Imam Tirmidzi : 3029

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ أَنَسٍ أَنَّ حُذَيْفَةَ قَدِمَ عَلَى عُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ وَكَانَ يُغَازِي أَهْلَ الشَّامِ فِي فَتْحِ أَرْمِينِيَةَ وَأَذْرَبِيجَانَ مَعَ أَهْلِ الْعِرَاقِ فَرَأَى حُذَيْفَةُ اخْتِلَافَهُمْ فِي الْقُرْآنِ فَقَالَ لِعُثْمَانَ بْنِ عَفَّانَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَدْرِكْ هَذِهِ الْأُمَّةَ قَبْلَ أَنْ يَخْتَلِفُوا فِي الْكِتَابِ كَمَا اخْتَلَفَتْ الْيَهُودُ وَالنَّصَارَى فَأَرْسَلَ إِلَى حَفْصَةَ أَنْ أَرْسِلِي إِلَيْنَا بِالصُّحُفِ نَنْسَخُهَا فِي الْمَصَاحِفِ ثُمَّ نَرُدُّهَا إِلَيْكِ فَأَرْسَلَتْ حَفْصَةُ إِلَى عُثْمَانَ بِالصُّحُفِ فَأَرْسَلَ عُثْمَانُ إِلَى زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ وَسَعِيدِ بْنِ الْعَاصِ وَعَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ الْحَارِثِ بْنِ هِشَامٍ وَعَبْدِ اللَّهِ بْنِ الزُّبَيْرِ أَنْ انْسَخُوا الصُّحُفَ فِي الْمَصَاحِفِ وَقَالَ لِلرَّهْطِ الْقُرَشِيِّينَ الثَّلَاثَةِ مَا اخْتَلَفْتُمْ أَنْتُمْ وَزَيْدُ بْنُ ثَابِتٍ فَاكْتُبُوهُ بِلِسَانِ قُرَيْشٍ فَإِنَّمَا نَزَلَ بِلِسَانِهِمْ حَتَّى نَسَخُوا الصُّحُفَ فِي الْمَصَاحِفِ بَعَثَ عُثْمَانُ إِلَى كُلِّ أُفُقٍ بِمُصْحَفٍ مِنْ تِلْكَ الْمَصَاحِفِ الَّتِي نَسَخُوا قَالَ الزُّهْرِيُّ وَحَدَّثَنِي خَارِجَةُ بْنُ زَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ أَنَّ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ قَالَ فَقَدْتُ آيَةً مِنْ سُورَةِ الْأَحْزَابِ كُنْتُ أَسْمَعُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقْرَؤُهَا { مِنْ الْمُؤْمِنِينَ رِجَالٌ صَدَقُوا مَا عَاهَدُوا اللَّهَ عَلَيْهِ فَمِنْهُمْ مَنْ قَضَى نَحْبَهُ وَمِنْهُمْ مَنْ يَنْتَظِرُ } فَالْتَمَسْتُهَا فَوَجَدْتُهَا مَعَ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ أَوْ أَبِي خُزَيْمَةَ فَأَلْحَقْتُهَا فِي سُورَتِهَا قَالَ الزُّهْرِيُّ فَاخْتَلَفُوا يَوْمَئِذٍ فِي التَّابُوتِ وَالتَّابُوهِ فَقَالَ الْقُرَشِيُّونَ التَّابُوتُ وَقَالَ زَيْدٌ التَّابُوهُ فَرُفِعَ اخْتِلَافُهُمْ إِلَى عُثْمَانَ فَقَالَ اكْتُبُوهُ التَّابُوتُ فَإِنَّهُ نَزَلَ بِلِسَانِ قُرَيْشٍ قَالَ الزُّهْرِيُّ فَأَخْبَرَنِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عُتْبَةَ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ كَرِهَ لِزَيْدِ بْنِ ثَابِتٍ نَسْخَ الْمَصَاحِفِ وَقَالَ يَا مَعْشَرَ الْمُسْلِمِينَ أُعْزَلُ عَنْ نَسْخِ كِتَابَةِ الْمُصْحَفِ وَيَتَوَلَّاهَا رَجُلٌ وَاللَّهِ لَقَدْ أَسْلَمْتُ وَإِنَّهُ لَفِي صُلْبِ رَجُلٍ كَافِرٍ يُرِيدُ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ وَلِذَلِكَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ مَسْعُودٍ يَا أَهْلَ الْعِرَاقِ اكْتُمُوا الْمَصَاحِفَ الَّتِي عِنْدَكُمْ وَغُلُّوهَا فَإِنَّ اللَّهَ يَقُولُ { وَمَنْ يَغْلُلْ يَأْتِ بِمَا غَلَّ يَوْمَ الْقِيَامَةِ } فَالْقُوا اللَّهَ بِالْمَصَاحِفِ قَالَ الزُّهْرِيُّ فَبَلَغَنِي أَنَّ ذَلِكَ كَرِهَهُ مِنْ مَقَالَةِ ابْنِ مَسْعُودٍ رِجَالٌ مِنْ أَفَاضِلِ أَصْحَابِ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ وَهُوَ حَدِيثُ الزُّهْرِيِّ لَا نَعْرِفُهُ إِلَّا مِنْ حَدِيثِهِ

ነጊሩና ኣሎ [መሓመድ ቢን ባስያር] ነጊሩና ኣሎ [ዓብዱራሕማን ቢን ማህዲ] ነጊሩና ኣሎ [ኢብራሂም ቢን ሳዓድ] ካብ [ኣዝ ዙህሪ] ካብ [ኣናስ] ሑድዛይፋ ምስ [ዑስማን ቢን ዓፋን] ምስ ህዝቢ ሶርያ ንኣርመንያን ኣዘርበይጃንን ንምስዓር ኣብ ዝዋጋኣሉ ዝነበረ እዋን ምስ ህዝቢ ዒራቕ ሓቢሩ ኣብ ዝገጠመሉ እዋን፡ ሑድዛይፋ ብዛዕባ እቲ... ቁርኣን ንዑስማን ድማ ከምዚ በሎ: ኦ ኣሚሩል ሙሚኒን ንህዝቢ ቅድሚ ኣብ ቁርኣን ዘይምርድዳእ ከም ኣብ መንጎ ኣይሁድን ክርስትያንን ዘይምስምማዕ ንገሮም። ንሱ ድማ ሓፍሻህ ጸውዖ: ገጻት ቁርኣን ኣምጽኡልና: ምኽንያቱ ኣብ ሙሻፍ ክንቅድሖ ኢና: ብድሕሪኡ ናባኻትኩም ክምለሱ እዮም። ሓፍሻ ናብ ዑስማን ወሰዶ። ብድሕሪኡ ዑስማን ናብ ዛይድ ቢን ጣቢት፣ ሰዒድ ቢን ዓሽ፣ ዓብዱራሕማን ቢን ኣል ሓሪትስ ቢን ሂሻምን ዓብደላ ቢን ዙበይርን ልኡኻት ሰደደ እሞ እተን ኣንሶላታት ናብ ሓያሎ ሙሻፍ ክቕዳሓ። ዑስማን ነቶም ሰለስተ ጉጅለታት ቁረይሽ ከምዚ በሎም፦ ምስ ዛይድ ቢን ታቢት ዘባእስኩም ነገር ብቋንቋ ቁረይሽ ጽሓፉ ምኽንያቱ ቁርኣን ብቋንቋኦም ስለ ዝወረደ ክሳብ ናብቶም ዑስማን ናብ ዝተፈላለየ ከባቢታት ሃገር ዝለኣኾም ሙሻፍ ካብቲ ዝቐድሑዎ ሙሻፍ ዘሰጋግርዎ። [ኣዝ ዙህሪ] ከምዚ ኢሉ: ንዓይ [ከሪያ ቢን ዛይድ ቢን ታቢት] ከም ዝተነግረኒ [ዛይድ ቢን ጣቢት] ከምዚ ኢሉ: ካብ ረሱሉላህ ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰላም ዝሰማዕክዋ ካብ ሱራ ኣል ኣህዛብ ሓንቲ ኣያ ስኢነ: ካብ ረሱልላሁ ዓለይሂ ወሰላም ኣንቢብዋ: ‘ካብቶም ምእመናን ንኣላህ ቃል ዝኣተውዎ ዝሕልዉ ኣለዉ፤ ሽዑ ገሊኦም ወዲቖም። ካብኣቶም ድማ -ከምኡውን- ዝጽበዩን ዘይቅይሩን -መብጽዓኦም-' ኣለዉ። -ኣል ኣሕዛኣብ: 23- ደለኹዋ ብኹዛይማ ቢን ታቢት ወይ ኣቡ ኹዛይማ ተዓቂባ ረኺበያ ኣብ ደብዳቤኡ ድማ ኣቐሚጠያ። ኣዝ ዙህሪ ከምዚ በለ: ኣብቲ ግዜ እቲ ኣብ መንጎ ታቡት ወይ ታቡሕ ባእሲ ነይርዎም:: ቁረይሽ ታቦት ክብሉ እንከለዉ ዛይድ ድማ ታቡሕ ክብል ከሎ ሽዑ ክርክርኦም ናብ ዑስማን ቀሪቡ ፡ ብድሕሪኡ ንሱ ድማ : ቁርኣን ብቋንቋ ቁረይሽ ስለዝወረደ ታቦት ጽሓፉ ። ኣዝ ዙህሪ ከምዚ በለ: ዑበይዲላ ቢን ዓብደላ ቢን ዑትባህ ዓብደላ ቢን መስዑድ ንዛይድ ቢን ጣቢት ብሰንኪ ምቕዳሕ ሙሻፍ ከም ዝጸልኦ ነጊሩኒ ንሱ ድማ ከምዚ በለ: ኣቱም ኩሎም ኣስላም ኣብ ምቕዳሕ ሙሻፍ ተነጺለ - ኣይተሓወሰን - ዋላ ብኣላህ ኣነ ኣስላማይ እንተኾንኩ ብሓደ ሰብ - ዛይድ - ጥራይ እየ ዝመሓደር ነይረ: ንሱ ግን ካብ ካፍር ማለት ዛይድ ቢን ቢቢት ተወሊዱ:: ንሱ - ኢብን መስዑድ - ከምኡ ውን ከምዚ በለ: ኣንታ ኩሉ ህዝቢ ዒራቕ ነቲ ዘለካ ሙሻፍ ሸፊንካ ሓብኦ: ብርግጽ ኣላህ ከምዚ ይብል 'ዝጠለመ ሽዑ ኣብ መዓልቲ ቂያም በቲ ዝጠለሞ ክመጽእ እዩ' ምስቶም ሙሻፍ ምስ ኣላህ ክራኸቡ እዮም:: ኣዝ ዙህሪ ከምዚ በለ፦ ቀንዲ ብጾት ነቢይ ንቃላት ኢብን መሱድ ኣይፈተውዎን። ኣቡ ዒሳ እዛ ሓዲስ ትኽክለኛ እያ፡ ካብ ሓዲስ ጥራይ ኢና ንፈልጣ ኢሎም።