Beliau menghadap kiblat dan terus berdoa hingga matahari terbenam

Imam Muslim : 2137

حَدَّثَنَا أَبُو بَكْرِ بْنُ أَبِي شَيْبَةَ وَإِسْحَقُ بْنُ إِبْرَاهِيمَ جَمِيعًا عَنْ حَاتِمٍ قَالَ أَبُو بَكْرٍ حَدَّثَنَا حَاتِمُ بْنُ إِسْمَعِيلَ الْمَدَنِيُّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ دَخَلْنَا عَلَى جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ فَسَأَلَ عَنْ الْقَوْمِ حَتَّى انْتَهَى إِلَيَّ فَقُلْتُ أَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ حُسَيْنٍ فَأَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى رَأْسِي فَنَزَعَ زِرِّي الْأَعْلَى ثُمَّ نَزَعَ زِرِّي الْأَسْفَلَ ثُمَّ وَضَعَ كَفَّهُ بَيْنَ ثَدْيَيَّ وَأَنَا يَوْمَئِذٍ غُلَامٌ شَابٌّ فَقَالَ مَرْحَبًا بِكَ يَا ابْنَ أَخِي سَلْ عَمَّا شِئْتَ فَسَأَلْتُهُ وَهُوَ أَعْمَى وَحَضَرَ وَقْتُ الصَّلَاةِ فَقَامَ فِي نِسَاجَةٍ مُلْتَحِفًا بِهَا كُلَّمَا وَضَعَهَا عَلَى مَنْكِبِهِ رَجَعَ طَرَفَاهَا إِلَيْهِ مِنْ صِغَرِهَا وَرِدَاؤُهُ إِلَى جَنْبِهِ عَلَى الْمِشْجَبِ فَصَلَّى بِنَا فَقُلْتُ أَخْبِرْنِي عَنْ حَجَّةِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ بِيَدِهِ فَعَقَدَ تِسْعًا فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَثَ تِسْعَ سِنِينَ لَمْ يَحُجَّ ثُمَّ أَذَّنَ فِي النَّاسِ فِي الْعَاشِرَةِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَاجٌّ فَقَدِمَ الْمَدِينَةَ بَشَرٌ كَثِيرٌ كُلُّهُمْ يَلْتَمِسُ أَنْ يَأْتَمَّ بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَيَعْمَلَ مِثْلَ عَمَلِهِ فَخَرَجْنَا مَعَهُ حَتَّى أَتَيْنَا ذَا الْحُلَيْفَةِ فَوَلَدَتْ أَسْمَاءُ بِنْتُ عُمَيْسٍ مُحَمَّدَ بْنَ أَبِي بَكْرٍ فَأَرْسَلَتْ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَيْفَ أَصْنَعُ قَالَ اغْتَسِلِي وَاسْتَثْفِرِي بِثَوْبٍ وَأَحْرِمِي فَصَلَّى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي الْمَسْجِدِ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى إِذَا اسْتَوَتْ بِهِ نَاقَتُهُ عَلَى الْبَيْدَاءِ نَظَرْتُ إِلَى مَدِّ بَصَرِي بَيْنَ يَدَيْهِ مِنْ رَاكِبٍ وَمَاشٍ وَعَنْ يَمِينِهِ مِثْلَ ذَلِكَ وَعَنْ يَسَارِهِ مِثْلَ ذَلِكَ وَمِنْ خَلْفِهِ مِثْلَ ذَلِكَ وَرَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَيْنَ أَظْهُرِنَا وَعَلَيْهِ يَنْزِلُ الْقُرْآنُ وَهُوَ يَعْرِفُ تَأْوِيلَهُ وَمَا عَمِلَ بِهِ مِنْ شَيْءٍ عَمِلْنَا بِهِ فَأَهَلَّ بِالتَّوْحِيدِ لَبَّيْكَ اللَّهُمَّ لَبَّيْكَ لَبَّيْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ لَبَّيْكَ إِنَّ الْحَمْدَ وَالنِّعْمَةَ لَكَ وَالْمُلْكَ لَا شَرِيكَ لَكَ وَأَهَلَّ النَّاسُ بِهَذَا الَّذِي يُهِلُّونَ بِهِ فَلَمْ يَرُدَّ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَيْهِمْ شَيْئًا مِنْهُ وَلَزِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تَلْبِيَتَهُ قَالَ جَابِرٌ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ لَسْنَا نَنْوِي إِلَّا الْحَجَّ لَسْنَا نَعْرِفُ الْعُمْرَةَ حَتَّى إِذَا أَتَيْنَا الْبَيْتَ مَعَهُ اسْتَلَمَ الرُّكْنَ فَرَمَلَ ثَلَاثًا وَمَشَى أَرْبَعًا ثُمَّ نَفَذَ إِلَى مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ عَلَيْهِ السَّلَام فَقَرَأَ { وَاتَّخِذُوا مِنْ مَقَامِ إِبْرَاهِيمَ مُصَلًّى } فَجَعَلَ الْمَقَامَ بَيْنَهُ وَبَيْنَ الْبَيْتِ فَكَانَ أَبِي يَقُولُ وَلَا أَعْلَمُهُ ذَكَرَهُ إِلَّا عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَانَ يَقْرَأُ فِي الرَّكْعَتَيْنِ قُلْ هُوَ اللَّهُ أَحَدٌ وَقُلْ يَا أَيُّهَا الْكَافِرُونَ ثُمَّ رَجَعَ إِلَى الرُّكْنِ فَاسْتَلَمَهُ ثُمَّ خَرَجَ مِنْ الْبَابِ إِلَى الصَّفَا فَلَمَّا دَنَا مِنْ الصَّفَا قَرَأَ { إِنَّ الصَّفَا والْمَرْوَةَ مِنْ شَعَائِرِ اللَّهِ } أَبْدَأُ بِمَا بَدَأَ اللَّهُ بِهِ فَبَدَأَ بِالصَّفَا فَرَقِيَ عَلَيْهِ حَتَّى رَأَى الْبَيْتَ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَوَحَّدَ اللَّهَ وَكَبَّرَهُ وَقَالَ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ لَهُ الْمُلْكُ وَلَهُ الْحَمْدُ وَهُوَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ أَنْجَزَ وَعْدَهُ وَنَصَرَ عَبْدَهُ وَهَزَمَ الْأَحْزَابَ وَحْدَهُ ثُمَّ دَعَا بَيْنَ ذَلِكَ قَالَ مِثْلَ هَذَا ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ نَزَلَ إِلَى الْمَرْوَةِ حَتَّى إِذَا انْصَبَّتْ قَدَمَاهُ فِي بَطْنِ الْوَادِي سَعَى حَتَّى إِذَا صَعِدَتَا مَشَى حَتَّى أَتَى الْمَرْوَةَ فَفَعَلَ عَلَى الْمَرْوَةِ كَمَا فَعَلَ عَلَى الصَّفَا حَتَّى إِذَا كَانَ آخِرُ طَوَافِهِ عَلَى الْمَرْوَةِ فَقَالَ لَوْ أَنِّي اسْتَقْبَلْتُ مِنْ أَمْرِي مَا اسْتَدْبَرْتُ لَمْ أَسُقْ الْهَدْيَ وَجَعَلْتُهَا عُمْرَةً فَمَنْ كَانَ مِنْكُمْ لَيْسَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلْيَحِلَّ وَلْيَجْعَلْهَا عُمْرَةً فَقَامَ سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكِ بْنِ جُعْشُمٍ فَقَالَ يَا رَسُولَ اللَّهِ أَلِعَامِنَا هَذَا أَمْ لِأَبَدٍ فَشَبَّكَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَصَابِعَهُ وَاحِدَةً فِي الْأُخْرَى وَقَالَ دَخَلَتْ الْعُمْرَةُ فِي الْحَجِّ مَرَّتَيْنِ لَا بَلْ لِأَبَدٍ أَبَدٍ وَقَدِمَ عَلِيٌّ مِنْ الْيَمَنِ بِبُدْنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَوَجَدَ فَاطِمَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَا مِمَّنْ حَلَّ وَلَبِسَتْ ثِيَابًا صَبِيغًا وَاكْتَحَلَتْ فَأَنْكَرَ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَتْ إِنَّ أَبِي أَمَرَنِي بِهَذَا قَالَ فَكَانَ عَلِيٌّ يَقُولُ بِالْعِرَاقِ فَذَهَبْتُ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُحَرِّشًا عَلَى فَاطِمَةَ لِلَّذِي صَنَعَتْ مُسْتَفْتِيًا لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِيمَا ذَكَرَتْ عَنْهُ فَأَخْبَرْتُهُ أَنِّي أَنْكَرْتُ ذَلِكَ عَلَيْهَا فَقَالَ صَدَقَتْ صَدَقَتْ مَاذَا قُلْتَ حِينَ فَرَضْتَ الْحَجَّ قَالَ قُلْتُ اللَّهُمَّ إِنِّي أُهِلُّ بِمَا أَهَلَّ بِهِ رَسُولُكَ قَالَ فَإِنَّ مَعِيَ الْهَدْيَ فَلَا تَحِلُّ قَالَ فَكَانَ جَمَاعَةُ الْهَدْيِ الَّذِي قَدِمَ بِهِ عَلِيٌّ مِنْ الْيَمَنِ وَالَّذِي أَتَى بِهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مِائَةً قَالَ فَحَلَّ النَّاسُ كُلُّهُمْ وَقَصَّرُوا إِلَّا النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَمَنْ كَانَ مَعَهُ هَدْيٌ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ التَّرْوِيَةِ تَوَجَّهُوا إِلَى مِنًى فَأَهَلُّوا بِالْحَجِّ وَرَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَصَلَّى بِهَا الظُّهْرَ وَالْعَصْرَ وَالْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ وَالْفَجْرَ ثُمَّ مَكَثَ قَلِيلًا حَتَّى طَلَعَتْ الشَّمْسُ وَأَمَرَ بِقُبَّةٍ مِنْ شَعَرٍ تُضْرَبُ لَهُ بِنَمِرَةَ فَسَارَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَلَا تَشُكُّ قُرَيْشٌ إِلَّا أَنَّهُ وَاقِفٌ عِنْدَ الْمَشْعَرِ الْحَرَامِ كَمَا كَانَتْ قُرَيْشٌ تَصْنَعُ فِي الْجَاهِلِيَّةِ فَأَجَازَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى عَرَفَةَ فَوَجَدَ الْقُبَّةَ قَدْ ضُرِبَتْ لَهُ بِنَمِرَةَ فَنَزَلَ بِهَا حَتَّى إِذَا زَاغَتْ الشَّمْسُ أَمَرَ بِالْقَصْوَاءِ فَرُحِلَتْ لَهُ فَأَتَى بَطْنَ الْوَادِي فَخَطَبَ النَّاسَ وَقَالَ إِنَّ دِمَاءَكُمْ وَأَمْوَالَكُمْ حَرَامٌ عَلَيْكُمْ كَحُرْمَةِ يَوْمِكُمْ هَذَا فِي شَهْرِكُمْ هَذَا فِي بَلَدِكُمْ هَذَا أَلَا كُلُّ شَيْءٍ مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ تَحْتَ قَدَمَيَّ مَوْضُوعٌ وَدِمَاءُ الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعَةٌ وَإِنَّ أَوَّلَ دَمٍ أَضَعُ مِنْ دِمَائِنَا دَمُ ابْنِ رَبِيعَةَ بْنِ الْحَارِثِ كَانَ مُسْتَرْضِعًا فِي بَنِي سَعْدٍ فَقَتَلَتْهُ هُذَيْلٌ وَرِبَا الْجَاهِلِيَّةِ مَوْضُوعٌ وَأَوَّلُ رِبًا أَضَعُ رِبَانَا رِبَا عَبَّاسِ بْنِ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَإِنَّهُ مَوْضُوعٌ كُلُّهُ فَاتَّقُوا اللَّهَ فِي النِّسَاءِ فَإِنَّكُمْ أَخَذْتُمُوهُنَّ بِأَمَانِ اللَّهِ وَاسْتَحْلَلْتُمْ فُرُوجَهُنَّ بِكَلِمَةِ اللَّهِ وَلَكُمْ عَلَيْهِنَّ أَنْ لَا يُوطِئْنَ فُرُشَكُمْ أَحَدًا تَكْرَهُونَهُ فَإِنْ فَعَلْنَ ذَلِكَ فَاضْرِبُوهُنَّ ضَرْبًا غَيْرَ مُبَرِّحٍ وَلَهُنَّ عَلَيْكُمْ رِزْقُهُنَّ وَكِسْوَتُهُنَّ بِالْمَعْرُوفِ وَقَدْ تَرَكْتُ فِيكُمْ مَا لَنْ تَضِلُّوا بَعْدَهُ إِنْ اعْتَصَمْتُمْ بِهِ كِتَابُ اللَّهِ وَأَنْتُمْ تُسْأَلُونَ عَنِّي فَمَا أَنْتُمْ قَائِلُونَ قَالُوا نَشْهَدُ أَنَّكَ قَدْ بَلَّغْتَ وَأَدَّيْتَ وَنَصَحْتَ فَقَالَ بِإِصْبَعِهِ السَّبَّابَةِ يَرْفَعُهَا إِلَى السَّمَاءِ وَيَنْكُتُهَا إِلَى النَّاسِ اللَّهُمَّ اشْهَدْ اللَّهُمَّ اشْهَدْ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ ثُمَّ أَذَّنَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الظُّهْرَ ثُمَّ أَقَامَ فَصَلَّى الْعَصْرَ وَلَمْ يُصَلِّ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ رَكِبَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى أَتَى الْمَوْقِفَ فَجَعَلَ بَطْنَ نَاقَتِهِ الْقَصْوَاءِ إِلَى الصَّخَرَاتِ وَجَعَلَ حَبْلَ الْمُشَاةِ بَيْنَ يَدَيْهِ وَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى غَرَبَتْ الشَّمْسُ وَذَهَبَتْ الصُّفْرَةُ قَلِيلًا حَتَّى غَابَ الْقُرْصُ وَأَرْدَفَ أُسَامَةَ خَلْفَهُ وَدَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَقَدْ شَنَقَ لِلْقَصْوَاءِ الزِّمَامَ حَتَّى إِنَّ رَأْسَهَا لَيُصِيبُ مَوْرِكَ رَحْلِهِ وَيَقُولُ بِيَدِهِ الْيُمْنَى أَيُّهَا النَّاسُ السَّكِينَةَ السَّكِينَةَ كُلَّمَا أَتَى حَبْلًا مِنْ الْحِبَالِ أَرْخَى لَهَا قَلِيلًا حَتَّى تَصْعَدَ حَتَّى أَتَى الْمُزْدَلِفَةَ فَصَلَّى بِهَا الْمَغْرِبَ وَالْعِشَاءَ بِأَذَانٍ وَاحِدٍ وَإِقَامَتَيْنِ وَلَمْ يُسَبِّحْ بَيْنَهُمَا شَيْئًا ثُمَّ اضْطَجَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى طَلَعَ الْفَجْرُ وَصَلَّى الْفَجْرَ حِينَ تَبَيَّنَ لَهُ الصُّبْحُ بِأَذَانٍ وَإِقَامَةٍ ثُمَّ رَكِبَ الْقَصْوَاءَ حَتَّى أَتَى الْمَشْعَرَ الْحَرَامَ فَاسْتَقْبَلَ الْقِبْلَةَ فَدَعَاهُ وَكَبَّرَهُ وَهَلَّلَهُ وَوَحَّدَهُ فَلَمْ يَزَلْ وَاقِفًا حَتَّى أَسْفَرَ جِدًّا فَدَفَعَ قَبْلَ أَنْ تَطْلُعَ الشَّمْسُ وَأَرْدَفَ الْفَضْلَ بْنَ عَبَّاسٍ وَكَانَ رَجُلًا حَسَنَ الشَّعْرِ أَبْيَضَ وَسِيمًا فَلَمَّا دَفَعَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْ

Dywedodd [Abu Bakr bin Abu Syaibah] ac [Ishaq bin Ibrahim] bopeth wrthym gan [Hatim], - Dywedodd [Abu Bakr]- Adroddodd [Hatim bin Isma'il Al Madani] wrthym gan [Ja'far bin Muhammad] gan [ei dad], dywedodd; Daethom i dŷ [Jabir bin Abdullah], yna gofynnodd i ni un wrth un, beth oedd ein henwau. Nes iddi ddod yn nhro i, dywedais mai fy enw i oedd Muhammad bin Ali bin Husayn. Yna agorodd fotymau uchaf ac isaf fy nghrys. Yna gosododd ei gledr rhwng fy mronnau. Ar y pryd, roeddwn i'n dal yn ifanc. Yna dywedodd, 'Croeso, O fab fy mrawd, gofynnwch yr hyn yr ydych am ei ofyn'. Felly gofynnais iddo. Roedd yn ddall. Pan ddaeth yr amser i weddïo, safodd ar fat gweddi yr oedd bob amser yn ei gario. Bob tro y rhoddodd y mat gweddi ar ei ysgwydd, roedd yr ymylon bob amser yn glynu wrtho oherwydd ei faint bach. Gofynnais iddo, 'Dywedwch wrthyf sut y gwnaeth Negesydd Allah (heddwch a bendithion Allah arno) berfformio'r Hajj. Yna siaradodd â symudiadau llaw wrth ddal ei naw bys. Dywedodd; Bu'n byw ym Medina am naw mlynedd, ond nid oedd wedi perfformio'r Hajj eto. Yna cyhoeddodd y byddai'n mynd ar yr Hajj yn y ddegfed flwyddyn. Oherwydd hyn, daeth pobl mewn tyrfaoedd i Medina, gan ymuno â'r Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam i wneud gweithredoedd da fel ei weithredoedd ef. Yna aethom ynghyd ag ef. Pan gyrhaeddodd Dzulhulaifah, rhoddodd Asma` bint Humais enedigaeth i'w mab, Muhammad bin Abu Bakr. Gorchmynnodd ofyn i'r Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam beth ddylai ei wneud - oherwydd rhoi genedigaeth -. Felly dywedodd: 'Cymerwch gawod a defnyddiwch eich napcyn misglwyf. Yna gwisgwch eich dillad ihram eto'. Gweddïodd y Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam ddau rak'ah ym mosg Dzulhulaifah, yna fe esgynnodd ar ei gamel o'r enw Qashwa. Ar ôl cyrraedd Baida`, edrychais o'm cwmpas, faint o bobl oedd yn ei gyd-fynd, yn marchogaeth ac yn cerdded, ar y naill ochr a'r llall ac y tu ôl iddo. Bryd hynny, daeth y Qur'an - datguddiad - i lawr, lle deallodd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam ei ystyr, sef fel cyfarwyddiadau ar gyfer y gweithredoedd y mae'n rhaid i ni eu cyflawni. Yna gwaeddodd yn darllen y talbiyah: 'LABBAIKA ALLAHUMMA LABBAIKA LABBAIKA LAA SYARIIKA LAKA LABBAIKA INNALHAMDA WAN NI'MATA LAKA WALMULKU LAA SYARIIKA LAKA -Rwy'n ufuddhau i'ch orchmynion, O Allah, rwy'n ufuddhau, rwy'n ufuddhau. Nid oes partner i Chi, rwy'n ufuddhau i'ch orchmynion; yn wir eiddot Ti yw clod a ffafr, fel y mae'r deyrnas, Nid oes gennych bartneriaid, rwy'n ufuddhau i'ch orchmynion-'. Mae gan gynifer o bobl talbiyah hefyd fel talbiyah y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam. Ni waharddodd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam iddynt ei ddarllen, mewn gwirionedd maent yn ei ddarllen yn barhaus. Ein bwriad yn unig yw cyflawni'r Hajj, ac nid ydym yn gwybod am yr Umrah eto. Ar ôl cyrraedd y Baitullah, cusanodd un o'i gorneli -hajar Aswad-, yna gwnaeth Tawaf, gan loncian dair gwaith a cherdded yn normal bedair gwaith. Yna parhaodd tuag at y Maqam. Ibrahim 'Alais Salam, yna darllenodd yr adnod: 'Gwnewch orsaf Ibrahim yn lle gweddi..'. -Al Baqarah: 125-. Yna gosododd y maqam rhwng y Baitullah. Yn y cyfamser, dywedodd fy nhad fod y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam wedi darllen yn ei weddi: 'QUL HUWALLAHU AHADL…' -Al Ikhlas: 1-4-. A: 'QUL YAA AYYUHAL KAAFIRUUN.'. -Al Kafirun: 1-6-. Yna dychwelodd i gornel y Deml - curodd Aswad - a'i gusanu hefyd. Yna trwy'r drws, aeth at Shafa. Ar ôl agosáu at fryn Safa darllenodd yr adnod: 'Yn wir, mae'r Sa'i rhwng Safa a Marwah ymhlith symbolau mawredd Crefydd Allah..'. -Al Baqarah: 1589-. Yna dechreuodd gyflawni gorchmynion Duw. Felly dringodd fryn Shafa. Ar ôl gweld y Baitullah, yna wynebodd y Qibla wrth undduwio Allah a'i ogoneddu. A darllenodd: 'LAA ILAAHA ILAALLAH WAHDAHU LAA SYARIIKA LAHU LAHUL MULKU WA LAHUL HAMDU WA HUWA 'ALAA KULLI SYAI`IN QADIIR LAA ILAAHA ILLALLAH WAHDAHU ANJAZA WA'DAHU WANASHARA 'ABDAHU WAHAZAMAL AHZABA WAHDAH -Nid oes duw yn deilwng o addoli ond Allah yn unig, heb bartneriaid Iddo Ef y perthyn y deyrnas a'r holl glod, tra Ef sy'n Hollalluog dros bopeth. Nid oes Duw sydd â'r hawl i gael ei addoli ond Allah yn unig, Sy'n cadw Ei addewidion ac yn helpu Ei weision ac yn dinistrio Ei elynion ei hun. Yna gweddïodd. Ailadroddwch y tahlil dair gwaith. Yna daeth i ffwrdd ym Marwa. Pan gyrhaeddodd y dyffryn, lonciodd. Ac ar ôl hynny, aeth am Fryn Marwa wrth gerdded yn ôl. Ar ôl cyrraedd Bryn Marwa, gwnaeth yr hyn a wnaeth ar Fryn Safa. Pan orffennodd ei sa'i ar Fryn Marwa, dywedodd: 'Pe na bawn i wedi gwneud yr hyn a wnes i, ni fyddwn i wedi dod â Hadya a'i wneud yn Umrah'. Yna, Suraqah bin Malik bin Ju'tsyum, 'Ie, Rasulullah! Ai am y flwyddyn hon yn unig ydyw neu am byth?' Estynnodd Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam fysedd ei law arall gan ddweud: 'Ymgorffori'r Umrah yn yr Hajj. Ymgorffori Umrah yn yr Hajj, na! Hyd yn oed am byth'. Yn y cyfamser, daeth Ali o Yemen gan ddod ag anifeiliaid aberthol at y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam. canfu fod Fatima yn berson tahallul; mae hi'n gwisgo dillad wedi'u lliwio ac mae ganddi rwymedigaeth dros ei llygaid. Gwaharddodd Ali ef rhag gwneud hynny. Atebodd Fatima, 'Dywedodd fy nhad ei hun wrthyf i wneud hyn'. Dywedodd Ali; Felly es i at y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam i ofyn am fatwa ynghylch gweithredoedd Fatima. Esboniais iddo fy mod i wedi ei atal rhag gwneud hynny. Dywedodd hefyd: 'Mae Fathimah yn iawn'. Yna gofynnodd: 'Beth ydych chi'n ei ddarllen pan fyddwch chi eisiau perfformio Hajj?' Dywedodd Ali; Atebais innau: 'O Allah, rwy'n bwriadu perfformio'r Hajj fel y'i dangoswyd gan Eich Negesydd'. Yna gofynnodd Ali, 'Ond des i â'r hwankurban, sut mae hynny?' Atebodd: 'Peidiwch â bod yn tahallul'. Dywedodd Ja'far; Roedd nifer yr hadya a ddaeth Ali o Yemen ac a ddaeth y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam ag ef yn gant. Roedd pawb yn y gynulleidfa wedi tahallul ac wedi eillio, ac eithrio'r Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam a'r bobl a ddaeth â hadya gydag ef. Pan gyrhaeddodd diwrnod Tarwiyah - yr wythfed o Dzulhijjah - aethant i Mina i berfformio'r Hajj. Aeth Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam ar ei gerbyd. Yno gweddïodd weddïau Dhuhr, Asr, Maghrib, Isha a Fajr. Yna arhosodd ychydig nes i'r haul godi; Yn y cyfamser, anfonodd bobl yn gyntaf i Namirah i sefydlu gwersyll yno. Yn y cyfamser, roedd y Quraysh yn meddwl y byddai'n bendant yn stopio yn Mash'aril Haram - bryn ym Muzdalifah - fel y byddai'r bobl anwybodus fel arfer yn ei wneud. Ond mae'n ymddangos ei fod wedi parhau tuag at Arafat. Pan gyrhaeddodd Namirah, canfu fod pobl wedi gosod pebyll. Yna stopiodd i orffwys yno. Pan fachludodd yr haul, parhaodd ar ei gamel. Gan gyrraedd yng nghanol y gwenyn, traddododd araith: 'Yn wir, mae tywallt gwaed a chymryd eiddo eich cyd-ddyn yn haram, yn union fel y mae'n haram ymladd ar y diwrnod hwn, yn y mis hwn, ac yn y wlad hon. Gwyddoch, mae popeth sy'n arogli o Jahiliyah wedi'i ddiddymu o dan fy nghyfraith, gan gynnwys pridwerth gwaed cyfnod Jahilijyah. Y pridwerth gwaed a ddileais gyntaf oedd gwaed Ibn Rabi'ah bin Harith a gafodd ei fwydo gan Bani Sa'ad, yna cafodd ei ladd gan Huzail. Yn yr un modd, rwyf wedi diddymu usuri jahiliyah; Yr hyn a ddiddymais yn gyntaf oedd usuriaeth a bennwyd gan Abbas bin Abdul Muttalib. Yn wir, byddaf yn dileu pob usuriaeth. Yna peidiwch ag ofni menywod. Gallwch eu cymryd fel ymddiriedaeth i Allah, ac maent yn gyfreithlon i chi trwy arsylwi rheoliadau Allah. Ar ôl hynny, mae gennych hawliau drostynt, sef nad ydynt yn caniatáu i bobl eraill feddiannu eich mat. Os ydynt yn torri, taro nhw mewn ffordd nad yw'n niweidiol. Yn lle hynny mae ganddynt hawliau drosoch chi. Sef cynhaliaeth a dillad priodol. Rwy'n rhoi canllaw i fywyd i chi i gyd, sef y Qur'an, os byddwch yn glynu wrtho. Gofynnir i chi i gyd amdanaf i, felly sut fyddwch chi'n ateb?' atebasant: 'Rydym yn tystio eich bod wedi cyflwyno'r neges yn wirioneddol, eich bod wedi cyflawni eich dyletswyddau ac wedi rhoi cyngor i ni'. Yna dywedodd, gan godi ei fys mynegai i'r awyr a phwyntio at y dorf: 'Ie, Allah, tyst, O Allah, tyst, O Allah, tyst'. Ar ôl hynny, galwodd i weddïo, yna qamat, yna gweddïodd weddi Zhuhur. Yna'r qamat eto a'r weddi Asr heb y weddi sunnah rhyngddynt. Ar ôl hynny, parhaodd â'i daith i'r lle wukuf. Wrth gyrraedd yno, stopiodd camel Qashwa mewn lle creigiog ac roedd y bobl oedd yn cerdded o'i flaen. Wynebodd y Qibla, ac arhosodd yn sefyll nes i'r haul fachlud a'r megaffon coch ddiflannu. Yna parhaodd â'i daith, gan gario Usamah y tu ôl iddo, tra ei fod ef ei hun yn rheoli. Tynnodd awenau Camel Qashwa, nes i'w ben bron gyffwrdd â chlustog y cyfrwy. Dywedodd gyda ystum ei law: 'Brodyr, byddwch yn dawel, byddwch yn dawel'. Bob tro y cyrhaeddodd fryn, llacio rhaff y camel ychydig, i'w gwneud hi'n haws dringo. Wrth gyrraedd Muzdalifah gweddïodd weddïau Maghrib ac Isha' gydag un alwad i weddïo a dau qamat heb unrhyw weddïau sunnah rhyngddynt. Yna cysgodd tan y wawr. Pan gyrhaeddodd amser Fajr, gweddïodd weddi Fajr gydag un Adhan ac un qamat. Yna marchogodd gamel Qaswa a pharhau â'i daith i Mash'aril Haram. Unwaith yno, wynebodd y Qibla, gweddïodd, takbir, tahlil a darllenodd y frawddeg unduwiaeth. Arhosodd yno nes i'r awyr droi'n felyn a gadawodd cyn codiad haul, gan gario Fadlal bin Abbas. Mae Fadlal yn ddyn â gwallt hardd ac wyneb gwyn. Pan adawodd, gadawodd y bobl gydag ef hefyd. Edrychodd Fadlal arnynt, yna gorchuddiodd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam ei wyneb â'i ddwylo. Ond trodd Fadlal ei ben i gyfeiriad arall i weld. Gorchuddiodd Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ei wyneb â'i law arall hefyd, fel bod Fadlala yn cyfeirio ei olwg i rywle arall. Gan gyrraedd canol dyffryn Muhassir, cyflymodd ei gamel trwy'r ffordd ganol a oedd yn mynd yn syth i Jumratul Kubra. Gan gyrraedd Jumrah ger coeden, taflodd saith carreg fach wrth adrodd y takbir gyda phob tafliad. Yna parhaodd i'r lle lle'r oedd yr aberth yn cael ei ladd. Yno lladdodd chwe deg tri o anifeiliaid aberthol â'i ddwylo a rhoi'r gweddill i Ali i'w lladd, sef yr anifeiliaid aberthol ynghyd ag aelodau eraill o'r gynulleidfa. Yna dywedodd wrtho am gymryd darn bach o bob anifail aberthol, yna dywedodd wrtho am ei goginio ac yna bwytaodd y cig ac yfodd y cawl. Ar ôl hynny, aeth ar fwrdd ei gerbyd a mynd i Baitullah am tawaf. Gweddïodd weddïau Zuhr ym Mecca. Ar ôl hynny, ymwelodd â Bani Abdul Muttalib a oedd yn tynnu ffynnon Zamzam. Dywedodd wrthynt: 'O Banu Abdul Muttalib, rhowch rywbeth i ni ei yfed. Os nad yw'r dorf yn ei gael yn anghywir, wrth gwrs byddaf yn eich helpu i dynnu ynghyd'. Yna fe wnaethant dywallt bwced, ac yfodd ohono. Ac mae wedi dweud wrthym [Umar bin Hafsh bin Ghiyats] wedi dweud wrthym [fy nhad] wedi dweud wrthym [Ja'far bin Muhammad] wedi dweud wrthyf [fy nhad] dywedodd; Es i at [Jabir bin Abdullah] a gofyn iddo am Hajj Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam. yna soniodd am hadith a oedd yn debyg i hadith Hatim bin Isma'il, ac ychwanegodd ato; Yn y gorffennol, gorchmynnwyd i bobl gan Abu Sayyarah ddringo Himar yn noeth. A phan basiodd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam Muzdalifah yn Mash'aril Haram, nid oedd gan bobl y Quraish yr amheuaeth leiaf y byddai'n stopio yno ac mai dyna fyddai ei fan aros yn ddiweddarach. Ond pasiodd ef ac ni stopiodd nes iddo gyrraedd Arafat a stopio yno.