Imam Bukhari : 4167

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا شِبْلٌ عَنْ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ عَنْ مُجَاهِدٍ{ وَالَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْوَاجًا }قَالَ كَانَتْ هَذِهِ الْعِدَّةُ تَعْتَدُّ عِنْدَ أَهْلِ زَوْجِهَا وَاجِبٌ فَأَنْزَلَ اللَّهُ{ وَالَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْوَاجًا وَصِيَّةً لِأَزْوَاجِهِمْ مَتَاعًا إِلَى الْحَوْلِ غَيْرَ إِخْرَاجٍ فَإِنْ خَرَجْنَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا فَعَلْنَ فِي أَنْفُسِهِنَّ مِنْ مَعْرُوفٍ }قَالَ جَعَلَ اللَّهُ لَهَا تَمَامَ السَّنَةِ سَبْعَةَ أَشْهُرٍ وَعِشْرِينَ لَيْلَةً وَصِيَّةً إِنْ شَاءَتْ سَكَنَتْ فِي وَصِيَّتِهَا وَإِنْ شَاءَتْ خَرَجَتْ وَهْوَ قَوْلُ اللَّهِ تَعَالَى{ غَيْرَ إِخْرَاجٍ فَإِنْ خَرَجْنَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ }فَالْعِدَّةُ كَمَا هِيَ وَاجِبٌ عَلَيْهَا زَعَمَ ذَلِكَ عَنْ مُجَاهِدٍ وَقَالَ عَطَاءٌ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍنَسَخَتْ هَذِهِ الْآيَةُ عِدَّتَهَا عِنْدَ أَهْلِهَا فَتَعْتَدُّ حَيْثُ شَاءَتْ وَهْوَ قَوْلُ اللَّهِ تَعَالَى{ غَيْرَ إِخْرَاجٍ }قَالَ عَطَاءٌ إِنْ شَاءَتْ اعْتَدَّتْ عِنْدَ أَهْلِهِ وَسَكَنَتْ فِي وَصِيَّتِهَا وَإِنْ شَاءَتْ خَرَجَتْ لِقَوْلِ اللَّهِ تَعَالَى{ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا فَعَلْنَ }قَالَ عَطَاءٌ ثُمَّ جَاءَ الْمِيرَاثُ فَنَسَخَ السُّكْنَى فَتَعْتَدُّ حَيْثُ شَاءَتْ وَلَا سُكْنَى لَهَا وَعَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يُوسُفَ حَدَّثَنَا وَرْقَاءُ عَنْ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ عَنْ مُجَاهِدٍ بِهَذَا وَعَنْ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ نَسَخَتْ هَذِهِ الْآيَةُ عِدَّتَهَا فِي أَهْلِهَا فَتَعْتَدُّ حَيْثُ شَاءَتْ لِقَوْلِ اللَّهِ{ غَيْرَ إِخْرَاجٍ }نَحْوَهُ

Wedi dweud wrthym [Ishaq] Wedi dweud wrthym [Rauh] Wedi dweud wrthym [Syibl] gan [Ibn Abu Najih] gan Mujahid am eiriau Allah: A'r rhai sy'n marw yn eich plith ac yn gadael gwragedd ar ôl -Al Baqarah; 234-. Mae'r adnod hon yn egluro rhwymedigaeth iddah yng nghartrefi eu teuluoedd. Yna datgelodd Allah yr adnod; A'r rhai a fydd yn marw yn eich plith ac yn gadael gwragedd ar ôl, gadewch iddynt wneud cymynrodd i'w gwragedd, sef cynhaliaeth am flwyddyn heb eu hanfon allan o'r tŷ. Ond os ydynt yn mynd allan ar eu pennau eu hunain, yna nid oes pechod arnoch chi am yr hyn maen nhw'n ei wneud â nhw eu hunain mewn pethau da. Dywedodd Mujahid; Mae Allah wedi'i wneud yn flwyddyn gyflawn, sef saith mis ac ugain noson fel cymynrodd. Os yw eisiau, yna mae'n byw yn ôl y cymynrodd. Ond os yw eisiau gadael, yna ei ewyllys ef yw hynny. Dyna a olygir gan eiriau Allah Ta'ala: Ond os ydynt yn mynd allan ar eu pennau eu hunain, yna nid oes pechod arnoch chi. Felly mae Iddah yn beth gorfodol. Cyfaddefodd yr adroddwr ei fod gan y Mujahid. Dywedodd [Atha]; Dywedodd [Ibn Abbas]; 'Mae'r adnod hon wedi diddymu 'iddah yng nghartref ei deulu fel ei fod yn perfformio 'iddah lle mae'n dymuno, sef geiriau Allah Azza wa Jalla: 'Heb adael y tŷ'. Dywedodd Atha; 'Os yw'n dymuno, yna bydd yn addoli yn nhŷ ei deulu ac yn byw yn ôl ei ewyllys'. Ond os yw'n dymuno, mae'n dod allan ohono. Fel y dywed Allah Ta'ala: 'Yna nid oes pechod i chi ynglŷn â'r hyn maen nhw'n ei wneud iddyn nhw eu hunain'. -QS. Albaqarah 240-, meddai Atha; yna datgelwyd y pennill mirats - ynghylch etifeddiaeth - a ddileodd y mater o breswylio, fel y gallai berfformio iddah yn ôl ei ddymuniadau heb orfod byw yn ei dŷ. Ac mae [Muhammad bin Yusuf] wedi dweud wrthym [Warqa] gan [Ibnu Abu Najih] gan Mujahid gyda golygyddol tebyg. Ac mae gan Ibn Abu Najih gan [Atha] gan [Ibn Abbas] meddai; 'Mae'r adnod hon wedi diddymu ei 'iddah yn nhŷ ei deulu fel ei fod yn cyflawni ei 'iddah yn y lle y mae'n dymuno, sef geiriau Allah Azza wa Jalla: 'Heb adael y tŷ'.