Berinfaq emas sebesar gunung Uhud tidak akan diterima hingga engkau beriman kepada takdir
Imam Muslim : 9
حَدَّثَنِي أَبُو خَيْثَمَةَ زُهَيْرُ بْنُ حَرْبٍ حَدَّثَنَا وَكِيعٌ عَنْ كَهْمَسٍ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ ح و حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُعَاذٍ الْعَنْبَرِيُّ وَهَذَا حَدِيثُهُ حَدَّثَنَا أَبِي حَدَّثَنَا كَهْمَسٌ عَنْ ابْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ قَالَ كَانَ أَوَّلَ مَنْ قَالَ فِي الْقَدَرِ بِالْبَصْرَةِ مَعْبَدٌ الْجُهَنِيُّ فَانْطَلَقْتُ أَنَا وَحُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِمْيَرِيُّ حَاجَّيْنِ أَوْ مُعْتَمِرَيْنِ فَقُلْنَا لَوْ لَقِينَا أَحَدًا مِنْ أَصْحَابِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَسَأَلْنَاهُ عَمَّا يَقُولُ هَؤُلَاءِ فِي الْقَدَرِ فَوُفِّقَ لَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ دَاخِلًا الْمَسْجِدَ فَاكْتَنَفْتُهُ أَنَا وَصَاحِبِي أَحَدُنَا عَنْ يَمِينِهِ وَالْآخَرُ عَنْ شِمَالِهِ فَظَنَنْتُ أَنَّ صَاحِبِي سَيَكِلُ الْكَلَامَ إِلَيَّ فَقُلْتُ أَبَا عَبْدِ الرَّحْمَنِ إِنَّهُ قَدْ ظَهَرَ قِبَلَنَا نَاسٌ يَقْرَءُونَ الْقُرْآنَ وَيَتَقَفَّرُونَ الْعِلْمَ وَذَكَرَ مِنْ شَأْنِهِمْ وَأَنَّهُمْ يَزْعُمُونَ أَنْ لَا قَدَرَ وَأَنَّ الْأَمْرَ أُنُفٌ قَالَ فَإِذَا لَقِيتَ أُولَئِكَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنِّي بَرِيءٌ مِنْهُمْ وَأَنَّهُمْ بُرَآءُ مِنِّي وَالَّذِي يَحْلِفُ بِهِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ عُمَرَ لَوْ أَنَّ لِأَحَدِهِمْ مِثْلَ أُحُدٍ ذَهَبًا فَأَنْفَقَهُ مَا قَبِلَ اللَّهُ مِنْهُ حَتَّى يُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ ثُمَّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ بَيْنَمَا نَحْنُ عِنْدَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَاتَ يَوْمٍ إِذْ طَلَعَ عَلَيْنَا رَجُلٌ شَدِيدُ بَيَاضِ الثِّيَابِ شَدِيدُ سَوَادِ الشَّعَرِ لَا يُرَى عَلَيْهِ أَثَرُ السَّفَرِ وَلَا يَعْرِفُهُ مِنَّا أَحَدٌ حَتَّى جَلَسَ إِلَى النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَسْنَدَ رُكْبَتَيْهِ إِلَى رُكْبَتَيْهِ وَوَضَعَ كَفَّيْهِ عَلَى فَخِذَيْهِ وَقَالَ يَا مُحَمَّدُ أَخْبِرْنِي عَنْ الْإِسْلَامِ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْإِسْلَامُ أَنْ تَشْهَدَ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَتُقِيمَ الصَّلَاةَ وَتُؤْتِيَ الزَّكَاةَ وَتَصُومَ رَمَضَانَ وَتَحُجَّ الْبَيْتَ إِنْ اسْتَطَعْتَ إِلَيْهِ سَبِيلًا قَالَ صَدَقْتَ قَالَ فَعَجِبْنَا لَهُ يَسْأَلُهُ وَيُصَدِّقُهُ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ الْإِيمَانِ قَالَ أَنْ تُؤْمِنَ بِاللَّهِ وَمَلَائِكَتِهِ وَكُتُبِهِ وَرُسُلِهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَتُؤْمِنَ بِالْقَدَرِ خَيْرِهِ وَشَرِّهِ قَالَ صَدَقْتَ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ الْإِحْسَانِ قَالَ أَنْ تَعْبُدَ اللَّهَ كَأَنَّكَ تَرَاهُ فَإِنْ لَمْ تَكُنْ تَرَاهُ فَإِنَّهُ يَرَاكَ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ السَّاعَةِ قَالَ مَا الْمَسْئُولُ عَنْهَا بِأَعْلَمَ مِنْ السَّائِلِ قَالَ فَأَخْبِرْنِي عَنْ أَمَارَتِهَا قَالَ أَنْ تَلِدَ الْأَمَةُ رَبَّتَهَا وَأَنْ تَرَى الْحُفَاةَ الْعُرَاةَ الْعَالَةَ رِعَاءَ الشَّاءِ يَتَطَاوَلُونَ فِي الْبُنْيَانِ قَالَ ثُمَّ انْطَلَقَ فَلَبِثْتُ مَلِيًّا ثُمَّ قَالَ لِي يَا عُمَرُ أَتَدْرِي مَنْ السَّائِلُ قُلْتُ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ فَإِنَّهُ جِبْرِيلُ أَتَاكُمْ يُعَلِّمُكُمْ دِينَكُمْ حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ عُبَيْدٍ الْغُبَرِيُّ وَأَبُو كَامِلٍ الْجَحْدَرِيُّ وَأَحْمَدُ بْنُ عَبْدَةَ قَالُوا حَدَّثَنَا حَمَّادُ بْنُ زَيْدٍ عَنْ مَطَرٍ الْوَرَّاقِ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ قَالَ لَمَّا تَكَلَّمَ مَعْبَدٌ بِمَا تَكَلَّمَ بِهِ فِي شَأْنِ الْقَدَرِ أَنْكَرْنَا ذَلِكَ قَالَ فَحَجَجْتُ أَنَا وَحُمَيْدُ بْنُ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْحِمْيَرِيُّ حَجَّةً وَسَاقُوا الْحَدِيثَ بِمَعْنَى حَدِيثِ كَهْمَسٍ وَإِسْنَادِهِ وَفِيهِ بَعْضُ زِيَادَةٍ وَنُقْصَانُ أَحْرُفٍ و حَدَّثَنِي مُحَمَّدُ بْنُ حَاتِمٍ حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ سَعِيدٍ الْقَطَّانُ حَدَّثَنَا عُثْمَانُ بْنُ غِيَاثٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ بُرَيْدَةَ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ وَحُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ قَالَا لَقِينَا عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ فَذَكَرْنَا الْقَدَرَ وَمَا يَقُولُونَ فِيهِ فَاقْتَصَّ الْحَدِيثَ كَنَحْوِ حَدِيثِهِمْ عَنْ عُمَرَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَفِيهِ شَيْءٌ مِنْ زِيَادَةٍ وَقَدْ نَقَصَ مِنْهُ شَيْئًا و حَدَّثَنِي حَجَّاجُ بْنُ الشَّاعِرِ حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا الْمُعْتَمِرُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ يَحْيَى بْنِ يَعْمَرَ عَنْ ابْنِ عُمَرَ عَنْ عُمَرَ عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِنَحْوِ حَدِيثِهِمْ
Ategeezezza nti [Abu Khaitsamah Zuhair bin Harb] atubuulidde [Waki’] okuva ku [Kahmas] okuva ku [Abdullah bin Buraidah] okuva ku [Yahya bin Ya’mar]. -mu nnyiriri endala kigambibwa- Era atubuulidde [Ubaidullah bin Mu’adz al-’Anbari] era eno ye hadith, atubuulidde [taata wange] atugambye [Kahmas] okuva ku [Ibn Buraidah] okuva ku [Yahya bin Ya’mar] yagamba nti, ‘Omuntu eyasooka okukubaganya ebirowoozo ku nkomerero mu Basrah yali Ma’bad al-Juhani, kale nze ne Humaid bin Abdurrahman al-Himyari yagenda ku Hijja oba Umrah, olwo ne tugamba nti, ‘Singa twasisinkana omu ku baswahaba b’omubaka wa Allah sallallaahu ‘alaihi wasallam, olwo twandimubuuzizza ku kintu kye baayogera ekikwatagana n’enkomerero’. Kale [Abdullah bin Umar] yaweebwa taufik -Allah- ku lwaffe, nga ayingira mu muzikiti. Awo nze ne mukwano gwange ne tumusisinkana, omu ku ffe ku ddyo ate omulala ku kkono. Awo ne ndowooza nti mukwano gwange yandimwogerera, bwentyo ne ŋŋamba nti, ‘Ayi Abu Abdurrahman, mazima, tulabye abantu nga basoma Qur’an era nga banoonya okumanya, n’oluvannyuma ne bagamba nti tewali nkomerero, era nti ensonga yaabwe mpya - tekulembeddwa nkomerero oba kumanya Allah -’ Kale [Abdullah ibn Umar] n’addamu nti, ‘Bw’osisinkana abantu bano, bategeeze nti ndi wa ddembe okuva gye bali, . era nti ba ddembe okuva gyendi. Era n’oyo abaddu ba Allah gwe balayira, singa omu ku mmwe asaasaanya zaabu ng’olusozi Uhud, okusaddaaka kwe tekwandikkiriziddwa okutuusa ng’akkirizza enkomerero, ennungi n’embi.’ Yagamba nti, ‘Awo n’atandika okunyumya hadiisi n’agamba nti, [‘Umar bin al-Khattab] yagamba nti, ‘Lumu twali wamu n’omubaka wa Allah (okusaasira kwa Allah n’emirembe bibeere ku ye), era ne wajja gye tuli omusajja ng’engoye ze njeru nnyo, ng’enviiri ze nzirugavu nnyo, era nga tewali kamogo ka kutambula kalabika ku ye. Tewali n’omu ku ffe yamutegeera, okutuusa lwe yajja eri Nabbi (okusaasira kwa Allah n’emirembe bibeere ku ye) n’asimba okugulu kwe ku kugulu kwe, n’agamba nti, ‘Ayi Muhammad, ntegeeza ku Busiraamu?’. Omubaka wa Allah (okusaasira kwa Allah n’emirembe bibeere ku ye) yaddamu nti: ‘Obujulirwa nti tewali musambwa mulala okuggyako Allah era nti Muhammad muddu we era omubaka we, okussaawo esswala, okusasula zaka, n’okusiiba Ramadhan, n’okulamaga e Nnyumba bw’oba osobola okugitambulirako.’ Yagamba nti, ‘Oli mutuufu.’ Umar yagamba nti, ‘Kale twamwewuunya kubanga yakibuuzaako n’akikakasa.’ Yaddamu n’abuuza nti, ‘Mbuulira ku kukkiriza kuno? ' Yaddamu nti: 'Mukkiriza Allah, ba malayika be, ebitabo bye, Ababaka be, olunaku olw'enkomerero, n'enkomerero ennungi n'embi'. Yagamba nti, 'Oli mutuufu'. Yabuuza nti, ‘Mbuulira ku ihsan? ' Yaddamu nti: 'Musinza Allah nga bw'omulaba, olwo bwe mutamulaba, olwo ddala akulaba'. Yaddamu n’abuuza nti, ‘Olunaku olw’enkomerero luliba ddi? ' Yaddamu nti: 'Omuntu abuuzibwa tamanyi okusinga oyo abuuza.' Yabuuza nti, ‘Awo mbuulira ku bubonero? ' Yaddamu nti: 'Omuddu bw'azaala omwana wa mukama we, n'olaba omuntu atalina ngatto, obwereere, omwavu, omulunzi w'embuzi, naye nga yenyumiriza mu kuzimba ebizimbe'. Oluvannyuma yagenda. Kale nali nkyewuunya olwo n’agamba nti; ‘Ayi Umar, omanyi omubuuzi y’ani?’. Naddamu nti, ‘Allah n’omubaka we be basinga okumanya’. Yagamba nti: 'Oyo ye Gabriel, yajja gy'oli okukuyigiriza ku kumanya kwo okw'eddiini''. Kitugambye [Muhammad bin Ubaid al-Ghubari] ne [Abu Kamil al-Jahdari] ne [Ahmad bin Abdah] be bagamba, atubuulidde [Hammad bin Yazid] okuva ku [Mathar al Warraq] okuva ku [Abdullah bin Buraidah] okuva ku [Yahya bin Ya’mar] yagamba nti, ‘Ma’bad bwe yayogera ekintu kye yayogera ku nsonga ya enkomerero, olwo ne tukyegaana'. Yaddamu n’agamba nti, ‘Oluvannyuma nakola Hijja ne Humaid bin Abdurrahman al-Himyari’. Olwo ne boogera ku hadith n’amakulu ga hadith ya Kahmas. Kirimu ennukuta ezimu ez’okwongerako n’ezibula. Era atugambye [Muhammad bin Hatim] atubuulidde [Yahya bin Sa’id al Qaththan] atubuulidde [Uthman bin Ghiyats] atugambye [Abdullah bin Buraidah] okuva ku [Yahya bin Ya’mar] ne [Humaid bin Abdurrahman] bombi bagamba nti, ‘Twasisinkana [Abdullah bin Umar], olwo ne twogera ku nkomerero n’endowooza yaabwe ku nsonga eyo, olwo yanyumya hadiisi nga bwe baalina okuva ku [Umar] radialllahu ‘anhuma okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam, era mu yo mulimu okugatta n’okuggyako’. Era atubuulidde [Hajjaj bin ash-Sya’ir] atugambye [Yunus bin Muhammad] atubuulidde [al-Mu’tamir] okuva ku [kitaawe] okuva ku [Yahya bin Ya’mar] okuva ku [Ibn Umar] okuva ku [Umar] okuva ku Nabbi sallallaahu ‘alaihi wasallam n’ebyokulabirako bya hadith yaabwe’.