Imam Darimi : 45
أَخْبَرَنَا أَبُو النُّعْمَانِ حَدَّثَنَا أَبُو عَوَانَةَ عَنْ الْأَسْوَدِ عَنْ نُبَيْحٍ الْعَنَزِيِّ عَنْ جَابِرِ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ قَالَ خَرَجَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِلَى الْمُشْرِكِينَ لِيُقَاتِلَهُمْ فَقَالَ أَبِي عَبْدُ اللَّهِ يَا جَابِرُ لَا عَلَيْكَ أَنْ تَكُونَ فِي نَظَّارِي أَهْلِ الْمَدِينَةِ حَتَّى تَعْلَمَ إِلَى مَا يَصِيرُ أَمْرُنَا فَإِنِّي وَاللَّهِ لَوْلَا أَنِّي أَتْرُكُ بَنَاتٍ لِي بَعْدِي لَأَحْبَبْتُ أَنْ تُقْتَلَ بَيْنَ يَدَيَّ قَالَ فَبَيْنَمَا أَنَا فِي النَّظَّارِينَ إِذْ جَاءَتْ عَمَّتِي بِأَبِي وَخَالِي لِتَدْفِنَهُمَا فِي مَقَابِرِنَا فَلَحِقَ رَجُلٌ يُنَادِي إِنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَرُدُّوا الْقَتْلَى فَتَدْفِنُوهَا فِي مَضَاجِعِهَا حَيْثُ قُتِلَتْ فَرَدَدْنَاهُمَا فَدَفَنَّاهُمَا فِي مَضْجَعِهِمَا حَيْثُ قُتِلَا فَبَيْنَا أَنَا فِي خِلَافَةِ مُعَاوِيَةَ بْنِ أَبِي سُفْيَانَ إِذْ جَاءَنِي رَجُلٌ فَقَالَ يَا جَابِرُ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ لَقَدْ أَثَارَ أَبَاكَ عُمَّالُ مُعَاوِيَةَ فَبَدَا فَخَرَجَ طَائِفَةٌ مِنْهُمْ فَانْطَلَقْتُ إِلَيْهِ فَوَجَدْتُهُ عَلَى النَّحْوِ الَّذِي دَفَنْتُهُ لَمْ يَتَغَيَّرْ إِلَّا مَا لَمْ يَدَعْ الْقَتِيلَ قَالَ فَوَارَيْتُهُ وَتَرَكَ أَبِي عَلَيْهِ دَيْنًا مِنْ التَّمْرِ فَاشْتَدَّ عَلَيَّ بَعْضُ غُرَمَائِهِ فِي التَّقَاضِي فَأَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنَّ أَبِي أُصِيبَ يَوْمَ كَذَا وَكَذَا وَإِنَّهُ تَرَكَ عَلَيْهِ دَيْنًا مِنْ التَّمْرِ وَإِنَّهُ قَدْ اشْتَدَّ عَلَيَّ بَعْضُ غُرَمَائِهِ فِي الطَّلَبِ فَأُحِبُّ أَنْ تُعِينَنِي عَلَيْهِ لَعَلَّهُ أَنْ يُنْظِرَنِي طَائِفَةً مِنْ تَمْرِهِ إِلَى هَذَا الصِّرَامِ الْمُقْبِلِ قَالَ نَعَمْ آتِيكَ إِنْ شَاءَ اللَّهُ قَرِيبًا مِنْ وَسَطِ النَّهَارِ قَالَ فَجَاءَ وَمَعَهُ حَوَارِيُّوهُ قَالَ فَجَلَسُوا فِي الظِّلِّ وَسَلَّمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَاسْتَأْذَنَ ثُمَّ دَخَلَ عَلَيْنَا قَالَ وَقَدْ قُلْتُ لِامْرَأَتِي إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ جَائِيَّ الْيَوْمَ وَسَطَ النَّهَارِ فَلَا يَرَيَنَّكِ وَلَا تُؤْذِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي شَيْءٍ وَلَا تُكَلِّمِيهِ فَفَرَشَتْ فِرَاشًا وَوِسَادَةً وَوَضَعَ رَأْسَهُ فَنَامَ فَقُلْتُ لِمَوْلًى لِي اذْبَحْ هَذِهِ الْعَنَاقَ وَهِيَ دَاجِنٌ سَمِينَةٌ فَالْوَحَى وَالْعَجَلَ افْرُغْ مِنْهَا قَبْلَ أَنْ يَسْتَيْقِظَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَأَنَا مَعَكَ فَلَمْ نَزَلْ فِيهَا حَتَّى فَرَغْنَا مِنْهَا وَهُوَ نَائِمٌ فَقُلْتُ إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ حِينَ يَسْتَيْقِظُ يَدْعُو بِطَهُورِهِ وَأَنَا أَخَافُ إِذَا فَرَغَ أَنْ يَقُومَ فَلَا يَفْرُغَ مِنْ طُهُورِهِ حَتَّى يُوضَعَ الْعَنَاقُ بَيْنَ يَدَيْهِ فَلَمَّا اسْتَيْقَظَ قَالَ يَا جَابِرُ ايْتِنِي بِطَهُورٍ قَالَ نَعَمْ فَلَمْ يَفْرُغْ مِنْ وُضُوئِهِ حَتَّى وُضِعَتْ الْعَنَاقُ بَيْنَ يَدَيْهِ قَالَ فَنَظَرَ إِلَيَّ فَقَالَ كَأَنَّكَ قَدْ عَلِمْتَ حُبَّنَا اللَّحْمِ ادْعُ أَبَا بَكْرٍ ثُمَّ دَعَا حَوَارِيِّيهِ قَالَ فَجِيءَ بِالطَّعَامِ فَوُضِعَ قَالَ فَوَضَعَ يَدَهُ وَقَالَ بِسْمِ اللَّهِ كُلُوا فَأَكَلُوا حَتَّى شَبِعُوا وَفَضَلَ مِنْهَا لَحْمٌ كَثِيرٌ وَقَالَ وَاللَّهِ إِنَّ مَجْلِسَ بَنِي سَلَمَةَ لَيَنْظُرُونَ إِلَيْهِمْ هُوَ أَحَبُّ إِلَيْهِمْ مِنْ أَعْيُنِهِمْ مَا يَقْرَبُونَهُ مَخَافَةَ أَنْ يُؤْذُوهُ ثُمَّ قَامَ وَقَامَ أَصْحَابُهُ فَخَرَجُوا بَيْنَ يَدَيْهِ وَكَانَ يَقُولُ خَلُّوا ظَهْرِي لِلْمَلَائِكَةِ قَالَ فَاتَّبَعْتُهُمْ حَتَّى بَلَغْتُ سَقُفَّةَ الْبَابِ فَأَخْرَجَتْ امْرَأَتِي صَدْرَهَا وَكَانَتْ سَتِيرَةً فَقَالَتْ يَا رَسُولَ اللَّهِ صَلِّ عَلَيَّ وَعَلَى زَوْجِي قَالَ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْكِ وَعَلَى زَوْجِكِ ثُمَّ قَالَ ادْعُوا لِي فُلَانًا لِلْغَرِيمِ الَّذِي اشْتَدَّ عَلَيَّ فِي الطَّلَبِ فَقَالَ أَنْسِ جَابِرًا طَائِفَةً مِنْ دَيْنِكَ الَّذِي عَلَى أَبِيهِ إِلَى هَذَا الصِّرَامِ الْمُقْبِلِ قَالَ مَا أَنَا بِفَاعِلٍ قَالَ وَاعْتَلَّ وَقَالَ إِنَّمَا هُوَ مَالُ يَتَامَى فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيْنَ جَابِرٌ قَالَ قُلْتُ أَنَا ذَا يَا رَسُولَ اللَّهِ قَالَ كِلْ لَهُ مِنْ الْعَجْوَةِ فَإِنَّ اللَّهَ تَعَالَى سَوْفَ يُوَفِّيهِ فَرَفَعَ رَأْسَهُ إِلَى السَّمَاءِ فَإِذَا الشَّمْسُ قَدْ دَلَكَتْ قَالَ الصَّلَاةُ يَا أَبَا بَكْرٍ قَالَ فَانْدَفَعُوا إِلَى الْمَسْجِدِ فَقُلْتُ لِغَرِيمِي قَرِّبْ أَوْعِيَتَكَ فَكِلْتُ لَهُ مِنْ الْعَجْوَةِ فَوَفَّاهُ اللَّهُ وَفَضَلَ لَنَا مِنْ التَّمْرِ كَذَا وَكَذَا قَالَ فَجِئْتُ أَسْعَى إِلَى رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي مَسْجِدِهِ كَأَنِّي شَرَارَةٌ فَوَجَدْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَدْ صَلَّى فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ إِنِّي قَدْ كِلْتُ لِغَرِيمِي تَمْرَهُ فَوَفَّاهُ اللَّهُ وَفَضَلَ لَنَا مِنْ التَّمْرِ كَذَا وَكَذَا فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ أَيْنَ عُمَرُ بْنُ الْخَطَّابِ قَالَ فَجَاءَ يُهَرْوِلُ قَالَ سَلْ جَابِرَ بْنَ عَبْدِ اللَّهِ عَنْ غَرِيمِهِ وَتَمْرِهِ قَالَ مَا أَنَا بِسَائِلِهِ قَدْ عَلِمْتُ أَنَّ اللَّهَ سَوْفَ يُوَفِّيهِ إِذْ أَخْبَرْتَ أَنَّ اللَّهَ سَوْفَ يُوَفِّيهِ فَرَدَّدَ عَلَيْهِ وَرَدَّدَ عَلَيْهِ هَذِهِ الْكَلِمَةَ ثَلَاثَ مَرَّاتٍ كُلُّ ذَلِكَ يَقُولُ مَا أَنَا بِسَائِلِهِ وَكَانَ لَا يُرَاجَعُ بَعْدَ الْمَرَّةِ الثَّالِثَةِ فَقَالَ مَا فَعَلَ غَرِيمُكَ وَتَمْرُكَ قَالَ قُلْتُ وَفَّاهُ اللَّهُ وَفَضَلَ لَنَا مِنْ التَّمْرِ كَذَا وَكَذَا فَرَجَعْتُ إِلَى امْرَأَتِي فَقُلْتُ أَلَمْ أَكُنْ نَهَيْتُكِ أَنْ تُكَلِّمِي رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فِي بَيْتِي فَقَالَتْ تَظُنُّ أَنَّ اللَّهَ تَعَالَى يُورِدُ نَبِيَّهُ فِي بَيْتِي ثُمَّ يَخْرُجُ وَلَا أَسْأَلُهُ الصَّلَاةَ عَلَيَّ وَعَلَى زَوْجِي
Ti tene na e [Abu An Nu’man] ti [Abu ‘Awanah] ti [Al Aswad] ti [Nubaih Al ‘Anazi] ti [Jabir bin Abdullah] Radliyallahu’anhu lo tene; Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam alondo ti tiri bira na azo ti vorongo nzapa mingi. Babâ ti mbi -Abdolla- atene; ‘Mo gue na bira pëpe, O Jabir, mo yeke mbeni zo ti Médine so kusala ti mo ayeke ti bâ lege ti asango na ndo dutingo ti aturugu ti aMusulman. Tongaso si mo hinga biani ye so ayeke si na e. Na lege ti Allah Subhanahu wa Ta’ala, tongana a yeke pepe so mbi yeke zia amolenge ti mbi ti wali na peko ti kuâ ti mbi, ka mbi yeke na ngia mingi tongana a fâ mo na gbele mo - martyr na ndo ti bira -. Jabir atene; Na ngoi so mbi yeke na azo so kusala ti ala ayeke ti bâ ndo na ndo ti aye so ayeke si nga na kiringo ti aturugu ni, gi hio tongaso tante ti mbi aga na kuâ ti babâ ti mbi na ti oncle ti mbi tongaso si lo lingbi ti lu ala use kue na yâ ti cimetière ti sewa ti e. Na pekoni, lo tingbi na mbeni zo so ayeke dekongo; ‘Biani, Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam amû yanga na mo ti kiri na azo so akui na ndo so a fâ ala dä, na mo lu ala na ndo so a fâ ala dä. ’ Tongaso, hio e kiri na kuâ ti babâ ti mbi na ti tonton ti mbi na ndo so a fâ lo dä. E lu ala mbilimbili na ndo so a fâ ala use kue dä. Na pekoni, tongana mbi - Jabir - mbi yeke na ngoi ti caliphate ti Mu’awiyah bin Abu Sufyan Radliyallahu’anhu, gi hio tongaso mbeni zo ti tokua aga na mbi. Lo tene; ‘O Jabir bin Abdullah, azo ti lekengo da ti Mu’awiyah Radliyallahu’anhu, na ngoi so ala yeke zi yâ ti cimetière ni, ala wara kuâ ti babâ ti mo juska kuâ ti lo asigigi polele. Ambeni zo ti lekengo da ni azia tongaso si mbi wara lege ti bâ kuâ ti babâ ti mbi. Uhh... Uhh... Mbi wara kuâ ti babâ ti mbi so angbâ mbilimbili tongana ti so mbi lu lo, a changé pëpe gi a marque ti zo so a fâ lo. Wafango mbaï ni -Jabir- atene; tongaso mbi kanga ni. Mbi ngbâ ti dabe ti mbi so babâ ti mbi azia mbeni bon na lege ti adate, ambeni zo so amû bon na lo agbu mbi na ngangu ti -hio- futa ni. Na pekoni, mbi tingbi na Rasulullah. Na mbi fa agingo bê ti mbi kue; ‘O Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam, biani babâ ti mbi akui na yâ ti mbeni bira, na biani lo zia mbeni bon na lege ti adate, na biani azo so ayeke na bon ni agbu mbi na ngangu ti -hio- ti futa bon so. Mbi yeke duti na ngia mingi tongana mo yeke ndulu ti mû maboko na lo, zo wa ahinga, lo lingbi ti duti ndulu ti zia facture ti lo na peko juska na ngoi ti kongo lê ti kobe so ayeke ga. Lo tene: ‘Ok, mbi yeke mû ni na mo, tongana Nzapa aye, Subhanahu wa Ta’ala, ngoi mingi pëpe na peko ti midi so. ’ Wafango mbaï ni -Jabir- atene; ‘Lo ga na pekoni na akamarade ti lo so ayeke be-ta-zo. ’ Wafango mbaï ni -Jabir- atene; ala ku na yâ ti da ti batango tele na Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam abara e na lo hunda lege, na pekoni lo lï na yâ ti da ti e. Wafango mbaï ni -Jabir- atene; ‘Mbi tene na wali ti mbi so Rasulullah ayeke sara vizite na mbi laso na peko ti midi, tongaso fa tere ti mo pëpe, mo son bê ti Rasulullah pëpe na mbeni ye - mbeni ye - nga mo sara même tënë na lo pëpe. ’ Na pekoni, mbi leke mbeni gbotongo mê na mbi mû na lo mbeni coussin, na pekoni lo zia li ti lo na sese na lo lango. Na pekoni, mbi mu yanga na zo ti kua ti mbi; ‘Fâ ngasangbaga ti wali so, lo yeke mbeni ngasangbaga so a bata lo nzoni, lo yeke na nyama mingi nga lo yeke kpe hio. Pardon, leke ni kozoni si Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam azingo, na tongana lo zingo lo yeke hunda biani ngu ti sukulango na tele ti lo, na ngoi so mbi yeke gi bê ti mbi tongana lo zingo na ndapre na lo hunzi ti sukula tele ti lo na ngoi so nyama ti ngasa ade ti si na gbele lo pëpe. ’ Tongana lo zingo na lango, lo tene: ‘O Jabir, mû na mbi ngu ti sukula tele ti mbi, mbi kiri tënë; ‘En a yeke nzoni. ’ Tongaso, kozoni si lo hunzi ti sukula tele ti lo mbi zia kobe ni na sese . ing mbeni kete ngasangbaga na devant ti lo. Wafango mbaï ni -Jabir- atene; ‘Lo bâ mbi na lo tene; A yeke mo bâ mo tene e hinga nyama so e ye ni mingi awe, iri ti Abu Bakar Radliyallahu’anhu. Na pekoni, a yeke ga na kobe ni na a yeke mû ni na azo. Wafango mbaï ni -Jabir- atene; Na pekoni, lo tene: So iri ti Nzapa Subhanahu wa Ta’ala -Bismillah- na lo te. tongaso ala te juska ala si na nyama angbâ mingi -na yâ ti kopo ni-. Wafango mbaï ni -Jabir- atene; ‘Na lege ti Allah Subhanahu wa Ta’ala, biani bungbi ti Bani Salamah a fâ ngbanga ti ala mveni so ala ndoye Prophète sallallaahu ‘alaihi wasallam ahon lê ti ala mveni so ayeke tâ, mingi ndulu na ala, teti so ala yeke gi bê ti ala mingi so ala yeke sala sioni na lo. Na pekoni lo londo na amba ti lo nga, na pekoni ala sigigi ti hon lo, na lo tene: ‘Zia mbi zia liberté ti mbi - aye ti mbi - na a-ange. ’ Wafango mbaï ni -Jabir- atene; Na pekoni, mbi kiri na ala na ndo ti planche so ayeke nduru na yanga-da ni, na pekoni wali ti mbi afa tere ti lo kete so kozoni a kanga ni na mbeni voile na lo tene; ‘O Rasulullah, sambela ndali ti mbi na koli ti mbi. ’ Lo kiri tënë; ‘Zia Allah Subhanahu wa Ta’ala amu tufa ti lo na mo na koli ti mo. ’ Na pekoni lo tene: ‘Pardon, iri mbi tongaso na tongaso - a sala tënë ni na zo so ayeke na bon so ayeke hunda na mbi ti futa ni hio - ’. Na pekoni, lo tene: ‘Ala zia na Jabir Radliyallahu’anhu mbeni mbage ti bon so ala yeke na ni na babâ ti lo juska na ngoi ti kongo lê ti kobe so ayeke ga. ’ Lo tene: ‘Mbi lingbi ti sala ni pepe O Watokua ti Allah! ’ Lo tene: ‘Wala mo sara si a kiri na peko’ lo tene: ‘Ye so ayeke ti amolenge so babâ na mama ti ala akui awe, O Watokua ti Allah. ’ na pekoni Bazengele ni atene: ‘Jabir ayeke na ndo wa?’ Jabir atene: ‘Mbi yeke Watokua ti Nzapa’ Na pekoni, Watokua ni atene: ‘Pesé ndali ti lo ‘adatte ti ajuwa - mbeni mara ti datte so ayeke maï na yâ ti ‘Aliyah Médine- ndali ti so Allah Subhanahu wa Ta’ala ayeke mû ande biani na ala ye so ala yeke na bezoin ni’, na pekoni Rasulullah shallallahu ‘alaihi wasallam ayôro li ti lo na nduzu so lo sambela: Abu Bakr Radliyallahu’anhu’, Jabir Radliyallahu’anhu atene: ‘Ala kue ague na mosquée’ na pekoni mbi tene na zo ti bon ni: ‘Ga na bateau ti mo ndulu. ’ Na pekoni, mbi pesé na lo ambeni date ‘ajuwa. Tongaso, Allah Subhanahu wa Ta’ala amû na e ye so alingbi na e nga lo ngbâ ti zia ambeni date ndali ti e. Jabir Radliyallahu’anhu atene: ‘Tongaso mbi kpe hio ti tingbi na Rasulullah na yâ ti mosquée so, mo bâ mo tene mbi yeke mbeni zo ti kete zo, na pekoni mbi wara Rasulullah ahunzi ti sambela awe, na pekoni mbi tene na Rasulullah; Ti tâ tënë ni, mo mû mesure ti adate ni na Allah Subhanahu wa Ta’ala alingbi na ni, na a ngbâ na e mingi tongaso nga mingi tongaso. ’ Na pekoni, Rasulullah ahunda: ‘Omar bin Khaththab Radliyallahu’anhu ayeke na ndo wa?’ Wafango mbaï ni -Jabir- atene; Umar aga ti kpe loro, tongaso lo mû yanga na lo, lo tene: ‘Pardon, hunda tënë na Jabir bin Abdullah Radliyallahu’anhu na ndo ti zo so ayeke na bon na lo – babâ ti lo – nga na adate ti lo. ’ Omar akiri tënë; ‘Mo yeke na bezoin ti hunda pëpe na mo yeke na kite pëpe so Allah Subhanahu wa Ta’ala ayeke mû ande na lo biani ye so alingbi na lo, so ti tene tongana mo tene na lo so Allah Subhanahu wa Ta’ala ayeke mû na lo ye so alingbi na lo. ’ Na pekoni, lo kiri lo hunda tënë ni na lo, tongaso Omar Radliyallahu’anhu akiri tënë ni fani ota, so kue lo tene na atënë so; ‘Mbi yeke na bezoin ti hunda ni pëpe. ’ Rasulullah sallallaahu ‘alaihi wasallam akiri ahunda tënë ti lo pëpe na peko ti ota fani ni, tongaso lo hunda: ‘Tongana nyen la dutingo ti zo so ayeke na bon na mo nga na adate ti mo ayeke tongana nyen?’ Wafango mbaï ni atene; Tongaso mbi kiri tënë; Allah Subhanahu wa Ta'ala a mu na lo ye so alingbi na lo zia date mingi tongana lege ayeke dä . tongana ti so nga na ti so. Na pekoni, mbi kiri na yanga-da ti wali ti mbi, mbi tene; ‘Mbi kanga lege na mo pëpe ti sala tënë na Rasulullah na yâ ti da ti mbi?’ lo kiri tënë; Mo pensé so Allah Subhanahu wa Ta’ala aga na Watokua ti lo na da ti mo, na pekoni lo zia lo sân ti tene mo hunda lo ti sambela ti wara mosoro ndali ti mo na koli ti mo??