أَخْبَرَنَا أَبُو عُثْمَانَ الْبَصْرِيُّ عَنْ عَبْدِ الْعَزِيزِ بْنِ مُسْلِمٍ الْقَسْمَلِيِّ أَخْبَرَنَا زَيْدٌ الْعَمِّيُّ عَنْ بَعْضِ الْفُقَهَاءِ أَنَّهُ قَالَ يَا صَاحِبَ الْعِلْمِ اعْمَلْ بِعِلْمِكَ وَأَعْطِ فَضْلَ مَالِكَ وَاحْبِسْ الْفَضْلَ مِنْ قَوْلِكَ إِلَّا بِشَيْءٍ مِنْ الْحَدِيثِ يَنْفَعُكَ عِنْدَ رَبِّكَ يَا صَاحِبَ الْعِلْمِ إِنَّ الَّذِي عَلِمْتَ ثُمَّ لَمْ تَعْمَلْ بِهِ قَاطِعٌ حُجَّتَكَ وَمَعْذِرَتَكَ عِنْدِ رَبِّكَ إِذَا لَقِيتَهُ يَا صَاحِبَ الْعِلْمِ إِنَّ الَّذِي أُمِرْتَ بِهِ مِنْ طَاعَةِ اللَّهِ لَيَشْغَلُكَ عَمَّا نُهِيتَ عَنْهُ مِنْ مَعْصِيَةِ اللَّهِ يَا صَاحِبَ الْعِلْمِ لَا تَكُونَنَّ قَوِيًّا فِي عَمَلِ غَيْرِكَ ضَعِيفًا فِي عَمَلِ نَفْسِكَ يَا صَاحِبَ الْعِلْمِ لَا يَشْغَلَنَّكَ الَّذِي لِغَيْرِكَ عَنْ الَّذِي لَكَ يَا صَاحِبَ الْعِلْمِ جَالِسْ الْعُلَمَاءَ وَزَاحِمْهُمْ وَاسْتَمِعْ مِنْهُمْ وَدَعْ مُنَازَعَتَهُمْ يَا صَاحِبَ الْعِلْمِ عَظِّمْ الْعُلَمَاءَ لِعِلْمِهِمْ وَصَغِّرْ الْجُهَّالَ لِجَهْلِهِمْ وَلَا تُبَاعِدْهُمْ وَقَرِّبْهُمْ وَعَلِّمْهُمْ يَا صَاحِبَ الْعِلْمِ لَا تُحَدِّثْ بِحَدِيثٍ فِي مَجْلِسٍ حَتَّى تَفْهَمَهُ وَلَا تُجِبْ امْرَأً فِي قَوْلِهِ حَتَّى تَعْلَمَ مَا قَالَ لَكَ يَا صَاحِبَ الْعِلْمِ لَا تَغْتَرَّ بِاللَّهِ وَلَا تَغْتَرَّ بِالنَّاسِ فَإِنَّ الْغِرَّةَ بِاللَّهِ تَرْكُ أَمْرِهِ وَالْغِرَّةَ بِالنَّاسِ اتِّبَاعُ أَهْوَائِهِمْ وَاحْذَرْ مِنْ اللَّهِ مَا حَذَّرَكَ مِنْ نَفْسِهِ وَاحْذَرْ مِنْ النَّاسِ فِتْنَتَهُمْ يَا صَاحِبَ الْعِلْمِ إِنَّهُ لَا يَكْمُلُ ضَوْءُ النَّهَارِ إِلَّا بِالشَّمْسِ كَذَلِكَ لَا تَكْمُلُ الْحِكْمَةُ إِلَّا بِطَاعَةِ اللَّهِ يَا صَاحِبَ الْعِلْمِ إِنَّهُ لَا يَصْلُحُ الزَّرْعُ إِلَّا بِالْمَاءِ وَالتُّرَابِ كَذَلِكَ لَا يَصْلُحُ الْإِيمَانُ إِلَّا بِالْعِلْمِ وَالْعَمَلِ يَا صَاحِبَ الْعِلْمِ كُلُّ مُسَافِرٍ مُتَزَوِّدٌ وَسَيَجِدُ إِذَا احْتَاجَ إِلَى زَادِهِ مَا تَزَوَّدَ وَكَذَلِكَ سَيَجِدُ كُلُّ عَامِلٍ إِذَا احْتَاجَ إِلَى عَمَلِهِ فِي الْآخِرَةِ مَا عَمِلَ فِي الدُّنْيَا يَا صَاحِبَ الْعِلْمِ إِذَا أَرَادَ اللَّهُ أَنْ يَحُضَّكَ عَلَى عِبَادَتِهِ فَاعْلَمْ أَنَّهُ إِنَّمَا أَرَادَ أَنْ يُبَيِّنَ لَكَ كَرَامَتَكَ عَلَيْهِ فَلَا تَحَوَّلَنَّ إِلَى غَيْرِهِ فَتَرْجِعَ مِنْ كَرَامَتِهِ إِلَى هَوَانِهِ يَا صَاحِبَ الْعِلْمِ إِنَّكَ إِنْ تَنْقُلْ الْحِجَارَةَ وَالْحَدِيدَ أَهْوَنُ عَلَيْكَ مِنْ أَنْ تُحَدِّثَ مَنْ لَا يَعْقِلُ حَدِيثَكَ وَمَثَلُ الَّذِي يُحَدِّثُ مَنْ لَا يَعْقِلُ حَدِيثَهُ كَمَثَلِ الَّذِي يُنَادِي الْمَيِّتَ وَيَضَعُ الْمَائِدَةَ لِأَهْلِ الْقُبُورِ

[Abu Uthman Al Bashri]-k [Abdul Aziz bin Muslim Al Qasmali]-k [Zaid Al 'Ammi]-k [hainbat fiqh jakintsu]-rengandik jakinarazi digu, eta honek esan die: 'Jakintzaren jendea, landu zuen ezagutza, eman zuen aberastasunaren soberakina eta gorde zuen hitz gehiegizkoak hitz txiki batzuetarako izan ezik, horrek mesede egingo dizue zuen Jaunaren aurrean. Jakintzaren jendea, badakizuen baina praktikatzen ez duzuen zerbaitek zuen Jaunarekin dituzun eztabaidak eta aitzakiak moztuko ditu Harekin topo egiten duzuenean. Jakintzaren gizona, Ala-ri agindu bezala obeditzeak, hain zuzen ere, debekatuta duzue Ala-ri desobeditzea. Jakintzaren jendea, ez izan besteen ekintzak behatzen dituen pertsona sendoa, baina zuek ahulak zarete zeuen kabuz -egintza batzuk- egiteko. Jakintzaren jendea, ez utzi besteek dutenak ahaztarazten dizuete zuena. Jakintzaren jendea, hitz egin `ulamekin, nahastu haiekin eta entzun haien hitzak eta ez egin aurka. Jakinduria dutenak, goraipatu jakintsuak beren jakinduriagatik eta ez errespetatu jende ergela beren ergelkeriagatik, baina ez urrundu haietatik, baizik eta hurbildu eta irakatsi iezaiezu. Jakinduria dutenak, ez eztabaidatu hadith bat batzarrean benetan ulertu arte, eta ez erantzun jendearen galderei zer esaten dizuten zehazki jakin arte. Jakinduria dutenak, ez utzi Allah-ek engainatzen eta ez utzi gizakiek engainatzen. Allah-ek engainatzea bere aginduak uztea da, eta gizakiek engainatzea haien nahiak jarraitzea. Beldur zaitez Allah-en beldur izatera gonbidatzen zaituzten gauza guztietan, eta saihestu jendea haien kalumniagatik. Jakinduria dutenak, eguneko argia ez da perfektua eguzkiarekin izan ezik, ezta jakinduria perfektua Allah subhanallahu wa ta'ala obeditzea izan ezik. Jakinduria dutenak, landareak ez dira onak urarekin eta lurrarekin izan ezik, ezta fedea ona ezagutzarekin eta ekintzekin izan ezik. Jakinduria dutenak, bidaiari orok hornituta egon behar du, eta bere hornigaiak lortuko ditu behar dituenean, baita ekintza onak egiten dituen pertsona orok ere, bizitza osteko bizitzan mundu honetan egindakoa lortuko du bere ekintzak behar baditu. Jakinduriazko jendea, Allah subhanallahu wa ta'ala-k hura gurtzera animatu nahi bazaituzte, jakin ezazue bere bedeinkazioak erakutsi nahi dizkizuela, orduan ez desbideratu Harengandik beste inora, haren aintza alde batera utzi eta bizitzaren umiliazioa jaso dezazuen. Jakinduriazko gizona, harri edo burdina mugitzen baduzu, errazagoa da zuretzat zure hitzak onartzen ez dituen norbaitekin hitz egitea baino. Bere hitzak onartzen ez dituen norbaitekin hitz egiten duen pertsona baten parabola hildakoak deitzen dituen eta hilobian daudenentzat platerak jartzen dituen pertsona baten antzekoa da.