإِيَّاكُمْ وَالْكَذِبَ فَإِنَّهُ مَعَ الْفُجُورِ وَهُمَا فِي النَّارِ وَسَلُوا اللَّهَ الْمُعَافَاةَ فَإِنَّهُ لَمْ يُؤْتَ رَجُلٌ بَعْدَ الْيَقِينِ شَيْئًا خَيْرًا مِنْ الْمُعَافَاةِ ثُمَّ قَالَ لَا تَقَاطَعُوا وَلَا تَدَابَرُوا وَلَا تَبَاغَضُوا وَلَا تَحَاسَدُوا وَكُونُوا عِبَادَ اللَّهِ إِخْوَانًا

Pa numa ya kutweba [Hasyim] atile; Pa numa ya kutweba [abaShuba] atile; alinjishibishe [Yazid Bin Kumair] ukuti; Naumfwile [Sulaim Bin ‘Amir] umuntu ukufuma ku Himyar, alelanda ilyashi ukufuma kuli [Abu Bakar] uwalelanda ilyashi ukufuma kuli [Abu Bakar], ukuti aumfwile ilyo Umutumwa wa kwa Lesa (umutende ne fipaalo fya kwa Lesa fibe pali wene) afwile, atile; Umutumwa wa kwa Allah aiminine mu mwaka wa kubalilapo pa cifulo candi kabili lyene alilile no kutila: 'Ube uwa cine cine, pantu ubufumacumi buleya pamo no busuma kabili bonse babili bali mu mulu, kabili ikala ukutali no bufi, pantu bali no lubembu kabili bonse babili bali muli helo, kabili lomba Allah ukupusuka, pantu mu cine cine tapali uo apeelwa icili conse pa numa ya kusumina ukuti calicilapo ukupusuka.' Lyena atwalilile ukuti ‘mwiputula ifibusa kuli umo na umbi, ukutaluka kuli umo na umo, ukupata umo na umbi, kabili mwilaumfwa ububi kuli umo na umbi, lelo mube ababomfi ba kwa Allah abamunyina’.

Hadith

Imam Ahmad : 18

حَدَّثَنَا عَفَّانُ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ دَاوُدَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْأَوْدِيِّ عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَ تُوُفِّيَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَبُو بَكْرٍ فِي طَائِفَةٍ مِنْ الْمَدِينَةِ قَالَ فَجَاءَ فَكَشَفَ عَنْ وَجْهِهِ فَقَبَّلَهُ وَقَالَ فِدَاكَ أَبِي وَأُمِّي مَا أَطْيَبَكَ حَيًّا وَمَيِّتًا مَاتَ مُحَمَّدٌ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَرَبِّ الْكَعْبَةِ فَذَكَرَ الْحَدِيثَ قَالَ فَانْطَلَقَ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ يَتَقَاوَدَانِ حَتَّى أَتَوْهُمْ فَتَكَلَّمَ أَبُو بَكْرٍ وَلَمْ يَتْرُكْ شَيْئًا أُنْزِلَ فِي الْأَنْصَارِ وَلَا ذَكَرَهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِنْ شَأْنِهِمْ إِلَّا وَذَكَرَهُ وَقَالَ وَلَقَدْ عَلِمْتُمْ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ لَوْ سَلَكَ النَّاسُ وَادِيًا وَسَلَكَتْ الْأَنْصَارُ وَادِيًا سَلَكْتُ وَادِيَ الْأَنْصَارِ وَلَقَدْ عَلِمْتَ يَا سَعْدُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ وَأَنْتَ قَاعِدٌ قُرَيْشٌ وُلَاةُ هَذَا الْأَمْرِ فَبَرُّ النَّاسِ تَبَعٌ لِبَرِّهِمْ وَفَاجِرُهُمْ تَبَعٌ لِفَاجِرِهِمْ قَالَ فَقَالَ لَهُ سَعْدٌ صَدَقْتَ نَحْنُ الْوُزَرَاءُ وَأَنْتُمْ الْأُمَرَاءُ

Pa numa ya kutweba [‘Afan] atile; Pa numa ya kutweba [Abu ‘Awanah] ukufuma kuli [Daud Bin Abdullah Al Audiy] ukufuma kuli [Humaid Bin Abdullah] atile; Ilyo umukalamba wa citungu afwile, [Abu Bakr] ali pa mpela ya Medina, wene -Humaid Bin Abdurrahman- atile; lyena aishile no kwisula ica kufwala icafimbile pa cinso cakwe no kumufumbatila no kutila; 'Ndi uwaitemenwa ukusumina batata na bamayo nga cilubula cenu, fintu ubumi bwenu ne mfwa yenu fikawama, Muhamadi alifwa, kabili na Rabb umwine wa Kaaba'. lyena alandile pa hadishi. Atile; 'E lyo Abu Bakr na Umar baile -ku ba Ansar - abalekansana pa lwa butungulushi, eico bakumanyana na bo - aba Ansar -, lyena Abu Bakr alandile kabili tashilepo nangu cimo icasokolwelwe ku ba Ansar kabili tapali nangu cimo ico Umutumwa wa kwa Lesa (umutende ne mapaalo ya kwa Lesa, abantu bonse be pali bene) asosele pali bene; 'Mu cine cine, mwalishiba kale ukuti Umutumwa wa kwa Lesa (umutende ne fipaalo fya kwa Lesa fibe pali wene) atile: 'Nga ca kuti abantunse bapitile mu cishima cimo kabili aba Ansar bapitile mu cishima cimbi, ninshi na ine nga napitile mu cishima ca ba Ansar.' kabili mwalishiba kale, mwe Sa’d, ukuti Umutumwa wa kwa Lesa (umutende ne mapaalo ya kwa Lesa yabe pali wene) atile ilyo mwaikala -ukukanacita nangu cimo-, 'abaQuraysh e batungulula ici cipusho, eico abantu ababomba umulimo wa bantu balakonka abantu ababomba umulimo wabo -abaQuraysh- kabili abantu babo abashaumfwila balakonka abantu babo abashaumfwila'. atila; e lyo [Sa’d] ayaswike Abu Bakri; 'Muli bwino, ifwe tuli batumikishi ilyo imwe muli intungulushi'.

Hadith

Imam Ahmad : 19

حَدَّثَنَا عَلِيُّ بْنُ عَيَّاشٍ قَالَ حَدَّثَنَا الْعَطَّافُ بْنُ خَالِدٍ قَالَ حَدَّثَنِي رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْبَصْرَةِ عَنْ طَلْحَةَ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ قَالَ سَمِعْتُ أَبِي يَذْكُرُ أَنَّ أَبَاهُ سَمِعَ أَبَا بَكْرٍ وَهُوَ يَقُولُ قُلْتُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَا رَسُولَ اللَّهِ الْعَمَلُ عَلَى مَا فُرِغَ مِنْهُ أَوْ عَلَى أَمْرٍ مُؤْتَنَفٍ قَالَ بَلْ عَلَى أَمْرٍ قَدْ فُرِغَ مِنْهُ قَالَ قُلْتُ فَفِيمَ الْعَمَلُ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ كُلٌّ مُيَسَّرٌ لِمَا خُلِقَ لَهُ

Pa numa ya kutweba [Ali Bin ‘Ayasi] atile; Pa numa ya kutweba [Al’Atafu Bin Khalid] atile; Anjebele [umuntu] ukufuma ku bantu ba ku Bashroh, ukufuma kuli [Thalha Bin Abdullah Bin Abdurrahman Bin Abu Bakar Ash Shiddiq] atile; Naumfwile [tata] alelanda ukuti [wishi] aumfwile [Abu Bakr] alelanda ukuti; Nalipushe kuli Rasulullah, nga ca kutila; 'O Mutumwa wa kwa Allah, bushe imilimo yashintilila pa fintu ifyashintililwapo nelyo pa fintu ifipya?' Ayaswike ukuti: ‘Lelo ukushintilila pa fintu ifyapingwilwepo’. atile, Nalipwishe; 'Nga kanshi ici cibelesho ca mulandu nshi, we Mutumwa wa kwa Lesa? Atile: ‘Caliba icayanguka kuli onse ukucita imilimo isuma ukulingana ne nshita alengelwe’.

Hadith

Imam Ahmad : 20

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ قَالَ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنِ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي رَجُلٌ مِنْ الْأَنْصَارِ مِنْ أَهْلِ الْفِقْهِ أَنَّهُ سَمِعَ عُثْمَانَ بْنَ عَفَّانَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ يُحَدِّثُ أَنَّ رِجَالًا مِنْ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ تُوُفِّيَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَزِنُوا عَلَيْهِ حَتَّى كَادَ بَعْضُهُمْ يُوَسْوِسُ قَالَ عُثْمَانُ وَكُنْتُ مِنْهُمْ فَبَيْنَا أَنَا جَالِسٌ فِي ظِلِّ أُطُمٍ مِنْ الْآطَامِ مَرَّ عَلَيَّ عُمَرُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَسَلَّمَ عَلَيَّ فَلَمْ أَشْعُرْ أَنَّهُ مَرَّ وَلَا سَلَّمَ فَانْطَلَقَ عُمَرُ حَتَّى دَخَلَ عَلَى أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ فَقَالَ لَهُ مَا يُعْجِبُكَ أَنِّي مَرَرْتُ عَلَى عُثْمَانَ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَلَمْ يَرُدَّ عَلَيَّ السَّلَامَ وَأَقْبَلَ هُوَ وَأَبُو بَكْرٍ فِي وِلَايَةِ أَبِي بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ حَتَّى سَلَّمَا عَلَيَّ جَمِيعًا ثُمَّ قَالَ أَبُو بَكْرٍ جَاءَنِي أَخُوكَ عُمَرُ فَذَكَرَ أَنَّهُ مَرَّ عَلَيْكَ فَسَلَّمَ فَلَمْ تَرُدَّ عَلَيْهِ السَّلَامَ فَمَا الَّذِي حَمَلَكَ عَلَى ذَلِكَ قَالَ قُلْتُ مَا فَعَلْتُ فَقَالَ عُمَرُ بَلَى وَاللَّهِ لَقَدْ فَعَلْتَ وَلَكِنَّهَا عُبِّيَّتُكُمْ يَا بَنِي أُمَيَّةَ قَالَ قُلْتُ وَاللَّهِ مَا شَعَرْتُ أَنَّكَ مَرَرْتَ وَلَا سَلَّمْتَ قَالَ أَبُو بَكْرٍ صَدَقَ عُثْمَانُ وَقَدْ شَغَلَكَ عَنْ ذَلِكَ أَمْرٌ فَقُلْتُ أَجَلْ قَالَ مَا هُوَ فَقَالَ عُثْمَانُ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ تَوَفَّى اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ نَبِيَّهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَبْلَ أَنْ نَسْأَلَهُ عَنْ نَجَاةِ هَذَا الْأَمْرِ قَالَ أَبُو بَكْرٍ قَدْ سَأَلْتُهُ عَنْ ذَلِكَ قَالَ فَقُمْتُ إِلَيْهِ فَقُلْتُ لَهُ بِأَبِي أَنْتَ وَأُمِّي أَنْتَ أَحَقُّ بِهَا قَالَ أَبُو بَكْرٍ قُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا نَجَاةُ هَذَا الْأَمْرِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَنْ قَبِلَ مِنِّي الْكَلِمَةَ الَّتِي عَرَضْتُ عَلَى عَمِّي فَرَدَّهَا عَلَيَّ فَهِيَ لَهُ نَجَاةٌ

Pa numa ya kutweba [Abul Yamani] atile; alitushimikiile [Syu’aib] ukufuma kuli [Az Zuhri] atile; alinjishibishe [umuntu uwaishiba ifya mafunde ukufuma ku ba Ansar], ukuti aumfwile [Uthman Bin ‘Affan] alelanda ilyashi; ukuti kwali ifibusa ifingi ifya kwa Kasesema abaali no bulanda ilyo Kasesema afwile, ica kuti mupepi na hafu wa bene balisakamikwe, Uthman atile; 'Kabili nali umo uwa bene, ilyo naikele mu cimonwa ca cibumba cimo, Umar apitile pa ntanshi yandi no kunposha, lelo nshaumfwile ukuti alepita no kunposha, eico apitile ukufika na lintu akumanya Abu Bakr, lyena atile kuli wene; 'Kuli cimo ica kukupapa, mu cine cine napitile pa ntanshi ya kwa Uthman no kumuposha, lelo taaswike ukuposha kwandi.' E ico mu nshita ya bufumu bwa kwa Abu Bakar, Umar na Abu Bakar baishile kabili bonse babili balimposeshe, lyene Abu Bakar atile; 'Umunyina wenu Umar aishile kuli ine no kusosa ukuti apitile pa ntanshi yenu no kuti mwaposha, lelo tamwamwaswike, kanshi cinshi calengele ukuti mucite ifyo?' atile, Nayaswike; 'Nshacitile'. Eico Umar atile; 'Ee, kuli Lesa, mwacicita, lelo cali ni pa mulandu wa kuitutumusha kwenu, mwe Bani Umaya.' Atile, Nayaswike; ‘Kuli Lesa, nshatala naumfwapo ukuti mwapitilepo no kunposha,’ e fyasosa Abu Bakr; ‘Uthman alilungama, mu cine cine wali uwapamfiwa ku makwebo yamo ukufuma kuli wene,’ e fyo natile; ‘ee’ Umar aipwishe; 'Ni ncito nshi iyo?' e lyo Utumani atile; 'Allah alifwile Kasesema wakwe ilyo tatulamwipusha pa lwa kucingililwa kwa ici cipusho,' e fyasosa Abu Bakr; ‘Nalimwipwishe pa lwa mulandu,’ e fyo asosele; kanshi naiminine kuli wene no kumweba ukuti ‘kuli tata na bamayo uli ne nsambu ishingi pali wene,’ [Abu Bakr] atile; Nalipushe ukuti; O Mutumwa wa kwa Lesa, bushe ici calicingililwa shani? Lyene Lesa atile: ‘Umuntu onse uupokelela umulandu ukufuma kuli ine uo napeele kuli banyinakulu inshita imo kabili lyene abwesesha kuli ine, lyene ulya mulandu ukaba ubupusuko kuli wene’.