Imam Bukhari : 4167

حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ حَدَّثَنَا رَوْحٌ حَدَّثَنَا شِبْلٌ عَنْ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ عَنْ مُجَاهِدٍ{ وَالَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْوَاجًا }قَالَ كَانَتْ هَذِهِ الْعِدَّةُ تَعْتَدُّ عِنْدَ أَهْلِ زَوْجِهَا وَاجِبٌ فَأَنْزَلَ اللَّهُ{ وَالَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَيَذَرُونَ أَزْوَاجًا وَصِيَّةً لِأَزْوَاجِهِمْ مَتَاعًا إِلَى الْحَوْلِ غَيْرَ إِخْرَاجٍ فَإِنْ خَرَجْنَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا فَعَلْنَ فِي أَنْفُسِهِنَّ مِنْ مَعْرُوفٍ }قَالَ جَعَلَ اللَّهُ لَهَا تَمَامَ السَّنَةِ سَبْعَةَ أَشْهُرٍ وَعِشْرِينَ لَيْلَةً وَصِيَّةً إِنْ شَاءَتْ سَكَنَتْ فِي وَصِيَّتِهَا وَإِنْ شَاءَتْ خَرَجَتْ وَهْوَ قَوْلُ اللَّهِ تَعَالَى{ غَيْرَ إِخْرَاجٍ فَإِنْ خَرَجْنَ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ }فَالْعِدَّةُ كَمَا هِيَ وَاجِبٌ عَلَيْهَا زَعَمَ ذَلِكَ عَنْ مُجَاهِدٍ وَقَالَ عَطَاءٌ قَالَ ابْنُ عَبَّاسٍنَسَخَتْ هَذِهِ الْآيَةُ عِدَّتَهَا عِنْدَ أَهْلِهَا فَتَعْتَدُّ حَيْثُ شَاءَتْ وَهْوَ قَوْلُ اللَّهِ تَعَالَى{ غَيْرَ إِخْرَاجٍ }قَالَ عَطَاءٌ إِنْ شَاءَتْ اعْتَدَّتْ عِنْدَ أَهْلِهِ وَسَكَنَتْ فِي وَصِيَّتِهَا وَإِنْ شَاءَتْ خَرَجَتْ لِقَوْلِ اللَّهِ تَعَالَى{ فَلَا جُنَاحَ عَلَيْكُمْ فِيمَا فَعَلْنَ }قَالَ عَطَاءٌ ثُمَّ جَاءَ الْمِيرَاثُ فَنَسَخَ السُّكْنَى فَتَعْتَدُّ حَيْثُ شَاءَتْ وَلَا سُكْنَى لَهَا وَعَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يُوسُفَ حَدَّثَنَا وَرْقَاءُ عَنْ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ عَنْ مُجَاهِدٍ بِهَذَا وَعَنْ ابْنِ أَبِي نَجِيحٍ عَنْ عَطَاءٍ عَنْ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ نَسَخَتْ هَذِهِ الْآيَةُ عِدَّتَهَا فِي أَهْلِهَا فَتَعْتَدُّ حَيْثُ شَاءَتْ لِقَوْلِ اللَّهِ{ غَيْرَ إِخْرَاجٍ }نَحْوَهُ

اسان کي [اسحاق] ٻڌايو آهي اسان کي [روح] ٻڌايو آهي اسان کي [سيبل] کان [ابن ابو نجيح] مجاهد کان الله جي ڪلام بابت ٻڌايو آهي؛ ۽ جيڪي توهان مان فوت ٿين ٿا ۽ زالون ڇڏي وڃن ٿا - البقره؛ 234-. هي آيت پنهنجن گهرن ۾ عدت جي فرضيت کي بيان ڪري ٿي. پوءِ الله آيت نازل ڪئي؛ ۽ جيڪي اسان مان فوت ٿين ٿا ۽ زالون ڇڏي وڃن ٿا، انهن کي پنهنجين زالن لاءِ وصيت ڪرڻ گهرجي، يعني هڪ سال تائين انهن کي گهر کان ٻاهر موڪلڻ کان سواءِ خرچ ڪرڻ. پر جيڪڏهن اهي پاڻ ٻاهر نڪرن ٿيون، ته پوءِ توهان تي ڪو گناهه ناهي جيڪو اهي پاڻ سان نيڪ ڪم ڪن ٿا. مجاهد چيو ته؛ الله ان کي هڪ پورو سال مقرر ڪيو آهي، يعني ست مهينا ۽ ويهه راتيون وصيت طور. جيڪڏهن هو چاهي ٿو، ته پوءِ هو وصيت مطابق جيئي ٿو. پر جيڪڏهن هو وڃڻ چاهي ٿو، ته پوءِ اها سندس مرضي آهي. اهو ئي الله جي لفظن جو مطلب آهي؛ پر جيڪڏهن اهي پاڻ ٻاهر نڪرن ٿيون، ته پوءِ توهان تي ڪو گناهه ناهي. تنهن ڪري عدت هڪ واجب شيءِ آهي. راوي اعتراف ڪيو ته اهو مجاهد کان آهي. [عطا] چيو؛ [ابن عباس] چيو؛ 'هن آيت پنهنجي خاندان جي گهر ۾ عدت کي ختم ڪري ڇڏيو آهي ته جيئن هو جتي چاهي اتي عدت ادا ڪري، يعني الله عزّو جلّه جو ڪلام؛ 'گهر کان ٻاهر نڪرڻ کان سواءِ'. عطا چيو؛ 'جيڪڏهن هو چاهي ٿو، ته پوءِ هو پنهنجي خاندان جي گهر ۾ عبادت ڪندو ۽ پنهنجي مرضي مطابق رهندو'. پر جيڪڏهن هو چاهي ٿو، ته ان مان نڪرندو. جيئن الله فرمائي ٿو؛ 'پوءِ توهان تي ڪو گناهه ناهي ته اهي پاڻ سان ڇا ڪن ٿا'. -سوال: البقرة 240-، عطا چيو؛ پوءِ آيت مراتس - وراثت بابت - نازل ٿي جنهن رهائش جي معاملي کي ختم ڪري ڇڏيو، تنهنڪري هو پنهنجي گهر ۾ رهڻ کان سواءِ پنهنجي مرضي مطابق عدت ادا ڪري سگهي ٿو. ۽ [محمد بن يوسف] کان اسان کي [ورقاء] کان [ابن ابو نجيح] کان مجاهد کان ساڳي ادارت سان ٻڌايو آهي. ۽ ابن ابو نجيح کان [عطا] کان [ابن عباس] کان [ابن عباس] کان هن چيو؛ 'هن آيت سندس خانداني گهر ۾ عدت کي ختم ڪري ڇڏيو آهي ته جيئن هو پنهنجي عدت ان جاءِ تي ادا ڪري جتي هو چاهي، يعني الله عزوجل جو ڪلام؛ 'گهر کان ٻاهر نڪرڻ کان سواءِ'.'