Imam Bukhari : 4744

حَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ وَقَالَ اللَّيْثُ حَدَّثَنِي عُقَيْلٌ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ أَنَّهُ سَأَلَ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَاقَالَ لَهَا يَا أُمَّتَاهْ{ وَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا فِي الْيَتَامَى إِلَى قَوْلِهِ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ }قَالَتْ عَائِشَةُ يَا ابْنَ أُخْتِي هَذِهِ الْيَتِيمَةُ تَكُونُ فِي حَجْرِ وَلِيِّهَا فَيَرْغَبُ فِي جَمَالِهَا وَمَالِهَا وَيُرِيدُ أَنْ يَنْتَقِصَ مِنْ صَدَاقِهَا فَنُهُوا عَنْ نِكَاحِهِنَّ إِلَّا أَنْ يُقْسِطُوا لَهُنَّ فِي إِكْمَالِ الصَّدَاقِ وَأُمِرُوا بِنِكَاحِ مَنْ سِوَاهُنَّ مِنْ النِّسَاءِ قَالَتْ عَائِشَةُ اسْتَفْتَى النَّاسُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدَ ذَلِكَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ{ وَيَسْتَفْتُونَكَ فِي النِّسَاءِ إِلَى قَوْلِهِ وَتَرْغَبُونَ أَنْ تَنْكِحُوهُنَّ }فَأَنْزَلَ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ لَهُمْ فِي هَذِهِ الْآيَةِ أَنَّ الْيَتِيمَةَ إِذَا كَانَتْ ذَاتَ مَالٍ وَجَمَالٍ رَغِبُوا فِي نِكَاحِهَا وَنَسَبِهَا وَالصَّدَاقِ وَإِذَا كَانَتْ مَرْغُوبًا عَنْهَا فِي قِلَّةِ الْمَالِ وَالْجَمَالِ تَرَكُوهَا وَأَخَذُوا غَيْرَهَا مِنْ النِّسَاءِ قَالَتْ فَكَمَا يَتْرُكُونَهَا حِينَ يَرْغَبُونَ عَنْهَا فَلَيْسَ لَهُمْ أَنْ يَنْكِحُوهَا إِذَا رَغِبُوا فِيهَا إِلَّا أَنْ يُقْسِطُوا لَهَا وَيُعْطُوهَا حَقَّهَا الْأَوْفَى مِنْ الصَّدَاقِ

Bize [Abul Ýaman] gürrüň berdi, bize [Sýuaýb] [Az-Zuhri]-den we [Al-Laýts]-den şeýle diýdi, maňa ['Ukaýl] [Ibn Şihab]-dan şeýle diýdi, maňa [Urwa bin Zubeýr] bir gezek Aýşeden radiallahu anha sorandygyny, ol oňa: "Eý Ümmül Mukminiň, Onuň "WA IN HIFTUM ALLA TUQSITHU FIL ÝATAAMAA" diýen sözüniň manysy näme?" diýendigini aýtdy, soň bolsa Onuň "MAA MALAKAT AIMAANUKUM" diýen sözü eşidildi. [Aýşe] şeýle diýdi: "Eý doganymyň gyzy, bu öz hossary tarapyndan gözegçilik edilýän ýetim gyz bilen baglanyşyklydyr we hossary onuň gözelligine we baýlygyna gyzyklanýar, ýöne ol onuň mahryny azaltmak isleýär. Soňra olar adalatly hereket edip, mahryny tamamlamasalar, olara öýlenmek gadagan edildi, şonuň üçin olara başga aýallar bilen öýlenmek buýruldy". Aýşa ýene-de şeýle diýdi: "Şondan soň, adamlar Resulullahdan (sallallahu aleýhi wesellem) fetwa soradylar, soňra Allatagala "WA ÝASTAFTUUNAKA FIN NISAA" aýatyny nazyr etdi. Taňry Tagalanyň "WA TARGABUUNA AN TANKIHUUHUNNA" diýen sözleri geldi. Şeýlelik bilen, bu aýatda Allatagala ýetim aýalyň baýlygynyň we gözelliginiň bardygyny, onuň bilen durmuş gurmak isleýändigini, onuň nesil şejeresini we onuň mahryny isleýändigini aýdýar. Emma eger olar aýalyň ýoklugy sebäpli ony halamasalar, başga bir aýala öýlenýärler." Aýşa sözüni dowam etdi: "Olar olary halamaýan mahaly terk edişleri ýaly, olar hem isleseler, olara adalatly çemeleşip we mahr hökmünde ýeterlik hukuk bermeseler, olara öýlenmeli däl".