Ka’ab berkata: akhirnya saya ditakdirkan untuk tidak ikut serta ke medan perang

Imam Bukhari : 4066

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ وَكَانَ قَائِدَ كَعْبٍ مِنْ بَنِيهِ حِينَ عَمِيَ قَالَ سَمِعْتُ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ يُحَدِّثُحِينَ تَخَلَّفَ عَنْ قِصَّةِ تَبُوكَ قَالَ كَعْبٌ لَمْ أَتَخَلَّفْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةٍ غَزَاهَا إِلَّا فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ غَيْرَ أَنِّي كُنْتُ تَخَلَّفْتُ فِي غَزْوَةِ بَدْرٍ وَلَمْ يُعَاتِبْ أَحَدًا تَخَلَّفَ عَنْهَا إِنَّمَا خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُرِيدُ عِيرَ قُرَيْشٍ حَتَّى جَمَعَ اللَّهُ بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ عَدُوِّهِمْ عَلَى غَيْرِ مِيعَادٍ وَلَقَدْ شَهِدْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ حِينَ تَوَاثَقْنَا عَلَى الْإِسْلَامِ وَمَا أُحِبُّ أَنَّ لِي بِهَا مَشْهَدَ بَدْرٍ وَإِنْ كَانَتْ بَدْرٌ أَذْكَرَ فِي النَّاسِ مِنْهَا كَانَ مِنْ خَبَرِي أَنِّي لَمْ أَكُنْ قَطُّ أَقْوَى وَلَا أَيْسَرَ حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْهُ فِي تِلْكَ الْغَزَاةِ وَاللَّهِ مَا اجْتَمَعَتْ عِنْدِي قَبْلَهُ رَاحِلَتَانِ قَطُّ حَتَّى جَمَعْتُهُمَا فِي تِلْكَ الْغَزْوَةِ وَلَمْ يَكُنْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُرِيدُ غَزْوَةً إِلَّا وَرَّى بِغَيْرِهَا حَتَّى كَانَتْ تِلْكَ الْغَزْوَةُ غَزَاهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَرٍّ شَدِيدٍ وَاسْتَقْبَلَ سَفَرًا بَعِيدًا وَمَفَازًا وَعَدُوًّا كَثِيرًا فَجَلَّى لِلْمُسْلِمِينَ أَمْرَهُمْ لِيَتَأَهَّبُوا أُهْبَةَ غَزْوِهِمْ فَأَخْبَرَهُمْ بِوَجْهِهِ الَّذِي يُرِيدُ وَالْمُسْلِمُونَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَثِيرٌ وَلَا يَجْمَعُهُمْ كِتَابٌ حَافِظٌ يُرِيدُ الدِّيوَانَ قَالَ كَعْبٌ فَمَا رَجُلٌ يُرِيدُ أَنْ يَتَغَيَّبَ إِلَّا ظَنَّ أَنْ سَيَخْفَى لَهُ مَا لَمْ يَنْزِلْ فِيهِ وَحْيُ اللَّهِ وَغَزَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تِلْكَ الْغَزْوَةَ حِينَ طَابَتْ الثِّمَارُ وَالظِّلَالُ وَتَجَهَّزَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْمُسْلِمُونَ مَعَهُ فَطَفِقْتُ أَغْدُو لِكَيْ أَتَجَهَّزَ مَعَهُمْ فَأَرْجِعُ وَلَمْ أَقْضِ شَيْئًا فَأَقُولُ فِي نَفْسِي أَنَا قَادِرٌ عَلَيْهِ فَلَمْ يَزَلْ يَتَمَادَى بِي حَتَّى اشْتَدَّ بِالنَّاسِ الْجِدُّ فَأَصْبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْمُسْلِمُونَ مَعَهُ وَلَمْ أَقْضِ مِنْ جَهَازِي شَيْئًا فَقُلْتُ أَتَجَهَّزُ بَعْدَهُ بِيَوْمٍ أَوْ يَوْمَيْنِ ثُمَّ أَلْحَقُهُمْ فَغَدَوْتُ بَعْدَ أَنْ فَصَلُوا لِأَتَجَهَّزَ فَرَجَعْتُ وَلَمْ أَقْضِ شَيْئًا ثُمَّ غَدَوْتُ ثُمَّ رَجَعْتُ وَلَمْ أَقْضِ شَيْئًا فَلَمْ يَزَلْ بِي حَتَّى أَسْرَعُوا وَتَفَارَطَ الْغَزْوُ وَهَمَمْتُ أَنْ أَرْتَحِلَ فَأُدْرِكَهُمْ وَلَيْتَنِي فَعَلْتُ فَلَمْ يُقَدَّرْ لِي ذَلِكَ فَكُنْتُ إِذَا خَرَجْتُ فِي النَّاسِ بَعْدَ خُرُوجِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَطُفْتُ فِيهِمْ أَحْزَنَنِي أَنِّي لَا أَرَى إِلَّا رَجُلًا مَغْمُوصًا عَلَيْهِ النِّفَاقُ أَوْ رَجُلًا مِمَّنْ عَذَرَ اللَّهُ مِنْ الضُّعَفَاءِ وَلَمْ يَذْكُرْنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى بَلَغَ تَبُوكَ فَقَالَ وَهُوَ جَالِسٌ فِي الْقَوْمِ بِتَبُوكَ مَا فَعَلَ كَعْبٌ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي سَلِمَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ حَبَسَهُ بُرْدَاهُ وَنَظَرُهُ فِي عِطْفِهِ فَقَالَ مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ بِئْسَ مَا قُلْتَ وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا عَلِمْنَا عَلَيْهِ إِلَّا خَيْرًا فَسَكَتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ فَلَمَّا بَلَغَنِي أَنَّهُ تَوَجَّهَ قَافِلًا حَضَرَنِي هَمِّي وَطَفِقْتُ أَتَذَكَّرُ الْكَذِبَ وَأَقُولُ بِمَاذَا أَخْرُجُ مِنْ سَخَطِهِ غَدًا وَاسْتَعَنْتُ عَلَى ذَلِكَ بِكُلِّ ذِي رَأْيٍ مِنْ أَهْلِي فَلَمَّا قِيلَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ أَظَلَّ قَادِمًا زَاحَ عَنِّي الْبَاطِلُ وَعَرَفْتُ أَنِّي لَنْ أَخْرُجَ مِنْهُ أَبَدًا بِشَيْءٍ فِيهِ كَذِبٌ فَأَجْمَعْتُ صِدْقَهُ وَأَصْبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَادِمًا وَكَانَ إِذَا قَدِمَ مِنْ سَفَرٍ بَدَأَ بِالْمَسْجِدِ فَيَرْكَعُ فِيهِ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ جَلَسَ لِلنَّاسِ فَلَمَّا فَعَلَ ذَلِكَ جَاءَهُ الْمُخَلَّفُونَ فَطَفِقُوا يَعْتَذِرُونَ إِلَيْهِ وَيَحْلِفُونَ لَهُ وَكَانُوا بِضْعَةً وَثَمَانِينَ رَجُلًا فَقَبِلَ مِنْهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَانِيَتَهُمْ وَبَايَعَهُمْ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمْ وَوَكَلَ سَرَائِرَهُمْ إِلَى اللَّهِ فَجِئْتُهُ فَلَمَّا سَلَّمْتُ عَلَيْهِ تَبَسَّمَ تَبَسُّمَ الْمُغْضَبِ ثُمَّ قَالَ تَعَالَ فَجِئْتُ أَمْشِي حَتَّى جَلَسْتُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ لِي مَا خَلَّفَكَ أَلَمْ تَكُنْ قَدْ ابْتَعْتَ ظَهْرَكَ فَقُلْتُ بَلَى إِنِّي وَاللَّهِ لَوْ جَلَسْتُ عِنْدَ غَيْرِكَ مِنْ أَهْلِ الدُّنْيَا لَرَأَيْتُ أَنْ سَأَخْرُجُ مِنْ سَخَطِهِ بِعُذْرٍ وَلَقَدْ أُعْطِيتُ جَدَلًا وَلَكِنِّي وَاللَّهِ لَقَدْ عَلِمْتُ لَئِنْ حَدَّثْتُكَ الْيَوْمَ حَدِيثَ كَذِبٍ تَرْضَى بِهِ عَنِّي لَيُوشِكَنَّ اللَّهُ أَنْ يُسْخِطَكَ عَلَيَّ وَلَئِنْ حَدَّثْتُكَ حَدِيثَ صِدْقٍ تَجِدُ عَلَيَّ فِيهِ إِنِّي لَأَرْجُو فِيهِ عَفْوَ اللَّهِ لَا وَاللَّهِ مَا كَانَ لِي مِنْ عُذْرٍ وَاللَّهِ مَا كُنْتُ قَطُّ أَقْوَى وَلَا أَيْسَرَ مِنِّي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَّا هَذَا فَقَدْ صَدَقَ فَقُمْ حَتَّى يَقْضِيَ اللَّهُ فِيكَ فَقُمْتُ وَثَارَ رِجَالٌ مِنْ بَنِي سَلِمَةَ فَاتَّبَعُونِي فَقَالُوا لِي وَاللَّهِ مَا عَلِمْنَاكَ كُنْتَ أَذْنَبْتَ ذَنْبًا قَبْلَ هَذَا وَلَقَدْ عَجَزْتَ أَنْ لَا تَكُونَ اعْتَذَرْتَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمَا اعْتَذَرَ إِلَيْهِ الْمُتَخَلِّفُونَ قَدْ كَانَ كَافِيَكَ ذَنْبَكَ اسْتِغْفَارُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَكَ فَوَاللَّهِ مَا زَالُوا يُؤَنِّبُونِي حَتَّى أَرَدْتُ أَنْ أَرْجِعَ فَأُكَذِّبَ نَفْسِي ثُمَّ قُلْتُ لَهُمْ هَلْ لَقِيَ هَذَا مَعِي أَحَدٌ قَالُوا نَعَمْ رَجُلَانِ قَالَا مِثْلَ مَا قُلْتَ فَقِيلَ لَهُمَا مِثْلُ مَا قِيلَ لَكَ فَقُلْتُ مَنْ هُمَا قَالُوا مُرَارَةُ بْنُ الرَّبِيعِ الْعَمْرِيُّ وَهِلَالُ بْنُ أُمَيَّةَ الْوَاقِفِيُّ فَذَكَرُوا لِي رَجُلَيْنِ صَالِحَيْنِ قَدْ شَهِدَا بَدْرًا فِيهِمَا أُسْوَةٌ فَمَضَيْتُ حِينَ ذَكَرُوهُمَا لِي وَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمُسْلِمِينَ عَنْ كَلَامِنَا أَيُّهَا الثَّلَاثَةُ مِنْ بَيْنِ مَنْ تَخَلَّفَ عَنْهُ فَاجْتَنَبَنَا النَّاسُ وَتَغَيَّرُوا لَنَا حَتَّى تَنَكَّرَتْ فِي نَفْسِي الْأَرْضُ فَمَا هِيَ الَّتِي أَعْرِفُ فَلَبِثْنَا عَلَى ذَلِكَ خَمْسِينَ لَيْلَةً فَأَمَّا صَاحِبَايَ فَاسْتَكَانَا وَقَعَدَا فِي بُيُوتِهِمَا يَبْكِيَانِ وَأَمَّا أَنَا فَكُنْتُ أَشَبَّ الْقَوْمِ وَأَجْلَدَهُمْ فَكُنْتُ أَخْرُجُ فَأَشْهَدُ الصَّلَاةَ مَعَ الْمُسْلِمِينَ وَأَطُوفُ فِي الْأَسْوَاقِ وَلَا يُكَلِّمُنِي أَحَدٌ وَآتِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُسَلِّمُ عَلَيْهِ وَهُوَ فِي مَجْلِسِهِ بَعْدَ الصَّلَاةِ فَأَقُولُ فِي نَفْسِي هَلْ حَرَّكَ شَفَتَيْهِ بِرَدِّ السَّلَامِ عَلَيَّ أَمْ لَا ثُمَّ أُصَلِّي قَرِيبًا مِنْهُ فَأُسَارِقُهُ النَّظَرَ فَإِذَا أَقْبَلْتُ عَلَى صَلَاتِي أَقْبَلَ إِلَيَّ وَإِذَا الْتَفَتُّ نَحْوَهُ أَعْرَضَ عَنِّي حَتَّى إِذَا طَالَ عَلَيَّ ذَلِكَ مِنْ جَفْوَةِ النَّاسِ مَشَيْتُ حَتَّى تَسَوَّرْتُ جِدَارَ حَائِطِ أَبِي قَتَادَةَ وَهُوَ ابْنُ عَمِّي وَأَحَبُّ النَّاسِ إِلَيَّ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَوَاللَّهِ مَا رَدَّ عَلَيَّ السَّلَامَ فَقُلْتُ يَا أَبَا قَتَادَةَ أَنْشُدُكَ بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمُنِي أُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَسَكَتَ فَعُدْتُ لَهُ فَنَشَدْتُهُ فَسَكَتَ فَعُدْتُ لَهُ فَنَشَدْتُهُ فَقَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ فَفَاضَتْ عَيْنَايَ وَتَوَلَّيْتُ حَتَّى تَسَوَّرْتُ الْجِدَارَ قَالَ فَبَيْنَا أَنَا أَمْشِي بِسُوقِ الْمَدِينَةِ إِذَا نَبَطِيٌّ مِنْ أَنْبَاطِ أَهْلِ الشَّأْمِ مِمَّنْ قَدِمَ بِالطَّعَامِ يَبِيعُهُ بِالْمَدِينَةِ يَقُولُ مَنْ يَدُلُّ عَلَى كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ فَطَفِقَ النَّاسُ يُشِيرُونَ لَهُ حَتَّى إِذَا جَاءَنِي دَفَعَ إِلَيَّ كِتَابًا مِنْ مَلِكِ غَسَّانَ فَإِذَا فِيهِ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّهُ قَدْ بَلَغَنِي أَنَّ صَاحِبَكَ قَدْ جَفَاكَ وَلَمْ يَجْعَلْكَ اللَّهُ بِدَارِ هَوَانٍ وَلَا مَضْيَعَةٍ فَالْحَقْ بِنَا نُوَاسِكَ فَقُلْتُ لَمَّا قَرَأْتُهَا وَهَذَا أَيْضًا مِنْ الْبَلَاءِ فَتَيَمَّمْتُ بِهَا التَّنُّورَ فَسَجَرْتُهُ بِهَا حَتَّى إِذَا مَضَتْ أَرْبَعُونَ لَيْلَةً مِنْ الْخَمْسِينَ إِذَا رَسُولُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْتِينِي فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْمُرُكَ أَنْ تَعْتَزِلَ امْرَأَتَكَ فَقُلْتُ أُطَلِّقُهَا أَمْ مَاذَا أَفْعَلُ قَالَ لَا بَلْ اعْتَزِلْهَا وَلَا تَقْرَبْهَا وَأَرْسَلَ إِلَى صَاحِبَيَّ مِثْلَ ذَلِكَ فَقُلْتُ لِامْرَأَتِي الْحَقِي بِأَهْلِكِ فَتَكُونِي عِنْدَهُمْ حَتَّى يَقْضِيَ اللَّهُ فِي هَذَا الْأَمْرِ قَالَ كَعْبٌ فَجَاءَتْ امْرَأَةُ هِلَالِ بْنِ أُمَيَّةَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ هِلَالَ بْنَ أُمَيَّةَ شَيْخٌ ضَائِعٌ لَيْسَ لَهُ خَادِمٌ فَهَلْ تَكْرَهُ أَنْ أَخْدُمَهُ قَالَ لَا وَلَكِنْ لَا يَقْرَبْكِ قَالَتْ إِنَّهُ وَاللَّهِ مَا بِهِ حَرَكَةٌ إِلَى شَ

Һөйләне беҙгә [Яхъя бин Бүкәйер] Беҙгә [Әл-Ләйетс] ['Уҡайл] [Ибн Шиһаб] [Ғабдулла бин Ҡәғб бин Малик] [Ғабдулла бин Ҡәғб бин Малик] -Ғабдулла бин Ҡәғб бин Малик] -Ғабдулла бин Ҡәғб улы ҡасан ул Ҡәғб улы булған' һуҡыр- әйтте; «Бер ваҡыт [Ҡәғб бин Мәликтең] үҙе тураһында бер ваҡиға һөйләгәнен ишеттем, ул Табук һуғышында Рәсүлуллаһ шәллаллаһу ғәләйһи вәссәләм тарафынан ҡалдырылған». Ҡәғб бин Мәлик әйтте; — Тәбүк яуынан башҡа пәйғәмбәребеҙ ҡатнашҡан яуҙарҙа уның менән бергә бер ҡасан да ҡалманым, әммә Бәҙер яуында ла ҡалдым. Тик пәйғәмбәребеҙ генә Бәҙер яуында ҡатнашмаған мосолманды бер ваҡытта ла тәнҡитләмәгән. Сөнки тәүҙә пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһи вәссәләм һәм мосолмандар дөйәләрҙә йөрөгән Ҡөрәйш кафырҙарын, Аллаһ Тәғәлә мосолмандарҙы алдан килешелгән ваҡытһыҙ дошмандары менән бергә йыйғансы, ҡапларға ғына теләгән. Ул ваҡытта мин Рәсүлуллаһ менән Аҡаба төнөндә Ислам динен яҡларға вәғәҙә биргәндә ҡатнаштым. Минеңсә, Бәҙер һуғышында ҡатнашыуҙы Аҡба төнөндә ҡатнашыу менән сағыштырырлыҡ түгел, хатта Бәҙер һуғышы күпселек кешеләргә нығыраҡ оҡшаһа ла. Рәсүлуллаһ менән Табуҡ һуғышында ҡатнашмаған хикәйәләр араһында түбәндәгеләр бар; — Табук һуғышында ҡатнашмаған саҡтағы кеүек физик яҡтан ныҡлы, байлыҡҡа эйә булғаным юҡ ине. Валлаһи, быға тиклем ике һыбайлы хайуанды төрлө алыштарға бөтөнләй әҙерләмәнем. Әммә был Табук һуғышында мин ике һыбайлы хайуан әҙерләй алам. Был уның йолаһы булған, Шаллаллаһуғәләйһиссәләм, ул бер ҡасан да һуғышҡа инмәгән, әгәр ҙә ул үҙенең һуғышының маҡсатын сер итеп һаҡламаһа, был Табук һуғышы булғансы, унда ул үҙенең һуғыш маҡсаттарын вульгар рәүештә - асыҡтан-асыҡ - белдергән. Ниһайәт, Рәсүлуллаһ шәллаллаһу ғәләйһис-сәләм көндәр бик эҫе булғанда Табуҡ яуына китә. Ул бик алыҫ араны үткән һәм хәүеф-хәтәрҙәр менән тулы булған һәм күп һанлы дошмандар менән осрашҡан, тип әйтергә мөмкин. Шунан һуң пәйғәмбәребеҙ ғәләйһис-сәләм мосолмандарға уның менән нимә менән осрашасағын аңлата. Шуға ла ул мосолмандарға етерлек кимәлдә һуғыш кәрәк-ярағы әҙерләргә ҡуша. Ул ваҡытта күп кенә мосолмандар һуғышҡа йөкләмә хаты менән тәғәйенләнмәйенсә, пәйғәмбәр саллаллаһу ғәләйһис-сәләмде оҙатып йөрөгән. Ҡәғб әйтте; — Һуғыштан ситтә ҡалырға теләп, үҙен күрһәтмәгән бер кеше бар ине. Ул үҙенең үтәмәүен Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи үсәлламға белмәйәсәк тип шикләнгән - уның тураһында Аллаһы Тәғәлә Әззә Вә Жәлләнән бер ниндәй ҙә вәхи төшмәгәнсе -. Рәсүлуллаһ шәлләллаһу ғәләйһис-сәләм емеш-еләк йыйыу шул тиклем ҡәнәғәтләндерерлек булғанда Табукта һуғышҡа китте, иғтибарымды урып-йыйыуҙан ситкә йүнәлтергә тура килде. Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи вәссәләм һәм ҡатнашҡан мосолмандар әҙерләнеп йөрөгәндәр һәм мин шунда уҡ улар менән запас эҙләргә киттем. Шунан бөтөнләй кәрәк-яраҡ алмай өйгә ҡайттым. Мин үҙ-үҙемә әйттем; — Аһһ, кәрәк-яраҡты теләһә ҡайһы ваҡытта әҙерләй алам. Мин һәр ваҡыт эйе -барырға- һәм юҡ араһында йомаҡта, тик кешеләр әҙерерәк'. Рәсүлуллаһ ғәләйһис-сәләм мосолмандар менән бергә китте, ә мин бөтөнләй кәрәк-яраҡ әҙерләмәгән инем. Ниһайәт сығып киттем, аҙаҡ бер нәмә лә әҙерләмәй ҡайтып киттем. Һуғышта ҡатнашырғамы, юҡмы, тип гел шундай шикләнеп йөрөнөм, тик мосолман ғәскәрҙәре йүгереп киткәнсе, һуғыш инде ҡотороп киткәнсе. Шунан һуң яу яланына эйәреп киткем килә . -әммә был теләк кенә ине- һәм ахыр сиктә миңә һуғышта ҡатнашмаҫҡа яҙҙылар. Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм Табук яу яланына киткәс, мине һағыш тойғоһо уратып ала башланы. Тирә-яҡ йәмәғәтселеккә сыҡҡанда. Мин аңланым: риялыҡта булған кешеләрҙән йәки Аллаһ Тәғәлә Әззә Вә Джалла тарафынан пенсия бирелгән көсһөҙ кешеләрҙән башҡа осрашыр кешем юҡ. Шул арала Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм Табуҡҡа килеп еткәнсе мине иҫләмәне. Шунан, дуҫтары араһында ултырғанда, ҡапыл һораны; — Ниңә беҙҙең менән Ҡәғб бин Мәлик килмәне? — Бану Сәлимәнән бер дуҫ яуап бирҙе; «Эй, Аллаһ Рәсүле, был көрәштән бигерәк, Ҡәғб бин Мәликтең үҙен нығыраҡ ҡайғыртыуы шикелле? — Дуҫтың һүҙҙәрен ишеткәс, Муаҙ бин Джабал әйтте; — Эй дуҫ, ниндәй насар һүҙ әйттең! Аллаһ менән ант итәм, эй Рәсүлуллаһ, мин беләм, Ҡәғб бин Мәлик яҡшы кеше». Шунан һуң Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи вәсалләм өнһөҙ ҡалды. Шулай шымып торғанда, ҡапыл тимер шлем кейгән, таныуы ауыр булған кешене күреп ҡалды. Шунан һуң Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи вәссәләм: «Һин Әбү Хәйтсәмә булырға тейешһең? — Баҡтиһәң, был кеше ысынлап та Әбү Хәйтсәмә Әл-Әнсари, ҡасандыр ике йөҙлөләр тарафынан ҡәһәрләнгәндә финиктан бер шағ саҙаҡа биргән дуҫы булып сыҡты. Ҡәғб бин Мәлик әйтте; — Пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләмдең Табуҡ яуынан ҡайтырға әҙерләнеүен ишеткәс, күңелем һағыш менән тулды. Шунан алдау өсөн һылтауҙар уйлап таба башланым. Мин үҙ-үҙемә әйттем; — Ниндәй сәбәп мине Пәйғәмбәребеҙҙең асыуынан ҡотҡара ала? — Быны хәл итеү өсөн кәңәш бирә алырлыҡ ғаиләмдән ярҙам һораным. Берәү Мәҙинә ҡалаһына пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм килеп етергә лә өлгөрҙө тигәс, алдауҙың сәбәбе башымдан юғалды. Ниһайәт, Пәйғәмбәребеҙгә бөтөнләй алдаша алмауымды аңланым. Шуға күрә уға дөрөҫөн әйтергә тура килде. Күп тә үтмәне, Мәҙинә ҡалаһына Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһис-сәләм килеп етә. Ғәҙәттәгесә, ул тура мәсеткә - ниндәйҙер районға сәйәхәттән килгәндә йолаһы булғанса - намаҙ уҡырға китте. Сөннәт намаҙын уҡығас, Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи вәссәләм шунда уҡ дуҫтары менән һөйләшеп ултырҙы. Ошонан һуң мосолмандар менән һуғышта ҡатнашып өлгөрмәгән бер нисә дуҫы килеп, һүгенеп уға төрлө сәбәптәр еткерә. Яҡынса иҫәпләүҙәр буйынса, алыштарҙа ҡатнашмаған һикһәндән ашыу кеше булған. Баҡтиһәң, Пәйғәмбәребеҙ һуғышта ҡатнашмағандарҙың асыҡлығын ҡабул иткән, уларға биғәт биргән, улар өсөн ғәфү үтенгән, күңелдәрендә йәшергәндәрен Аллаһы Тәғәләгә тапшырған. Бер нисә минуттан Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи вәсәлламды күрергә килдем. Мин иҫәнләшкәс, асыулы кеше йылмайыуы кеүек йылмайҙы. Шунан һуң ул; 'Кил бында! — Шунан тап уның алдына ултырғансы, уға яҡыныраҡ атланым. Бынан һуң пәйғәмбәребеҙ саллаллаһу ғәләйһи вәссәләм: «Ни өсөн һин беҙгә ҡушылып һуғышҡа ҡушылмайһың, эй Ҡәғбәб? Тәнеңде лә, йәнеңде лә Исламға тапшырырға вәғәҙә бирмәнеңме? — тип яуап бирҙем; «Эй, Аллаһ илсеһе, ант итәм, әгәр ҙә мин һинән башҡа берәйһе янында ултырһам, мин килтергән сәбәптәр һәм дәлилдәр арҡаһында уның асыуынан азат булыр инем, тип ышанам. Тик, Аллаһ менән ант итәм, мин беләм: әгәр ҙә мин хәҙер һеҙгә асыуланмаҫ өсөн ялғанға тулы сәбәптәр килтерһәм, һис шикһеҙ, һеҙҙе асыуландырыусы Аллаһ Тәғәлә буласаҡ. ау миңә асыуланған. Әгәр мин һиңә, эй Аллаһ Рәсүле, үҙемдең дөрөҫ һәм намыҫлы сәбәптәремде тәҡдим итһәм, ә һуңынан һин мине шул сәбәптәр өсөн әрләйһең икән, мин уны рәхәтләнеп ҡабул итермен. Аллаһ Тәғәлә мине намыҫлы һүҙҙәрем менән язаға тарттырһын. Валлаһи, һуғышта ҡатнашыуҙан тыйыр йәш юҡ. Валлаһи, мосолмандар менән көрәшкә ҡушылыу мөмкинлегем бик сикле булһа ла, ул ваҡытта бөтөнләй сараһыҙ инем. Был ихлас иҡрарҙы ишеткән Аллаһ Рәсүле: «Был кеше намыҫлы һәм дөрөҫ һөйләне», — тине. Шуға күрә, Аллаһы Тәғәлә һеҙгә ҡарар биргәнсе тороп тороғоҙ." Ниһайәт, мин тороп, уның яғынан күстем. Күп тә үтмәне, Бәни Сәлимәнән бер нисә кеше минең артымдан килде, улар әйтте: "Эй, Ҡәғбә, Аллаһ менән ант итәм, элек беҙ һинең башҡа хата эшләгәнеңде белмәнек/гонаһ. Һуғышта ҡатнашмағыҙ. Ысынында, был тик Рәсүлуллаһтың истиғфары һеҙҙең өсөн юйылған. Янг телах менгадап Рәсүлуллаһ 'ғәләйһи васаллям дири сая ини? 'Оранг-оранг Бани Сәлимә менжәаб; — Кемдәр был ике кеше, дуҫтар? Табук хәҙер өйөндә моңһоу ғына тубыҡланып илай ине, ә мин ҡаты, көслө егет инем. Мин үҙемде ғәҙәти тотоуымды дауам иттем, көндәлек эштәремде ғәҙәттәгесә башҡарҙым. Мин һаман да өйҙән сығып, башҡа мосолмандар менән йәмәғәт намаҙына мәсеткә йөрөп, бер кем дә минең менән һөйләшергә риза булмаһа ла, баҙарҙа йөрөп йөрөнөм йөрәк; — Сәләмгә яуап бирер өсөн Рәсүлуллаһ шәллаллаһу ғәләйһис-сәләм ирендәрен ҡыбырлармы, юҡмы? Шунан һуң мин Аллаһ Рәсүле янында уға урлап ҡараш ташлап намаҙ уҡыным. Намаҙ уҡырға әҙерләнгәс, ул миңә ҡарап торҙо. Мин уға боролғас, ул минән ҡарашын ситкә ебәрҙе», — тип уйланы. миңә оҡшаған кеше ине. Унда барып еткәс, уға сәләм бирҙем. Тик, Аллаһ менән аллаһ, ул бөтөнләй юҡ ине к минең сәләмдәремә яуап бирҙе. Ниһайәт, ҡыйыулыҡ таптым, унан һораным; — Эй, Әбү Ҡатадаһ, һиңә Аллаһ исеме менән ант итәм, һин белмәйһеңме, ысынлап та, мин Аллаһты һәм Уның Рәсүлен яратам? — Әбү Ҡатада өндәшмәй генә ҡалған булып сыҡты. Шунан тәүге тапҡыр кеүек һүгенеп һүҙемде тағы ҡабатланым. Тик ул өндәшмәй генә ҡалды. Шунан әйткәнемде ҡабатланым, ул яуап бирҙе; «Ысынлап та, быны Аллаһ һәм Уның рәсүле яҡшыраҡ белә». Уның һүҙҙәрен ишетеп, күҙҙәремә йәштәр тулды, баҡса буйлап йөрөй торғас, өйгә ҡайттым. Мәҙинә баҙарында йөрөгәндә, Сүриә иленән Мәҙинә ҡалаһында аҙыҡ-түлек һатып йөрөгән бер кеше һораны; — Кем миңә Ҡәғб бин Мәликтең ҡайҙа икәнен күрһәтә ала? — Шунан халыҡ миңә күрһәтте, тик теге кеше миңә килеп, Ғассан батшаның хатын тотторҙо. Уҡый-яҙа белгәнгә күрә, хаттың йөкмәткеһен дә аңлайым. Баҡтиһәң, хаттың йөкмәткеһе түбәндәгесә; — Беҙ ишеттек: һинең дуҫың – йәғни Аллаһ Рәсүле ғәләйһис-сәләм – һине йәмәғәт йәмғиәтенән айырып ҡуйған, ә Раббың үҙе һине шулай ташламаған. Шуға күрә, беҙгә ҡушылырға, беҙ һеҙгә мотлаҡ ярҙам итербеҙ’. Хатты уҡығас, мин әйттем; — Ысынында, был хат та минең өсөн афәт. Шунан мейескә һалып, бөткәнсе яндырҙым. Ҡырҡ көн дөйөм экскоммуникациянан һуң, асыҡланыуынса, Хоҙай вәхиһе төшмәгән. Бер көндө миңә пәйғәмбәребеҙ ғәләйһис-сәләмдең илсеһе килеп, хәбәр еткерҙе; «Эй, Ҡәғбәб, ысынлап та, Аллаһ Рәсүле ғәләйһис-сәләм һеҙгә ҡатындарығыҙҙан ҡасырға ҡушты». Мин һорайым; — Айырылышырғамы әллә нимә? — Илсе яуап бирҙе; — Айырылышырға кәрәкмәй. Әммә, тик унан ҡасығыҙ һәм уға яҡынлашмағыҙ». Шунан ҡатыныма әйттем; — Эй, апай, һин тәүҙә ата-әсәйеңә ҡайтып, Аллаһ был мәсьәлә буйынса аныҡ ҡарар сығарғансы улар янында ҡалырға тейешһең. Ҡәғб бин Мәлик әйтте; — Күп тә үтмәй, Хилал бин Өмәйәнең ҡатыны Аллаһ Рәсүле саллаллаһу ғәләйһи үә сәлләм янына барып һорай; «Эй, Аллаһ Рәсүле, Хилал бин Өмәйә ҡарт һәм көсһөҙ, хеҙмәтселәре лә юҡ. Шуға күрә, рөхсәт итегеҙ, мин уны ҡарайым'. Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи вәсалләм яуап бирҙе: «Юҡ. Иң яҡшыһы, әгәр һеҙ уны оҙатып түгел, тәүҙә һәм ул һеҙгә яҡын булырға тейеш түгел, бер аҙ ваҡыт’. Хилалдың ҡатыны ныҡ торҙо ла; — Валлаһи, эй Рәсүлуллаһ, хәҙер уның йәшәүгә дәрт-дарманы юҡ. Ул был проблемаға осрағандан бирле әлегә тиклем гел илай». Ҡәғб бин Мәлик әйтте; — Минең ғаиләнән ҡайһы бер кешеләр әйтте; — Ҡатыныңдың был эше буйынса тәүҙә Аллаһ Рәсүленән рөхсәт һора. Сөнки Рәсүлуллаһ шәллаллаһу ғәләйһи вәсәллам үҙе Хилал бин Өмәйәгә ирен ҡарарға рөхсәт биргән булған. Ҡәғб бин Мәлик әйтте; — Ҡатынымдың был эше буйынса пәйғәмбәребеҙҙән рөхсәт һорамайым, саллаллаһу ғәләйһис-сәләм. Сөнки, әммә йәш саҡта рөхсәт һораһам, Рәсүлуллаһтың ниндәй яуабын белмәҫ инем», — тине. Ҡәғб бин Мәлик әйтте; — Баҡтиһәң, был ун төн дауам иткән, тимәк, мосолмандар беҙҙең менән һөйләшеү тыйылғандан башлап беҙҙең өсөн илле төн булған. Ҡәғб бин Мәлик әйтте; — Шунан илленсе төндә фаҡур намаҙын өй артында уҡыным. Намаҙ уҡып ултырғанда күңелемдә үкенес, һағыш тулды. Был ҙур ер һиңә тар кеүек тойола үҙемде. Ҡапыл офоҡ аша кемдеңдер ҡаты ҡысҡырыуын ишеттем; — Эй, Ҡәғб бин Мәлик, шатлан! — Шулай итеп, мин йығылып төштөм һәм үҙемдең проблемамдан азат икәнемде аңланым. Ҡәғб бин Мәлик әйтте; — Шунан һуң Рәсүлуллаһ саллаллаһу ғәләйһи вәссәләм Фәжр намаҙынан һуң мосолмандарға Аллаһы Тәғәлә Сүбхәнәһ тип иғлан итте.