Nabi Ismail berperan membawakan batu untuk dipasang oleh Nabi Ibrahim sambil mereka terus berdoa
Imam Bukhari : 3114
حَدَّثَنَا عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مُحَمَّدٍ حَدَّثَنَا أَبُو عَامِرٍ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ عَمْرٍو قَالَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ نَافِعٍ عَنْ كَثِيرِ بْنِ كَثِيرٍ عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُمَا قَالَ لَمَّا كَانَ بَيْنَ إِبْرَاهِيمَ وَبَيْنَ أَهْلِهِ مَا كَانَ خَرَجَ بِإِسْمَاعِيلَ وَأُمِّ إِسْمَاعِيلَ وَمَعَهُمْ شَنَّةٌ فِيهَا مَاءٌ فَجَعَلَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ تَشْرَبُ مِنْ الشَّنَّةِ فَيَدِرُّ لَبَنُهَا عَلَى صَبِيِّهَا حَتَّى قَدِمَ مَكَّةَ فَوَضَعَهَا تَحْتَ دَوْحَةٍ ثُمَّ رَجَعَ إِبْرَاهِيمُ إِلَى أَهْلِهِ فَاتَّبَعَتْهُ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ حَتَّى لَمَّا بَلَغُوا كَدَاءً نَادَتْهُ مِنْ وَرَائِهِ يَا إِبْرَاهِيمُ إِلَى مَنْ تَتْرُكُنَا قَالَ إِلَى اللَّهِ قَالَتْ رَضِيتُ بِاللَّهِ قَالَ فَرَجَعَتْ فَجَعَلَتْ تَشْرَبُ مِنْ الشَّنَّةِ وَيَدِرُّ لَبَنُهَا عَلَى صَبِيِّهَا حَتَّى لَمَّا فَنِيَ الْمَاءُ قَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ لَعَلِّي أُحِسُّ أَحَدًا قَالَ فَذَهَبَتْ فَصَعِدَتْ الصَّفَا فَنَظَرَتْ وَنَظَرَتْ هَلْ تُحِسُّ أَحَدًا فَلَمْ تُحِسَّ أَحَدًا فَلَمَّا بَلَغَتْ الْوَادِيَ سَعَتْ وَأَتَتْ الْمَرْوَةَ فَفَعَلَتْ ذَلِكَ أَشْوَاطًا ثُمَّ قَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ مَا فَعَلَ تَعْنِي الصَّبِيَّ فَذَهَبَتْ فَنَظَرَتْ فَإِذَا هُوَ عَلَى حَالِهِ كَأَنَّهُ يَنْشَغُ لِلْمَوْتِ فَلَمْ تُقِرَّهَا نَفْسُهَا فَقَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ لَعَلِّي أُحِسُّ أَحَدًا فَذَهَبَتْ فَصَعِدَتْ الصَّفَا فَنَظَرَتْ وَنَظَرَتْ فَلَمْ تُحِسَّ أَحَدًا حَتَّى أَتَمَّتْ سَبْعًا ثُمَّ قَالَتْ لَوْ ذَهَبْتُ فَنَظَرْتُ مَا فَعَلَ فَإِذَا هِيَ بِصَوْتٍ فَقَالَتْ أَغِثْ إِنْ كَانَ عِنْدَكَ خَيْرٌ فَإِذَا جِبْرِيلُ قَالَ فَقَالَ بِعَقِبِهِ هَكَذَا وَغَمَزَ عَقِبَهُ عَلَى الْأَرْضِ قَالَ فَانْبَثَقَ الْمَاءُ فَدَهَشَتْ أُمُّ إِسْمَاعِيلَ فَجَعَلَتْ تَحْفِزُ قَالَ فَقَالَ أَبُو الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَوْ تَرَكَتْهُ كَانَ الْمَاءُ ظَاهِرًا قَالَ فَجَعَلَتْ تَشْرَبُ مِنْ الْمَاءِ وَيَدِرُّ لَبَنُهَا عَلَى صَبِيِّهَا قَالَ فَمَرَّ نَاسٌ مِنْ جُرْهُمَ بِبَطْنِ الْوَادِي فَإِذَا هُمْ بِطَيْرٍ كَأَنَّهُمْ أَنْكَرُوا ذَاكَ وَقَالُوا مَا يَكُونُ الطَّيْرُ إِلَّا عَلَى مَاءٍ فَبَعَثُوا رَسُولَهُمْ فَنَظَرَ فَإِذَا هُمْ بِالْمَاءِ فَأَتَاهُمْ فَأَخْبَرَهُمْ فَأَتَوْا إِلَيْهَا فَقَالُوا يَا أُمَّ إِسْمَاعِيلَ أَتَأْذَنِينَ لَنَا أَنْ نَكُونَ مَعَكِ أَوْ نَسْكُنَ مَعَكِ فَبَلَغَ ابْنُهَا فَنَكَحَ فِيهِمْ امْرَأَةً قَالَ ثُمَّ إِنَّهُ بَدَا لِإِبْرَاهِيمَ فَقَالَ لِأَهْلِهِ إِنِّي مُطَّلِعٌ تَرِكَتِي قَالَ فَجَاءَ فَسَلَّمَ فَقَالَ أَيْنَ إِسْمَاعِيلُ فَقَالَتْ امْرَأَتُهُ ذَهَبَ يَصِيدُ قَالَ قُولِي لَهُ إِذَا جَاءَ غَيِّرْ عَتَبَةَ بَابِكَ فَلَمَّا جَاءَ أَخْبَرَتْهُ قَالَ أَنْتِ ذَاكِ فَاذْهَبِي إِلَى أَهْلِكِ قَالَ ثُمَّ إِنَّهُ بَدَا لِإِبْرَاهِيمَ فَقَالَ لِأَهْلِهِ إِنِّي مُطَّلِعٌ تَرِكَتِي قَالَ فَجَاءَ فَقَالَ أَيْنَ إِسْمَاعِيلُ فَقَالَتْ امْرَأَتُهُ ذَهَبَ يَصِيدُ فَقَالَتْ أَلَا تَنْزِلُ فَتَطْعَمَ وَتَشْرَبَ فَقَالَ وَمَا طَعَامُكُمْ وَمَا شَرَابُكُمْ قَالَتْ طَعَامُنَا اللَّحْمُ وَشَرَابُنَا الْمَاءُ قَالَ اللَّهُمَّ بَارِكْ لَهُمْ فِي طَعَامِهِمْ وَشَرَابِهِمْ قَالَ فَقَالَ أَبُو الْقَاسِمِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَرَكَةٌ بِدَعْوَةِ إِبْرَاهِيمَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِمَا وَسَلَّمَ قَالَ ثُمَّ إِنَّهُ بَدَا لِإِبْرَاهِيمَ فَقَالَ لِأَهْلِهِ إِنِّي مُطَّلِعٌ تَرِكَتِي فَجَاءَ فَوَافَقَ إِسْمَاعِيلَ مِنْ وَرَاءِ زَمْزَمَ يُصْلِحُ نَبْلًا لَهُ فَقَالَ يَا إِسْمَاعِيلُ إِنَّ رَبَّكَ أَمَرَنِي أَنْ أَبْنِيَ لَهُ بَيْتًا قَالَ أَطِعْ رَبَّكَ قَالَ إِنَّهُ قَدْ أَمَرَنِي أَنْ تُعِينَنِي عَلَيْهِ قَالَ إِذَنْ أَفْعَلَ أَوْ كَمَا قَالَ قَالَ فَقَامَا فَجَعَلَ إِبْرَاهِيمُ يَبْنِي وَإِسْمَاعِيلُ يُنَاوِلُهُ الْحِجَارَةَ وَيَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ } قَالَ حَتَّى ارْتَفَعَ الْبِنَاءُ وَضَعُفَ الشَّيْخُ عَنْ نَقْلِ الْحِجَارَةِ فَقَامَ عَلَى حَجَرِ الْمَقَامِ فَجَعَلَ يُنَاوِلُهُ الْحِجَارَةَ وَيَقُولَانِ { رَبَّنَا تَقَبَّلْ مِنَّا إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ }
Watwaambila ['Abdullah bin Muhammad] wakatwaambila [Abu 'Amir 'Abdul Malik bin 'Amru] wandibuzya [Ibrahim bin Nafi'] kuzwa kuli [Katsir bin Katsir] kuzwa kuli [Sa'id bin Jubair] kuzwa kuli [Ibnu 'Abbas radliallahu 'anhuma] wakati; 'Ibrahim naakaunka kweendeenda a Isma'il abanyina ba Isma'il, bakaleta geriba - chibbeeke chamaanzi one - chakajisi maanzi, banyina ba Isma'il bakanywa kuzwa mumaanzi aakali mu geriba kuchitila kuti bakonzye kunyonsya mwanaabo. Nibakasika ku Mecca, Ibrahim wakababikka boonse bobile munsi lyaanda. Aawo Ibrahim naakali afwaafwi kupiluka kumukwasyi wakwe, banyina ba Isma'il bakamutobela kusikila naakasika aawo mpaakali kulampa, banyina ba Isma'il bakamwiita kuzwa musule; 'O Ibrahim, ino wakatusiya kuli bani?'. Ibrahim wakasandula; 'Kuli Allah'. Hajar wakati; 'Mpoonya, ndakakkomana a Allah'. Sikwaamba wakati; 'Mpoonya Hajar wakapiluka -kubusena bwakwe bwakusaanguna mpawo wakanywa geriba yakwe yansiku mpawo wakakonzya kunyonsya mwanaakwe kusikila maanzi akamana wakati; 'Nchibotu kuti nduunke ndilange, ambweni kuli umwi'. Sikwaamba wakati; 'Aboobo wakayinka mpawo wakatanta atala aacilundu cha Shafaa mpawo wakalanga koonse koonse kuti abone naa kuli muntu pesi tanaakamvwa muntu pe. Naakasika mumumpata wakabalika mpawo wakasika kuMarwa, wakachita oobo ziindi zyiingi. Mpawo wakati; 'Nchibotu kuti ndikamubone, wakali kwaamba mwana. Mpawo wakayinka kuyoobona mwanaakwe, walo wakajanika kuti wakali muchimo cheenzu mbuli naakalekelezyegwa, mbuli kuti wakali kunyonka muuya walufu, aboobo moyo wa Hajar teensi wakakkazika moyo pe. Waamba kuti; 'Nchibotu kuti nduunke ndilange, ambweni kuli umwi'. Mpawo wakayinka kuyootanta kalundu ka Shafaa mpawo wakalanga koonse koonse pesi tanaakajana muntu kusikila naakasola ziindi zili musanu ababili - aakati kamalundu aa Shafaa a Marwah - wakati; 'Ndabota kuti ndikabone chakachitika kumwanaangu', kulibonya kuti wakamvwa jwi, aboobo wakati; 'Kondigwasya -kuti koli kabotu'. Chakazyibwa kuti - ijwi eelyo - wakali mungelo Jibril 'Alaihissalam. Sikwaamba wakati; Mpawo Jibril wakachita ezi achisinkilizyo chakwe. wakauma ansi azisinkilizyo zyakwe'. Sikwaamba wakati; 'Aboobo maanzi akazwa mpawo banyina ba Ism'ail bakagambwa mpawo bakaabweza mpawo-mpawo'. Sikwaamba wakati; Abu Al Qasim sallallaahu 'alaihi wasallam wakaamba kuti: 'Ikuti Hajar naakasiya biyo, maanzi naakazwa'. Sikwaamba wakati; 'Aboobo Hajar wakanywa kuzwa mumaanzi aaZamzam kuchitila kuti akonzye kunyonsya mwanaakwe.' Mpawo kabunga kabantu bazwa kumusyobo wa Jurhum bakainda munsi aamumpata mpawo bakabona kayuni, mbuli kuti tiibakasyoma pe. Bakaamba kuti: 'Takukabi kayuni pesi masimpe nkaambo kuli maanzi'. Kumamanino bakatuma mutumwa kuti abalange mpawo bakajana kuti bakali kubusena bujisi maanzi. Mutumwa mpawo wakajokela kuli mbabo mpawo wakabaambila -nzyaakabona-. Mpoonya bakaunka kuli Hajari akwaamba kuti; 'O ba Isma'il, sena mulatuzumizya kukkala andinywe naa tukkala afwaafwi andinywe?'. Mpawo mwanaakwe musankwa - Isma'il - wakakomena wakaba mulombwana mpawo wakakwata mwanakazi. Sikwaamba wakati; 'Mpoonya kulombozya kwakabuka muli Ibrahim aboobo wakati kumukwasyi wakwe; 'Ndilaunka kuyoobona mukwasyi wangu ngondakasiya musule'. Sikwaamba wakati; 'Aboobo Ibrahimu wakaboola akumwaanzya, wakati; 'Isma'il uli kuli?'. Imukayintu wa Isma'il wakati; 'Koya ukavwime'. Ibrahim wakati; 'Amumubuzye aawo naboola, ulachincha mulyango waŋanda yakwe.' Isma'il naakasika imukayintu wakwe wakamwaambila aatala akusika kwa Ibrahim. Aboobo Isma'il wakati; "Nduwe ooyo waambwa amulyango, aboobo kojokela kumukwasyi wako." Mpawo kulombozya kumwi kwakabuka muli Ibrahim aboobo wakati kumukwasyi wakwe; 'Ndilaunka kuyoobona mukwasyi wangu ngondakasiya musule'. Naakasika, Ibrahim wakabuzya; Isma'il uli kuli? Imukayintu wakwe wakasandula; 'Wakayinka kuyoovwima. Musty Ah, sena inga tiikwaba kabotu kuti yebo wiime akulya akunywa andiswe?' Ibrahim wakabuzya; 'Ino ulya nzi akunywa nzi?'. Imukayintu wa Isma'il wakasandula; 'Chakulya chesu nyama mpawo zyakunywa zyesu maanzi'. Mpawo Ibrahim wakapaila; 'O Allah, ubalongezye mumubili wabo amumaanzi'. Abu Al Qasim sallallaahu 'alaihi wasallam wakati: 'Mubili amaanzi aawa zilizwide zilongezyo nkaambo kazilongezyo zya mupailo wa Ibrahim 'Alaihissalam'. Mpawo kulombozya kumwi kwakabuka muli Ibrahim aboobo wakati kumukwasyi wakwe; 'Ndilaunka kuyoobona mukwasyi wangu ngondakasiya musule'. Mpawo Ibrahim wakaboola mpawo wakaswaangana a Isma'il kuzwa musule lyamugoti wa Zamzam kalikubamba musemo wakwe mpawo wakati; 'O Isma'il, masimpe Rabb wako wandilailila kuti ndiyake ng'anda'. Isma'il wakati; 'Swiilila Rabb wako'. Ibrahim wakati alimwi; 'Masimpe wandilailila kuti undigwasye mukuyaka ng'anda eeyo'. Isma'il wakati; 'Mpoonya ndilachita', naa mbwaakaamba. Sikwaamba wakati; Mpawo bobile bakatalika kuyaka, Ibrahim wakayaka aawo Isma'il naakali kunyamuna mabwe, boonse bobile kabapaila; -'Rabb wesu, kotambula -luzyalo- kuzwa kulindiswe masimpe Yebo Ulimvwide Zyoonse alimwi Ulizyi Zyoonse'. Boonse bobile bakazumanana kuyaka kusikila bakazinguluka Baitullah mpawo boonse bobile bakazumanana kupaila; -'Rabb wesu, kotambula -luzyalo- kuzwa kulindiswe, masimpe nduwe Uumvwa Zyoonse a Uuzyi Zyoonse'-. Sikwaamba wakati; 'Boonse bobile bakazumanana kuyaka kusikila aawo ŋanda niyakali mpati loko mpawo Ibrahim, mbuli muzyali uchembede, wakakatede mbichaani akunyamuna mabwe kuya kubwaanda busumpukide, wakaima abbwe mbuli busena bwakwiima -al-Maqam- aawo Ismail naakazumanana kumupa mabwe aawo bobile aaba nibakazumanana kubala mipailo; -'Rabb wesu, kotambula -luzyalo- kuzwa kulindiswe, masimpe nduwe Uumvwa Zyoonse alimwi Uuzyi Zyoonse'- -QS. Albaqarah 128-.