Imam Bukhari : 3346
حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ يُوسُفَ حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ يَزِيدَ بْنِ إِبْرَاهِيمَ أَبُو الْحَسَنِ الْحَرَّانِيُّ حَدَّثَنَا زُهَيْرُ بْنُ مُعَاوِيَةَ حَدَّثَنَا أَبُو إِسْحَاقَ سَمِعْتُ الْبَرَاءَ بْنَ عَازِبٍ يَقُولُ جَاءَ أَبُو بَكْرٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ إِلَى أَبِي فِي مَنْزِلِهِ فَاشْتَرَى مِنْهُ رَحْلًا فَقَالَ لِعَازِبٍ ابْعَثْ ابْنَكَ يَحْمِلْهُ مَعِي قَالَ فَحَمَلْتُهُ مَعَهُ وَخَرَجَ أَبِي يَنْتَقِدُ ثَمَنَهُ فَقَالَ لَهُ أَبِي يَا أَبَا بَكْرٍ حَدِّثْنِي كَيْفَ صَنَعْتُمَا حِينَ سَرَيْتَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ نَعَمْ أَسْرَيْنَا لَيْلَتَنَا وَمِنْ الْغَدِ حَتَّى قَامَ قَائِمُ الظَّهِيرَةِ وَخَلَا الطَّرِيقُ لَا يَمُرُّ فِيهِ أَحَدٌ فَرُفِعَتْ لَنَا صَخْرَةٌ طَوِيلَةٌ لَهَا ظِلٌّ لَمْ تَأْتِ عَلَيْهِ الشَّمْسُ فَنَزَلْنَا عِنْدَهُ وَسَوَّيْتُ لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مَكَانًا بِيَدِي يَنَامُ عَلَيْهِ وَبَسَطْتُ فِيهِ فَرْوَةً وَقُلْتُ نَمْ يَا رَسُولَ اللَّهِ وَأَنَا أَنْفُضُ لَكَ مَا حَوْلَكَ فَنَامَ وَخَرَجْتُ أَنْفُضُ مَا حَوْلَهُ فَإِذَا أَنَا بِرَاعٍ مُقْبِلٍ بِغَنَمِهِ إِلَى الصَّخْرَةِ يُرِيدُ مِنْهَا مِثْلَ الَّذِي أَرَدْنَا فَقُلْتُ لَهُ لِمَنْ أَنْتَ يَا غُلَامُ فَقَالَ لِرَجُلٍ مِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ أَوْ مَكَّةَ قُلْتُ أَفِي غَنَمِكَ لَبَنٌ قَالَ نَعَمْ قُلْتُ أَفَتَحْلُبُ قَالَ نَعَمْ فَأَخَذَ شَاةً فَقُلْتُ انْفُضْ الضَّرْعَ مِنْ التُّرَابِ وَالشَّعَرِ وَالْقَذَى قَالَ فَرَأَيْتُ الْبَرَاءَ يَضْرِبُ إِحْدَى يَدَيْهِ عَلَى الْأُخْرَى يَنْفُضُ فَحَلَبَ فِي قَعْبٍ كُثْبَةً مِنْ لَبَنٍ وَمَعِي إِدَاوَةٌ حَمَلْتُهَا لِلنَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَرْتَوِي مِنْهَا يَشْرَبُ وَيَتَوَضَّأُ فَأَتَيْتُ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَكَرِهْتُ أَنْ أُوقِظَهُ فَوَافَقْتُهُ حِينَ اسْتَيْقَظَ فَصَبَبْتُ مِنْ الْمَاءِ عَلَى اللَّبَنِ حَتَّى بَرَدَ أَسْفَلُهُ فَقُلْتُ اشْرَبْ يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ فَشَرِبَ حَتَّى رَضِيتُ ثُمَّ قَالَ أَلَمْ يَأْنِ لِلرَّحِيلِ قُلْتُ بَلَى قَالَ فَارْتَحَلْنَا بَعْدَمَا مَالَتْ الشَّمْسُ وَاتَّبَعَنَا سُرَاقَةُ بْنُ مَالِكٍ فَقُلْتُ أُتِينَا يَا رَسُولَ اللَّهِ فَقَالَ { لَا تَحْزَنْ إِنَّ اللَّهَ مَعَنَا } فَدَعَا عَلَيْهِ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَارْتَطَمَتْ بِهِ فَرَسُهُ إِلَى بَطْنِهَا أُرَى فِي جَلَدٍ مِنْ الْأَرْضِ شَكَّ زُهَيْرٌ فَقَالَ إِنِّي أُرَاكُمَا قَدْ دَعَوْتُمَا عَلَيَّ فَادْعُوَا لِي فَاللَّهُ لَكُمَا أَنْ أَرُدَّ عَنْكُمَا الطَّلَبَ فَدَعَا لَهُ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَنَجَا فَجَعَلَ لَا يَلْقَى أَحَدًا إِلَّا قَالَ قَدْ كَفَيْتُكُمْ مَا هُنَا فَلَا يَلْقَى أَحَدًا إِلَّا رَدَّهُ قَالَ وَوَفَى لَنَا
अस्माकं [मुहम्मद बिन् यूसुफ] इत्यस्मै कथितं यत् [अहमद बिन् यजीद बिन् इब्राहिम अबी अल हसन अल हर्रानियः] यत् [जुहैर बिन् मुहम्मद'अवियाह] यत् [अबू इशाक] अवदत्, मया [अल बारा' बिन् अजीब] इत्यस्य वचनं श्रुतम्; '[अबु बकर] मम पितुः -'अजीब- इत्यस्य समीपं स्वगृहे आगत्य तस्मात् उष्ट्रकाष्ठानां समुच्चयं क्रीतुम् आगत्य तम् अवदत्; 'पुत्रं प्रेषयतु मया सह नेतुम्' इति । अल बारा' उक्तवान्; 'अतः अहं काठीं स्वेन सह नीतवान् मम पिता च तस्य क्रयणार्थं धनं गृहीत्वा बहिः गतः सः अबु बकरं प्रति अवदत्; 'हे अबू बकर, कथयतु यदा भवन्तौ रात्रौ - यदा यथरीबनगरं प्रवासं कर्तुं प्रवृत्तौ आस्ताम् - तदा अल्लाहस्य दूतेन (स.अ.व.) सह किं कृतवन्तौ'। अबू बकरः अवदत्; 'अति साधु ।' वयं सर्वाम् रात्रौ परेण प्रातःकाले च दिवा प्रकाशपर्यन्तं गतवन्तः। मार्गः एतावत् विस्तृतः आसीत्, ततः कोऽपि कदापि न गतः, यावत् वयं सूर्यस्य अप्रकाशितां छायायुक्तां उच्चशिलां न दृष्टवन्तः । अतः वयं शिलायां स्थगितवन्तः अहं च नबी सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमस्य कृते स्वहस्तेन स्थानं समं कृतवान् यथा सः तस्मिन् निद्रां कर्तुं शक्नोति। तदा अहं चटकाम् प्रसारयित्वा अवदम्; 'कृपया निद्रां कुरु हे अल्लाहस्य दूत, अहं त्वां परितः पश्यामि'। अतः सः सुप्तवान् अहं च क्षणं यावत् तस्य स्थानस्य परिवेशं अवलोकयितुं दूरं गतः तथा च एतत् निष्पन्नं यत् अहं एकं युवा गोपालकबालकं मिलितवान् यः अस्माकं इव शरणं ग्रहीतुं स्वबकं शिलायाः समीपं नयति स्म। अहं तं पृष्टवान्; 'कस्य त्वं दास - कुमार-?'। गोपालकबालकः प्रत्युवाच; 'अहं नगरस्य मक्काया वा जनानां कस्यचित् अस्मि'। --कथाकारः अहमद बिन् यजीदः अनिश्चितः अस्ति यत् एतत् नगरं आसीत् वा मक्का--। तस्मिन् समये मदीना अद्यापि न ज्ञाता आसीत् । अहं पुनः पृष्टवान्; 'किं तव बकः दुग्धं उत्पादयति?'. गोपालबालकः प्रत्युवाच; 'आम्'। अहं पुनः पृष्टवान्; 'किं त्वं तत् दुग्धं कर्तुं इच्छसि ?'. गोपालबालकः पुनः प्रत्युवाच; 'आम्'। अतः सः स्वस्य एकं बकं गृहीत्वा अहं अवदम्; 'तस्य स्तनौ रजः केशमलं च शोधयतु' इति । कथाकार -अबू इशाक- ने कहा; 'मया दृष्टं यत् अल बारा' स्वस्य एकं तालुकं अन्यस्य उपरि प्रहारं कृत्वा स्तनौष्ठस्य शोधनस्य उदाहरणं ददाति। -अबू बकर- अग्रे; 'ततः गोपालबालकः किञ्चित् दुग्धं निपीड्य काचस्य अन्तः स्थापयति स्म, यदा अहं नबी सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लमस्य कृते मया सज्जीकृतं लघुपात्रम् आनयम् यत् सः प्रायः स्वस्य तृष्णां शान्तयितुं, पिबितुं, आचमनं कर्तुं च उपयुज्यते स्म अतः अहं नबी सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम इत्यस्य समीपं गतः परन्तु अहं तं जागृतुं संकोचम् अकरोम्। यदा च सः जागरति स्म तदा अहं क्षीरे जलं पातितवान् यथा अधः शीतलं भवति तथा च अहं अवदम्; 'पिब, हे अल्लाहस्य दूत'। अबू बकरः अवदत्; 'अतः सः यावत् अहं तृप्तः न अभवम् तावत् सः तत् पिबति स्म'। ततः सः पृष्टवान्; 'किं अस्माकं यात्रां निरन्तरं कर्तुं समयः अस्ति'। अहं प्रत्युवाच; 'आम्'। अतः वयं सूर्यस्य अस्तं -पश्चिमदिशि- अनन्तरं यात्रां निरन्तरं कर्तुं प्रस्थितवन्तः। -इत्थं यावत्- सुरकाह बिन् मलिकः अस्मान् अनुसृत्य -अस्माकं हस्ततलस्य चिह्नं दृष्ट्वा- अगच्छत्। अहं अवदम्; 'अल्लाहस्य दूत, वयं व्याप्ताः भविष्यामः'। स आह; 'दुःखं मा कुरुत, यतः खलु अल्लाहः अस्माभिः सह अस्ति'। ततः नबी (स.अ.व.) सूरकाह बिन् मलिकस्य हानिं याचितवान्, ततः सुराकाहस्य अश्वः उदरपर्यन्तं भूमौ पतितः। अथवा सम्पादकीयपत्रे - 'अहं मन्ये भूमौ पतितम्' - जुहैरः अस्मिन् विषये संशयितः आसीत्। अतः सुरकाह बिन् मलिकः अवदत्; 'अहं पश्यामि भवन्तौ मम हानिं प्रार्थयन्तौ।' मम अभयस्य कृते प्रार्थयन्तु। अल्लाहस्य कसम, भवतः द्वयोः कृते अहं तान् प्रत्यागमिष्यामि ये भवन्तं अन्विषन्ति'। अतः नबी (स.अ.व.) तस्याः कृते भद्रार्थं प्रार्थनां कृतवान् तथा च सुराकाहः सुरक्षिता अभवत् यावत् सा कस्यचित् न मिलति स्म किन्तु सः वदिष्यति स्म; 'अस्मिन् स्थाने त्वां प्रतिनिधित्वं कृतवान्, -तथा प्रत्यागच्छतु-' इति । अतः सा कस्यचित् न मिलितवती किन्तु सः तां प्रत्यागन्तुं पृष्टवान्। सः (अबु बकरः) अवदत्; 'सा अस्मान् प्रति प्रतिज्ञां पूर्णं कृतवती' इति ।