Kisah Wahsyi: Masuk Islam setelah membunuh Hamzah, lalu menebus kesalahannya dengan membunuh Musailamah Al-Kaddhab

Imam Bukhari : 3764

حَدَّثَنِي أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ حَدَّثَنَا حُجَيْنُ بْنُ الْمُثَنَّى حَدَّثَنَا عَبْدُ الْعَزِيزِ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ أَبِي سَلَمَةَ عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ الْفَضْلِ عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ يَسَارٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ عَمْرِو بْنِ أُمَيَّةَ الضَّمْرِيِّ قَالَخَرَجْتُ مَعَ عُبَيْدِ اللَّهِ بْنِ عَدِيِّ بْنِ الْخِيَارِ فَلَمَّا قَدِمْنَا حِمْصَ قَالَ لِي عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ عَدِيٍّ هَلْ لَكَ فِي وَحْشِيٍّ نَسْأَلُهُ عَنْ قَتْلِ حَمْزَةَ قُلْتُ نَعَمْ وَكَانَ وَحْشِيٌّ يَسْكُنُ حِمْصَ فَسَأَلْنَا عَنْهُ فَقِيلَ لَنَا هُوَ ذَاكَ فِي ظِلِّ قَصْرِهِ كَأَنَّهُ حَمِيتٌ قَالَ فَجِئْنَا حَتَّى وَقَفْنَا عَلَيْهِ بِيَسِيرٍ فَسَلَّمْنَا فَرَدَّ السَّلَامَ قَالَ وَعُبَيْدُ اللَّهِ مُعْتَجِرٌ بِعِمَامَتِهِ مَا يَرَى وَحْشِيٌّ إِلَّا عَيْنَيْهِ وَرِجْلَيْهِ فَقَالَ عُبَيْدُ اللَّهِ يَا وَحْشِيُّ أَتَعْرِفُنِي قَالَ فَنَظَرَ إِلَيْهِ ثُمَّ قَالَ لَا وَاللَّهِ إِلَّا أَنِّي أَعْلَمُ أَنَّ عَدِيَّ بْنَ الْخِيَارِ تَزَوَّجَ امْرَأَةً يُقَالُ لَهَا أُمُّ قِتَالٍ بِنْتُ أَبِي الْعِيصِ فَوَلَدَتْ لَهُ غُلَامًا بِمَكَّةَ فَكُنْتُ أَسْتَرْضِعُ لَهُ فَحَمَلْتُ ذَلِكَ الْغُلَامَ مَعَ أُمِّهِ فَنَاوَلْتُهَا إِيَّاهُ فَلَكَأَنِّي نَظَرْتُ إِلَى قَدَمَيْكَ قَالَ فَكَشَفَ عُبَيْدُ اللَّهِ عَنْ وَجْهِهِ ثُمَّ قَالَ أَلَا تُخْبِرُنَا بِقَتْلِ حَمْزَةَ قَالَ نَعَمْ إِنَّ حَمْزَةَ قَتَلَ طُعَيْمَةَ بْنَ عَدِيِّ بْنِ الْخِيَارِ بِبَدْرٍ فَقَالَ لِي مَوْلَايَ جُبَيْرُ بْنُ مُطْعِمٍ إِنْ قَتَلْتَ حَمْزَةَ بِعَمِّي فَأَنْتَ حُرٌّ قَالَ فَلَمَّا أَنْ خَرَجَ النَّاسُ عَامَ عَيْنَيْنِ وَعَيْنَيْنِ جَبَلٌ بِحِيَالِ أُحُدٍ بَيْنَهُ وَبَيْنَهُ وَادٍ خَرَجْتُ مَعَ النَّاسِ إِلَى الْقِتَالِ فَلَمَّا أَنْ اصْطَفُّوا لِلْقِتَالِ خَرَجَ سِبَاعٌ فَقَالَ هَلْ مِنْ مُبَارِزٍ قَالَ فَخَرَجَ إِلَيْهِ حَمْزَةُ بْنُ عَبْدِ الْمُطَّلِبِ فَقَالَ يَا سِبَاعُ يَا ابْنَ أُمِّ أَنْمَارٍ مُقَطِّعَةِ الْبُظُورِ أَتُحَادُّ اللَّهَ وَرَسُولَهُ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ ثُمَّ شَدَّ عَلَيْهِ فَكَانَ كَأَمْسِ الذَّاهِبِ قَالَ وَكَمَنْتُ لِحَمْزَةَ تَحْتَ صَخْرَةٍ فَلَمَّا دَنَا مِنِّي رَمَيْتُهُ بِحَرْبَتِي فَأَضَعُهَا فِي ثُنَّتِهِ حَتَّى خَرَجَتْ مِنْ بَيْنِ وَرِكَيْهِ قَالَ فَكَانَ ذَاكَ الْعَهْدَ بِهِ فَلَمَّا رَجَعَ النَّاسُ رَجَعْتُ مَعَهُمْ فَأَقَمْتُ بِمَكَّةَ حَتَّى فَشَا فِيهَا الْإِسْلَامُ ثُمَّ خَرَجْتُ إِلَى الطَّائِفِ فَأَرْسَلُوا إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ رَسُولًا فَقِيلَ لِي إِنَّهُ لَا يَهِيجُ الرُّسُلَ قَالَ فَخَرَجْتُ مَعَهُمْ حَتَّى قَدِمْتُ عَلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَلَمَّا رَآنِي قَالَ آنْتَ وَحْشِيٌّ قُلْتُ نَعَمْ قَالَ أَنْتَ قَتَلْتَ حَمْزَةَ قُلْتُ قَدْ كَانَ مِنْ الْأَمْرِ مَا بَلَغَكَ قَالَ فَهَلْ تَسْتَطِيعُ أَنْ تُغَيِّبَ وَجْهَكَ عَنِّي قَالَ فَخَرَجْتُ فَلَمَّا قُبِضَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَخَرَجَ مُسَيْلِمَةُ الْكَذَّابُ قُلْتُ لَأَخْرُجَنَّ إِلَى مُسَيْلِمَةَ لَعَلِّي أَقْتُلُهُ فَأُكَافِئَ بِهِ حَمْزَةَ قَالَ فَخَرَجْتُ مَعَ النَّاسِ فَكَانَ مِنْ أَمْرِهِ مَا كَانَ قَالَ فَإِذَا رَجُلٌ قَائِمٌ فِي ثَلْمَةِ جِدَارٍ كَأَنَّهُ جَمَلٌ أَوْرَقُ ثَائِرُ الرَّأْسِ قَالَ فَرَمَيْتُهُ بِحَرْبَتِي فَأَضَعُهَا بَيْنَ ثَدْيَيْهِ حَتَّى خَرَجَتْ مِنْ بَيْنِ كَتِفَيْهِ قَالَ وَوَثَبَ إِلَيْهِ رَجُلٌ مِنْ الْأَنْصَارِ فَضَرَبَهُ بِالسَّيْفِ عَلَى هَامَتِهِقَالَ قَالَ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ الْفَضْلِ فَأَخْبَرَنِي سُلَيْمَانُ بْنُ يَسَارٍ أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ عُمَرَ يَقُولُ فَقَالَتْ جَارِيَةٌ عَلَى ظَهْرِ بَيْتٍ وَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ قَتَلَهُ الْعَبْدُ الْأَسْوَدُ

مون کي [ابو جعفر محمد بن عبدالله] ٻڌايو آهي اسان کي [حجين بن المثنيٰ] اسان کي [عبد العزيز بن عبدالله بن ابو سلمه] ٻڌايو آهي [عبد الله بن الفضل] کان [سليمان بن يسار] کان [جعفر بن عمرو بن اميه عادل دلمريءَ] چيو ته: 'مان عبيدالله بن عدي بن حيارد سان گڏ صيام ڏانهن ويو هوس. جڏهن اسان هِمش پهتاسين ته عبيدالله بن عدي مون کي چيو، 'ڇا اسان [وَحسي] وٽ وڃون ۽ حمزه جي قتل جي واقعي بابت پڇون؟' مون جواب ڏنو، 'ٺيڪ آهي'. وَحسي ان وقت هِمش ۾ رهندو هو، جڏهن اسان ان بابت پڇيو ته اسان کي ڏيکاريو ويو ته وَحسي ان وقت پنهنجي گهر جي پاڇي ۾ هو، ڄڻ ته هو ڪو ڪارو ماڻهو هجي.' جعفر بن عمرو الدلمريءَ چيو ته: 'پوءِ اسان هن جي ويجهو پهتاسين جيستائين اسان هن جي سامهون نه هئاسين، اسان سلام چيو، ۽ هن جواب ڏنو.' ان وقت عبيدالله پنهنجو مٿي تي چادر ويڙهي ڇڏي، ته جيئن وحي کيس عبيدالله جي اکين ۽ ٻنهي پيرن کان سواءِ ڏسي نه سگهي. عبيدالله پڇيو، 'اي وحي، ڇا تون مون کي سڃاڻين ٿو؟' وحي به اهو ڏٺو، پوءِ هن چيو؛ 'الله جو قسم، نه! مون توکي نه سڃاتو، سواءِ ان جي ته مون کي خبر هئي ته عدي بن خيار هڪ عورت سان شادي ڪئي هئي جنهن جو نالو ام قتال هو، جيڪا ابو العيش جي ڌيءَ هئي. ان مان مڪي ۾ هڪ ٻار پيدا ٿيو، تنهن ڪري هن کي ڪنهن ٻئي طرفان کير پيارڻ لاءِ چيو ويو، تنهن ڪري مون ننڍڙو ٻار سندس ماءُ سان گڏ ورتو، مون ان کي ان جي حوالي ڪيو، ڄڻ ته مون ان کي ساڳيو ڏٺو هجي، جيڪڏهن مان توهان جي ٻنهي پيرن کي ڏسان.' جعفر بن عمرو الدلمري چيو؛ ان کان پوءِ عبيدالله پنهنجو چهرو ظاهر ڪيو، پوءِ هن چيو؛ 'ڇا تون اسان کي حمزه جي قتل بابت ٻڌائيندين؟' وحيي جواب ڏنو، 'ٺيڪ آهي، جڏهن حمزه جنگ بدر ۾ طعيمه بن عدي کي قتل ڪيو، تڏهن منهنجي آقا، زبير بن مطعم، مون کي چيو، 'جيڪڏهن تون منهنجي چاچي جي موت جو بدلو وٺڻ لاءِ حمزه کي قتل ڪرڻ ۾ ڪامياب ٿي ويندين، ته پوءِ تون آزاد ٿيندين'. جڏهن ماڻهو هڪدم 'عينين' ڏانهن نڪتا، - احد جي هيٺان هڪ ننڍڙو جبل جيڪو ٽڪري کان الڳ آهي - مان انهن سان گڏ جنگ ۾ شامل ٿيڻ لاءِ نڪتس، جڏهن لشڪر جنگ ڪرڻ لاءِ سامهون آيا، ته صبا ٻاهر نڪتو ۽ چيو؛ 'ڪير مقابلو ڪرڻ جي همت ڪري ٿو؟' اهو ٻڌي، حمزه بن عبدالمنثلب ٻاهر نڪتو ۽ چيو؛ 'اي ٻار - جيڪو عورت جي عضو تناسل جي ٽڪرن مان نڪرندو آهي - ڪنهن جي خلاف توهين ۽ توهين جي ٻولي - توبه -، ڇا تون الله ۽ سندس رسول صلي الله عليه وسلم کي چئلينج ڪرڻ وارو آهين؟' پوءِ حمزه کيس ختم ڪرڻ ۾ ڪامياب ٿي ويو. پوءِ مون چپڪي سان حمزه کي هڪ وڏي پٿر جي پويان نشانو بڻايو، جيستائين هو مون کان گذريو، ۽ هو منهنجي تمام ويجهو هو، مون فوري طور تي پنهنجو نيزو اڇلايو ۽ اهو سندس پيٽ جي هيٺان حصي تي لڳي ويو، ته جيئن نيزي سان لڳل حصي ۾ جيڪو ڪجهه هو اهو ٻاهر نڪري آيو. 'وحسي جاري رکيو، '۽ اهو ئي آهي جيڪو مان واعدو ڪندس'. جڏهن ماڻهو گهر موٽي آيا، ته مان انهن سان گڏ واپس هليو ويس. وحسي جاري رکيو، 'مان مڪي ۾ رهيو جيستائين اتي اسلام پکڙجي ويو، پوءِ مان طائف ڏانهن روانو ٿيس، جڏهن طائف جي ماڻهن رسول الله ﷺ ڏانهن ڪيترائي قاصد موڪليا، ته قاصدن مان هڪ مون کي چيو، 'هو رسول الله ﷺ کي نقصان نه پهچائيندو'. وحسي جاري رکيو، 'مان انهن سان گڏ هليو ويس جيستائين مان رسول الله ﷺ سان نه مليس. جڏهن هن مون کي ڏٺو، ته پڇيو: 'ڇا تون وحشي آهين؟' مون جواب ڏنو، 'صحيح'. هن چيو: 'ڇا تون ئي هو جنهن حمزه کي قتل ڪيو هو؟' وحسي جواب ڏنو، 'معاملو ائين ئي آهي جيئن توهان سان ٿيو آهي'. هن چيو؛ 'ڇا تون پنهنجو چهرو مون کان پري رکي سگهين ٿو؟' وحشي چيو؛ 'پوءِ مان گهر موٽي ويس. جڏهن رسول الله صلي الله عليه وسلم وفات ڪئي، مسيلمه ڪضب ظاهر ٿيو، مون چيو؛ 'مان مسيلمه کي ڳولڻ جي ڪوشش ڪندس، اميد ته مان ان کي قتل ڪري سگهان ٿو ۽ حمزه کي قتل ڪرڻ جي منهنجي غلطي جو ڪفارو ادا ڪري سگهان ٿو،' پوءِ مان انهن ماڻهن سان گڏ ٻاهر نڪتس جيڪي مسيلمه سان وڙهڻ وارا هئا. هڪ موقعو جنهن جو مان انتظار ڪري رهيو هوس. پوءِ مون هڪ ماڻهو کي گهر جي ڀتين مان هڪ تي بيٺو ڏٺو جيئن مٽيءَ وارن سان هڪ ڀوري اُٺ. وحشي جاري رکيو، 'پوءِ مون پنهنجو نيزو اڇلايو جيستائين اهو ان جي سيني جي وچ ۾ لڳي ويو جيستائين اهو ان جي ڪلهي ۾ داخل نه ٿيو.' وحشي چيو؛ 'پوءِ هڪ انصاري شخص ان تي حملو ڪيو ۽ تلوار سان ان جو سر ڪٽي ڇڏيو'. [عبدالله بن الفضل] چيو؛ مون کي [سليمان بن يسار] ٻڌايو آهي ته هن [عبدالله بن عمر] کي چوندي ٻڌو آهي؛ 'پوءِ هڪ عورت جيڪا پنهنجي گهر جي ڇت تي هئي، چيو ته، امير المومنين کي هڪ ڪاري غلام - يعني وحشي - قتل ڪيو هو.'