Peristiwa Perang Uhud: Ujian pasukan pemanah, keteguhan Umar RA, dan penegasan Tauhid atas kesyirikan

Imam Bukhari : 3737

حَدَّثَنَا عُبَيْدُ اللَّهِ بْنُ مُوسَى عَنْ إِسْرَائِيلَ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ عَنْ الْبَرَاءِ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَلَقِينَا الْمُشْرِكِينَ يَوْمَئِذٍ وَأَجْلَسَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَيْشًا مِنْ الرُّمَاةِ وَأَمَّرَ عَلَيْهِمْ عَبْدَ اللَّهِ وَقَالَ لَا تَبْرَحُوا إِنْ رَأَيْتُمُونَا ظَهَرْنَا عَلَيْهِمْ فَلَا تَبْرَحُوا وَإِنْ رَأَيْتُمُوهُمْ ظَهَرُوا عَلَيْنَا فَلَا تُعِينُونَا فَلَمَّا لَقِينَا هَرَبُوا حَتَّى رَأَيْتُ النِّسَاءَ يَشْتَدِدْنَ فِي الْجَبَلِ رَفَعْنَ عَنْ سُوقِهِنَّ قَدْ بَدَتْ خَلَاخِلُهُنَّ فَأَخَذُوا يَقُولُونَ الْغَنِيمَةَ الْغَنِيمَةَ فَقَالَ عَبْدُ اللَّهِ عَهِدَ إِلَيَّ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَنْ لَا تَبْرَحُوا فَأَبَوْا فَلَمَّا أَبَوْا صُرِفَ وُجُوهُهُمْ فَأُصِيبَ سَبْعُونَ قَتِيلًا وَأَشْرَفَ أَبُو سُفْيَانَ فَقَالَ أَفِي الْقَوْمِ مُحَمَّدٌ فَقَالَ لَا تُجِيبُوهُ فَقَالَ أَفِي الْقَوْمِ ابْنُ أَبِي قُحَافَةَ قَالَ لَا تُجِيبُوهُ فَقَالَ أَفِي الْقَوْمِ ابْنُ الْخَطَّابِ فَقَالَ إِنَّ هَؤُلَاءِ قُتِلُوا فَلَوْ كَانُوا أَحْيَاءً لَأَجَابُوا فَلَمْ يَمْلِكْ عُمَرُ نَفْسَهُ فَقَالَ كَذَبْتَ يَا عَدُوَّ اللَّهِ أَبْقَى اللَّهُ عَلَيْكَ مَا يُخْزِيكَ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ اعْلُ هُبَلُ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجِيبُوهُ قَالُوا مَا نَقُولُ قَالَ قُولُوا اللَّهُ أَعْلَى وَأَجَلُّ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ لَنَا الْعُزَّى وَلَا عُزَّى لَكُمْ فَقَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَجِيبُوهُ قَالُوا مَا نَقُولُ قَالَ قُولُوا اللَّهُ مَوْلَانَا وَلَا مَوْلَى لَكُمْ قَالَ أَبُو سُفْيَانَ يَوْمٌ بِيَوْمِ بَدْرٍ وَالْحَرْبُ سِجَالٌ وَتَجِدُونَ مُثْلَةً لَمْ آمُرْ بِهَا وَلَمْ تَسُؤْنِي

[ዑበይዱላህ ቢን ሙሳ] ካብ [እስራኤል] ካብ [ኣቡ ኢስሓቕ] ካብ [ኣልባራ] ራድሊያላሁ ዓንሁ ነጊሩና ኣሎ፡ ሓደ ግዜ ምስ ሰራዊት ሙሽሪኪን ተራኺብና፡ ሽዑ ነቢ ሰለላሁ ዓሌይ ዋሰላም ኣብ ትሕቲ ትእዛዝ ዓብደላ ጭፍራ ቀስተ ደመና ኣቐሚጦም። ንሱ ድማ፡ 'ኣብዚ ጽናሕ፡ ዋላ ኣብ ልዕሊኦም ክንዕወት እንተርኢኻና፡ ካብዚ ቦታ ኣይትውጻእ፡ ክንስዕር እንተርኢኻና ድማ -ቦታታት ኣይትግዕዝ- ክትሕግዘና' በለ። እቲ ኲናት ክነድድ ምስ ጀመረ ሰራዊት ጸላኢ ክሳብ ዝረኣኹ ደቂ ኣንስትዮ ጤለ በጊዐን ክሳብ ዝቃላዕን ቁርጭምጭሚተን ዝረአን ናብቲ እምባ ክጎያ ዝረኣኹ። ሽዑ ኣስላም - ሰራዊት ቀስተ ደመና - 'ጋኒማ፡ ጋኒማ!' ዓብደላ ኣብ መወዳእታ ‘ነቢ ሰለላሁ ዓለይሂ ዎሰላም ኣዚዞም ኣለዉ፡ ካብ ቦታኻ ኣይትውጻእ!’ ኢሉ ጨደረ። ንሳቶም ግን ኣይግድሶምን፣ ብዛዕባ ድሌት ነቢይ ኣብ ዘይግደሱሉ እዋን፣ ገጾም ተሳሒቡ - ቶፕሲ-ተርቪ - ሰብዓ ብጾት ክወድቁ ብምግባር፣ ድሕሪኡ ኣቡ ሱፍያን ናብ ሓደ በሪኽ ቦታ ደይቡ ‘ኣብ መንጎኹም መሓመድ ኣሎ ድዩ?’ ኢሉ ጨደረ። ንሱ ድማ 'ኣይትምልስ' ኢሉ። ኣቡ ሱፍያን ደጊሙ 'ኣቡ ቁሓፋ ኣብ መንጎኹም ኣሎ ድዩ?' ንሱ ድማ 'ኣይትምልስ' ኢሉ። ደጊሙ ድማ ኢብኑል ኻታብ ኣብ መንጎኹም ኣሎ ድዩ?’ ኢሉ ሓተተ። ኣቡ ሱፍያን ኣስዒቡ 'ብሓቂ ሞይቶም እዮም፣ ብህይወት እንተዝህልዉ ብርግጽ ምመለስዎ ነይሮም'። ዑመር ንነብሱ ክገትእ ከምዘይከኣለ ተረጋጊጹ፡ 'ሓሲኻ ኣለኻ ኣንታ ጸላኢ ኣላህ፡ ኣላህ ሕጂ'ውን ከዋርደካ'ዩ' ኢሉ። ኣቡ ሱፍያን 'ሃይ ኣፕ ሁባል' ኢሉ። ስለዚ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ኢሎም : መልሲ ሃቡ ። እቶም ብጾት ‘እንታይ ክንብል?’ ኢሎም ሓተቱ። ንሱ ድማ 'ኣላህ ዝለዓለን ዝኸበረን እዩ በል'' ኢሉ። ድሕሪኡ ኣቡ ሱፍያን 'ንስኻትኩም ዘይብልኩም ዑዛ ኣለና' ኢሎም። ስለዚ ረሱል ሰለላሁ ዓለይሂ ዋሰላም ከምዚ ኢሎም : መልሲ ሃቡ ። እቶም ብጾት ‘እንታይ ክንብል?’ ኢሎም ሓተቱ። ንሱ ድማ 'ኣላህ ሓጋዚና እዩ ረዳኢ የብልካን በል'' ኢሉ። ኣቡ ሱፍያን መሊሱ 'ሎሚ መዓልቲ ሕነ ምፍዳይ መዓልቲ በድር እያ፡ ውግኣት ድማ ይመጹን ይኸዱን፡ ኣነ ዘይኣዘዝክዎ ጭፍጨፋ ክትረኽቡ ኢኹም፡ ኣነ ግን ኣይጸልኦን' ኢሎም።