Imam Bukhari : 4327

حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ صَالِحٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ بْنُ الزُّبَيْرِ عَنْ عَائِشَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهَاقَالَتْ لَهُ وَهُوَ يَسْأَلُهَا عَنْ قَوْلِ اللَّهِ تَعَالَى{ حَتَّى إِذَا اسْتَيْأَسَ الرُّسُلُ }قَالَ قُلْتُ أَكُذِبُوا أَمْ كُذِّبُوا قَالَتْ عَائِشَةُ كُذِّبُوا قُلْتُ فَقَدْ اسْتَيْقَنُوا أَنَّ قَوْمَهُمْ كَذَّبُوهُمْ فَمَا هُوَ بِالظَّنِّ قَالَتْ أَجَلْ لَعَمْرِي لَقَدْ اسْتَيْقَنُوا بِذَلِكَ فَقُلْتُ لَهَا وَظَنُّوا أَنَّهُمْ قَدْ كُذِبُوا قَالَتْ مَعَاذَ اللَّهِ لَمْ تَكُنْ الرُّسُلُ تَظُنُّ ذَلِكَ بِرَبِّهَا قُلْتُ فَمَا هَذِهِ الْآيَةُ قَالَتْ هُمْ أَتْبَاعُ الرُّسُلِ الَّذِينَ آمَنُوا بِرَبِّهِمْ وَصَدَّقُوهُمْ فَطَالَ عَلَيْهِمْ الْبَلَاءُ وَاسْتَأْخَرَ عَنْهُمْ النَّصْرُ حَتَّى إِذَا اسْتَيْأَسَ الرُّسُلُ مِمَّنْ كَذَّبَهُمْ مِنْ قَوْمِهِمْ وَظَنَّتْ الرُّسُلُ أَنَّ أَتْبَاعَهُمْ قَدْ كَذَّبُوهُمْ جَاءَهُمْ نَصْرُ اللَّهِ عِنْدَ ذَلِكَحَدَّثَنَا أَبُو الْيَمَانِ أَخْبَرَنَا شُعَيْبٌ عَنْ الزُّهْرِيِّ قَالَ أَخْبَرَنِي عُرْوَةُ فَقُلْتُ لَعَلَّهَا كُذِبُوا مُخَفَّفَةً قَالَتْ مَعَاذَ اللَّهِ نَحْوَهُ

اسان کي [عبدالعزيز بن عبدالله] ٻڌايو آهي اسان کي [ابراهيم بن سعد] ٻڌايو آهي [صالح] کان [ابن شهاب] چيو آهي ته مون کي [عروه بن زبير] ٻڌايو آهي [عيسيه رضي الله عنهما] کان ته هن ان کي چيو جڏهن عروه الله جي ڪلام بابت پڇيو؛ ته جيئن جيڪڏهن رسولن کي هاڻي ڪا اميد نه رهي هجي - انهن جي ايمان بابت -.. پوءِ مون پڇيو؛ ڇا اهي 'ڪدزبو يا ڪدزبو' - تسيدد- استعمال ڪري رهيا آهن؟ عيسيه جواب ڏنو؛ 'انهن سان ڪوڙ ڳالهايو ويو'. - تسيدد- استعمال ڪندي. مون پڇيو؛ بيشڪ، انهن کي پڪ آهي ته انهن جا ماڻهو ضرور ان جو انڪار ڪندا، تنهنڪري انهن جي شڪ جو ڇا مطلب آهي؟ عيسيه جواب ڏنو؛ 'ها، منهنجي عمر جو قسم، انهن کي ان جو يقين هو، تنهنڪري مون ٻيهر پڇيو؛ پوءِ انهن کي هاڻي اميد ڇو ناهي؟ عائشه چيو؛ مان الله جي پناهه گهران ٿي، رسولن ڪڏهن به پنهنجي رب بابت ائين نه سوچيو. مون پڇيو؛ ته پوءِ هن آيت جو ڇا مطلب آهي؟ عائشه جواب ڏنو؛ اهي رسولن جا پيروڪار آهن، جن پنهنجي رب تي ايمان آندو ۽ رسولن تي ڀروسو ڪيو، پر آزمائشون ايتريون ڊگهيون هيون ۽ انهن کي ڪڏهن به مدد نه ملي. تنهن ڪري آيت جو مطلب؛ ته جيئن جيڪڏهن رسولن کي هاڻي ڪا اميد نه رهي - انهن جي ايمان بابت -. . جڏهن سندس قوم انهن سان ڪوڙ ڳالهايو، جيستائين اهي سمجهن ته انهن جي پيروي ڪندڙن انهن سان ڪوڙ ڳالهايو آهي، ته پوءِ الله جي مدد انهن وٽ آئي. اسان کي [ابو اليمان] ٻڌايو آهي؛ اسان کي [شعيب] [عز زهري] کان خبر ڏيندي چيو ته؛ مون کي [عروه] جي تبليغ ڪئي هئي تنهنڪري مون چيو؛ مون کي اميد آهي ته معنيٰ 'قضبُو' آهي - انهن کي ڪوڙو ڪيو ويو - بغير تسيد جي. تنهن ڪري [عائشه] چيو؛ 'مان الله جي پناهه گهران ٿي، - ساڳئي تلفظ سان. -