Ka’ab berkata: akhirnya saya ditakdirkan untuk tidak ikut serta ke medan perang

Imam Bukhari : 4066

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ وَكَانَ قَائِدَ كَعْبٍ مِنْ بَنِيهِ حِينَ عَمِيَ قَالَ سَمِعْتُ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ يُحَدِّثُحِينَ تَخَلَّفَ عَنْ قِصَّةِ تَبُوكَ قَالَ كَعْبٌ لَمْ أَتَخَلَّفْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةٍ غَزَاهَا إِلَّا فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ غَيْرَ أَنِّي كُنْتُ تَخَلَّفْتُ فِي غَزْوَةِ بَدْرٍ وَلَمْ يُعَاتِبْ أَحَدًا تَخَلَّفَ عَنْهَا إِنَّمَا خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُرِيدُ عِيرَ قُرَيْشٍ حَتَّى جَمَعَ اللَّهُ بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ عَدُوِّهِمْ عَلَى غَيْرِ مِيعَادٍ وَلَقَدْ شَهِدْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ حِينَ تَوَاثَقْنَا عَلَى الْإِسْلَامِ وَمَا أُحِبُّ أَنَّ لِي بِهَا مَشْهَدَ بَدْرٍ وَإِنْ كَانَتْ بَدْرٌ أَذْكَرَ فِي النَّاسِ مِنْهَا كَانَ مِنْ خَبَرِي أَنِّي لَمْ أَكُنْ قَطُّ أَقْوَى وَلَا أَيْسَرَ حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْهُ فِي تِلْكَ الْغَزَاةِ وَاللَّهِ مَا اجْتَمَعَتْ عِنْدِي قَبْلَهُ رَاحِلَتَانِ قَطُّ حَتَّى جَمَعْتُهُمَا فِي تِلْكَ الْغَزْوَةِ وَلَمْ يَكُنْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُرِيدُ غَزْوَةً إِلَّا وَرَّى بِغَيْرِهَا حَتَّى كَانَتْ تِلْكَ الْغَزْوَةُ غَزَاهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَرٍّ شَدِيدٍ وَاسْتَقْبَلَ سَفَرًا بَعِيدًا وَمَفَازًا وَعَدُوًّا كَثِيرًا فَجَلَّى لِلْمُسْلِمِينَ أَمْرَهُمْ لِيَتَأَهَّبُوا أُهْبَةَ غَزْوِهِمْ فَأَخْبَرَهُمْ بِوَجْهِهِ الَّذِي يُرِيدُ وَالْمُسْلِمُونَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَثِيرٌ وَلَا يَجْمَعُهُمْ كِتَابٌ حَافِظٌ يُرِيدُ الدِّيوَانَ قَالَ كَعْبٌ فَمَا رَجُلٌ يُرِيدُ أَنْ يَتَغَيَّبَ إِلَّا ظَنَّ أَنْ سَيَخْفَى لَهُ مَا لَمْ يَنْزِلْ فِيهِ وَحْيُ اللَّهِ وَغَزَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تِلْكَ الْغَزْوَةَ حِينَ طَابَتْ الثِّمَارُ وَالظِّلَالُ وَتَجَهَّزَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْمُسْلِمُونَ مَعَهُ فَطَفِقْتُ أَغْدُو لِكَيْ أَتَجَهَّزَ مَعَهُمْ فَأَرْجِعُ وَلَمْ أَقْضِ شَيْئًا فَأَقُولُ فِي نَفْسِي أَنَا قَادِرٌ عَلَيْهِ فَلَمْ يَزَلْ يَتَمَادَى بِي حَتَّى اشْتَدَّ بِالنَّاسِ الْجِدُّ فَأَصْبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْمُسْلِمُونَ مَعَهُ وَلَمْ أَقْضِ مِنْ جَهَازِي شَيْئًا فَقُلْتُ أَتَجَهَّزُ بَعْدَهُ بِيَوْمٍ أَوْ يَوْمَيْنِ ثُمَّ أَلْحَقُهُمْ فَغَدَوْتُ بَعْدَ أَنْ فَصَلُوا لِأَتَجَهَّزَ فَرَجَعْتُ وَلَمْ أَقْضِ شَيْئًا ثُمَّ غَدَوْتُ ثُمَّ رَجَعْتُ وَلَمْ أَقْضِ شَيْئًا فَلَمْ يَزَلْ بِي حَتَّى أَسْرَعُوا وَتَفَارَطَ الْغَزْوُ وَهَمَمْتُ أَنْ أَرْتَحِلَ فَأُدْرِكَهُمْ وَلَيْتَنِي فَعَلْتُ فَلَمْ يُقَدَّرْ لِي ذَلِكَ فَكُنْتُ إِذَا خَرَجْتُ فِي النَّاسِ بَعْدَ خُرُوجِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَطُفْتُ فِيهِمْ أَحْزَنَنِي أَنِّي لَا أَرَى إِلَّا رَجُلًا مَغْمُوصًا عَلَيْهِ النِّفَاقُ أَوْ رَجُلًا مِمَّنْ عَذَرَ اللَّهُ مِنْ الضُّعَفَاءِ وَلَمْ يَذْكُرْنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى بَلَغَ تَبُوكَ فَقَالَ وَهُوَ جَالِسٌ فِي الْقَوْمِ بِتَبُوكَ مَا فَعَلَ كَعْبٌ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي سَلِمَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ حَبَسَهُ بُرْدَاهُ وَنَظَرُهُ فِي عِطْفِهِ فَقَالَ مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ بِئْسَ مَا قُلْتَ وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا عَلِمْنَا عَلَيْهِ إِلَّا خَيْرًا فَسَكَتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ فَلَمَّا بَلَغَنِي أَنَّهُ تَوَجَّهَ قَافِلًا حَضَرَنِي هَمِّي وَطَفِقْتُ أَتَذَكَّرُ الْكَذِبَ وَأَقُولُ بِمَاذَا أَخْرُجُ مِنْ سَخَطِهِ غَدًا وَاسْتَعَنْتُ عَلَى ذَلِكَ بِكُلِّ ذِي رَأْيٍ مِنْ أَهْلِي فَلَمَّا قِيلَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ أَظَلَّ قَادِمًا زَاحَ عَنِّي الْبَاطِلُ وَعَرَفْتُ أَنِّي لَنْ أَخْرُجَ مِنْهُ أَبَدًا بِشَيْءٍ فِيهِ كَذِبٌ فَأَجْمَعْتُ صِدْقَهُ وَأَصْبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَادِمًا وَكَانَ إِذَا قَدِمَ مِنْ سَفَرٍ بَدَأَ بِالْمَسْجِدِ فَيَرْكَعُ فِيهِ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ جَلَسَ لِلنَّاسِ فَلَمَّا فَعَلَ ذَلِكَ جَاءَهُ الْمُخَلَّفُونَ فَطَفِقُوا يَعْتَذِرُونَ إِلَيْهِ وَيَحْلِفُونَ لَهُ وَكَانُوا بِضْعَةً وَثَمَانِينَ رَجُلًا فَقَبِلَ مِنْهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَانِيَتَهُمْ وَبَايَعَهُمْ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمْ وَوَكَلَ سَرَائِرَهُمْ إِلَى اللَّهِ فَجِئْتُهُ فَلَمَّا سَلَّمْتُ عَلَيْهِ تَبَسَّمَ تَبَسُّمَ الْمُغْضَبِ ثُمَّ قَالَ تَعَالَ فَجِئْتُ أَمْشِي حَتَّى جَلَسْتُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ لِي مَا خَلَّفَكَ أَلَمْ تَكُنْ قَدْ ابْتَعْتَ ظَهْرَكَ فَقُلْتُ بَلَى إِنِّي وَاللَّهِ لَوْ جَلَسْتُ عِنْدَ غَيْرِكَ مِنْ أَهْلِ الدُّنْيَا لَرَأَيْتُ أَنْ سَأَخْرُجُ مِنْ سَخَطِهِ بِعُذْرٍ وَلَقَدْ أُعْطِيتُ جَدَلًا وَلَكِنِّي وَاللَّهِ لَقَدْ عَلِمْتُ لَئِنْ حَدَّثْتُكَ الْيَوْمَ حَدِيثَ كَذِبٍ تَرْضَى بِهِ عَنِّي لَيُوشِكَنَّ اللَّهُ أَنْ يُسْخِطَكَ عَلَيَّ وَلَئِنْ حَدَّثْتُكَ حَدِيثَ صِدْقٍ تَجِدُ عَلَيَّ فِيهِ إِنِّي لَأَرْجُو فِيهِ عَفْوَ اللَّهِ لَا وَاللَّهِ مَا كَانَ لِي مِنْ عُذْرٍ وَاللَّهِ مَا كُنْتُ قَطُّ أَقْوَى وَلَا أَيْسَرَ مِنِّي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَّا هَذَا فَقَدْ صَدَقَ فَقُمْ حَتَّى يَقْضِيَ اللَّهُ فِيكَ فَقُمْتُ وَثَارَ رِجَالٌ مِنْ بَنِي سَلِمَةَ فَاتَّبَعُونِي فَقَالُوا لِي وَاللَّهِ مَا عَلِمْنَاكَ كُنْتَ أَذْنَبْتَ ذَنْبًا قَبْلَ هَذَا وَلَقَدْ عَجَزْتَ أَنْ لَا تَكُونَ اعْتَذَرْتَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمَا اعْتَذَرَ إِلَيْهِ الْمُتَخَلِّفُونَ قَدْ كَانَ كَافِيَكَ ذَنْبَكَ اسْتِغْفَارُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَكَ فَوَاللَّهِ مَا زَالُوا يُؤَنِّبُونِي حَتَّى أَرَدْتُ أَنْ أَرْجِعَ فَأُكَذِّبَ نَفْسِي ثُمَّ قُلْتُ لَهُمْ هَلْ لَقِيَ هَذَا مَعِي أَحَدٌ قَالُوا نَعَمْ رَجُلَانِ قَالَا مِثْلَ مَا قُلْتَ فَقِيلَ لَهُمَا مِثْلُ مَا قِيلَ لَكَ فَقُلْتُ مَنْ هُمَا قَالُوا مُرَارَةُ بْنُ الرَّبِيعِ الْعَمْرِيُّ وَهِلَالُ بْنُ أُمَيَّةَ الْوَاقِفِيُّ فَذَكَرُوا لِي رَجُلَيْنِ صَالِحَيْنِ قَدْ شَهِدَا بَدْرًا فِيهِمَا أُسْوَةٌ فَمَضَيْتُ حِينَ ذَكَرُوهُمَا لِي وَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمُسْلِمِينَ عَنْ كَلَامِنَا أَيُّهَا الثَّلَاثَةُ مِنْ بَيْنِ مَنْ تَخَلَّفَ عَنْهُ فَاجْتَنَبَنَا النَّاسُ وَتَغَيَّرُوا لَنَا حَتَّى تَنَكَّرَتْ فِي نَفْسِي الْأَرْضُ فَمَا هِيَ الَّتِي أَعْرِفُ فَلَبِثْنَا عَلَى ذَلِكَ خَمْسِينَ لَيْلَةً فَأَمَّا صَاحِبَايَ فَاسْتَكَانَا وَقَعَدَا فِي بُيُوتِهِمَا يَبْكِيَانِ وَأَمَّا أَنَا فَكُنْتُ أَشَبَّ الْقَوْمِ وَأَجْلَدَهُمْ فَكُنْتُ أَخْرُجُ فَأَشْهَدُ الصَّلَاةَ مَعَ الْمُسْلِمِينَ وَأَطُوفُ فِي الْأَسْوَاقِ وَلَا يُكَلِّمُنِي أَحَدٌ وَآتِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُسَلِّمُ عَلَيْهِ وَهُوَ فِي مَجْلِسِهِ بَعْدَ الصَّلَاةِ فَأَقُولُ فِي نَفْسِي هَلْ حَرَّكَ شَفَتَيْهِ بِرَدِّ السَّلَامِ عَلَيَّ أَمْ لَا ثُمَّ أُصَلِّي قَرِيبًا مِنْهُ فَأُسَارِقُهُ النَّظَرَ فَإِذَا أَقْبَلْتُ عَلَى صَلَاتِي أَقْبَلَ إِلَيَّ وَإِذَا الْتَفَتُّ نَحْوَهُ أَعْرَضَ عَنِّي حَتَّى إِذَا طَالَ عَلَيَّ ذَلِكَ مِنْ جَفْوَةِ النَّاسِ مَشَيْتُ حَتَّى تَسَوَّرْتُ جِدَارَ حَائِطِ أَبِي قَتَادَةَ وَهُوَ ابْنُ عَمِّي وَأَحَبُّ النَّاسِ إِلَيَّ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَوَاللَّهِ مَا رَدَّ عَلَيَّ السَّلَامَ فَقُلْتُ يَا أَبَا قَتَادَةَ أَنْشُدُكَ بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمُنِي أُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَسَكَتَ فَعُدْتُ لَهُ فَنَشَدْتُهُ فَسَكَتَ فَعُدْتُ لَهُ فَنَشَدْتُهُ فَقَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ فَفَاضَتْ عَيْنَايَ وَتَوَلَّيْتُ حَتَّى تَسَوَّرْتُ الْجِدَارَ قَالَ فَبَيْنَا أَنَا أَمْشِي بِسُوقِ الْمَدِينَةِ إِذَا نَبَطِيٌّ مِنْ أَنْبَاطِ أَهْلِ الشَّأْمِ مِمَّنْ قَدِمَ بِالطَّعَامِ يَبِيعُهُ بِالْمَدِينَةِ يَقُولُ مَنْ يَدُلُّ عَلَى كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ فَطَفِقَ النَّاسُ يُشِيرُونَ لَهُ حَتَّى إِذَا جَاءَنِي دَفَعَ إِلَيَّ كِتَابًا مِنْ مَلِكِ غَسَّانَ فَإِذَا فِيهِ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّهُ قَدْ بَلَغَنِي أَنَّ صَاحِبَكَ قَدْ جَفَاكَ وَلَمْ يَجْعَلْكَ اللَّهُ بِدَارِ هَوَانٍ وَلَا مَضْيَعَةٍ فَالْحَقْ بِنَا نُوَاسِكَ فَقُلْتُ لَمَّا قَرَأْتُهَا وَهَذَا أَيْضًا مِنْ الْبَلَاءِ فَتَيَمَّمْتُ بِهَا التَّنُّورَ فَسَجَرْتُهُ بِهَا حَتَّى إِذَا مَضَتْ أَرْبَعُونَ لَيْلَةً مِنْ الْخَمْسِينَ إِذَا رَسُولُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْتِينِي فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْمُرُكَ أَنْ تَعْتَزِلَ امْرَأَتَكَ فَقُلْتُ أُطَلِّقُهَا أَمْ مَاذَا أَفْعَلُ قَالَ لَا بَلْ اعْتَزِلْهَا وَلَا تَقْرَبْهَا وَأَرْسَلَ إِلَى صَاحِبَيَّ مِثْلَ ذَلِكَ فَقُلْتُ لِامْرَأَتِي الْحَقِي بِأَهْلِكِ فَتَكُونِي عِنْدَهُمْ حَتَّى يَقْضِيَ اللَّهُ فِي هَذَا الْأَمْرِ قَالَ كَعْبٌ فَجَاءَتْ امْرَأَةُ هِلَالِ بْنِ أُمَيَّةَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ هِلَالَ بْنَ أُمَيَّةَ شَيْخٌ ضَائِعٌ لَيْسَ لَهُ خَادِمٌ فَهَلْ تَكْرَهُ أَنْ أَخْدُمَهُ قَالَ لَا وَلَكِنْ لَا يَقْرَبْكِ قَالَتْ إِنَّهُ وَاللَّهِ مَا بِهِ حَرَكَةٌ إِلَى شَ

Дийцина вайга [Яхья бин Букаира] Дийцина вайга [Ал Лайтс] [Ӏукъаил] тӀера [Ибн Шихаб] тӀера [Ӏабдур-Рахьман бин ӀабдуллахӀ бин КаӀаб бин Малик] тӀера, [ӀабдуллахӀ бин КаӀаб бин Малик] -ӀабдуллахӀ бин КаӀаб бин Малик хиллачу хенахь цо КаӀабан кӀант вара иза КаӀабан кӀант вара. бӀаьрзе- аьлла; «Суна цкъа [КаӀаб бин Малика] шех лаьцна цхьа хилам дуьйцуш хезира, Табук тӀамехь РасулуллахӀ ша аллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам дӀатесначу хенахь». КаӀаб бин Малик аьлла; — Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи ва саллам цо дакъалаьцначу тӀемашкахь Табук тӀом боцург цкъа а цуьнца цхьаьна лелаш тӀаьхьа ца висира со, амма Бадр тӀамехь а тӀаьхьависира со. Деккъа Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам цкъа а критика ца йина бусалба стагана, Бадр гӀазотехь дакъалаьцна воцуш. ХӀунда аьлча, юьхьанца Элчана саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам а, бусалба нахана а бен ца лаьара эмкалш тӀехь лелаш болу къурайшин кафирш юкъагӀерта, Дала бусалба нах шайн мостагӀашца цхьаьнакхетталц, хьалха барт бина хан а йоцуш. ХӀетахь ас РасулуллахӀаца дакъалецира Акабат буьйсанна, оха бусалба дин лардийр ду аьлла дош делча. Соьга хаьттича, Бадр тӀамехь дакъалацар Акабат буьйсанна дакъа лацарца дуста мегар дац, Бадр тӀом дукхахболчу нахана дукха безаш белахь а. Табук тӀамехь РасулуллахӀаца цхьаьна дакъа ца лаьцча дийцинчу дийцаршна юкъахь хӀорш ду; — Табук тӀамехь дакъа ца лаьцча санна, дегӀаца ницкъ болуш а, бахам болуш а цкъа а ца хилла со. ВаллахӀи, хьалха ас тайп-тайпанчу тӀемашна атталла а кечдина дацара хехкалуш долу ши хьайба. Амма хӀокху Табук тӀамехь, сан йиш ю хехкалуш йолу ши хьайба кечдан. Цуьнан ламаст дара, ШаллаллахӀу ӀалайхӀивасаллам, цо цкъа а тӀом ца бора, шен тӀеман Ӏалашо къайлехь ца латтийча, хӀара Табукан тӀом хиллалц, цигахь цо шен тӀеман Ӏалашонаш вульгарни кепехь - гуш-хезаш - дӀа а йийцина. Эххар а РасулуллахӀ шаллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам Табук тӀаме вахара, хӀаваъ чӀогӀа йовха йолчу хенахь. Ала мегар ду, вуно гена некъ бина, кхерамех вуьзна а, дуккха а мостагӀашна дуьхьал а хилла. ТӀаккха Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам бусалба нахана довзийтира, шеца шайна дуьхьал хир долу хӀума. Цундела цо омра дира бусалбанашна тоъал тӀеман сурсаташ кечде аьлла. ХӀетахь дуккха а бусалба нах хилла Пайхамар саллаллахӀу ӀалайхӀи васалламца, тӀом бан тӀедиллина кехатца дӀа а ца хӀоттийна. КаӀаб аьлар; — Цхьа стаг вара, тӀамна юкъара виса лууш, ца гойтуш. Цунна шеко яра, ша лар ца вар РасулуллахӀ саллаллахӀу ӀалайхӀи васалламна хуур дац аьлла - шех лаьцна цхьа а вахьйу АллахӀера Азза Ва Жаллагара охьа ца доьссичахьана -. РасулуллахӀ шаллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам Табукехь тӀаме вахара, стоьмийн ялта сел кхачам боллуш долчу хенахь, сан тидам ялта гулдарна тӀера дӀаберзо безаш. РасулуллахӀ саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам а, дакъа лаьцна бусалба нах а кечлуш бара, со сихха цаьрца сурсаташ лаха вахара. ТӀаккха со цӀа вахара, атталла цхьа а сурсат а ца оьцуш. Ас сайга элира; — А-а, муьлххачу хенахь а сурсаташ кечдан йиш ю сан. Со даима а хӀаъ -гӀо- а, хӀан-хӀа а юкъахь загадкехь ву, нах алсам кийча хиллалц'. РасулуллахӀ шаллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам бусалба нахаца дӀавахара, ткъа ас атталла цхьа а сурсат кечдина дацара. Эххар а дӀавахара со, тӀаккха хӀумма а кеч ца деш цӀа вахара со. Даима а иштта шеконехь вара со, тӀамехь дакъалаца деза я ца деза бохуш, бусулба эскарш дӀаса а лелхаш, тӀом хӀинцале а дӀабоьдуш хилчахьана. ТӀаккха тӀеман аренга тӀаьхьавала лаьа суна . -амма иза еккъа цхьа лаам бара- ткъа эххар а суна кхоллам хилира тӀамехь дакъа ца лаца. Пайхамар саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам Табук тӀеман аренга ваханчул тӀаьхьа, цхьа гӀайгӀанан синхаам гонаха болабелира суна. Гонахарчу юкъаралле араваьлча. Со кхийтира, риякъехь болу нах я АллахӀа Азза Ва Джалла пенси елла гӀийла нах бен суна дуьхьал нисвала стаг воцийла. Цу юкъана РасулуллахӀ саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам со дага ца веъна Табуке дӀакхаччалц. ТӀаккха, ший новкъосташна юкъе хиъна Ӏаш, цӀеххьана хаьттира цо; — КаӀаб бин Малик хӀунда ца веара тхоьца? — Бану Салимата доттагӀчо жоп делира; «ХӀай Делан Элча, КаӀаб бин Малик шена гӀайгӀа беш волчух тера ду оцу къийсамал а? — ДоттагӀчун дешнаш хезча, Муадз бин Жабала элира; — ХӀай доттагӀ, ма вон хӀума ду ахь аьлларг! ВаллахӀи, хӀай Делан Элча, суна хаьа, КаӀаб бин Малик дика стаг вуйла'. ТӀаккха РасулуллахӀ саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам вист ца хуьлуш Ӏийра. Иштта вист ца хуьлуш Ӏийча, цӀеххьана вовза хала волу аьчкан шлем йоьхна стаг гира цунна. ТӀаккха РасулуллахӀ саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам элира: «Хьо Абу ХайцамахӀ хила веза? ' Гучуделира, и стаг боккъал а Абу Хайцамах Аль Ансари хилар, цхьана хенахь мунепакъаша шена сийсаздаьккхича, хурманан шаъ сагӀина луш хилла доттагӀ. КаӀаб бин Малик аьлла; — Пайхамар саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам Табук гӀазотера цӀаверза кечлуш ву аьлла хезча, гӀайгӀано велира со. ТӀаккха аьшпаш битта бахьанаш хӀитто волавелира со. Ас сайга элира; — Муьлхачу бахьанца со Пайхамаран оьгӀазлонах кӀелхьарвоккхур ву? — Цу гӀуллакхца къийсам латтош, хьехам бан йиш йолчу доьзалера гӀо дехна ас. Пайхамар саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам Мадинат-гӀала кхача герга ву аьлла цхьаммо соьга аьлча, харцдерг дийцаран бахьана сан коьртера дӀадаьллера. Эххар а кхийтира со, Пайхамарна саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам вообще луьш йиш йоцийла. Цундела цуьнга бакъдерг дийца дезара сан. Цул тӀаьхьа дукха хан ялале РасулуллахӀ саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам Мадинат гӀала кхаьчна. Ӏадатехь ма-хиллара, нийсса маьждиге вахара иза - цхьана кӀошта новкъа а ваьлла, дӀакхаьчча шен ламаст ма-хиллара - ламаз дан. Суннат ламаз дина ваьлча, РасулуллахӀ саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам сихха шен накъосташца чат йира. Цул тӀаьхьа бусалба нахаца тӀом беш дакъалаца хан ца кхочу масех накъост а веана, дуйнаш бууш тайп-тайпана бахьанаш цуьнга дӀакхачийна. Хетарехь, ялх бӀе сов стаг хилла цу тӀемашкахь дакъалаьцна воцуш. Гучудолу, Пайхамара тӀамехь дакъалаьцна боцчу нехан даггара хилар тӀе а оьцуш, царна байӀат а дина, царна гечдар доьхуш, цара шайн дегнашкахь хьулдинарг АллахӀе дӀаделла хилар. Цхьа масех мӀаьрго яьлча, РасулуллахӀ саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам волчу веара со. Ас салам деллачул тӀаьхьа, оьгӀазваханчу стеган велакъежар санна, велакъежира иза. ТӀаккха цо элира; 'Схьавола кхуза! — ТӀаккха со цунна улло дӀавахара, нийсса цунна хьалха охьахаалц. Цул тӀаьхьа Пайхамара саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам хаьттина: «ХӀай КаӀаб, тхоьца тӀом беш хӀунда ца волу хьо? Хьайн дегӀ а, са а бусалба динна дӀалур ду аьлла дош ца делла ахь? — жоп делира ас; «ХӀай АллахӀан Элча, ВаллахӀи, со хьо воцчунна улле охьахиъча, со тешна ву, айса далош долу бахьанаш а, делилш а бахьана долуш, цуьнан оьгӀазлонах со паргӀатвер вара аьлла». Амма, ВаллахӀи хаьа суна, нагахь ас хӀинца шу оьгӀаз ца довлийта, аьшпех дуьзна долу бахьанаш далахь, шеко йоцуш АллахӀ хир ву шу оьгӀазвахийтинарг. ау оьгӀазвахана суна. Нагахь санна ас хьуна, хӀай Делан Элча, сайн нийса а, хьанал а бахьанаш довзийтахь, тӀаккха ахь суна бехк баккхахь оцу бахьанашца, тӀаккха ас иза реза хиларца къобалдийр ду. АллахӀа бекхам бойла суна сан хьаналчу дешнашца. ВаллахӀи цхьа а оьмар яц со тӀамехь дакъалаца сацор йолуш. ВаллахӀи, бусалба нахаца къийсам латторехь дӀакхета вуно кӀезиг аьтто боллушехь, со цу хенахь вуьззина гӀорасиз вара. И даггара мукӀарло хезча, Делан Элчано элира: «ХӀокху стага хьанал а, нийса а къамел дина». Цундела, дӀахӀотта, АллахӀа хьайна сацам баллалц." Эххар а со хьала а гӀаьттина, цуьнан агӀор дӀахьаьдира. Дукха хан ялале, Бани Салимах масех стаг вара суна тӀаьхьахӀоьттина, бохуш: "ХӀай КаӀаб, ВаллахӀи, хьалха тхуна ца хаьара ахь гӀалат/къинош лелийна хилар. не принимать участие в войне.На самом деле, это было только Расулуллах истигфар для вас, что стерлось досаму'; ян телах менгадап Расулуллах 'алайхи васаллам дири сая ини?' Оранг-оранг Бани Салимах менджаваб; — Мила ву и ши стаг, хӀай доттагӀий, цул тӀаьхьа, цара соьга и ши стаг хьахийча, дӀавахара со. Табук хӀинца шен цӀахь гӀайгӀане голаш тӀе хиъна Ӏаш вара, велха а воьлхуш, ткъа со луьра а, онда а жима стаг вара. Кхин дӀа а лелаш вара со, денна лелош долу гӀуллакхаш, хьалха санна, дӀахьош. ХӀинца а цӀера араволуш, кхечу бусалба нахаца цхьаьна жамаӀат ламазаш дан маьждиге воьдуш, соьца къамел дан цхьа а реза вацахь а, базарахь лелаш вара со; «РасулуллахӀ шаллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам шен балдаш хьийзор дуй саламна жоп дала я ца хьийзор дуй? ТӀаккха ас ламаз дира АллахӀан элчанна уллохь, цуьнга бӀаьргаш лачкъош. Со ламаз дан кечвелча соьга хьаьжира иза. Ткъа со цуьнгахьа вирзича, иза соьга дӀахьаьжира». суна хазахеташ стаг вара. Цига дӀакхаьчча, ас цуьнга салам делира. Амма, ВаллахӀи, цигахь вообще вацара иза к жоп делира сан саламна. Эххар а доьналла хьалаиккхира сан, цуьнга хатта; «ХӀай Абу КъатадахӀ, АллахӀан цӀарца дуй буу ас хьуна, хьуна ца хаьа суна баккъалла а АллахӀ а, Цуьнан Элча а везийла? — Гучуделира, Абу Къатада еккъа вист ца хуьлуш Ӏаш хилар. ТӀаккха ас сайн дешнаш юха а карладаьхна, дуьххьара санна дуйнаш а бууш. Амма иза вист ца хуьлуш Ӏийра. ТӀаккха ас айса аьлларг юха а дийцира, цо жоп делира; «Бакъдолуш, АллахӀана а, Цуьнан элчанна а дика хаьа и хӀума». Цуьнан дешнаш хезча, сан бӀаьргех хи а делира, бешахула воьдуш цӀа вирзира со. Со Мединатан базарахь воьдуш, Шема махкара, Мединатан гӀалахь кхача бухкуш волчу цхьана стага хаьттира; — Хьан гойтур ду суна КаӀаб бин Малик мичахь ву? — ТӀаккха наха гайтира суна, и стаг со волчу а веана, ГӀасан паччахьера кехат дӀакхачалц. Яздан а, деша а хаарна, кехатан чулацамах а кхета со. Гучудолу кехатан чулацам иштта хилар; — Тхуна хезира, хьан доттагӀчо – Делан Элчано – саллаллахӀу ӀалайхӀи ва саллам бохург – хьо юкъараллин юкъараллех дӀакъаьстина аьлла, ткъа хьан Дала ша иштта дӀатесна вацара хьо. Цундела, дӀакхета тхоьца, оха шеко йоцуш гӀо дийр ду хьуна'. Кехат дешначул тӀаьхьа, ас элира; — Ма-дарра аьлча, хӀара кехат а суна бохам бу». ТӀаккха пеша чу а диллина, дӀадаллалц ягийра ас. Шовзткъа дийнахь юкъара экскоммуникаци йинчул тӀаьхьа, Делан вахьйу охьа ца йоьссина хилар гучуделира. Цхьана дийнахь, Пайхамаран саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам волчу элчано со волчу веъча, цо хаам дӀакхачийна; «ХӀай КаӀаб, баккъалла а, Делан Элчано саллаллахӀу ӀалайхӀи ва саллам омра дина шуьга шайн зударех ларло аьлла». ас хоьтту; — ДӀасакъаста деза я хӀун? — Геланчас жоп делира; — ДӀасакъастар ца оьшу. Амма, еккъа цунах ларло, цунна тӀе ма гӀо». ТӀаккха ас элира сайн зудчуьнга; «ХӀай йиша, цкъа хьалха хьайн дега-нене цӀа а гӀой, цаьрца Ӏен еза хьо, АллахӀа цу гӀуллакхна тӀехь билггал сацам баллалц». КаӀаб бин Малик аьлла; — Дукха хан ялале ХӀилал бин Умаййатан зуда, Делан Элча волчу а яхана, цо хаьттира; «ХӀай Делан Элча, ХӀилал бин Умаййа воккха а, гӀийла а ву, ялхой а бац цуьнан. Цундела, ас цуьнан дола дийр ду'. РасулуллахӀ саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам жоп делира: «ХӀан-хӀа. ГӀоле ду, хьо хьалха цуьнца цхьаьна ца хилча, цхьана ханна хьуна уллехь ца хила веза иза'. ХӀилал зуда шен дагахь лаьтташ йисира, элира; — ВаллахӀи, хӀай Делан Элча, хӀинца кхин дахарца шовкъ яц цуьнан. Даима а воьлхуш ву иза, и проблема шена дуьхьалкхеттачул тӀаьхьа хӀинццалц». КаӀаб бин Малик аьлла; — Сан доьзалера цхьаболчара элира; — Хьайн зудчун оцу гӀуллакхах лаьцна уггар хьалха Делан Элчане пурба деха деза ахь. ХӀунда аьлча, РасулуллахӀ ша АллахӀа ӀалайхӀи васаллам пурба делла хилла ХӀилал бин Умаййа шен майрачунна Ӏуналла дан. КаӀаб бин Малик аьлла; «Сайн зудчун хӀокху гӀуллакхах лаьцна Пайхамаре саллаллахӀу ӀалайхӀи васаллам пурба доьхур дац ас». ХӀунда аьлча, делахь а, суна ца хаьара, РасулуллахӀан жоп муха хир ду, ас жима волуш цуьнга пурба дехча». КаӀаб бин Малик аьлла; — Итт буьйсанна дӀадоьдуш хилар гучуделира, бусалба нахана тхоьца къамел дан дихкинчу хенахь дуьйна тхуна пхийтта буьйса хилла дӀахӀоьттина. КаӀаб бин Малик аьлла; — ТӀаккха пхийтталгӀачу буса пхьуьйра ламаз дира ас цӀенна тӀехьарчу меттехь. Ламазехь хиъна Ӏаш, дохкояларх а, гӀайгӀанех а вуьзна вара со. Хетарехь, хӀара доккха латта хьуна готта хета . сайн. ЦӀеххьана горизонтана дехьа цхьаммо чӀогӀа мохь хьоькхуш хезира суна; — ХӀай КаӀаб бин Малик, самукъадаккха! — Цундела со охьавоьжна, хиира суна, со сайн проблемех паргӀат вуйла. КаӀаб бин Малик аьлла; 'ТӀаккха РасулуллахӀа саллаллохӀу ӀалайхӀи васаллома дӀакхайкхийра бусалба нахе пхьур ламаз динчул тӀаьхьа, АллахӀ Субхьанáт