Nabi Ismail berperan membawakan batu untuk dipasang oleh Nabi Ibrahim sambil mereka terus berdoa

Imam Bukhari : 3114

حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ نَافِعٍ عَنْ كَثِيرِ بْنِ كَثِيرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ لَمَّا كَانَ بَيْنَ إِبْرَاهِيمَ وَبَيْنَ أَهْلِهِ مَا كَانَ خَرَجَ بِإِسْمَاعِيلَ وَأُمِّ إِسْمَاعِيلَ وَمَعَهُمْ شَنَّةٌ فِيهَا مَاءٌ فَجَعَلَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ تَشْرَبُ مِنْ الشَّنَّةِ فَيَدِرُّ لَبَنُهَا عَلَى صَبِيِّهَا حَتَّى قَدِمَ مَكَّةَ فَوَضَعَهَا تَحْتَ دَوْحَةٍ ثُمَّ رَجَعَ إِبْرَاهِيمُ إِلَى أَهْلِهِ فَاتَّبَعَتْهُ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ حَتَّى لَمَّا بَلَغُوا كَدَاءً نَادَتْهُ مِنْ وَرَائِهِ يَا إِبْرَاهِيمُ إِلَى مَنْ تَتْرُكُنَا قَالَ إِلَى اللَّهِ قَالَتْ رَضِيتُ بِاللَّهِ قَالَ فَرَجَعَتْ فَجَعَلَتْ تَشْرَبُ مِنْ الشَّنَّةِ وَيَدِرُّ لَبَنُهَا عَلَى صَبِيِّهَا حَتَّى لَمَّا فَنِيَ الْمَاءُ قَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ لَعَلِّي أُحِسُّ أَحَدًا قَالَ فَذَهَبَتْ فَصَعِدَتْ الصَّفَا فَنَظَرَتْ وَنَظَرَتْ هَلْ تُحِسُّ أَحَدًا فَلَمْ تُحِسَّ أَحَدًا فَلَمَّا بَلَغَتْ الْوَادِيَ سَعَتْ وَأَتَتْ الْمَرْوَةَ فَفَعَلَتْ ذَلِكَ أَشْوَاطًا ثُمَّ قَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ مَا فَعَلَ تَعْنِي الصَّبِيَّ فَذَهَبَتْ فَنَظَرَتْ فَإِذَا هُوَ عَلَى حَالِهِ كَأَنَّهُ يَنْشَغُ لِلْمَوْتِ فَلَمْ تُقِرَّهَا نَفْسُهَا فَقَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ لَعَلِّي أُحِسُّ أَحَدًا فَذَهَبَتْ فَصَعِدَتْ الصَّفَا فَنَظَرَتْ وَنَظَرَتْ فَلَمْ تُحِسَّ أَحَدًا حَتَّى أَتَمَّتْ سَبْعًا ثُمَّ قَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ مَا فَعَلَ فَإِذَا هِيَ بِصَوْتٍ فَقَالَتْ أَغِثْ إِنْ كَانَ عِنْدَكَ خَيْرٌ فَإِذَا جِبْرِيلُ قَالَ فَقَالَ بِعَقِبِهِ هَكَذَا وَغَمَزَ عَقِبَهُ عَلَى الْأَرْضِ قَالَ فَانْبَثَقَ الْمَاءُ فَدَهَشَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ فَجَعَلَتْ تَحْفِزُ قَالَ فَقَالَ أَبُو الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْ تَرَكَتْهُ كَانَ الْمَاءُ ظَاهِرًا قَالَ فَجَعَلَتْ تَشْرَبُ مِنْ الْمَاءِ وَيَدِرُّ لَبَنُهَا عَلَى صَبِيِّهَا قَالَ فَمَرَّ نَاسٌ مِنْ جُرْهُمَ بِبَطْنِ الْوَادِي فَإِذَا هُمْ بِطَيْرٍ كَأَنَّهُمْ أَنْكَرُوا ذَاكَ وَقَالُوا مَا يَكُونُ الطَّيْرُ إِلَّا عَلَى مَاءٍ فَبَعَثُوا رَسُولَهُمْ فَنَظَرَ فَإِذَا هُمْ بِالْمَاءِ فَأَتَاهُمْ فَأَخْبَرَهُمْ فَأَتَوْا إِلَيْهَا فَقَالُوا يَا أُمَّ إِسْمَاعِيلَ أَتَأْذَنِينَ لَنَا أَنْ نَكُونَ مَعَكِ أَوْ نَسْكُنَ مَعَكِ فَبَلَغَ ابْنُهَا فَنَكَحَ فِيهِمْ امْرَأَةً قَالَ ثُمَّ إِنَّهُ بَدَا لِإِبْرَاهِيمَ فَقَالَ لِأَهْلِهِ إِنِّي مُطَّلِعٌ تَرِكَتِي قَالَ فَجَاءَ فَسَلَّمَ فَقَالَ أَيْنَ إِسْمَاعِيلُ فَقَالَتْ امْرَأَتُهُ ذَهَبَ يَصِيدُ قَالَ قُولِي لَهُ إِذَا جَاءَ غَيِّرْ عَتَبَةَ بَابِكَ فَلَمَّا جَاءَ أَخْبَرَتْهُ قَالَ أَنْتِ ذَاكِ فَاذْهَبِي إِلَى أَهْلِكِ قَالَ ثُمَّ إِنَّهُ بَدَا لِإِبْرَاهِيمَ فَقَالَ لِأَهْلِهِ إِنِّي مُطَّلِعٌ تَرِكَتِي قَالَ فَجَاءَ فَقَالَ أَيْنَ إِسْمَاعِيلُ فَقَالَتْ امْرَأَتُهُ ذَهَبَ يَصِيدُ فَقَالَتْ أَلَا تَنْزِلُ فَتَطْعَمَ وَتَشْرَبَ فَقَالَ وَمَا طَعَامُكُمْ وَمَا شَرَابُكُمْ قَالَتْ طَعَامُنَا اللَّحْمُ وَشَرَابُنَا الْمَاءُ قَالَ اللَّهُمَّ بَارِكْ لَهُمْ فِي طَعَامِهِمْ وَشَرَابِهِمْ قَالَ فَقَالَ أَبُو الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَرَكَةٌ بِدَعْوَةِ إِبْرَاهِيمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِمَا وَسَلَّمَ قَالَ ثُمَّ إِنَّهُ بَدَا لِإِبْرَاهِيمَ فَقَالَ لِأَهْلِهِ إِنِّي مُطَّلِعٌ تَرِكَتِي فَجَاءَ فَوَافَقَ إِسْمَاعِيلَ مِنْ وَرَاءِ زَمْزَمَ يُصْلِحُ نَبْلًا لَهُ فَقَالَ يَا إِسْمَاعِيلُ إِنَّ رَبَّكَ أَمَرَنِي أَنْ أَبْنِيَ لَهُ بَيْتًا قَالَ أَطِعْ رَبَّكَ قَالَ إِنَّهُ قَدْ أَمَرَنِي أَنْ تُعِينَنِي عَلَيْهِ قَالَ إِذَنْ أَفْعَلَ أَوْ كَمَا قَالَ قَالَ فَقَامَا فَجَعَلَ إِبْرَاهِيمُ يَبْنِي وَإِسْمَاعِيلُ يُنَاوِلُهُ الْحِجَارَةَ وَيَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ } قَالَ حَتَّى ارْتَفَعَ الْبِنَاءُ وَضَعُفَ الشَّيْخُ عَنْ نَقْلِ الْحِجَارَةِ فَقَامَ عَلَى حَجَرِ الْمَقَامِ فَجَعَلَ يُنَاوِلُهُ الْحِجَارَةَ وَيَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ }

Bize [Abdullah bin Muhammad] bize [Abu Amir bin Abdul Malik bin Amru] maňa [Ibrahim bin Nafi] [Katsir bin Katsir] [Said bin Jubair] [Ibnu Abbas razyýallahu anhuma] şeýle diýdi: "Ybrahim Ysmaýyl we Ysmaýylyň ejesi bilen syýahata çykanda, olar suwly geriba - dört suwly halta - getirdiler. Ysmaýylyň ejesi çagasyny emdirmek üçin geribadaky suw çeşmesinden içdi. Olar Mekgä gelenlerinde, Ybrahim olaryň ikisini hem bir çatmanyň aşagyna goýdy. Ybrahim maşgalasyna gaýdyp barjak bolanda, Ysmaýylyň ejesi onuň yzyndan gitdi, ol beýik bir düzlüge / depe ýetýänçä, Ysmaýylyň ejesi ony arkasyndan çagyrdy: "Eý, Ybrahim, bizi kimiň üçin taşladyň?". Ybrahim: "Allaha" diýip jogap berdi. Hajar: "Onda men Alladan razy boldum" diýdi. Rowaýatçy şeýle diýdi: "Soňra Hajar öňki ýerine gaýdyp geldi we köne küýzesinden suw içdi we suw gutarýança çagasyny emdirip bildi, ol: "Men gidip kimdir biriniň bardygyny görmeli" diýdi. Rowaýatçy şeýle diýdi: "Şeýlelik bilen, ol Safaa depesine çykdy we kimdir biriniň bardygyny görmäge seretdi, ýöne hiç kimi duýmady. Ol jülge ýetende ylgap, Marwaha geldi we muny köp gezek etdi. Soňra ol: "Men gidip görüp bilerin" diýdi, ol çagasyny göz öňünde tutdy. Şeýdip, ol taşlanan ýaly, ölüm demini alýan ýaly ýagdaýda bolan çagasynyň ýanyna bardy, şonuň üçin Hajaryň ýüregi rahat bolmady. Ol: "Men gidip kimdir biriniň bardygyny görmeli" diýdi. Şeýdip, ol Safaa depesine gitdi we gözledi, ýöne ol ýedi gezek - Safaa bilen Marwa depeleriniň arasynda - synanyşýança hiç kimi tapmady. Ol: "Men gidip, çagama näme bolandygyny görmeli" diýdi. Soňra ol bir sesi eşitdi we: "Eger sen gowy bolsaň, maňa kömek et" diýdi. Şol sesiň Jibril aleýhissalam perişdesi bolup çykdy. Gürrüňçi: "Şonda Jibril muny daban bilen etdi. Ol dabanlary bilen ýere urdy" diýdi. Gürrüňçi: "Şeýlelikde suw çykdy we Ysmaýylyň ejesi haýran galyp, derrew ony ýygnady" diýdi. Gürrüňçi: "Eger Hajar ony goýsa, suw akardy" diýdi. Gürrüňçi: "Şeýlelikde, Hajar çagasyny emdirmek üçin Zemzem suwundan içdi" diýdi. Soňra Jürhum taýpasyndan bir topar adam jülgäniň aşagyndan geçip barýarkalar, bir guş gördüler, ynanmaýan ýaly. Olar: "Guş bolmaz, ýöne suw bardygy üçin hökman" diýdiler. Ahyrsoňy olar olara seretmek üçin bir ilçi iberdiler we olaryň suwly ýerde bolandygy mälim boldy. Soňra ilçi olara gaýdyp geldi we gören zadyny habar berdi. Soňra olar Hajaryň ýanyna baryp: "Eý, Ysmaýylyň ejesi, bize siziň bilen ýaşamaga rugsat berersiňizmi ýa-da siziň bilen goňşu bolup ýaşarysmy?" diýdiler. Soňra ogly Ysmaýyl ýaş ýigit bolup, bir aýala öýlendi. Gürrüňçi şeýle diýdi: "Soňra Ybraýymda bir isleg döräp, maşgalasyna: "Men yzda galan maşgalamy görmäge giderin" diýdi. Gürrüňçi şeýle diýdi: "Şeýlelikde, Ybraýym gelip, ony garşylady we: "Ysmaýyl nirede?" diýdi. Ysmaýylyň aýaly: "Awa gidýärin" diýdi. Ybraýym şeýle diýdi: "Oňa gelende öýüniň gapysyny çalşmalydygyny aýt" diýdi. Ysmaýyl gelende, aýaly oňa Ybraýymyň gelendigini aýtdy. Şeýdip, Ysmaýyl: "Gapynyň manysy sen, şonuň üçin maşgalaňa gaýt" diýdi. Soňra Ybraýymda başga bir isleg döräp, maşgalasyna: "Men yzda galan maşgalamy görmäge giderin" diýdi. Ol gelende, Ybraýym: "Ysmaýyl nirede?" diýip sorady. Aýaly: "Ol awa gitdi" diýip jogap berdi. "Biziň bilen bile iýip-içip bilmersiňmi?" diýip, Ybraýym sorady. "Näme iýýärsiň we içýärsiň?" diýip, Ysmaýylyň aýaly jogap berdi: "Biziň iýmitimiz et, içgimiz bolsa suw". Soňra Ybraýym: "Eý, Allajan, olaryň etini we suwuny bereketle" diýip doga etdi. Abu Al Kasym sallallahu aleýhi wesellem: "Ybrahymyň "Aleýhissalam" dogasynyň bereketi sebäpli bu ýerdäki et we suw bereketlere baýdyr" diýdi. Soňra Ybraýymda başga bir isleg döräp, maşgalasyna: "Men yzda galan maşgalamy görmäge giderin" diýdi. Şeýdip, Ybraýym gelip, Ysmaýyly Zemzem guýusynyň arkasyndan okuny düzedip durka duşuşdy we: "Eý, Ysmaýyl, hakykatdanam seniň Rebbiň maňa öý gurmagy buýurdy" diýdi. Ysmaýyl: "Rebbiňe gulak as" diýdi. Ybraýym ýene: "Hakykatdanam Ol maňa sözüň gidýän öýü gurmakda kömek etmegi buýurdy" diýdi. Ysmaýyl: "Onda men" diýdi ýa-da şeýle diýdi. Gürrüňçi: "diýdi. Şeýdip, ikisi gurluşyk işine başladylar, Ybraýym gurluşyk gurdy, Ismail bolsa daşlary daşady, ikisi hem doga okap: -'Eý Rebimiz, bizden sadaka kabul et, hakykatdanam Sen hemme zady eşidýän we bilýänsiň'. Olar ikisi Beýtullahyň daşyna aýlanyp, ikisi hem doga okaýança gurluşyk işlerini dowam etdirdiler; -'Eý Rebimiz, bizden sadaka kabul et, hakykatdanam Sen hemme zady eşidýän we bilýänsiň'. Rowaýatçy şeýle diýdi: "Olar gurluşyk işlerini dowam etdirdiler, bina eýýäm beýik bolanda we Ybraýym garry ene-atasy hökmünde daşlary has beýik diwar gurluşyna galdyrmakdan biraz ýadap, daşyň üstünde durmak üçin -el-Makam - durdy, Ismail bolsa oňa daşlary bermegini dowam etdirdi, ikisi bolsa doga okamagyny dowam etdirdi; -'Eý Rebimiz, bizden sadaka kabul et, hakykatdanam Sen hemme zady eşidýän we bilýänsiň' - Albakara 128-.