Imam Tirmidzi : 2962

حَدَّثَنَا الْحَسَنُ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي شُعَيْبٍ أَبُو مُسْلِمٍ الْحَرَّانِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سَلَمَةَ الْحَرَّانِيُّ حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ إِسْحَقَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ بْنِ قَتَادَةَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَتَادَةَ بْنِ النُّعْمَانِ قَالَ كَانَ أَهْلُ بَيْتٍ مِنَّا يُقَالُ لَهُمْ بَنُو أُبَيْرِقٍ بِشْرٌ وَبُشَيْرٌ وَمُبَشِّرٌ وَكَانَ بُشَيْرٌ رَجُلًا مُنَافِقًا يَقُولُ الشِّعْرَ يَهْجُو بِهِ أَصْحَابَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ثُمَّ يَنْحَلُهُ بَعْضَ الْعَرَبِ ثُمَّ يَقُولُ قَالَ فُلَانٌ كَذَا وَكَذَا قَالَ فُلَانٌ كَذَا وَكَذَا فَإِذَا سَمِعَ أَصْحَابُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ذَلِكَ الشِّعْرَ قَالُوا وَاللَّهِ مَا يَقُولُ هَذَا الشِّعْرَ إِلَّا هَذَا الْخَبِيثُ أَوْ كَمَا قَالَ الرَّجُلُ وَقَالُوا ابْنُ الْأُبَيْرِقِ قَالَهَا قَالَ وَكَانُوا أَهْلَ بَيْتِ حَاجَةٍ وَفَاقَةٍ فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَالْإِسْلَامِ وَكَانَ النَّاسُ إِنَّمَا طَعَامُهُمْ بِالْمَدِينَةِ التَّمْرُ وَالشَّعِيرُ وَكَانَ الرَّجُلُ إِذَا كَانَ لَهُ يَسَارٌ فَقَدِمَتْ ضَافِطَةٌ مِنْ الشَّامِ مِنْ الدَّرْمَكِ ابْتَاعَ الرَّجُلُ مِنْهَا فَخَصَّ بِهَا نَفْسَهُ وَأَمَّا الْعِيَالُ فَإِنَّمَا طَعَامُهُمْ التَّمْرُ وَالشَّعِيرُ فَقَدِمَتْ ضَافِطَةٌ مِنْ الشَّامِ فَابْتَاعَ عَمِّي رِفَاعَةُ بْنُ زَيْدٍ حِمْلًا مِنْ الدَّرْمَكِ فَجَعَلَهُ فِي مَشْرَبَةٍ لَهُ وَفِي الْمَشْرَبَةِ سِلَاحٌ وَدِرْعٌ وَسَيْفٌ فَعُدِيَ عَلَيْهِ مِنْ تَحْتِ الْبَيْتِ فَنُقِبَتْ الْمَشْرَبَةُ وَأُخِذَ الطَّعَامُ وَالسِّلَاحُ فَلَمَّا أَصْبَحَ أَتَانِي عَمِّي رِفَاعَةُ فَقَالَ يَا ابْنَ أَخِي إِنَّهُ قَدْ عُدِيَ عَلَيْنَا فِي لَيْلَتِنَا هَذِهِ فَنُقِبَتْ مَشْرَبَتُنَا وَذُهِبَ بِطَعَامِنَا وَسِلَاحِنَا قَالَ فَتَحَسَّسْنَا فِي الدَّارِ وَسَأَلْنَا فَقِيلَ لَنَا قَدْ رَأَيْنَا بَنِي أُبَيْرِقٍ اسْتَوْقَدُوا فِي هَذِهِ اللَّيْلَةِ وَلَا نَرَى فِيمَا نَرَى إِلَّا عَلَى بَعْضِ طَعَامِكُمْ قَالَ وَكَانَ بَنُو أُبَيْرِقٍ قَالُوا وَنَحْنُ نَسْأَلُ فِي الدَّارِ وَاللَّهِ مَا نُرَى صَاحِبَكُمْ إِلَّا لَبِيدَ بْنَ سَهْلٍ رَجُلٌ مِنَّا لَهُ صَلَاحٌ وَإِسْلَامٌ فَلَمَّا سَمِعَ لَبِيدٌ اخْتَرَطَ سَيْفَهُ وَقَالَ أَنَا أَسْرِقُ فَوَاللَّهِ لَيُخَالِطَنَّكُمْ هَذَا السَّيْفُ أَوْ لَتُبَيِّنُنَّ هَذِهِ السَّرِقَةَ قَالُوا إِلَيْكَ عَنْهَا أَيُّهَا الرَّجُلُ فَمَا أَنْتَ بِصَاحِبِهَا فَسَأَلْنَا فِي الدَّارِ حَتَّى لَمْ نَشُكَّ أَنَّهُمْ أَصْحَابُهَا فَقَالَ لِي عَمِّي يَا ابْنَ أَخِي لَوْ أَتَيْتَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَذَكَرْتَ ذَلِكَ لَهُ قَالَ قَتَادَةُ فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ إِنَّ أَهْلَ بَيْتٍ مِنَّا أَهْلَ جَفَاءٍ عَمَدُوا إِلَى عَمِّي رِفَاعَةَ بْنِ زَيْدٍ فَنَقَبُوا مَشْرَبَةً لَهُ وَأَخَذُوا سِلَاحَهُ وَطَعَامَهُ فَلْيَرُدُّوا عَلَيْنَا سِلَاحَنَا فَأَمَّا الطَّعَامُ فَلَا حَاجَةَ لَنَا فِيهِ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ سَآمُرُ فِي ذَلِكَ فَلَمَّا سَمِعَ بَنُو أُبَيْرِقٍ أَتَوْا رَجُلًا مِنْهُمْ يُقَالُ لَهُ أُسَيْرُ بْنُ عُرْوَةَ فَكَلَّمُوهُ فِي ذَلِكَ فَاجْتَمَعَ فِي ذَلِكَ نَاسٌ مِنْ أَهْلِ الدَّارِ فَقَالُوا يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ قَتَادَةَ بْنَ النُّعْمَانِ وَعَمَّهُ عَمَدَا إِلَى أَهْلِ بَيْتٍ مِنَّا أَهْلِ إِسْلَامٍ وَصَلَاحٍ يَرْمُونَهُمْ بِالسَّرِقَةِ مِنْ غَيْرِ بَيِّنَةٍ وَلَا ثَبَتٍ قَالَ قَتَادَةُ فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَكَلَّمْتُهُ فَقَالَ عَمَدْتَ إِلَى أَهْلِ بَيْتٍ ذُكِرَ مِنْهُمْ إِسْلَامٌ وَصَلَاحٌ تَرْمِهِمْ بِالسَّرِقَةِ عَلَى غَيْرِ ثَبَتٍ وَلَا بَيِّنَةٍ قَالَ فَرَجَعْتُ وَلَوَدِدْتُ أَنِّي خَرَجْتُ مِنْ بَعْضِ مَالِي وَلَمْ أُكَلِّمْ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي ذَلِكَ فَأَتَانِي عَمِّي رِفَاعَةُ فَقَالَ يَا ابْنَ أَخِي مَا صَنَعْتَ فَأَخْبَرْتُهُ بِمَا قَالَ لِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ اللَّهُ الْمُسْتَعَانُ فَلَمْ يَلْبَثْ أَنْ نَزَلَ الْقُرْآنُ { إِنَّا أَنْزَلْنَا إِلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ لِتَحْكُمَ بَيْنَ النَّاسِ بِمَا أَرَاكَ اللَّهُ وَلَا تَكُنْ لِلْخَائِنِينَ خَصِيمًا } بَنِي أُبَيْرِقٍ { وَاسْتَغْفِرْ اللَّهَ } أَيْ مِمَّا قُلْتَ لِقَتَادَةَ { إِنَّ اللَّهَ كَانَ غَفُورًا رَحِيمًا وَلَا تُجَادِلْ عَنْ الَّذِينَ يَخْتَانُونَ أَنْفُسَهُمْ إِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ مَنْ كَانَ خَوَّانًا أَثِيمًا يَسْتَخْفُونَ مِنْ النَّاسِ وَلَا يَسْتَخْفُونَ مِنْ اللَّهِ إِلَى قَوْلِهِ غَفُورًا رَحِيمًا } أَيْ لَوْ اسْتَغْفَرُوا اللَّهَ لَغَفَرَ لَهُمْ { وَمَنْ يَكْسِبْ إِثْمًا فَإِنَّمَا يَكْسِبُهُ عَلَى نَفْسِهِ إِلَى قَوْلِهِ إِثْمًا مُبِينًا } قَوْلَهُ لِلَبِيدٍ { وَلَوْلَا فَضْلُ اللَّهِ عَلَيْكَ وَرَحْمَتُهُ إِلَى قَوْلِهِ فَسَوْفَ نُؤْتِيهِ أَجْرًا عَظِيمًا } فَلَمَّا نَزَلَ الْقُرْآنُ أَتَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِالسِّلَاحِ فَرَدَّهُ إِلَى رِفَاعَةَ فَقَالَ قَتَادَةُ لَمَّا أَتَيْتُ عَمِّي بِالسِّلَاحِ وَكَانَ شَيْخًا قَدْ عَشَا أَوْ عَسَى فِي الْجَاهِلِيَّةِ وَكُنْتُ أُرَى إِسْلَامُهُ مَدْخُولًا فَلَمَّا أَتَيْتُهُ بِالسِّلَاحِ قَالَ يَا ابْنَ أَخِي هُوَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَعَرَفْتُ أَنَّ إِسْلَامَهُ كَانَ صَحِيحًا فَلَمَّا نَزَلَ الْقُرْآنُ لَحِقَ بُشَيْرٌ بِالْمُشْرِكِينَ فَنَزَلَ عَلَى سُلَافَةَ بِنْتِ سَعْدِ ابْنِ سُمَيَّةَ فَأَنْزَلَ اللَّهُ { وَمَنْ يُشَاقِقْ الرَّسُولَ مِنْ بَعْدِ مَا تَبَيَّنَ لَهُ الْهُدَى وَيَتَّبِعْ غَيْرَ سَبِيلِ الْمُؤْمِنِينَ نُوَلِّهِ مَا تَوَلَّى وَنُصْلِهِ جَهَنَّمَ وَسَاءَتْ مَصِيرًا إِنَّ اللَّهَ لَا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَيَغْفِرُ مَا دُونَ ذَلِكَ لِمَنْ يَشَاءُ وَمَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدْ ضَلَّ ضَلَالًا بَعِيدًا } فَلَمَّا نَزَلَ عَلَى سُلَافَةَ رَمَاهَا حَسَّانُ بْنُ ثَابِتٍ بِأَبْيَاتٍ مِنْ شِعْرِهِ فَأَخَذَتْ رَحْلَهُ فَوَضَعَتْهُ عَلَى رَأْسِهَا ثُمَّ خَرَجَتْ بِهِ فَرَمَتْ بِهِ فِي الْأَبْطَحِ ثُمَّ قَالَتْ أَهْدَيْتَ لِي شِعْرَ حَسَّانَ مَا كُنْتَ تَأْتِينِي بِخَيْرٍ قَالَ أَبُو عِيسَى هَذَا حَدِيثٌ غَرِيبٌ لَا نَعْلَمُ أَحَدًا أَسْنَدَهُ غَيْرَ مُحَمَّدِ بْنِ سَلَمَةَ الْحَرَّانِيِّ وَرَوَى يُونُسُ بْنُ بُكَيْرٍ وَغَيْرُ وَاحِدٍ هَذَا الْحَدِيثَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إِسْحَقَ عَنْ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ بْنِ قَتَادَةَ مُرْسَلٌ لَمْ يَذْكُرُوا فِيهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ وَقَتَادَةُ بْنُ النُّعْمَانِ هُوَ أَخُو أَبِي سَعِيدٍ الْخُدْرِيِّ لِأُمِّهِ وَأَبُو سَعِيدٍ اسْمُهُ سَعْدُ بْنُ مَالِكِ بْنِ سِنَانٍ

Qalilna [Al Hasan bin Ahmad bin Abu Syu'aib Abu Muslim Al Harrani] qalilna [Muhammad bin Salamah Al Harrani] qalilna [Muhammad bin Ishaq] minn ['Ashim bin Umar bin Qatadah] minn [missieru] minn nannuh, jiġifieri [Qatadah bin An Nu'man] huwa qal; 'Il-familja tagħna tissejjaħ Bani Ubairik, Bisyr, Busyair u Mubasysyir. Busyair kien ipokriti, dejjem kiteb poeżiji biex jinsulta lill-Messaġġiera ta' Allah sallallaahu 'alaihi wasallam sabiex xi Għarab jikkundannawh. Huwa qal; Hekk u hekk qal dan u dak, hekk u hekk qal dan u dak. Meta l-kumpanji ta' Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam semgħu l-poeżija, qalu; 'B'Alla, ħadd ma jgħid dan il-vers ħlief dik il-persuna vili'. -jew kif qalet il-persuna- Huma qalu; 'Kien Ibn Al Ubairiq li qalu'. Qatadah qal; “Huma - il-familja Ubairiq - kienu familja fqira matul iż-żmien tal-injoranza u l-Islam, filwaqt li l-ikel tan-nies f’Medina kien biss tamar u qamħ. Jekk persuna kellha biżżejjed għajxien, u ġemel mgħobbi twapet ġie mis-Sirja, kienet tixtrih għaliha nnifisha, filwaqt li l-familja li kien jiddependi fuqha kienet tiekol biss tamar u qamħ. Darba ġemel mgħobbi twapet ġie mis-Sirja, imbagħad zijuwi, Rifa’ah bin Zaid, xtara tagħbija twapet, poġġieha fil-ħawt tax-xorb tiegħu, u fil-ħawt tax-xorb tiegħu kien hemm armi, tarki u xwabel. Irriżulta li l-affarijiet tiegħu nsterqu minn taħt id-dar, jiġifieri billi għamlu toqba fil-ħawt tax-xorb u ħadu l-ikel u l-armi. Filgħodu, zijuwi, Rifa’ah, ġie għandi u qalli: ‘O neputi tiegħi, tabilħaqq ilbieraħ filgħaxija ġejna trattati inġustament. Il-ħawt tax-xorb tagħna saru toqba, l-ikel u l-armi tagħna spiċċaw.” Fittixna d-dar, staqsejna u mbagħad intqalilna; "Rajna l-Banu Ubairiq iqabbdu n-nar illejla u, kif nafu, servew ftit mill-ikel tagħkom." Banu Ubairiq qalu, "Staqsejna fir-raħal. B'Alla, ma wrejna l-ebda wieħed minn sħabek ħlief Labid bin Sahal, raġel tajjeb minn fostna u Musulman." Meta Labid sema' dan, ġibed ix-xabla tiegħu u qal, "Seraqt? B'Alla, din ix-xabla tolqtok jew inkella tispjega din is-serqa." Qalu, "Ibqa' 'l bogħod, għax m'intix l-awtur." Staqsejna fir-raħal sakemm ma kellniex l-ebda dubju li kienu huma l-awturi tas-serqa. Ziju qalli, "Neputi tiegħi, kieku kellek tmur għand il-Messaġġier ta' Alla (il-paċi u l-barkiet ta' Alla jkunu fuqu) u tgħidlu dwarha." Qatadah qal, "Mort għand il-Messaġġier ta' Alla (il-paċi u l-barka ta' Alla jkunu fuqu) u għedtlu, 'Tabilħaqq, xi wħud mill-familja tagħna huma vjolenti. Avviċinaw lil zijuwi, Rifa'ah bin Zaid, u għamlu toqba fil-flixkun tax-xorb tiegħu, u ħadu l-armi u l-ikel tiegħu. Ħallihom jirritornaw l-armi tagħna, għax għall-ikel tagħhom, m'għandniex bżonnu aktar.' Il-Profeta (il-paċi u l-barka ta' Alla jkunu fuqu) qal: 'Jien se nieħu ħsieb il-kwistjoni.' Meta Banu Ubairiq sema' dan, marru għand wieħed minnhom jismu Usair bin 'Urwah. Qalulu dwar dan. L-abitanti tal-villaġġ inġabru dwar dan u qalu: 'O Messaġġier ta' Alla, tabilħaqq Qatadah bin An Nu'man u zijuh marru għand il-familja Musulmana u tajba tagħna, u akkużawhom li serqu mingħajr ebda prova jew ċertezza.' Qatadah qal: 'Immedjatament mort għand il-Messaġġier ta' Alla (il-paċi u l-barka ta' Alla jkunu fuqu) u tkellimt miegħu.' Huwa wieġeb: ‘Mort għand familja li jsejħulha Musulmana u tajba, u akkużajthom li serqu mingħajr ebda prova jew ċertezza.’ Qatadah qal: ‘Mort lura, kieku biss mort nieħu ħsieb ftit mill-ġid tiegħi u ma tkellimtx mal-Messaġġier ta’ Alla (il-paċi u l-barkiet ta’ Alla jkunu fuqu) dwar din il-kwistjoni.’ Imbagħad zijuwi, Rifa'ah, ġie għandi u qalli: 'O neputi tiegħi, x'għamilt?,' Imbagħad għedtlu x'qalli Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam, imbagħad qalli; 'Alla biss huwa mitlub għall-għajnuna'. Mhux wisq ilu, niżel vers mill-Koran; Tabilħaqq, bgħatnielek ktieb bil-verità, sabiex tiġġudika bejn in-nies b'dak li Alla żvela lilek, u ma ssirux avversarji ta' -nies innoċenti-, talli -tiddefendu- lin-nies qarrieqa, jiġifieri l-Bani Ubairiq. U itlob lil Alla għall-maħfra għal dak li għedt fil-Qatadah. Tabilħaqq, Alla huwa Ħafer, l-Aktar Ħanin. U targumentawx - biex tiddefendu - lil dawk li jittradixxu lilhom infushom. Tabilħaqq, Alla ma jħobbx lin-nies li dejjem jittradixxu u jitħabbtu fid-dnub. Huma jinħbew min-nies, imma ma jinħbewx minn Alla, - sa kelmtu - Alla huwa Ħafer, l-Aktar Ħanin QS An Nisa`; 113-114. Dan ifisser li jekk jitolbu lil Alla għall-maħfra, Alla żgur jaħfrilhom. Kull min jikkommetti dnub, fil-fatt jagħmlu għall-ħsara tiegħu stess sakemm kelmtu - Id-dnub veru huwa kelmtu lil Labid. Li kieku ma kienx għall-grazzja u l-ħniena ta’ Alla lejkom - sa kelmtu - allura konna nagħtuh premju kbir. QS An-Nisa`: 105-113, meta niżel il-Koran - dawn il-versi - Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam ġab arma u mbagħad irritornaha lil Rifa’ah’. Qatadah qal; ‘Meta mort għand zijuwi b’pistola - kien xiħ u ma jarax sew fi żmien l-injoranza u kont naf l-Islam tiegħu - qal; ‘O neputi tiegħi, huwa għall-iskopijiet tas-sabilillah - il-ġlieda fit-triq ta’ Alla-’. Naf li l-Islam tiegħu huwa veru. Meta nżel il-Koran, Busyair ingħaqad mal-politeisti, waqaf fil-post ta’ Sulafah bin Sa’d bin Sumaiyah. Imbagħad Alla żvela l-vers: U kull min jopponi lill-Messaġġier wara Il-verità saret ċara għalih, u jsegwi triq li mhix it-triq tal-fidili, inħalluh ħieles mill-iżball li ħakem u npoġġuh f'Jahannam, u Jahannam huwa l-agħar post fejn wieħed jista' jirritorna. Tabilħaqq, Allah ma jaħfirx id-dnub li wieħed jassoċja xi ħaġa miegħu, u Hu jaħfer id-dnubiet għajr ix-shirk għal min irid. U kull min jassoċja xi ħaġa ma' Allah, allura tabilħaqq ikun telaq 'il bogħod kemm jista' jkun'. QS An-Nisa`: 115-116, meta l-vers dwar Sulafah ġie żvelat, Hassan bin Thabit attakkah b'versi, ħa sarġ u poġġieh fuq rasu mbagħad xeħtu fuq l-art wiesgħa, wara dan qal; 'Tajtni l-poeżija ta' Hassan bħala rigal, qatt ma ġibt xi ħaġa tajba għalija'. Abu Isa qal; Din il-ħadith hija hasan gharib. Ma nafux lil ħadd li jistrieħ fuqha għajr Muhammad bin Salamah Al Harrani. [Yunus bin Bukair] u oħrajn irrakkontaw ukoll din il-ħadith minn [Muhammad bin Ishaq] minn ['Ashim bin Umar bin Qatadah] b'mod mursal, fil-hadith, ma semmewx; 'Minn missieru minn nannuh'. Qatadah bin An Nu'man kien ħu minn naħa ta' Abu Sa'id Al Khudri u l-isem ta' Abu Sa'id kien Sa'd bin Malik bin Sinan.