इमाम तिर्मिधी : 3028

حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ بَشَّارٍ حَدَّثَنَا عَبْدُ الرَّحْمَنِ بْنُ مَهْدِيٍّ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ الزُّهْرِيِّ عَنْ عُبَيْدِ بْنِ السَّبَّاقِ أَنَّ زَيْدَ بْنَ ثَابِتٍ حَدَّثَهُ قَالَ بَعَثَ إِلَيَّ أَبُو بَكْرٍ الصِّدِّيقُ مَقْتَلَ أَهْلِ الْيَمَامَةِ فَإِذَا عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ عِنْدَهُ فَقَالَ إِنَّ عُمَرَ بْنَ الْخَطَّابِ قَدْ أَتَانِي فَقَالَ إِنَّ الْقَتْلَ قَدْ اسْتَحَرَّ بِقُرَّاءِ الْقُرْآنِ يَوْمَ الْيَمَامَةِ وَإِنِّي لَأَخْشَى أَنْ يَسْتَحِرَّ الْقَتْلُ بِالْقُرَّاءِ فِي الْمَوَاطِنِ كُلِّهَا فَيَذْهَبَ قُرْآنٌ كَثِيرٌ وَإِنِّي أَرَى أَنْ تَأْمُرَ بِجَمْعِ الْقُرْآنِ قَالَ أَبُو بَكْرٍ لِعُمَرَ كَيْفَ أَفْعَلُ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ عُمَرُ هُوَ وَاللَّهِ خَيْرٌ فَلَمْ يَزَلْ يُرَاجِعُنِي فِي ذَلِكَ حَتَّى شَرَحَ اللَّهُ صَدْرِي لِلَّذِي شَرَحَ لَهُ صَدْرَ عُمَرَ وَرَأَيْتُ فِيهِ الَّذِي رَأَى قَالَ زَيْدٌ قَالَ أَبُو بَكْرٍ إِنَّكَ شَابٌّ عَاقِلٌ لَا نَتَّهِمُكَ قَدْ كُنْتَ تَكْتُبُ لِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْوَحْيَ فَتَتَبَّعْ الْقُرْآنَ قَالَ فَوَاللَّهِ لَوْ كَلَّفُونِي نَقْلَ جَبَلٍ مِنْ الْجِبَالِ مَا كَانَ أَثْقَلَ عَلَيَّ مِنْ ذَلِكَ قَالَ قُلْتُ كَيْفَ تَفْعَلُونَ شَيْئًا لَمْ يَفْعَلْهُ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ أَبُو بَكْرٍ هُوَ وَاللَّهِ خَيْرٌ فَلَمْ يَزَلْ يُرَاجِعُنِي فِي ذَلِكَ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ حَتَّى شَرَحَ اللَّهُ صَدْرِي لِلَّذِي شَرَحَ لَهُ صَدْرَهُمَا صَدْرَ أَبِي بَكْرٍ وَعُمَرَ فَتَتَبَّعْتُ الْقُرْآنَ أَجْمَعُهُ مِنْ الرِّقَاعِ وَالْعُسُبِ وَاللِّخَافِ يَعْنِي الْحِجَارَةَ وَصُدُورِ الرِّجَالِ فَوَجَدْتُ آخِرَ سُورَةِ بَرَاءَةٌ مَعَ خُزَيْمَةَ بْنِ ثَابِتٍ { لَقَدْ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مِنْ أَنْفُسِكُمْ عَزِيزٌ عَلَيْهِ مَا عَنِتُّمْ حَرِيصٌ عَلَيْكُمْ بِالْمُؤْمِنِينَ رَءُوفٌ رَحِيمٌ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُلْ حَسْبِيَ اللَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَهُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ } قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ حَسَنٌ صَحِيحٌ

हे आम्हाला [मुहम्मद बिन बाशार] यांनी सांगितले, ज्यांनी आम्हाला [अब्दुर्रहमान बिन महदी] यांच्याकडून सांगितले, ज्यांनी आम्हाला [इब्राहिम बिन साद] यांच्याकडून सांगितले [अझ-जुहरी] यांनी [उबैद बिन अस-सब्बाक] यांच्याकडून सांगितले की [ज़ैद बिन ثابت] यांनी त्यांना सांगितले, ते म्हणाले: अबू बक्र अस-सिद्दीक यांनी मला यामामाच्या रणभूमीवर जाण्यासाठी कोणी तरी पाठवले. त्या वेळी उमर त्यांच्या शेजारी होते; त्यांनी सांगितले की उमर माझ्याकडे आले आणि म्हणाले: 'खरोखरच, यमामाचे युद्ध कुरआनच्या पाठकांविरुद्ध भडकले आहे, आणि मला भीती आहे की इतर प्रदेशांतील कुरआनच्या पाठकांवरही हेच होऊ शकते, ज्यामुळे अनेकजण ठार होऊ शकतात. माझ्या मते, तुम्ही कुरआन संकलित करण्याचा (कुरआन दस्तऐवजीकरण करण्याचा) आदेश द्यावा.' अबू बक्र यांनी उमर यांना म्हटले: 'मी असे कसे करू शकतो जे पैगंबर (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांनी कधीच केले नाही?' उमर म्हणाले: 'अल्लाहु अकबर, हा एक उत्कृष्ट उपक्रम आहे.' तो हे वारंवार सांगत राहिला, जोपर्यंत अल्लाहने उमर यांच्या हृदयाप्रमाणेच माझं हृदयही उघडलं, आणि मी त्याच्याशी सहमत झालो. ज़ैद म्हणाला: अबू बक्र म्हणाले: 'खरोखरच, तुम्ही एक शहाणा तरुण आहात; आम्हाला तुमच्यावर कुठलाही संशय नाही, आणि तुम्ही पैगंबर (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांच्यासाठीही वचन लिहिले आहे; म्हणून कुरआन संकलित करा.' त्याने म्हटले: अल्लाहच्या शपथाने, जर त्यांनी मला एक पर्वत दुसऱ्या पर्वतावर हलवायला सांगितले असते, तरीही ते कुरआन संकलित करण्यापेक्षा जड नसते. तुम्ही असे काहीतरी का हाती घ्याल जे पैगंबर (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) यांनी कधीच केले नाही? अबू बक्र म्हणाले: अल्लाहच्या शपथाने, हे चांगले आहे. अब्दुल्लाह आणि उमर हे हेच वाक्य वारंवार म्हणत होते, जोपर्यंत अल्लाहने माझं हृदयही तसंच उघडलं जसं त्यांनी (अब्दुल्लाह आणि उमर) हृदय उघडलं होतं. मग मी कुरआन (जे लिहून ठेवले होते) कागदी पानांवर, खजूरच्या पानांवर आणि सपाट दगडांवर तसेच लोकांच्या स्मृतीतून संकलित केले, आणि मला खुझैमा यांच्याकडून मिळालेली शेवटची सूरा म्हणजे बराआतची आयत होती, जी अशी आहे: "निःसंशय, तुमच्यापैकीच एक प्रेषित तुमच्याकडे आला आहे; तो तुमच्या दुःखाची वेदना जाणवतो, तुमच्यासाठी (ईमान आणि मोक्ष) अत्यंत इच्छुक, श्रद्धाळूंवर दयाळू आणि करुणामय आहे. जर ते (ईमानापासून) परावर्तित झाले, तर म्हणा: 'माझ्यासाठी अल्लाह पुरेसा आहे; त्याच्याशिवाय दुसरा देव नाही. मी फक्त त्याच्यावरच माझा विश्वास ठेवतो, आणि तोच प्रबळ सिंहासनाचा स्वामी आहे." (अत-तौबाह: १२८–१२९). अबू ईसा यांनी सांगितले की हा हदीस हसन सहीह आहे.