Imam Bukhari : 4343

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مُقَاتِلٍ أَخْبَرَنَا عَبْدُ اللَّهِ أَخْبَرَنَا أَبُو حَيَّانَ التَّيْمِيُّ عَنْ أَبِي زُرْعَةَ بْنِ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَأُتِيَ بِلَحْمٍ فَرُفِعَ إِلَيْهِ الذِّرَاعُ وَكَانَتْ تُعْجِبُهُ فَنَهَشَ مِنْهَا نَهْشَةً ثُمَّ قَالَ أَنَا سَيِّدُ النَّاسِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَهَلْ تَدْرُونَ مِمَّ ذَلِكَ يَجْمَعُ اللَّهُ النَّاسَ الْأَوَّلِينَ وَالْآخِرِينَ فِي صَعِيدٍ وَاحِدٍ يُسْمِعُهُمْ الدَّاعِي وَيَنْفُذُهُمْ الْبَصَرُ وَتَدْنُو الشَّمْسُ فَيَبْلُغُ النَّاسَ مِنْ الْغَمِّ وَالْكَرْبِ مَا لَا يُطِيقُونَ وَلَا يَحْتَمِلُونَ فَيَقُولُ النَّاسُ أَلَا تَرَوْنَ مَا قَدْ بَلَغَكُمْ أَلَا تَنْظُرُونَ مَنْ يَشْفَعُ لَكُمْ إِلَى رَبِّكُمْ فَيَقُولُ بَعْضُ النَّاسِ لِبَعْضٍ عَلَيْكُمْ بِآدَمَ فَيَأْتُونَ آدَمَ عَلَيْهِ السَّلَام فَيَقُولُونَ لَهُ أَنْتَ أَبُو الْبَشَرِ خَلَقَكَ اللَّهُ بِيَدِهِ وَنَفَخَ فِيكَ مِنْ رُوحِهِ وَأَمَرَ الْمَلَائِكَةَ فَسَجَدُوا لَكَ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلَا تَرَى إِلَى مَا نَحْنُ فِيهِ أَلَا تَرَى إِلَى مَا قَدْ بَلَغَنَا فَيَقُولُ آدَمُ إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ وَإِنَّهُ قَدْ نَهَانِي عَنْ الشَّجَرَةِ فَعَصَيْتُهُ نَفْسِي نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى غَيْرِي اذْهَبُوا إِلَى نُوحٍ فَيَأْتُونَ نُوحًا فَيَقُولُونَ يَا نُوحُ إِنَّكَ أَنْتَ أَوَّلُ الرُّسُلِ إِلَى أَهْلِ الْأَرْضِ وَقَدْ سَمَّاكَ اللَّهُ عَبْدًا شَكُورًا اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلَا تَرَى إِلَى مَا نَحْنُ فِيهِ فَيَقُولُ إِنَّ رَبِّي عَزَّ وَجَلَّ قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ وَإِنَّهُ قَدْ كَانَتْ لِي دَعْوَةٌ دَعَوْتُهَا عَلَى قَوْمِي نَفْسِي نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى غَيْرِي اذْهَبُوا إِلَى إِبْرَاهِيمَ فَيَأْتُونَ إِبْرَاهِيمَ فَيَقُولُونَ يَا إِبْرَاهِيمُ أَنْتَ نَبِيُّ اللَّهِ وَخَلِيلُهُ مِنْ أَهْلِ الْأَرْضِ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلَا تَرَى إِلَى مَا نَحْنُ فِيهِ فَيَقُولُ لَهُمْ إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ وَإِنِّي قَدْ كُنْتُ كَذَبْتُ ثَلَاثَ كَذِبَاتٍ فَذَكَرَهُنَّ أَبُو حَيَّانَ فِي الْحَدِيثِ نَفْسِي نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى غَيْرِي اذْهَبُوا إِلَى مُوسَى فَيَأْتُونَ مُوسَى فَيَقُولُونَ يَا مُوسَى أَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ فَضَّلَكَ اللَّهُ بِرِسَالَتِهِ وَبِكَلَامِهِ عَلَى النَّاسِ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلَا تَرَى إِلَى مَا نَحْنُ فِيهِ فَيَقُولُ إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ وَإِنِّي قَدْ قَتَلْتُ نَفْسًا لَمْ أُومَرْ بِقَتْلِهَا نَفْسِي نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى غَيْرِي اذْهَبُوا إِلَى عِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ فَيَأْتُونَ عِيسَى فَيَقُولُونَ يَا عِيسَى أَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ وَكَلِمَتُهُ أَلْقَاهَا إِلَى مَرْيَمَ وَرُوحٌ مِنْهُ وَكَلَّمْتَ النَّاسَ فِي الْمَهْدِ صَبِيًّا اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلَا تَرَى إِلَى مَا نَحْنُ فِيهِ فَيَقُولُ عِيسَى إِنَّ رَبِّي قَدْ غَضِبَ الْيَوْمَ غَضَبًا لَمْ يَغْضَبْ قَبْلَهُ مِثْلَهُ قَطُّ وَلَنْ يَغْضَبَ بَعْدَهُ مِثْلَهُ وَلَمْ يَذْكُرْ ذَنْبًا نَفْسِي نَفْسِي نَفْسِي اذْهَبُوا إِلَى غَيْرِي اذْهَبُوا إِلَى مُحَمَّدٍ فَيَأْتُونَ مُحَمَّدًا فَيَقُولُونَ يَا مُحَمَّدُ أَنْتَ رَسُولُ اللَّهِ وَخَاتِمُ الْأَنْبِيَاءِ وَقَدْ غَفَرَ اللَّهُ لَكَ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِكَ وَمَا تَأَخَّرَ اشْفَعْ لَنَا إِلَى رَبِّكَ أَلَا تَرَى إِلَى مَا نَحْنُ فِيهِ فَأَنْطَلِقُ فَآتِي تَحْتَ الْعَرْشِ فَأَقَعُ سَاجِدًا لِرَبِّي عَزَّ وَجَلَّ ثُمَّ يَفْتَحُ اللَّهُ عَلَيَّ مِنْ مَحَامِدِهِ وَحُسْنِ الثَّنَاءِ عَلَيْهِ شَيْئًا لَمْ يَفْتَحْهُ عَلَى أَحَدٍ قَبْلِي ثُمَّ يُقَالُ يَا مُحَمَّدُ ارْفَعْ رَأْسَكَ سَلْ تُعْطَهْ وَاشْفَعْ تُشَفَّعْ فَأَرْفَعُ رَأْسِي فَأَقُولُ أُمَّتِي يَا رَبِّ أُمَّتِي يَا رَبِّ أُمَّتِي يَا رَبِّ فَيُقَالُ يَا مُحَمَّدُ أَدْخِلْ مِنْ أُمَّتِكَ مَنْ لَا حِسَابَ عَلَيْهِمْ مِنْ الْبَابِ الْأَيْمَنِ مِنْ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ وَهُمْ شُرَكَاءُ النَّاسِ فِيمَا سِوَى ذَلِكَ مِنْ الْأَبْوَابِ ثُمَّ قَالَ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ إِنَّ مَا بَيْنَ الْمِصْرَاعَيْنِ مِنْ مَصَارِيعِ الْجَنَّةِ كَمَا بَيْنَ مَكَّةَ وَحِمْيَرَ أَوْ كَمَا بَيْنَ مَكَّةَ وَبُصْرَى

اسان کي [محمد بن مقاتل] ٻڌايو آهي اسان کي [عبدالله] ٻڌايو آهي اسان کي [ابو حيان التيميءَ] ٻڌايو آهي [ابو زرعہ بن عمرو بن جرير] کان [ابو هريره رضي الله عنه] ته رسول الله صلي الله عليه وسلم کي گوشت جو هڪ ٽڪرو ڏنو ويو، تنهن ڪري پاڻ پنهنجو هٿ مٿي ڪيو، ۽ پاڻ کي گوشت پسند آيو، جيستائين پاڻ ان کي ڪٽي نه سگهيا. ان کان پوءِ پاڻ فرمايائون: 'مان قيامت جي ڏينهن انسانن جو سردار آهيان، ڇا توهان کي خبر آهي ڇو؟ الله تعالى پهرين کان وٺي آخر تائين سڀني انسانن کي هڪ ميدان ۾ گڏ ڪندو، هڪ سڏيندڙ انهن کي سڏيندو، هڪ نظر انهن ۾ داخل ٿي ويندي آهي ۽ سج ويجهو ايندو آهي، انسانن جا ڏک ۽ تڪليفون ان حد تائين پهچنديون جو اهي برداشت نه ڪري سگهندا. ماڻهو هڪ ٻئي کي چون ٿا: ڇا توهان نٿا ڏسو ته توهان تي ڇا گذريو آهي، ڇا توهان نٿا ڏسو ته ڪير توهان جي رب وٽ شفاعت ڪري رهيو آهي؟ ماڻهو هڪ ٻئي کي چون ٿا: توهان کي آدم وٽ وڃڻ گهرجي. اهي آدم سان مليا ۽ چيو؛ تون سڀني انسانن جو پيءُ آهين، الله تعاليٰ توکي پنهنجن هٿن سان پيدا ڪيو، پنهنجي روح توهان ۾ ڦوڪيو ۽ ملائڪن کي حڪم ڏنو ته اهي توکي سجدو ڪن، اسان کي پنهنجي رب جي حضور ۾ شفاعت ڪر، ڇا تون اسان جي حالت نٿو ڏسين، ڇا تون نٿو ڏسين ته اسان سان ڇا ٿيو آهي؟ آدم عليه السلام انهن کي چيو؛ منهنجو رب هاڻي واقعي ناراض آهي، هو اڳ ڪڏهن به اهڙو ناراض نه ٿيو هو ۽ نه ئي پوءِ ڪڏهن اهڙو ٿيندو، هو مون کي وڻ جي ويجهو وڃڻ کان منع ڪندو هو پر مان نافرمان هوس. او پاڻ، او پاڻ، او پاڻ. مون وٽ وڃ، نوح عليه السلام وٽ وڃ. اهي نوح عليه السلام وٽ آيا ۽ چيائون؛ او نوح عليه السلام، تون زمين جي رهاڪن لاءِ پهريون رسول آهين، الله تعاليٰ توکي هڪ تمام شڪرگذار ٻانهو سڏي ٿو، اسان کي پنهنجي رب جي حضور ۾ شفاعت ڪر، ڇا تون اسان جي حالت نٿو ڏسين، ڇا تون نٿو ڏسين ته اسان سان ڇا ٿيو آهي؟ نوح عليه السلام انهن کي چيو؛ منهنجو رب هاڻي واقعي ناراض آهي، هو اڳ ڪڏهن به اهڙو ناراض نه ٿيو آهي ۽ نه ئي پوءِ ڪڏهن اهڙو ٿيندو، مان پنهنجي قوم لاءِ برائي جي دعا ڪندو هوس، او مون، او مون، او مون، مون کان سواءِ ڪنهن ٻئي وٽ وڃ، ابراهيم وٽ وڃ. اهي ابراهيم وٽ آيا ۽ چيائون: اي ابراهيم، تون الله جو نبي آهين ۽ زمين جي ماڻهن ۾ سندس پيارو آهين، اسان کي پنهنجي رب وٽ شفاعت ڪر، ڇا تون اسان جي حالت نٿو ڏسين، ڇا تون نٿو ڏسين ته اسان سان ڇا ٿيو آهي؟ ابراهيم انهن کي چيو: منهنجو رب هاڻي واقعي ناراض آهي، هو اڳ ڪڏهن به اهڙو ناراض نه ٿيو هو ۽ نه ئي پوءِ ڪڏهن اهڙو ٿيندو، مون هڪ ڀيرو ٽي ڀيرا ڪوڙ ڳالهايو - ابو حيان هن حديث ۾ ٽنهي جو ذڪر ڪيو آهي - او مون، پاڻ، پاڻ، مون کان سواءِ ڪنهن ٻئي وٽ وڃ، موسيٰ وٽ وڃ. اهي موسيٰ سان مليا ۽ چيو: اي موسيٰ، تون الله جو رسول آهين، الله توهان کي پنهنجي پيغامن ۽ ڪلامن سان سڀني انسانن تي فضيلت ڏني آهي، اسان کي پنهنجي رب وٽ شفاعت عطا ڪر، ڇا تون اسان جي حالت نٿو ڏسين، ڇا تون نٿو ڏسين ته اسان سان ڇا ٿيو آهي؟ موسيٰ انهن کي چيو؛ منهنجو رب هاڻي واقعي ناراض آهي، هو اڳ ڪڏهن به اهڙو ناراض نه ٿيو آهي ۽ نه ئي پوءِ ڪڏهن اهڙو ٿيندو، مون هڪ ڀيرو هڪ روح کي قتل ڪيو هو جيتوڻيڪ مون کي ان کي مارڻ جو حڪم نه ڏنو ويو هو، اي مون کي، پاڻ کي، پاڻ کي، مون کان سواءِ ٻئي وٽ وڃ، عيسيٰ وٽ وڃ. اهي عيسيٰ وٽ آيا ۽ چيائون؛ اي عيسى، توهان الله جا رسول آهيو، سندس ڳالهيون مريم تائين پهچايون ويون، سندس روح، توهان پينگهي ۾ انسانن سان ڳالهايو، اسان کي پنهنجي رب جي شفاعت ڏيو، ڇا توهان اسان جي حالت نٿا ڏسو، ڇا توهان نٿا ڏسو ته اسان سان ڇا ٿيو؟ عيسيٰ انهن کي چيو؛ منهنجو رب هن وقت واقعي ناراض آهي، هو اڳ ڪڏهن به اهڙو ناراض نه ٿيو آهي ۽ نه ئي پوءِ ڪڏهن به اهڙو ٿيندو، پر هو پنهنجي گناهه جو ذڪر نٿو ڪري، اي مون کي، مون کي، مون کي، مون کان سواءِ ٻئي وٽ وڃ، محمد وٽ وڃ. اهي محمد وٽ آيا ۽ چيائون؛ اي محمد، توهان الله جا رسول آهيو، آخري نبي، پنهنجا گذريل گناهه ۽ جيڪي معاف ڪيا ويا آهن، اسان کي پنهنجي رب جي شفاعت عطا ڪريو، ڇا توهان اسان جي حالت نٿا ڏسو. پوءِ مان هليو ويس جيستائين عرش جي تري ۾ پهتس، مان پنهنجي رب جي اڳيان سجدو ڪري ويس، پوءِ الله منهنجي تعريف ۽ تعريف سان شروع ڪيو جيڪا مون کان اڳ ڪڏهن به ڪنهن کي نه ٻڌائي وئي هئي، پوءِ چيو: اي محمد، پنهنجو سر بلند ڪر، ضرور توکي ڏنو ويندو، جيڪڏهن توکي شفاعت ڪرڻ جي اجازت هجي ته شفاعت ڪر. پوءِ مون پنهنجو سر بلند ڪيو، مون چيو: اي رب، منهنجي امت، اي رب، منهنجي امت، اي رب، منهنجي امت. پاڻ فرمايائون: اي محمد، جنت جي ساڄي دروازن مان انهن ماڻهن کي داخل ڪر جيڪي تنهنجي امت مان نه آهن ۽ اهي انهن دروازن کان سواءِ سڀني انسانن جا ساٿي آهن. ان کان پوءِ فرمايائون: قسم آهي ان ذات جو جنهن جي هٿ ۾ منهنجي جان آهي، جنت جي ٻنهي دروازن جي وچ ۾ فاصلو مڪي ۽ حمير جي وچ ۾ يا مڪي ۽ بصري جي وچ ۾ فاصلو مڪي ۽ حمير جي وچ ۾ يا مڪي ۽ بصري جي وچ ۾ فاصلو مڪي ۽ بصري جي وچ ۾ فاصلو آهي.