Ka’ab berkata: akhirnya saya ditakdirkan untuk tidak ikut serta ke medan perang

Imam Bukhari : 4066

حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ وَكَانَ قَائِدَ كَعْبٍ مِنْ بَنِيهِ حِينَ عَمِيَ قَالَ سَمِعْتُ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ يُحَدِّثُحِينَ تَخَلَّفَ عَنْ قِصَّةِ تَبُوكَ قَالَ كَعْبٌ لَمْ أَتَخَلَّفْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةٍ غَزَاهَا إِلَّا فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ غَيْرَ أَنِّي كُنْتُ تَخَلَّفْتُ فِي غَزْوَةِ بَدْرٍ وَلَمْ يُعَاتِبْ أَحَدًا تَخَلَّفَ عَنْهَا إِنَّمَا خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُرِيدُ عِيرَ قُرَيْشٍ حَتَّى جَمَعَ اللَّهُ بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ عَدُوِّهِمْ عَلَى غَيْرِ مِيعَادٍ وَلَقَدْ شَهِدْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ حِينَ تَوَاثَقْنَا عَلَى الْإِسْلَامِ وَمَا أُحِبُّ أَنَّ لِي بِهَا مَشْهَدَ بَدْرٍ وَإِنْ كَانَتْ بَدْرٌ أَذْكَرَ فِي النَّاسِ مِنْهَا كَانَ مِنْ خَبَرِي أَنِّي لَمْ أَكُنْ قَطُّ أَقْوَى وَلَا أَيْسَرَ حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْهُ فِي تِلْكَ الْغَزَاةِ وَاللَّهِ مَا اجْتَمَعَتْ عِنْدِي قَبْلَهُ رَاحِلَتَانِ قَطُّ حَتَّى جَمَعْتُهُمَا فِي تِلْكَ الْغَزْوَةِ وَلَمْ يَكُنْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُرِيدُ غَزْوَةً إِلَّا وَرَّى بِغَيْرِهَا حَتَّى كَانَتْ تِلْكَ الْغَزْوَةُ غَزَاهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَرٍّ شَدِيدٍ وَاسْتَقْبَلَ سَفَرًا بَعِيدًا وَمَفَازًا وَعَدُوًّا كَثِيرًا فَجَلَّى لِلْمُسْلِمِينَ أَمْرَهُمْ لِيَتَأَهَّبُوا أُهْبَةَ غَزْوِهِمْ فَأَخْبَرَهُمْ بِوَجْهِهِ الَّذِي يُرِيدُ وَالْمُسْلِمُونَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَثِيرٌ وَلَا يَجْمَعُهُمْ كِتَابٌ حَافِظٌ يُرِيدُ الدِّيوَانَ قَالَ كَعْبٌ فَمَا رَجُلٌ يُرِيدُ أَنْ يَتَغَيَّبَ إِلَّا ظَنَّ أَنْ سَيَخْفَى لَهُ مَا لَمْ يَنْزِلْ فِيهِ وَحْيُ اللَّهِ وَغَزَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تِلْكَ الْغَزْوَةَ حِينَ طَابَتْ الثِّمَارُ وَالظِّلَالُ وَتَجَهَّزَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْمُسْلِمُونَ مَعَهُ فَطَفِقْتُ أَغْدُو لِكَيْ أَتَجَهَّزَ مَعَهُمْ فَأَرْجِعُ وَلَمْ أَقْضِ شَيْئًا فَأَقُولُ فِي نَفْسِي أَنَا قَادِرٌ عَلَيْهِ فَلَمْ يَزَلْ يَتَمَادَى بِي حَتَّى اشْتَدَّ بِالنَّاسِ الْجِدُّ فَأَصْبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْمُسْلِمُونَ مَعَهُ وَلَمْ أَقْضِ مِنْ جَهَازِي شَيْئًا فَقُلْتُ أَتَجَهَّزُ بَعْدَهُ بِيَوْمٍ أَوْ يَوْمَيْنِ ثُمَّ أَلْحَقُهُمْ فَغَدَوْتُ بَعْدَ أَنْ فَصَلُوا لِأَتَجَهَّزَ فَرَجَعْتُ وَلَمْ أَقْضِ شَيْئًا ثُمَّ غَدَوْتُ ثُمَّ رَجَعْتُ وَلَمْ أَقْضِ شَيْئًا فَلَمْ يَزَلْ بِي حَتَّى أَسْرَعُوا وَتَفَارَطَ الْغَزْوُ وَهَمَمْتُ أَنْ أَرْتَحِلَ فَأُدْرِكَهُمْ وَلَيْتَنِي فَعَلْتُ فَلَمْ يُقَدَّرْ لِي ذَلِكَ فَكُنْتُ إِذَا خَرَجْتُ فِي النَّاسِ بَعْدَ خُرُوجِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَطُفْتُ فِيهِمْ أَحْزَنَنِي أَنِّي لَا أَرَى إِلَّا رَجُلًا مَغْمُوصًا عَلَيْهِ النِّفَاقُ أَوْ رَجُلًا مِمَّنْ عَذَرَ اللَّهُ مِنْ الضُّعَفَاءِ وَلَمْ يَذْكُرْنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى بَلَغَ تَبُوكَ فَقَالَ وَهُوَ جَالِسٌ فِي الْقَوْمِ بِتَبُوكَ مَا فَعَلَ كَعْبٌ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي سَلِمَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ حَبَسَهُ بُرْدَاهُ وَنَظَرُهُ فِي عِطْفِهِ فَقَالَ مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ بِئْسَ مَا قُلْتَ وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا عَلِمْنَا عَلَيْهِ إِلَّا خَيْرًا فَسَكَتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ فَلَمَّا بَلَغَنِي أَنَّهُ تَوَجَّهَ قَافِلًا حَضَرَنِي هَمِّي وَطَفِقْتُ أَتَذَكَّرُ الْكَذِبَ وَأَقُولُ بِمَاذَا أَخْرُجُ مِنْ سَخَطِهِ غَدًا وَاسْتَعَنْتُ عَلَى ذَلِكَ بِكُلِّ ذِي رَأْيٍ مِنْ أَهْلِي فَلَمَّا قِيلَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ أَظَلَّ قَادِمًا زَاحَ عَنِّي الْبَاطِلُ وَعَرَفْتُ أَنِّي لَنْ أَخْرُجَ مِنْهُ أَبَدًا بِشَيْءٍ فِيهِ كَذِبٌ فَأَجْمَعْتُ صِدْقَهُ وَأَصْبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَادِمًا وَكَانَ إِذَا قَدِمَ مِنْ سَفَرٍ بَدَأَ بِالْمَسْجِدِ فَيَرْكَعُ فِيهِ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ جَلَسَ لِلنَّاسِ فَلَمَّا فَعَلَ ذَلِكَ جَاءَهُ الْمُخَلَّفُونَ فَطَفِقُوا يَعْتَذِرُونَ إِلَيْهِ وَيَحْلِفُونَ لَهُ وَكَانُوا بِضْعَةً وَثَمَانِينَ رَجُلًا فَقَبِلَ مِنْهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَانِيَتَهُمْ وَبَايَعَهُمْ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمْ وَوَكَلَ سَرَائِرَهُمْ إِلَى اللَّهِ فَجِئْتُهُ فَلَمَّا سَلَّمْتُ عَلَيْهِ تَبَسَّمَ تَبَسُّمَ الْمُغْضَبِ ثُمَّ قَالَ تَعَالَ فَجِئْتُ أَمْشِي حَتَّى جَلَسْتُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ لِي مَا خَلَّفَكَ أَلَمْ تَكُنْ قَدْ ابْتَعْتَ ظَهْرَكَ فَقُلْتُ بَلَى إِنِّي وَاللَّهِ لَوْ جَلَسْتُ عِنْدَ غَيْرِكَ مِنْ أَهْلِ الدُّنْيَا لَرَأَيْتُ أَنْ سَأَخْرُجُ مِنْ سَخَطِهِ بِعُذْرٍ وَلَقَدْ أُعْطِيتُ جَدَلًا وَلَكِنِّي وَاللَّهِ لَقَدْ عَلِمْتُ لَئِنْ حَدَّثْتُكَ الْيَوْمَ حَدِيثَ كَذِبٍ تَرْضَى بِهِ عَنِّي لَيُوشِكَنَّ اللَّهُ أَنْ يُسْخِطَكَ عَلَيَّ وَلَئِنْ حَدَّثْتُكَ حَدِيثَ صِدْقٍ تَجِدُ عَلَيَّ فِيهِ إِنِّي لَأَرْجُو فِيهِ عَفْوَ اللَّهِ لَا وَاللَّهِ مَا كَانَ لِي مِنْ عُذْرٍ وَاللَّهِ مَا كُنْتُ قَطُّ أَقْوَى وَلَا أَيْسَرَ مِنِّي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَّا هَذَا فَقَدْ صَدَقَ فَقُمْ حَتَّى يَقْضِيَ اللَّهُ فِيكَ فَقُمْتُ وَثَارَ رِجَالٌ مِنْ بَنِي سَلِمَةَ فَاتَّبَعُونِي فَقَالُوا لِي وَاللَّهِ مَا عَلِمْنَاكَ كُنْتَ أَذْنَبْتَ ذَنْبًا قَبْلَ هَذَا وَلَقَدْ عَجَزْتَ أَنْ لَا تَكُونَ اعْتَذَرْتَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمَا اعْتَذَرَ إِلَيْهِ الْمُتَخَلِّفُونَ قَدْ كَانَ كَافِيَكَ ذَنْبَكَ اسْتِغْفَارُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَكَ فَوَاللَّهِ مَا زَالُوا يُؤَنِّبُونِي حَتَّى أَرَدْتُ أَنْ أَرْجِعَ فَأُكَذِّبَ نَفْسِي ثُمَّ قُلْتُ لَهُمْ هَلْ لَقِيَ هَذَا مَعِي أَحَدٌ قَالُوا نَعَمْ رَجُلَانِ قَالَا مِثْلَ مَا قُلْتَ فَقِيلَ لَهُمَا مِثْلُ مَا قِيلَ لَكَ فَقُلْتُ مَنْ هُمَا قَالُوا مُرَارَةُ بْنُ الرَّبِيعِ الْعَمْرِيُّ وَهِلَالُ بْنُ أُمَيَّةَ الْوَاقِفِيُّ فَذَكَرُوا لِي رَجُلَيْنِ صَالِحَيْنِ قَدْ شَهِدَا بَدْرًا فِيهِمَا أُسْوَةٌ فَمَضَيْتُ حِينَ ذَكَرُوهُمَا لِي وَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمُسْلِمِينَ عَنْ كَلَامِنَا أَيُّهَا الثَّلَاثَةُ مِنْ بَيْنِ مَنْ تَخَلَّفَ عَنْهُ فَاجْتَنَبَنَا النَّاسُ وَتَغَيَّرُوا لَنَا حَتَّى تَنَكَّرَتْ فِي نَفْسِي الْأَرْضُ فَمَا هِيَ الَّتِي أَعْرِفُ فَلَبِثْنَا عَلَى ذَلِكَ خَمْسِينَ لَيْلَةً فَأَمَّا صَاحِبَايَ فَاسْتَكَانَا وَقَعَدَا فِي بُيُوتِهِمَا يَبْكِيَانِ وَأَمَّا أَنَا فَكُنْتُ أَشَبَّ الْقَوْمِ وَأَجْلَدَهُمْ فَكُنْتُ أَخْرُجُ فَأَشْهَدُ الصَّلَاةَ مَعَ الْمُسْلِمِينَ وَأَطُوفُ فِي الْأَسْوَاقِ وَلَا يُكَلِّمُنِي أَحَدٌ وَآتِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُسَلِّمُ عَلَيْهِ وَهُوَ فِي مَجْلِسِهِ بَعْدَ الصَّلَاةِ فَأَقُولُ فِي نَفْسِي هَلْ حَرَّكَ شَفَتَيْهِ بِرَدِّ السَّلَامِ عَلَيَّ أَمْ لَا ثُمَّ أُصَلِّي قَرِيبًا مِنْهُ فَأُسَارِقُهُ النَّظَرَ فَإِذَا أَقْبَلْتُ عَلَى صَلَاتِي أَقْبَلَ إِلَيَّ وَإِذَا الْتَفَتُّ نَحْوَهُ أَعْرَضَ عَنِّي حَتَّى إِذَا طَالَ عَلَيَّ ذَلِكَ مِنْ جَفْوَةِ النَّاسِ مَشَيْتُ حَتَّى تَسَوَّرْتُ جِدَارَ حَائِطِ أَبِي قَتَادَةَ وَهُوَ ابْنُ عَمِّي وَأَحَبُّ النَّاسِ إِلَيَّ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَوَاللَّهِ مَا رَدَّ عَلَيَّ السَّلَامَ فَقُلْتُ يَا أَبَا قَتَادَةَ أَنْشُدُكَ بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمُنِي أُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَسَكَتَ فَعُدْتُ لَهُ فَنَشَدْتُهُ فَسَكَتَ فَعُدْتُ لَهُ فَنَشَدْتُهُ فَقَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ فَفَاضَتْ عَيْنَايَ وَتَوَلَّيْتُ حَتَّى تَسَوَّرْتُ الْجِدَارَ قَالَ فَبَيْنَا أَنَا أَمْشِي بِسُوقِ الْمَدِينَةِ إِذَا نَبَطِيٌّ مِنْ أَنْبَاطِ أَهْلِ الشَّأْمِ مِمَّنْ قَدِمَ بِالطَّعَامِ يَبِيعُهُ بِالْمَدِينَةِ يَقُولُ مَنْ يَدُلُّ عَلَى كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ فَطَفِقَ النَّاسُ يُشِيرُونَ لَهُ حَتَّى إِذَا جَاءَنِي دَفَعَ إِلَيَّ كِتَابًا مِنْ مَلِكِ غَسَّانَ فَإِذَا فِيهِ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّهُ قَدْ بَلَغَنِي أَنَّ صَاحِبَكَ قَدْ جَفَاكَ وَلَمْ يَجْعَلْكَ اللَّهُ بِدَارِ هَوَانٍ وَلَا مَضْيَعَةٍ فَالْحَقْ بِنَا نُوَاسِكَ فَقُلْتُ لَمَّا قَرَأْتُهَا وَهَذَا أَيْضًا مِنْ الْبَلَاءِ فَتَيَمَّمْتُ بِهَا التَّنُّورَ فَسَجَرْتُهُ بِهَا حَتَّى إِذَا مَضَتْ أَرْبَعُونَ لَيْلَةً مِنْ الْخَمْسِينَ إِذَا رَسُولُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْتِينِي فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْمُرُكَ أَنْ تَعْتَزِلَ امْرَأَتَكَ فَقُلْتُ أُطَلِّقُهَا أَمْ مَاذَا أَفْعَلُ قَالَ لَا بَلْ اعْتَزِلْهَا وَلَا تَقْرَبْهَا وَأَرْسَلَ إِلَى صَاحِبَيَّ مِثْلَ ذَلِكَ فَقُلْتُ لِامْرَأَتِي الْحَقِي بِأَهْلِكِ فَتَكُونِي عِنْدَهُمْ حَتَّى يَقْضِيَ اللَّهُ فِي هَذَا الْأَمْرِ قَالَ كَعْبٌ فَجَاءَتْ امْرَأَةُ هِلَالِ بْنِ أُمَيَّةَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ هِلَالَ بْنَ أُمَيَّةَ شَيْخٌ ضَائِعٌ لَيْسَ لَهُ خَادِمٌ فَهَلْ تَكْرَهُ أَنْ أَخْدُمَهُ قَالَ لَا وَلَكِنْ لَا يَقْرَبْكِ قَالَتْ إِنَّهُ وَاللَّهِ مَا بِهِ حَرَكَةٌ إِلَى شَ

Bize [Ýahýa bin Bukaýr] Bize [Al Laýts] ['Ukaýl] [Ibn Şihab] ['Abdur Rahman bin 'Abdullah bin Ka'b bin Malik] ['Abdullah bin Ka'b bin Malik] - Abdullah bin Ka'b, Ka'byň kör wagty onuň bilen bile bolan ogullarynyň biridi - şeýle diýdi: "Men bir gezek [Kä'b bin Malikiň] Tebuk söweşinde Resulullah sallallahu aleýhi wesellem tarapyndan yzda galanda özi barada bir waka gürrüň berýändigini eşitdim". Ka'b bin Malik şeýle diýdi: "Men Pygamber sallallahu aleýhi wesellemiň gatnaşan söweşlerinde Tebuk söweşinden başga hiç haçan yzda galmadym, ýöne men Bedr söweşinde hem yzda galdym. Diňe Pygamber sallallahu aleýhi wesellem Bedr söweşine gatnaşmadyk musulmany hiç haçan tankytlamady." Sebäbi ilki başda Pygamberimiz sallallahu aleýhi wesellem we musulmanlar diňe düýelerde syýahat edýän Kuraýş kapyrlarynyň öňüni almak isleýärdiler, tä Allah musulmanlary öňünden ylalaşylan wagt bolmazdan duşmanlary bilen bir ýere jemleýänçä. Şol wagt men yslamy goramaga wada berenimizde Akabe gijesinde Resulullah bilen bilelikde gatnaşdym. Meniň pikirimçe, Bedr söweşine gatnaşmak, köp adamlarda has meşhur bolsa-da, Akabe gijesine gatnaşmak bilen deňeşdirip bolmaýar. Resulullah bilen bilelikde Tebuk söweşine gatnaşmadyk wagtymdaky hekaýalaryň arasynda aşakdakylar bar: "Men hiç haçan Tebuk söweşine gatnaşmadyk wagtymdaky ýaly beden taýdan sagdyn we baý bolmandym. Allaha and bolsun, öň dürli söweşler üçin iki münýän haýwany asla taýýarlamadym. Emma bu Tebuk söweşinde iki münýän haýwany taýýarlap bilerin. Onuň däbi, Şallallahu aleýhi wesellem, bu Tebuk söweşi bolýança, urşunyň maksadyny gizlin saklamasa, hiç haçan uruş etmeýärdi. Ol ýerde uruş maksatlaryny gödek usulda - açyk - aýtdy." Ahyrsoňy, howa örän yssy bolanda, Resulullah sallallahu aleýhi wesellem Tebuk söweşine gitdi. Onuň örän uzak aralyga syýahat edendigini, töwekgelçiliklere baýdygyny we köp sanly duşman bilen ýüzbe-ýüz bolandygyny aýtmak bolar. Soňra Pygamber sallallahu aleýhi wesellem musulmanlara onuň bilen nämeleriň ýüzbe-ýüz boljakdygyny düşündirdi. Şonuň üçin musulmanlara ýeterlik derejede söweş üpjünçiliklerini taýýarlamagy buýurdy. Şol wagt köp musulmanlar Pygamber sallallahu aleýhi wesellem bilen söweşmek üçin bellenen hat bilen bellenmezden ýoldaş boldular. Ka'ab şeýle diýdi: "Söweşden daşda durmak isleýän bir adam bardy. Ol öz boýun egmezliginiň Resulullah sallallahu aleýhi wesellem tarapyndan bilinmejekdigine şübhelenýärdi - eger ol barada Allah Azza Wa Jalla tarapyndan wahyý inmese -. Resulullah sallallahu aleýhi wesellem miwe hasyly şeýle bir gowy bolanda, men ünsümi hasyldan sowmaly bolanymda Tebuk söweşine gitdi. Resulullah sallallahu aleýhi wesellem we gatnaşan musulmanlar taýýarlanýardylar we men derrew olaryň ýanynda üpjünçilik gözlemek üçin gitdim." Soňra hiç hili üpjünçilik almadan öýe gaýtdym. Öz-özüme: "Ah, islendik wagt üpjünçilik taýýarlap bilerin. Adamlar taýýar bolýança, men hemişe "hawa" we "ýok" arasynda ikirjiňlenýärin" diýdim. Men hiç hili üpjünçilik taýýarlamanka, Resulullah musulmanlar bilen gitdi. Ahyrsoňy men gitdim, soňra hiç zat taýýarlaman öýe gaýtdym. Musulman goşuny eýýäm ýola düşüp, uruş başlanýança, urşa goşulmalymy ýa-da goşulmaly dälmi diýip hemişe şübhelenýärdim. Soňra söweş meýdanyna gitmek isledim - ýöne bu diňe bir arzuwdy - we ahyrsoňy urşa gatnaşmazlyk niýetindedim. Allahyň Resuly (sallallahu aleýhi we sellem) Tebuk söweş meýdanyna gidenden soň, meni gamgynlyk gurşap aldy. Töweregindäki jemgyýete çykanymda, ikiýüzlü adamlardan ýa-da Allah Azza Wa Jalla tarapyndan bahana berlen ejiz adamlardan başga hiç kim bilen duşuşyp bilmejekdigimi düşündim. Şol bir wagtyň özünde, Allahyň Resuly (sallallahu aleýhi we sellem) Tebuka barýança meni ýatlamady. Soňra ýoldaşlarynyň arasynda oturan mahaly, birden: "Näme üçin Käb bin Malik bize goşulmady?" diýip sorady. Banu Salimadan bir ýoldaş: "Eý, Allanyň Resuly, Käb bin Malik bu göreşden has köp özüne alada edýän ýaly görünýärmi?" diýip jogap berdi. Dostunyň sözlerini eşiden Muaz bin Jebel: "Eý, dost, nähili erbet zat aýtdyň! Allanyň adyndan, eý, Allanyň Resuly, men Käb bin Maligiň gowy adamdygyny bilýärin" diýdi. Soňra Resulullah sallallahu aleýhi wesellem dymdy. Şeýle dymanda, birden demir kaska geýen we tanamak kyn bolan bir adamy gördü. Soňra Resulullah sallallahu aleýhi wesellem: "Sen Abu Haýtsaman bolmaly?" diýdi. Bu adamyň hakykatdanam Abu Haýtsaman Al Ansarydygy, bir gezek ikiýüzlüler tarapyndan kemsidilende bir şa hurma sadaka beren dosty bolup çykdy. Käb bin Malik: "Pygamberiň sallallahu aleýhi wesellemiň Tebuk söweşinden gaýdyp gelmäge taýýarlanýandygyny eşidenimde, gynandym." diýdi. Soňra ýalan sözlemek üçin bahanalar oýlap başladym. Öz-özüme: "Meni Pygamberiň gazabyndan nähili akyl halas edip biler?" diýip pikir etdim. Munuň bilen göreşmek üçin maslahat berip biljek maşgala agzalarymdan kömek soradym. Kimdir biri maňa Muhammet Pygamberiň (sallallahu aleýhi we sellem) Medinä geljekdigini aýdanda, ýalan sözlemegiň sebäbi aňymdan ýitip gitdi. Ahyrsoňy, Muhammet Pygambere (sallallahu aleýhi we sellem) ýalan sözläp bilmejekdigime düşündim. Şonuň üçin oňa hakykaty aýtmaly boldum. Gysga wagtdan soň, Muhammet Pygamber (sallallahu aleýhi we sellem) Medinä geldi. Adatdakysy ýaly, ol sapardan gaýdyp gelende adatdakysy ýaly, namaz okamak üçin gönüden-göni metjide gitdi. Sünnet namazyny okandan soň, Muhammet Pygamber (sallallahu aleýhi we sellem) derrew ýoldaşlary bilen gürleşdi. Şondan soň, musulmanlaryň ýanynda söweşip bilmedik birnäçe ýoldaş gelip, oňa kasam içip dürli bahanalar berdiler. Söweşe gatnaşmadyklaryň segsen töweregi bolandygy çaklanylýar. Görünýän ýaly, Pygamber urşa gatnaşmadyklaryň açyklygyny kabul edip, olara wepalylyk kasamyny berip, olaryň üçin bagyşlama dileg edip, ýüreklerinde gizlenen zatlaryny Allaha tabşyrypdyr. Birnäçe pursatdan soň, men Resulullahyň (sallallahu aleýhi wesellem) ýanyna geldim. Men oňa salam berenimden soň, ol gaharly adamyň ýylgyryşy ýaly ýylgyrdy. Soňra ol: "Bu ýere gel!" diýdi. Soňra men onuň öňünde oturýança oňa ýakynlaşdym. Şondan soň Pygamber (sallallahu aleýhi wesellem): "Eý Ka'ab, näme üçin bize goşulyp söweşmeýärsiň? Bedeniňi we ruhuňy yslama tabşyrjakdygyňa söz bermediňmi?" diýip sorady. Men: "Eý, Allahyň Resuly, Allaha kasam, eger men seniň däl-de, başga biriniň ýanynda otursam, getiren sebäplerim we delillerim sebäpli onuň gazabyndan azat boljakdygyma ynanýaryn. Emma, Allaha kasam, eger men indi seniň gaharlanmazlygyň üçin ýalan zatlar bilen dolu sebäpleri aýtsam, elbetde, seni maňa gaharlandyrjak Allanyň özi bolar" diýip jogap berdim. Eý, Allanyň Resuly, men size dogry we dogruçyl sebäplerimi görkezsem, soňra siz meni şol sebäpler üçin käýeseňiz, men muny höwes bilen kabul ederin. Alla meni dogruçyl sözlerim bilen jezalandyrsyn. Alla ant içýärin, meni urşa gatnaşmaga päsgel berip biljek ýaş ýok. Alla ant içýärin, musulmanlar bilen göreşe goşulmak üçin örän çäkli mümkinçiligim bolsa-da, şol wagt men düýbünden ejizdim. Bu dogruçyl ykrarnamany eşiden Allanyň Resuly: "Bu adam dogruçyl we dogry sözledi" diýdi. Şonuň üçin Allatagala size karar berýänçä duruň. "Ahyrsoňy ýerimden turdum-da, onuň gapdalyndan göçdüm. Az salymdan Bani Salimadan birnäçe adam yzyma düşdi:" Eý, Ka'ab, ýalňyşlyk / günä edendigiňizi bilmezden ozal Allahyň Resulyna sebäplerini düşündirmediňiz, Rulla gatnaşýan beýleki ýoldaşlaryňyz. pozan dosamu ' shallallahu 'alaihi wasallam seperti diri saya ini' 'Orang-orang Bani Salimah menjawab; 'Ýa. Ada iki sany beýleki adamyň adyny aýtdy. Rasulullahyň aýdanlaryny gaýtalap, siz hem şeýle jogap berýärsiňiz' diýdi. Ka'ab bin Malik şeýle diýdi: 'Soňra men soradym: 'Eý, sahabalar, bu iki adam kim?' Olar, Bani Salima, şeýle jogap berdiler: 'Bu iki adam Murara bin Rabi'a Al Amin we Hilal bin Ummeýe Al Wakifi'. Ka'ab bin Malik şeýle diýdi: 'Soňra olar Bedr söweşine gatnaşan iki salyh sahabany agzadylar we ikisi hem gowy görelde bolmaga mynasyp. Şondan soň, olar maňa bu iki adamy agzanlarynda, men gitdim'. Ka'ab bin Malik şeýle diýdi: 'Birnäçe günden soň, Allanyň Resuly musulmanlara Tebuk söweşine gatnaşmadyk üçümiz bilen gürleşmegi gadagan etdi. Şondan soň musulmanlar özlerini daşlaşdyryp başladylar we üçüsine bolan garaýyşlaryny üýtgetdiler. "Bu ýer bize geň görünýänçä. Bu ýer öň ýaşan we elli gije dowam eden ýer däl ýalydy". Tebuk söweşine gatnaşmadyk iki dostum indi öýlerinde gamgynlyk bilen dyza çöküp aglaýardylar, men bolsa berk we çydamly ýigitdim. Men adaty ýagdaýda hereket edýärin we gündelik işlerimi adaty ýaly ýerine ýetirýärin. Öýden çykyp, beýleki musulmanlar bilen jemagat namazyna gatnaşmak üçin metjide gitdim we hiç kim meniň bilen gürleşmek islemese-de, bazarda aýlanyp ýördüm. Bir gün men Resulullahyň ýanyna baryp, namazdan soň ýerinde oturan wagty salam berdim. Men özümden: "Pygamber salama jogap bermek üçin dodaklaryny gymyldadarmy ýa-da ýokmy?" diýip soradym. Soňra men Allahyň Resulynyň ýanynda namaz okadym we oňa seredip durdum. Namaza taýýarlanýan wagtym, ol maňa seretdi. Men oňa öwrülenimde, ol gözlerini menden aýyrdy." Musulman jemgyýetinden uzak wagtlap üzňe bolanymdan soň, Abu Katadanyň bagynyň haýatyna ýetýänçäm gezelenje çykdym. Abu Katada meniň daýymyň - doganoglanymyň - ogly we ol meniň halaýan adamym. Ol ýere ýetenimde oňa salam berdim. Emma, Allanyň haky üçin, ol meniň salamyma asla jogap bermedi. Ahyrsoňy ondan: "Eý, Abu Katada, Allanyň adyndan ant içýärin, meniň Allany we Onuň Resulyny örän söýýändigimi bilmeýärsiňmi?" diýip soramaga het edip bildim. Abu Katada dymdy. Soňra men sözlerimi gaýtaladym, ilkinji gezek edenim ýaly ant içdim. Emma ol dymdy. Soňra sözlerimi gaýtaladym we ol: "Hakykatdan-da, Alla we Onuň Resuly muny has gowy bilýärler" diýip jogap berdi. Onuň sözlerini eşidip, gözlerimden ýaş döküldi we bagyň ugrunda ýöräp öýüme gaýtdym. Medinäniň bazarynda ýörkäm, Şam ýurdundan Medine şäherinde azyk satýan bir adam bardy we: "Käb bin Maligiň nirededigini maňa kim görkezip biler?" diýip sorady. Soňra adamlar maňa görkezdiler, şol adam ýanyma gelip, Gassan patyşasyndan haty maňa berdi. Men okap we ýazyp bilýänligim üçin hatyň mazmunyny düşündim. Ol aşakdaky ýaly bolup çykdy: "Dostuňyň - ýagny, Allanyň Resulynyň (sallallahu aleýhi we sellem) seni jemgyýetçilikden daşlaşdyrandygyny eşitdik, Rebbiň özi bolsa seni şeýle gözardy etmedi. Şonuň üçin bize goşul, biz saňa hökman kömek ederis". Haty okandan soň, men: "Hakykatdanam, bu hat hem meniň üçin betbagtçylyk" diýdim. Soňra ony oda goýdum we ýok bolýança ýakdym. Kyrk gün jemgyýetçilikden izolýasiýadan soň, Hudaýyň wahyýynyň inmändigi mälim boldy. Bir gün Allanyň Resulynyň (sallallahu aleýhi we sellem) ilçisi maňa habar bilen geldi: "Eý Ka'ab, hakykatdanam Allanyň Resuly (sallallahu aleýhi we sellem) saňa aýalyňdan gaça durmagy tabşyrdy". Men: "Ondan aýrylyşmalymy ýa-da näme?" diýip soradym. Elçi şeýle jogap berdi: "Ondan aýrylyşmagyň zerurlygy ýok. Ýöne ondan gaça durmagyň we oňa ýakynlaşmamagyň ýeterlikdir." Soňra men aýalyma: "Eý, uýam, ilki ene-ataňyň öýüne gitmeli we Alla bu meselede aýdyň karar berýänçä, olar bilen bile bolmaly" diýdim. Ka'ab bin Malik şeýle diýdi: "Biraz wagtdan soň Hilal bin Umeýýäniň aýaly Allanyň Resulynyň (sallallahu aleýhi wesellem) ýanyna baryp: "Eý, Allanyň Resuly, Hilal bin Umeýýäniň garry we ejiz, hyzmatkäri ýok. Şonuň üçin oňa meniň ideg etmegime rugsat beriň" diýip sorady. Resulullah (sallallahu aleýhi wesellem) şeýle jogap berdi: "Ýok. Ilki bilen oňa ýoldaş bolmasaň gowy bolar we ol birnäçe wagtlap seniň ýanyňda bolmaly däl". Hilalyň aýaly berk durup: "Allanyň ant içýärin, eý, Allanyň Resuly, indi onuň ýaşaýşa höwesi ýok. Ol şu wagta çenli bu kynçylyga duçar bolanyndan bäri hemişe aglap gelýär" diýdi. Ka'b bin Malik şeýle diýdi: "Maşgalamdan käbir adamlar: "Aýalyňyň bu meselesi barada ilki bilen Allahyň Resulyndan rugsat soramaly. Sebäbi Resulullahyň özi Hilal bin Umeýe ärine ideg etmäge rugsat beripdi. Ka'b bin Malik şeýle diýdi: "Aýalymyň bu meselesi barada Resulullahdan rugsat soramaryn. Sebäbi men heniz ýaş wagtym ondan rugsat sorasam, Resulullahyň jogabynyň nähili boljakdygyny bilmeýärin." Ka'ab bin Malik şeýle diýdi: "Mümkin boldugyça, bu on gije dowam etdi, musulmanlara biziň bilen gürleşmek gadagan edilenden başlap, biziň üçin elli gije boldy." Ka'ab bin Malik şeýle diýdi: "Soňra men ellinji gijede daň namazyny öýüň arka tarapynda okadym. Namazda oturanymda, gynanç we gamgynlyk meni doldurdy. Bu giň ýer maňa dar ýaly görünýär. Birdenkä biriniň ufkda batly gygyrýandygyny eşitdim: "Eý Ka'ab bin Malik, şatlan!" Şeýdip, men sežde etdim we kynçylygymdan azat bolandygymy bildim." Ka'ab bin Malik şeýle diýdi: "Soňra Resulullah sallallahu aleýhi wesellem ertirlik namazyndan soň musulmanlara Allah Subhanahyň