Penangkapan dan pembunuhan Khubaib bin 'Adiy RA oleh Abu Sirwa'ah pada peristiwa Ar-Raji'

Imam Bukhari : 3690

حَدَّثَنَا مُوسَى بْنُ إِسْمَاعِيلَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ أَخْبَرَنَا ابْنُ شِهَابٍ قَالَ أَخْبَرَنِي عُمَرُ بْنُ أَسِيدِ بْنِ جَارِيَةَ الثَّقَفِيُّ حَلِيفُ بَنِي زُهْرَةَ وَكَانَ مِنْ أَصْحَابِ أَبِي هُرَيْرَةَ عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَبَعَثَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَشَرَةً عَيْنًا وَأَمَّرَ عَلَيْهِمْ عَاصِمَ بْنَ ثَابِتٍ الْأَنْصَارِيَّ جَدَّ عَاصِمِ بْنِ عُمَرَ بْنِ الْخَطَّابِ حَتَّى إِذَا كَانُوا بِالْهَدَةِ بَيْنَ عَسْفَانَ وَمَكَّةَ ذُكِرُوا لِحَيٍّ مِنْ هُذَيْلٍ يُقَالُ لَهُمْ بَنُو لِحْيَانَ فَنَفَرُوا لَهُمْ بِقَرِيبٍ مِنْ مِائَةِ رَجُلٍ رَامٍ فَاقْتَصُّوا آثَارَهُمْ حَتَّى وَجَدُوا مَأْكَلَهُمْ التَّمْرَ فِي مَنْزِلٍ نَزَلُوهُ فَقَالُوا تَمْرُ يَثْرِبَ فَاتَّبَعُوا آثَارَهُمْ فَلَمَّا حَسَّ بِهِمْ عَاصِمٌ وَأَصْحَابُهُ لَجَئُوا إِلَى مَوْضِعٍ فَأَحَاطَ بِهِمْ الْقَوْمُ فَقَالُوا لَهُمْ انْزِلُوا فَأَعْطُوا بِأَيْدِيكُمْ وَلَكُمْ الْعَهْدُ وَالْمِيثَاقُ أَنْ لَا نَقْتُلَ مِنْكُمْ أَحَدًا فَقَالَ عَاصِمُ بْنُ ثَابِتٍ أَيُّهَا الْقَوْمُ أَمَّا أَنَا فَلَا أَنْزِلُ فِي ذِمَّةِ كَافِرٍ ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ أَخْبِرْ عَنَّا نَبِيَّكَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَرَمَوْهُمْ بِالنَّبْلِ فَقَتَلُوا عَاصِمًا وَنَزَلَ إِلَيْهِمْ ثَلَاثَةُ نَفَرٍ عَلَى الْعَهْدِ وَالْمِيثَاقِ مِنْهُمْ خُبَيْبٌ وَزَيْدُ بْنُ الدَّثِنَةِ وَرَجُلٌ آخَرُ فَلَمَّا اسْتَمْكَنُوا مِنْهُمْ أَطْلَقُوا أَوْتَارَ قِسِيِّهِمْ فَرَبَطُوهُمْ بِهَا قَالَ الرَّجُلُ الثَّالِثُ هَذَا أَوَّلُ الْغَدْرِ وَاللَّهِ لَا أَصْحَبُكُمْ إِنَّ لِي بِهَؤُلَاءِ أُسْوَةً يُرِيدُ الْقَتْلَى فَجَرَّرُوهُ وَعَالَجُوهُ فَأَبَى أَنْ يَصْحَبَهُمْ فَانْطُلِقَ بِخُبَيْبٍ وَزَيْدِ بْنِ الدَّثِنَةِ حَتَّى بَاعُوهُمَا بَعْدَ وَقْعَةِ بَدْرٍ فَابْتَاعَ بَنُو الْحَارِثِ بْنِ عَامِرِ بْنِ نَوْفَلٍ خُبَيْبًا وَكَانَ خُبَيْبٌ هُوَ قَتَلَ الْحَارِثَ بْنَ عَامِرٍ يَوْمَ بَدْرٍ فَلَبِثَ خُبَيْبٌ عِنْدَهُمْ أَسِيرًا حَتَّى أَجْمَعُوا قَتْلَهُ فَاسْتَعَارَ مِنْ بَعْضِ بَنَاتِ الْحَارِثِ مُوسًى يَسْتَحِدُّ بِهَا فَأَعَارَتْهُ فَدَرَجَ بُنَيٌّ لَهَا وَهِيَ غَافِلَةٌ حَتَّى أَتَاهُ فَوَجَدَتْهُ مُجْلِسَهُ عَلَى فَخِذِهِ وَالْمُوسَى بِيَدِهِ قَالَتْ فَفَزِعْتُ فَزْعَةً عَرَفَهَا خُبَيْبٌ فَقَالَ أَتَخْشَيْنَ أَنْ أَقْتُلَهُ مَا كُنْتُ لِأَفْعَلَ ذَلِكَ قَالَتْ وَاللَّهِ مَا رَأَيْتُ أَسِيرًا قَطُّ خَيْرًا مِنْ خُبَيْبٍ وَاللَّهِ لَقَدْ وَجَدْتُهُ يَوْمًا يَأْكُلُ قِطْفًا مِنْ عِنَبٍ فِي يَدِهِ وَإِنَّهُ لَمُوثَقٌ بِالْحَدِيدِ وَمَا بِمَكَّةَ مِنْ ثَمَرَةٍ وَكَانَتْ تَقُولُ إِنَّهُ لَرِزْقٌ رَزَقَهُ اللَّهُ خُبَيْبًا فَلَمَّا خَرَجُوا بِهِ مِنْ الْحَرَمِ لِيَقْتُلُوهُ فِي الْحِلِّ قَالَ لَهُمْ خُبَيْبٌ دَعُونِي أُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ فَتَرَكُوهُ فَرَكَعَ رَكْعَتَيْنِ فَقَالَ وَاللَّهِ لَوْلَا أَنْ تَحْسِبُوا أَنَّ مَا بِي جَزَعٌ لَزِدْتُ ثُمَّ قَالَ اللَّهُمَّ أَحْصِهِمْ عَدَدًا وَاقْتُلْهُمْ بَدَدًا وَلَا تُبْقِ مِنْهُمْ أَحَدًا ثُمَّ أَنْشَأَ يَقُولُ فَلَسْتُ أُبَالِي حِينَ أُقْتَلُ مُسْلِمًاعَلَى أَيِّ جَنْبٍ كَانَ لِلَّهِ مَصْرَعِيوَذَلِكَ فِي ذَاتِ الْإِلَهِ وَإِنْ يَشَأْيُبَارِكْ عَلَى أَوْصَالِ شِلْوٍ مُمَزَّعِثُمَّ قَامَ إِلَيْهِ أَبُو سِرْوَعَةَ عُقْبَةُ بْنُ الْحَارِثِ فَقَتَلَهُ وَكَانَ خُبَيْبٌ هُوَ سَنَّ لِكُلِّ مُسْلِمٍ قُتِلَ صَبْرًا الصَّلَاةَ وَأَخْبَرَ أَصْحَابَهُ يَوْمَ أُصِيبُوا خَبَرَهُمْ وَبَعَثَ نَاسٌ مِنْ قُرَيْشٍ إِلَى عَاصِمِ بْنِ ثَابِتٍ حِينَ حُدِّثُوا أَنَّهُ قُتِلَ أَنْ يُؤْتَوْا بِشَيْءٍ مِنْهُ يُعْرَفُ وَكَانَ قَتَلَ رَجُلًا عَظِيمًا مِنْ عُظَمَائِهِمْ فَبَعَثَ اللَّهُ لِعَاصِمٍ مِثْلَ الظُّلَّةِ مِنْ الدَّبْرِ فَحَمَتْهُ مِنْ رُسُلِهِمْ فَلَمْ يَقْدِرُوا أَنْ يَقْطَعُوا مِنْهُ شَيْئًاوَقَالَ كَعْبُ بْنُ مَالِكٍ ذَكَرُوا مَرَارَةَ بْنَ الرَّبِيعِ الْعَمْرِيَّ وَهِلَالَ بْنَ أُمَيَّةَ الْوَاقِفِيَّ رَجُلَيْنِ صَالِحَيْنِ قَدْ شَهِدَا بَدْرًا

Mae wedi dweud wrthym fod [Musa bin Isma'il] wedi dweud wrthym fod [Ibrahim] wedi dweud wrthym fod [Ibn Shihab] wedi dweud, wedi dweud wrthyf ['Umar bin Asid bin Jariyah Ats-Tsaqafiy], y person a wnaeth gytundeb â'r Bani Zuhrah ac roedd ymhlith ei gymdeithion Abu Hurairah radliallahu 'anhu, o [Abu Hurairah radliallahu 'anhu] dywedodd; 'Anfonodd Rasulullah shallallahu 'alaihi wasallam ddeg o bobl fel sariyah - sgwad o ysbïwyr ac fe benododd 'Ashim bin Thabit Al Ansariy, taid 'Ashim bin 'Umar bin Al Khaththab yn arweinydd y sgwad. -Fe gychwynnon nhw- nes pan gyrhaeddon nhw al-Hada', lle rhwng 'Ashfan a Mecca, dywedwyd wrth eu lleoliad i drigolion llwyth Hudzail a elwir fel arfer yn Banu Lahyan. Felly galwodd y llwyth bron i gant o bobl at ei gilydd, pob un ohonynt yn saethyddion arbenigol. Fe wnaethon nhw chwilio am olion milwyr Sariyah nes iddyn nhw ddod o hyd i'w man dyddiad lle roedden nhw wedi stopio. Fe wnaethon nhw ebychu; 'Dyma ddyddiadau Yathrib'. Felly dilynodd y llwyth ôl traed milwyr Sariyah. Pan deimlodd 'Ashim a'i filwyr bresenoldeb y gelyn, fe guddiasant y tu ôl i fryn bach. Ond amgylchynodd y llwyth nhw ar unwaith a gwaeddodd arnyn nhw; 'Dewch i lawr a rhowch i ni'r hyn sydd gennych chi. I chi mae gwarant a chytundeb. Ni fyddwn yn lladd yr un ohonoch chi'. Felly dywedodd 'Ashim bin Thabit: 'Fi, wrth Allah, ni fyddaf yn mynd i lawr gyda gwarant yr anghredinwyr'. Yna gweddïodd: 'O Allah, dywedwch wrth eich Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam am ein sefyllfa.' Felly ymosododd y llwyth arnyn nhw â saethau nes iddyn nhw allu lladd 'Ashim - ynghyd â saith o'i ddynion -. Yn olaf, camodd y tri aelod a oroesodd o'r sariyah i lawr trwy gytuno i warantau a chytundebau. Yn eu plith roedd Khubaib Al Anshariy a Zaid bin ad-Datsinah a pherson arall. -Ar ôl i'r tri fod i lawr- fe'i daliasant a rhyddhau eu llinynnau bwa i glymu'r tri. Dywedodd trydydd: 'Dyma ddechrau brad. Wrth Allah, ni fyddaf yn eich dilyn chi. Yn wir, maent i mi fel modelau rôl'. Yr hyn a olygai oedd eu ffrind a oedd wedi cael ei ladd. Fe'i llusgasant a'i orfodi i'w dilyn ond gwrthododd nes iddynt ei ladd o'r diwedd. Yna fe adawsant gyda Khubaib a Zaid bin ad-Datsinah nes iddynt eu gwerthu ill dau ym Mecca ar ôl Brwydr Badr. Prynodd Banu Al Harith bin 'Amir bin Nawfal bin 'Abdu Manaf Khubaib. Yn flaenorol, Khubaib oedd y person a laddodd Al Harith bin 'Amir yn ystod Brwydr Badr. Felly roedd Khubaib yn eu dwylo fel carcharor. Nes iddynt gytuno i'w ladd o'r diwedd. -Un diwrnod yn ystod ei gaethiwed, benthycodd Khubaib rasel i un o ferched Al Harith i eillio ei wallt cyhoeddus, felly fe'i benthygodd y ferch iddo. -Meddai Zainab-; 'Yna cymerodd Khubaib fy mab yn ei freichiau pan ges i fy synnu pan nesodd fy mab ato. Nes iddo gyfarfod ag ef a'i ganfod ar ei lin tra roedd y rasel yn llaw Khubaib. Dywedodd -Zainab-; 'Cefais fy syfrdanu ar y foment honno ac roedd Khubaib yn gwybod hynny.' Felly dywedodd -Khubaib-: 'Ydych chi'n poeni y byddaf yn ei ladd?... Wir, wna i ddim ei wneud'. Dywedodd -Zainab-; 'Wrth Allah, dydw i erioed wedi gweld carcharor mor dda â Khubaib. Wrth Allah, fe'i darganfyddais unwaith un diwrnod yn bwyta grawnwin o'i ddwylo er bod ei ddwylo wedi'u clymu â haearn ac ym Makkah nid oedd yn dymor ffrwythau.' Dywedodd: 'Yn wir, bendith gan Allah oedd yr hyn a roddodd i Khubaib'. Pan oeddent ar fin gadael tir Haram i ladd Khubaib yn ardal halal, dywedodd Khubaib wrthynt: 'Gadewch imi weddïo dau rak'ah'. Felly fe'i croesawon nhw. Gweddïodd Khubaib ddau reka'at yna dywedodd: 'Oni bai am i chi feddwl fy mod i'n ofnus, byddwn i wedi ymestyn fy ngweddi.' Yna parhaodd; 'O Allah, dinistriwch nhw i gyd a'u lladd a pheidiwch ag arbed yr un ohonyn nhw'. Yna canodd farddoniaeth; 'Does dim ots gen i cyn belled â'm bod yn cael fy lladd fel Mwslim. Ym mha bynnag gyflwr y cwympaf, y peth pwysig yw yn ffordd Allah. Mae popeth yn dibynnu ar Hanfod Duw, os yw'n ewyllysio. Gall fendithio'r gwythiennau wedi'u rhwygo'. Yn olaf, cododd Abu Sirwa'ah 'Uqbah bin Al Harith a'i ladd. Khubaib oedd y person cyntaf i fodelu dau weddi raka'at ar gyfer pob Mwslim a oedd ar fin cael ei ladd fel math o amynedd. Yna, hysbysodd y Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam ei gymdeithion am eu newyddion a'r hyn yr oeddent wedi'i brofi. Anfonodd anghredinwyr Quraish sawl person at 'Ashim bin Thabit ar ôl iddynt gael gwybod am ladd Khubaib i gymryd rhywbeth o gorff 'Ashim, rhywbeth a allai fod yn adnabyddiaeth. Yn flaenorol, roedd 'Ashim wedi lladd un o'u swyddogion yn ystod Brwydr Badr. -Pan oeddent am ddial ar 'Ashim-, anfonodd Allah fyddin o wenyn at 'Ashim a'i amddiffynnodd rhag negeswyr anghrediniol y Quraysh fel na allent gymryd unrhyw ddarn o gnawd o gorff 'Ashim. A dywedodd Ka'ab bin Malik; 'Maen nhw wedi dweud bod Mararah bin ar-Rabi 'Al' Amriy a Hilal bin Umayyah Al Waqifiy yn ddau berson cyfiawn a gymerodd ran ym mrwydr Badr'.