Ka’ab berkata: akhirnya saya ditakdirkan untuk tidak ikut serta ke medan perang
Imam Bukhari : 4066
حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ بُكَيْرٍ حَدَّثَنَا اللَّيْثُ عَنْ عُقَيْلٍ عَنْ ابْنِ شِهَابٍ عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ أَنَّ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ وَكَانَ قَائِدَ كَعْبٍ مِنْ بَنِيهِ حِينَ عَمِيَ قَالَ سَمِعْتُ كَعْبَ بْنَ مَالِكٍ يُحَدِّثُحِينَ تَخَلَّفَ عَنْ قِصَّةِ تَبُوكَ قَالَ كَعْبٌ لَمْ أَتَخَلَّفْ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي غَزْوَةٍ غَزَاهَا إِلَّا فِي غَزْوَةِ تَبُوكَ غَيْرَ أَنِّي كُنْتُ تَخَلَّفْتُ فِي غَزْوَةِ بَدْرٍ وَلَمْ يُعَاتِبْ أَحَدًا تَخَلَّفَ عَنْهَا إِنَّمَا خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُرِيدُ عِيرَ قُرَيْشٍ حَتَّى جَمَعَ اللَّهُ بَيْنَهُمْ وَبَيْنَ عَدُوِّهِمْ عَلَى غَيْرِ مِيعَادٍ وَلَقَدْ شَهِدْتُ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَيْلَةَ الْعَقَبَةِ حِينَ تَوَاثَقْنَا عَلَى الْإِسْلَامِ وَمَا أُحِبُّ أَنَّ لِي بِهَا مَشْهَدَ بَدْرٍ وَإِنْ كَانَتْ بَدْرٌ أَذْكَرَ فِي النَّاسِ مِنْهَا كَانَ مِنْ خَبَرِي أَنِّي لَمْ أَكُنْ قَطُّ أَقْوَى وَلَا أَيْسَرَ حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْهُ فِي تِلْكَ الْغَزَاةِ وَاللَّهِ مَا اجْتَمَعَتْ عِنْدِي قَبْلَهُ رَاحِلَتَانِ قَطُّ حَتَّى جَمَعْتُهُمَا فِي تِلْكَ الْغَزْوَةِ وَلَمْ يَكُنْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يُرِيدُ غَزْوَةً إِلَّا وَرَّى بِغَيْرِهَا حَتَّى كَانَتْ تِلْكَ الْغَزْوَةُ غَزَاهَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي حَرٍّ شَدِيدٍ وَاسْتَقْبَلَ سَفَرًا بَعِيدًا وَمَفَازًا وَعَدُوًّا كَثِيرًا فَجَلَّى لِلْمُسْلِمِينَ أَمْرَهُمْ لِيَتَأَهَّبُوا أُهْبَةَ غَزْوِهِمْ فَأَخْبَرَهُمْ بِوَجْهِهِ الَّذِي يُرِيدُ وَالْمُسْلِمُونَ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ كَثِيرٌ وَلَا يَجْمَعُهُمْ كِتَابٌ حَافِظٌ يُرِيدُ الدِّيوَانَ قَالَ كَعْبٌ فَمَا رَجُلٌ يُرِيدُ أَنْ يَتَغَيَّبَ إِلَّا ظَنَّ أَنْ سَيَخْفَى لَهُ مَا لَمْ يَنْزِلْ فِيهِ وَحْيُ اللَّهِ وَغَزَا رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ تِلْكَ الْغَزْوَةَ حِينَ طَابَتْ الثِّمَارُ وَالظِّلَالُ وَتَجَهَّزَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْمُسْلِمُونَ مَعَهُ فَطَفِقْتُ أَغْدُو لِكَيْ أَتَجَهَّزَ مَعَهُمْ فَأَرْجِعُ وَلَمْ أَقْضِ شَيْئًا فَأَقُولُ فِي نَفْسِي أَنَا قَادِرٌ عَلَيْهِ فَلَمْ يَزَلْ يَتَمَادَى بِي حَتَّى اشْتَدَّ بِالنَّاسِ الْجِدُّ فَأَصْبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَالْمُسْلِمُونَ مَعَهُ وَلَمْ أَقْضِ مِنْ جَهَازِي شَيْئًا فَقُلْتُ أَتَجَهَّزُ بَعْدَهُ بِيَوْمٍ أَوْ يَوْمَيْنِ ثُمَّ أَلْحَقُهُمْ فَغَدَوْتُ بَعْدَ أَنْ فَصَلُوا لِأَتَجَهَّزَ فَرَجَعْتُ وَلَمْ أَقْضِ شَيْئًا ثُمَّ غَدَوْتُ ثُمَّ رَجَعْتُ وَلَمْ أَقْضِ شَيْئًا فَلَمْ يَزَلْ بِي حَتَّى أَسْرَعُوا وَتَفَارَطَ الْغَزْوُ وَهَمَمْتُ أَنْ أَرْتَحِلَ فَأُدْرِكَهُمْ وَلَيْتَنِي فَعَلْتُ فَلَمْ يُقَدَّرْ لِي ذَلِكَ فَكُنْتُ إِذَا خَرَجْتُ فِي النَّاسِ بَعْدَ خُرُوجِ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَطُفْتُ فِيهِمْ أَحْزَنَنِي أَنِّي لَا أَرَى إِلَّا رَجُلًا مَغْمُوصًا عَلَيْهِ النِّفَاقُ أَوْ رَجُلًا مِمَّنْ عَذَرَ اللَّهُ مِنْ الضُّعَفَاءِ وَلَمْ يَذْكُرْنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حَتَّى بَلَغَ تَبُوكَ فَقَالَ وَهُوَ جَالِسٌ فِي الْقَوْمِ بِتَبُوكَ مَا فَعَلَ كَعْبٌ فَقَالَ رَجُلٌ مِنْ بَنِي سَلِمَةَ يَا رَسُولَ اللَّهِ حَبَسَهُ بُرْدَاهُ وَنَظَرُهُ فِي عِطْفِهِ فَقَالَ مُعَاذُ بْنُ جَبَلٍ بِئْسَ مَا قُلْتَ وَاللَّهِ يَا رَسُولَ اللَّهِ مَا عَلِمْنَا عَلَيْهِ إِلَّا خَيْرًا فَسَكَتَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ فَلَمَّا بَلَغَنِي أَنَّهُ تَوَجَّهَ قَافِلًا حَضَرَنِي هَمِّي وَطَفِقْتُ أَتَذَكَّرُ الْكَذِبَ وَأَقُولُ بِمَاذَا أَخْرُجُ مِنْ سَخَطِهِ غَدًا وَاسْتَعَنْتُ عَلَى ذَلِكَ بِكُلِّ ذِي رَأْيٍ مِنْ أَهْلِي فَلَمَّا قِيلَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ أَظَلَّ قَادِمًا زَاحَ عَنِّي الْبَاطِلُ وَعَرَفْتُ أَنِّي لَنْ أَخْرُجَ مِنْهُ أَبَدًا بِشَيْءٍ فِيهِ كَذِبٌ فَأَجْمَعْتُ صِدْقَهُ وَأَصْبَحَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَادِمًا وَكَانَ إِذَا قَدِمَ مِنْ سَفَرٍ بَدَأَ بِالْمَسْجِدِ فَيَرْكَعُ فِيهِ رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ جَلَسَ لِلنَّاسِ فَلَمَّا فَعَلَ ذَلِكَ جَاءَهُ الْمُخَلَّفُونَ فَطَفِقُوا يَعْتَذِرُونَ إِلَيْهِ وَيَحْلِفُونَ لَهُ وَكَانُوا بِضْعَةً وَثَمَانِينَ رَجُلًا فَقَبِلَ مِنْهُمْ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَلَانِيَتَهُمْ وَبَايَعَهُمْ وَاسْتَغْفَرَ لَهُمْ وَوَكَلَ سَرَائِرَهُمْ إِلَى اللَّهِ فَجِئْتُهُ فَلَمَّا سَلَّمْتُ عَلَيْهِ تَبَسَّمَ تَبَسُّمَ الْمُغْضَبِ ثُمَّ قَالَ تَعَالَ فَجِئْتُ أَمْشِي حَتَّى جَلَسْتُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَقَالَ لِي مَا خَلَّفَكَ أَلَمْ تَكُنْ قَدْ ابْتَعْتَ ظَهْرَكَ فَقُلْتُ بَلَى إِنِّي وَاللَّهِ لَوْ جَلَسْتُ عِنْدَ غَيْرِكَ مِنْ أَهْلِ الدُّنْيَا لَرَأَيْتُ أَنْ سَأَخْرُجُ مِنْ سَخَطِهِ بِعُذْرٍ وَلَقَدْ أُعْطِيتُ جَدَلًا وَلَكِنِّي وَاللَّهِ لَقَدْ عَلِمْتُ لَئِنْ حَدَّثْتُكَ الْيَوْمَ حَدِيثَ كَذِبٍ تَرْضَى بِهِ عَنِّي لَيُوشِكَنَّ اللَّهُ أَنْ يُسْخِطَكَ عَلَيَّ وَلَئِنْ حَدَّثْتُكَ حَدِيثَ صِدْقٍ تَجِدُ عَلَيَّ فِيهِ إِنِّي لَأَرْجُو فِيهِ عَفْوَ اللَّهِ لَا وَاللَّهِ مَا كَانَ لِي مِنْ عُذْرٍ وَاللَّهِ مَا كُنْتُ قَطُّ أَقْوَى وَلَا أَيْسَرَ مِنِّي حِينَ تَخَلَّفْتُ عَنْكَ فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَمَّا هَذَا فَقَدْ صَدَقَ فَقُمْ حَتَّى يَقْضِيَ اللَّهُ فِيكَ فَقُمْتُ وَثَارَ رِجَالٌ مِنْ بَنِي سَلِمَةَ فَاتَّبَعُونِي فَقَالُوا لِي وَاللَّهِ مَا عَلِمْنَاكَ كُنْتَ أَذْنَبْتَ ذَنْبًا قَبْلَ هَذَا وَلَقَدْ عَجَزْتَ أَنْ لَا تَكُونَ اعْتَذَرْتَ إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بِمَا اعْتَذَرَ إِلَيْهِ الْمُتَخَلِّفُونَ قَدْ كَانَ كَافِيَكَ ذَنْبَكَ اسْتِغْفَارُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ لَكَ فَوَاللَّهِ مَا زَالُوا يُؤَنِّبُونِي حَتَّى أَرَدْتُ أَنْ أَرْجِعَ فَأُكَذِّبَ نَفْسِي ثُمَّ قُلْتُ لَهُمْ هَلْ لَقِيَ هَذَا مَعِي أَحَدٌ قَالُوا نَعَمْ رَجُلَانِ قَالَا مِثْلَ مَا قُلْتَ فَقِيلَ لَهُمَا مِثْلُ مَا قِيلَ لَكَ فَقُلْتُ مَنْ هُمَا قَالُوا مُرَارَةُ بْنُ الرَّبِيعِ الْعَمْرِيُّ وَهِلَالُ بْنُ أُمَيَّةَ الْوَاقِفِيُّ فَذَكَرُوا لِي رَجُلَيْنِ صَالِحَيْنِ قَدْ شَهِدَا بَدْرًا فِيهِمَا أُسْوَةٌ فَمَضَيْتُ حِينَ ذَكَرُوهُمَا لِي وَنَهَى رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمُسْلِمِينَ عَنْ كَلَامِنَا أَيُّهَا الثَّلَاثَةُ مِنْ بَيْنِ مَنْ تَخَلَّفَ عَنْهُ فَاجْتَنَبَنَا النَّاسُ وَتَغَيَّرُوا لَنَا حَتَّى تَنَكَّرَتْ فِي نَفْسِي الْأَرْضُ فَمَا هِيَ الَّتِي أَعْرِفُ فَلَبِثْنَا عَلَى ذَلِكَ خَمْسِينَ لَيْلَةً فَأَمَّا صَاحِبَايَ فَاسْتَكَانَا وَقَعَدَا فِي بُيُوتِهِمَا يَبْكِيَانِ وَأَمَّا أَنَا فَكُنْتُ أَشَبَّ الْقَوْمِ وَأَجْلَدَهُمْ فَكُنْتُ أَخْرُجُ فَأَشْهَدُ الصَّلَاةَ مَعَ الْمُسْلِمِينَ وَأَطُوفُ فِي الْأَسْوَاقِ وَلَا يُكَلِّمُنِي أَحَدٌ وَآتِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأُسَلِّمُ عَلَيْهِ وَهُوَ فِي مَجْلِسِهِ بَعْدَ الصَّلَاةِ فَأَقُولُ فِي نَفْسِي هَلْ حَرَّكَ شَفَتَيْهِ بِرَدِّ السَّلَامِ عَلَيَّ أَمْ لَا ثُمَّ أُصَلِّي قَرِيبًا مِنْهُ فَأُسَارِقُهُ النَّظَرَ فَإِذَا أَقْبَلْتُ عَلَى صَلَاتِي أَقْبَلَ إِلَيَّ وَإِذَا الْتَفَتُّ نَحْوَهُ أَعْرَضَ عَنِّي حَتَّى إِذَا طَالَ عَلَيَّ ذَلِكَ مِنْ جَفْوَةِ النَّاسِ مَشَيْتُ حَتَّى تَسَوَّرْتُ جِدَارَ حَائِطِ أَبِي قَتَادَةَ وَهُوَ ابْنُ عَمِّي وَأَحَبُّ النَّاسِ إِلَيَّ فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ فَوَاللَّهِ مَا رَدَّ عَلَيَّ السَّلَامَ فَقُلْتُ يَا أَبَا قَتَادَةَ أَنْشُدُكَ بِاللَّهِ هَلْ تَعْلَمُنِي أُحِبُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ فَسَكَتَ فَعُدْتُ لَهُ فَنَشَدْتُهُ فَسَكَتَ فَعُدْتُ لَهُ فَنَشَدْتُهُ فَقَالَ اللَّهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ فَفَاضَتْ عَيْنَايَ وَتَوَلَّيْتُ حَتَّى تَسَوَّرْتُ الْجِدَارَ قَالَ فَبَيْنَا أَنَا أَمْشِي بِسُوقِ الْمَدِينَةِ إِذَا نَبَطِيٌّ مِنْ أَنْبَاطِ أَهْلِ الشَّأْمِ مِمَّنْ قَدِمَ بِالطَّعَامِ يَبِيعُهُ بِالْمَدِينَةِ يَقُولُ مَنْ يَدُلُّ عَلَى كَعْبِ بْنِ مَالِكٍ فَطَفِقَ النَّاسُ يُشِيرُونَ لَهُ حَتَّى إِذَا جَاءَنِي دَفَعَ إِلَيَّ كِتَابًا مِنْ مَلِكِ غَسَّانَ فَإِذَا فِيهِ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّهُ قَدْ بَلَغَنِي أَنَّ صَاحِبَكَ قَدْ جَفَاكَ وَلَمْ يَجْعَلْكَ اللَّهُ بِدَارِ هَوَانٍ وَلَا مَضْيَعَةٍ فَالْحَقْ بِنَا نُوَاسِكَ فَقُلْتُ لَمَّا قَرَأْتُهَا وَهَذَا أَيْضًا مِنْ الْبَلَاءِ فَتَيَمَّمْتُ بِهَا التَّنُّورَ فَسَجَرْتُهُ بِهَا حَتَّى إِذَا مَضَتْ أَرْبَعُونَ لَيْلَةً مِنْ الْخَمْسِينَ إِذَا رَسُولُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْتِينِي فَقَالَ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْمُرُكَ أَنْ تَعْتَزِلَ امْرَأَتَكَ فَقُلْتُ أُطَلِّقُهَا أَمْ مَاذَا أَفْعَلُ قَالَ لَا بَلْ اعْتَزِلْهَا وَلَا تَقْرَبْهَا وَأَرْسَلَ إِلَى صَاحِبَيَّ مِثْلَ ذَلِكَ فَقُلْتُ لِامْرَأَتِي الْحَقِي بِأَهْلِكِ فَتَكُونِي عِنْدَهُمْ حَتَّى يَقْضِيَ اللَّهُ فِي هَذَا الْأَمْرِ قَالَ كَعْبٌ فَجَاءَتْ امْرَأَةُ هِلَالِ بْنِ أُمَيَّةَ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ هِلَالَ بْنَ أُمَيَّةَ شَيْخٌ ضَائِعٌ لَيْسَ لَهُ خَادِمٌ فَهَلْ تَكْرَهُ أَنْ أَخْدُمَهُ قَالَ لَا وَلَكِنْ لَا يَقْرَبْكِ قَالَتْ إِنَّهُ وَاللَّهِ مَا بِهِ حَرَكَةٌ إِلَى شَ
Wakatwaambila [Yahya bin Bukair] wakatwaambila [Al Laits] kuzwa kuli ['Uqail] kuzwa kuli [Ibn Shihab] kuzwa kuli ['Abdur Rahman bin 'Abdullah bin Ka'ab bin Malik] kuti ['Abdullah bin Ka'ab bin Malik] -Abdullah bin Ka'ab wakali umwi wabana ba Ka'ab wakali kweendela antoomwe aKabli aawo naakaamba kuti- 'Chimwi chiindi ndakamvwa [Ka'ab bin Malik] kaamba chakachitika aawo naakasiigwa a Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam munkondo yaku Tabuk'. Ka'ab bin Malik wakati; 'Kunyina nindakasiigwa musule kweenda aMufutuli sallallaahu 'alaihi wasallam munkondo nzyaakatola lubazu mulinjiyo kunze lyankondo ya Tabuk, asi ndakasyaala musule amunkondo ya Badr. Alikke Mushinshimi sallallaahu 'alaihi wasallam tanaakasampaula mu Mozilemu uutanatola lubazu munkondo yaku Badr. Eezi zyakachitika nkaambo kumatalikilo Mushinshimi sallallaahu 'alaihi wasallam aba Mozilemu bakali kuyanda buyo kujata ba Quraysh batakombi aabo bakali kweenda ankamela kusikila Allah wakaswaanganya ba Mozilemu antoomwe abasinkondonyina kakunyina chiindi nchobakazuminana. Aachiindi eecho ndakatola lubazu a Rasulullah masiku aa Aqabah aawo notwakasyomezya kukwabilila Buna-Islamu. Mukuyeeya kwangu, kutola lubazu munkondo ya Badr takukozyanisyigwa akutola lubazu mubusiku bwa Aqabah, nikuba kuti nkondo ya Badr iladumide kapati kubantu biingi. Akati kamakani aawo nindatakatola lubazu a Rasulullah munkondo ya Tabuk ngaaya; 'Kunyina nindakajisi nguzu zyakumubili akuba alubono lunji kwiinda aawo nindatakatola lubazu munkondo ya Tabuk. Kuli Allah, musule teensi ndakalibambila banyama bobile batanta pe kunkondo zisiyene. Asi munkondo ya Tabuk, ndilakonzya kulibambila banyama bobile batanta. Chakali chiyanza chakwe, Shallallahu'alaihiwasallam, kuti kunyina naakali kulwana nkondo ccita kuti wakasisa makanze aankondo yakwe, kusikila nkondo ya Tabuk niyakachitika, ooko nkwaakaamba makanze aakwe aankondo munzila iitaluleme - antangalala -. Kumamanino, Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam wakayinka kunkondo yaku Tabuk aawo zuba nolyakali kupya loko. Zilakonzya kwaambwa kuti wakeenda musinzo mulamfu loko mpawo wakalizwide ntenda mpawo wakaswaangana abasinkondo banji. Mpawo Mushinshimi sallallaahu 'alaihi wasallam wakapandulwida ba Mozilemu ncobakali kuyoojana anguwe. Aboobo, wakalailila ba Mozilemu kuti balibambile zibelesyo zyakulwana zizulide. Aachiindi eecho, ba Mozilemu biingi bakaunka aMufutuli sallallaahu 'alaihi wasallam kakunyina kusalwa alugwalo lwakulwana. Ka'ab wakati; 'Kwakali mwaalumi uutakwe naakaboola nkaambo wakali kuyanda kutanjila munkondo. Wakali kudooneka kuti kutamvwida kwakwe tiikwakali kuyoozyibwa a Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam - kufwumbwa buyo kuti kakunyina chiyubunuzyo chakazwa kuli Allah Azza Wa Jalla -. Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam wakayinka kunkondo ku Tabuk aawo kutebula michelo nikwakali kukkomanisya loko zyakuti ndakaleka kubikkila maanu kukutebula. Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam aba Mozilemu bakatola lubazu bakali kulibambila mpawo ndakaunka kuyooyandaula zintu ambabo. Mpawo ndakaunka kung'anda kakunyina kujana zibelesyo pe. Ndakaamba muli ndime; 'Ahh, ndilakonzya kulibambila zyakubelesya kufumbwa chiindi. Lyoonse ndili mumapenzi aakati ka inzya - koya- a peepe kusikila bantu balibambile'. Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam wakazwa aba Mozilemu, mpawo mebo teensi ndakabamba zintu pe. Kumamanino ndakazwa, mpawo ndakaunka kung'anda kakunyina kulibambila chintu. Lyoonse ndakali kudooneka kuti naa inga ndatola lubazu munkondo naa pe, kusikila basilumamba ba Mozilemu bakafwambaana kuzwa alimwi nkondo niyakali kuyaambele kale. Mpawo ndiyanda kutobela kuya kunkondo -pele eecho chakali buyo kuyeeya- mpawo kumamanino ndakali kuyanda kutatola lubazu munkondo. Musinsimi sallallaahu 'alaihi wasallam naakamana kuya kunkondo ya Tabuk, kuusa kwakatalika kundizingulukide. Nuzwa anze kuya kubusena buzingulukide. Ndakabona kuti taakwe muntu ngondakali kukonzya kuswaangana anguwe kunze lyabantu bakali mubumpelenge naakuti bantu batakwe nguzu aabo bakapegwa chiindi chakulyookezya a Allah Azza Wa Jalla. Aawo, Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam tanaakandiyeeya kusikila naakasika ku Tabuk. Mpawo, naakakkede akati kabeenzinyina, wakabuzya cakutayeeyelwa; 'Nkaambo nzi Ka'ab bin Malik ncaatakaboola andiswe? ' Mweenzuma wakuBani Salimah wakasandula; 'O Mutumwa wa Allah, kuboneka kuti Ka'ab bin Malik ulibikkila maanu kapati kuli nguwe kwiinda kulwana ooku? ' Naakamvwa majwi aamweenzinyina, Muadz bin Jabal wakati; 'Heyi mweenzuma, nchintu chibi loko nchowaamba! Kuli Allah, O Mutumwa wa Allah, Ndilizi kuti Ka'ab bin Malik muntu mubotu'. Mpawo Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam wakaumuna. Naakaumuna oobo, mpawo wakabona mwaalumi wakasamide chigogo chabutale chakali kukatazya kumuzyiba. Mpawo Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam wakati: 'Weelede kuba Abu Khaitsamah? ' Chakazyibwa kuti muntu ooyu wakali ncobeni Abu Khaitsamah Al Ansari, mweenzinyina wakapa lugwasyo lwachiinga chamadeti aawo naakali kusampaulwa abasikuupaupa ameso. Ka'ab bin Malik wakati; 'Nindakamvwa kuti Mushinshimi sallallaahu 'alaihi wasallam wakali kulibambila kupiluka kuzwa kunkondo yaku Tabuk, ndakazula kuusa. Mpawo ndakatalika kujana twaambo twakubeja. Ndakaamba muli ndime; 'Ino nkaambo nzi kakonzya kundivwuna kuzwa kubukali bwa Musinsimi? ' Kuti ndikonzye kulwana penzi eeli, ndakakumbila lugwasyo kuzwa kumukwasyi wangu walo wakali kukonzya kundipa lulayo. Aawo umwi naaka ndaambila kuti Mushinshimi sallallaahu 'alaihi wasallam wakali afwaafwi kusika mudolopo lya Medina, kaambo kakubeja kakazwa muboongo bwangu. Kumamanino ndakabona kuti teensi ndakali kukonzya kubeja kuli Mushinshimi sallallaahu 'alaihi wasallam pe. Aboobo, ndakeelede kumwaambila choonzyo. Kakutanainda chiindi chilamfu, Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam wakasika mudolopo lya Medina. Mbuli lyoonse, wakainka biyo ku mosque - mbuli mbwaakali kuchita naakasika kuzwa naakali kweendeenda kuya kubusena bumwi - kuti akakombe. Naakamana kuchita mupailo wa sunnah, Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam wakafwambaana kubandika abeenzinyina. Kuzwa waawo, beenzinyina biingi bakaboola aabo batakwe chiindi chakutola lubazu mukulwana aba Mozilemu mpawo bakamwaambila twaambo tunji kwiinda mukukonka. Kuyeeyelwa kuti kwakali bantu bainda makumi musanu aatatu batakatola lubazu mukulwana ooku. Zyakazo chaamba kuti Mushinshimi wakatambula kusyomeka kwabaabo batakatola lubazu munkondo, wakasyomezya kuti ulasyomeka kuli mbabo, wakabalomba lulekelelo, mpawo wakaaba nzyobakasisa mumyoyo yabo kuli Allah. Mukaindi kaniini buyo, ndakaboola kuyoobona Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam. Nindakamana kumujuzya, wakamweta-mweta mbuli kumweta-mweta kwamuntu uunyemede. Mpawo wakati; 'Kweza okuno! ' Mpawo ndakaunka afwaafwi anguwe kusikila ndakakkala kunembo lyakwe. Kuzwa waawo Mushinshimi sallallaahu 'alaihi wasallam wakabuzya kuti: 'Nkaambo nzi ncotutatusangani mukulwana, O Ka'ab? Hena tokwe nowakasyomezya kuti ulaaba mubili wako amoyo wako kuchi Islamu? ' Ndakasandula; 'O Mutumwa wa Allah, muli Allah, kuti ndakakkala afwaafwi amuntu umbi kunze lyako, ndili masimpe kuti inga ndaanguluka kuzwa kubukali bwakwe nkaambo katwaambo atwaambo ntondaamba. Pesi, muli Allah, ndilizi kuti ikuti lino ndakupa twaambo tuzwide kubeja kuchitila kuti utanyemi, masimpe Allah nguuyookupa kunyema. wakanyemede andime. Kuti ndakwaambila, O Mutumwa wa Allah, twaambo twangu tululeme alimwi twakusyomeka, mpawo wandikalalila nkaambo katwaambo ooto, mpawo ndiyootambula chakukkomana. Allah andisubule amajwi aangu aasyomeka. Kuli Allah, taakwe myaka iikonzya kundikasya kutola lubazu munkondo. Kuli Allah, ndakabula lugwasyo pe achiindi eecho nikuba kuti ndakajisi mweenya musyoonto wakunjila mukulwana aba Mozilemu. Naakamvwa kuzumina ooku, Mutumwa wa Allah wakati: 'Ooyu muntu wakaambaula cakusyomeka alimwi cakululama. Aboobo, koima kusikila Allah akupe kusala." Kumamanino ndakanyampuka mpawo ndakazwa kulubazu lwakwe. Kakutanainda chiindi chilamfu, kwakaba bantu biingi kuzwa kuBani Salimah bakanditobela, kabati: 'O Ka'ab, muli Allah, kaindi tiitwakalizi kuti wakalubizya/cinyonyoono. Ncobeni teewakapandulula twaambo kuli Mutumwa wa Allah mbuli twaambo twaambwa abamwi aabo batakatola lubazu munkondo. mubwini, kwakali buyo istighfar ya Rasulullah kuli nduwe yakazimaanya dosamu'. 'Alaihi wasal dise ini?' bantu kulindime.' Tabuk wakali kufwugama mubuumba muŋanda yakwe, kalila, mpawo mebo ndakali mulombwana muyumu alimwi muyumu. Ndakazumanana kulijata kabotu mpawo ndakachita milimu yangu yabuzuba abuzuba mbuli lyoonse. Ndakali kuzwa mung'anda, kuya ku mosque kuyoojanika kumipailo yambungano abamwi ba Mozilemu, mpawo ndakali kweendeenda mumusika nikuba kuti taakwe wakali kuyanda kwaambuula andime; 'Sena Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ulazungaanya milomo yakwe kuti avwiile kwaanzya naa pe? Mpawo ndakapaila afwaafwi aMutumwa wa Allah kumwi kandimulanga cakubba. Nindakalibambila kupaila, wakandilanga. Mpawo nindakacengulukila kuli nguwe, wakandilanga kule.' wakali muntu ngondakali kuyanda. Nindakasika aawo, ndakamwaanzya. Asi, kuli Allah, tanaakaliko pe k wakasandula kujuzya kwangu. Kumamanino ndakajana busicamba bwakumubuzya; 'O Abu Qatadah, ndakukonkezya muzina lya Allah, sena tozyi kuti ndilamuyanda ncobeni Allah a Mutumwa wakwe? ' Chakazyibwa kuti Abu Qatadah wakaumuna biyo. Mpawo ndakainduluka majwi aangu alimwi kwiinda mukukonka mbuli chiindi chakusanguna. Asi wakaumuna. Mpawo ndakainduluka nzyondakaamba mpawo wakasandula; 'Masimpe Allah aMutumwa wakwe balizyi kabotu aatala aawa'. Kumvwa majwi aakwe, misozi yakazula mumeso aangu mpawo ndakapiluka kung'anda nindakali kweenda mumuunda. Nindakali kweenda mumusika waku Medina, mwaalumi umwi uuzwa kunyika ya Syria wakali kusambala chakulya mudolopo lya Medina wakabuzya kuti; 'Nguni uukonzya kunditondezya aawo Ka'ab bin Malik nkwabede? ' Mpawo bantu bakanditondezya kusikila mwaalumi wakaboola kulindime mpawo wandipa lugwalo kuzwa kuli Mwami Ghassan. Akaambo kakuti ndilakonzya kubala akulemba, alimwi ndilamvwisya zili mulugwalo oolu. Zyakazo chaamba kuti zili mukati kalugwalo zili boobu; 'Twakamvwa kuti mweenzinyokwe - chaamba Mutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam - wakakwaandaanya kuzwa kubantu boonse, mpawo Mwami wako lwakwe mwini tanaakakusiya pe. Aboobo, kotusangana, tulakugwasya ncobeni'. Nindakamana kubala lugwalo, ndakati; 'Mubwini, lugwalo oolu alwalo nduntenda kulindime'. Mpawo ndakachibikka muchitofu mpawo ndakachitenta kusikila chamana. Nikwakainda mazuba aali makumi one aakugwisigwa mumbungano, kwakajanwa kuti chiyubunuzyo chaLeza tensi chakasika pe. Kusikila buzuba bumwi, mutumwa kuzwa kuli Musinsimi sallallaahu 'alaihi wasallam wakaboola kulindime mpawo wandipa mulumbe; 'O Ka'ab, masimpe Mutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam wakakulailila kuti utantamuke bamakaintu bako'. Ndabuzya; 'Ndeelede kulekana naa ninzi? ' Mutumwa wakasandula; 'Toyelede kulekana pe. Pesi, kochitantamuka mpawo utachisweni pe.' Mpawo ndakaambila mukaintu wangu kuti; 'O sis, weelede kusaanguna kuya kung'anda kuli bazyali bako mpawo ukkale ambabo kusikila Allah akape kusala kusalala aatala aawa makani'. Ka'ab bin Malik wakati; 'Mpawo buyo mukaintu wa Hilal bin Umayyah wakayinka kuli Mutumwa wa Allah sallallaahu 'alaihi wasallam mpawo wakabuzya kuti; 'O Mutumwa wa Allah, Hilal bin Umayyah wachembaala alimwi ulikompeme alimwi tajisi babelesi. Aboobo, amuleke ndimulanganye'. Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam wakasandula kuti: 'Peepe. Nkubotu kuti kotaunki anguwe mpawo teelede kuba afwaafwi anduwe kwaachiindi'. Imukayintu waHilal wakazumanana kwaamba kuti; 'A Allah, O Mutumwa wa Allah, lino tachikwe luyandisisyo lwabuumi pe. Wakali kulila lyoonse, kuzwa naakaswaangana apenzi eeli kusikila lino.' Ka'ab bin Malik wakati; 'Bamwi bantu bamukwasyi wangu bakati; 'Weelede kusaanguna kulomba Mutumwa wa Allah kuti akuzumizye kujatikizya makani aaya aamukaintu wako. Nkaambo Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam lwakwe mwini wakazumizya Hilal bin Umayyah kuti alanganye mulumi wakwe. Ka'ab bin Malik wakati; 'Nsikwe kulomba kuzumizigwa kuli Musinsimi sallallaahu 'alaihi wasallam kujatikizya makani aaya aamukayintu wangu. Nkaambo, nokubaboobo, inga tii ndaziba kuti bwiinguzi bwa Rasulullah inga bwaba buti ikuti ndamulomba kuzumizigwa nindakali muniini.' Ka'ab bin Malik wakati; 'Zyakajanwa kuti eezi zyakazumanana kwamasiku aali kkumi, aboobo kwakaba masiku aali makumi osanwe kulindiswe kutalikila aawo ba Mozilemu nibakakasigwa kwaambuula andiswe. Ka'ab bin Malik wakati; 'Mpoonya ndakachita mupailo wamafwumofwumo mubusiku bwamakumi osanwe kusule lyaŋanda. Nindakali kukkala mumupailo, ndakazwide kuusa akuusa. Chilibonya mbuli kuti nyika eeyi mpati ili muniini kuli nduwe ime. Chakutayeeyelwa ndakamvwa muntu umwi koompolola mujulu; 'O Ka'ab bin Malik, kkomana! ' Mpawo ndakawida ansi mpawo ndakazyiba kuti ndaangulukide kupenzi lyangu. Ka'ab bin Malik wakati; 'Mpoonya Rasulullah sallallaahu 'alaihi wasallam wakaambilizya kuba Mozilemu nikwakamana kupaila kwa Fajr kuti Allah Subhanah