Imam Bukhari : 3656

حَدَّثَنِي أَحْمَدُ بْنُ عُثْمَانَ حَدَّثَنَا شُرَيْحُ بْنُ مَسْلَمَةَ حَدَّثَنَا إِبْرَاهِيمُ بْنُ يُوسُفَ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ قَالَ حَدَّثَنِي عَمْرُو بْنُ مَيْمُونٍ أَنَّهُ سَمِعَ عَبْدَ اللَّهِ بْنَ مَسْعُودٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُحَدَّثَ عَنْ سَعْدِ بْنِ مُعَاذٍ أَنَّهُ قَالَ كَانَ صَدِيقًا لِأُمَيَّةَ بْنِ خَلَفٍ وَكَانَ أُمَيَّةُ إِذَا مَرَّ بِالْمَدِينَةِ نَزَلَ عَلَى سَعْدٍ وَكَانَ سَعْدٌ إِذَا مَرَّ بِمَكَّةَ نَزَلَ عَلَى أُمَيَّةَ فَلَمَّا قَدِمَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ الْمَدِينَةَ انْطَلَقَ سَعْدٌ مُعْتَمِرًا فَنَزَلَ عَلَى أُمَيَّةَ بِمَكَّةَ فَقَالَ لِأُمَيَّةَ انْظُرْ لِي سَاعَةَ خَلْوَةٍ لَعَلِّي أَنْ أَطُوفَ بِالْبَيْتِ فَخَرَجَ بِهِ قَرِيبًا مِنْ نِصْفِ النَّهَارِ فَلَقِيَهُمَا أَبُو جَهْلٍ فَقَالَ يَا أَبَا صَفْوَانَ مَنْ هَذَا مَعَكَ فَقَالَ هَذَا سَعْدٌ فَقَالَ لَهُ أَبُو جَهْلٍ أَلَا أَرَاكَ تَطُوفُ بِمَكَّةَ آمِنًا وَقَدْ أَوَيْتُمْ الصُّبَاةَ وَزَعَمْتُمْ أَنَّكُمْ تَنْصُرُونَهُمْ وَتُعِينُونَهُمْ أَمَا وَاللَّهِ لَوْلَا أَنَّكَ مَعَ أَبِي صَفْوَانَ مَا رَجَعْتَ إِلَى أَهْلِكَ سَالِمًا فَقَالَ لَهُ سَعْدٌ وَرَفَعَ صَوْتَهُ عَلَيْهِ أَمَا وَاللَّهِ لَئِنْ مَنَعْتَنِي هَذَا لَأَمْنَعَنَّكَ مَا هُوَ أَشَدُّ عَلَيْكَ مِنْهُ طَرِيقَكَ عَلَى الْمَدِينَةِ فَقَالَ لَهُ أُمَيَّةُ لَا تَرْفَعْ صَوْتَكَ يَا سَعْدُ عَلَى أَبِي الْحَكَمِ سَيِّدِ أَهْلِ الْوَادِي فَقَالَ سَعْدٌ دَعْنَا عَنْكَ يَا أُمَيَّةُ فَوَاللَّهِ لَقَدْ سَمِعْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ يَقُولُ إِنَّهُمْ قَاتِلُوكَ قَالَ بِمَكَّةَ قَالَ لَا أَدْرِي فَفَزِعَ لِذَلِكَ أُمَيَّةُ فَزَعًا شَدِيدًا فَلَمَّا رَجَعَ أُمَيَّةُ إِلَى أَهْلِهِ قَالَ يَا أُمَّ صَفْوَانَ أَلَمْ تَرَيْ مَا قَالَ لِي سَعْدٌ قَالَتْ وَمَا قَالَ لَكَ قَالَ زَعَمَ أَنَّ مُحَمَّدًا أَخْبَرَهُمْ أَنَّهُمْ قَاتِلِيَّ فَقُلْتُ لَهُ بِمَكَّةَ قَالَ لَا أَدْرِي فَقَالَ أُمَيَّةُ وَاللَّهِ لَا أَخْرُجُ مِنْ مَكَّةَ فَلَمَّا كَانَ يَوْمُ بَدْرٍ اسْتَنْفَرَ أَبُو جَهْلٍ النَّاسَ قَالَ أَدْرِكُوا عِيرَكُمْ فَكَرِهَ أُمَيَّةُ أَنْ يَخْرُجَ فَأَتَاهُ أَبُو جَهْلٍ فَقَالَ يَا أَبَا صَفْوَانَ إِنَّكَ مَتَى مَا يَرَاكَ النَّاسُ قَدْ تَخَلَّفْتَ وَأَنْتَ سَيِّدُ أَهْلِ الْوَادِي تَخَلَّفُوا مَعَكَ فَلَمْ يَزَلْ بِهِ أَبُو جَهْلٍ حَتَّى قَالَ أَمَّا إِذْ غَلَبْتَنِي فَوَاللَّهِ لَأَشْتَرِيَنَّ أَجْوَدَ بَعِيرٍ بِمَكَّةَ ثُمَّ قَالَ أُمَيَّةُ يَا أُمَّ صَفْوَانَ جَهِّزِينِي فَقَالَتْ لَهُ يَا أَبَا صَفْوَانَ وَقَدْ نَسِيتَ مَا قَالَ لَكَ أَخُوكَ الْيَثْرِبِيُّ قَالَ لَا مَا أُرِيدُ أَنْ أَجُوزَ مَعَهُمْ إِلَّا قَرِيبًا فَلَمَّا خَرَجَ أُمَيَّةُ أَخَذَ لَا يَنْزِلُ مَنْزِلًا إِلَّا عَقَلَ بَعِيرَهُ فَلَمْ يَزَلْ بِذَلِكَ حَتَّى قَتَلَهُ اللَّهُ عَزَّ وَجَلَّ بِبَدْرٍ

Mae wedi dweud wrthyf [Ahmad bin 'Uthman] fod [Syuraij bin Maslamah] wedi dweud wrthym [Ibrahim bin Yusuf] gan [ei dad] gan [Abu Ishaq] ddweud, mae wedi dweud wrthyf ['Amru bin Maimun] ei fod wedi clywed ['Abdullah bin Mas'ud] yn radiallahu 'anhu yn sôn am Sa'ad bin Mu'adz, yn y gorffennol bod Sa'ad yn ffrind agos i Umayyah bin Khalaf, pan ddaeth Umayyah i Medina, byddai'n galw heibio i weld Sa'ad ac yn yr un modd pan ddaeth Sa'ad i Mecca, byddai'n galw heibio i weld Umayyah. Ar ôl i'r Proffwyd sallallaahu 'alaihi wasallam symud i Medina, gadawodd Sa'ad bin Mu'adz i berfformio'r Umrah ac yna stopiodd i gyfarfod Umayyah ym Mecca. Dywedodd Sa'ad wrth Umayyah; 'Rhowch sylw i'r awyrgylch am eiliad oherwydd byddaf yn perfformio Tawaf yn Baitullah.' Felly aeth allan gydag ef ganol dydd a chyfarfu'r ddau ohonyn nhw ag Abu Jahl. Dywedodd Abu Jahl; 'O Abu Shafwan, pwy yw'r person hwn gyda chi?'. Dywedodd Umayyah; 'Sa'ad ydy o'. Dywedodd Abu Jahl wrth Umayyah; 'Pam wnaethoch chi adael iddo wneud Tawaf yn ddiogel. Yn wir, rydych chi wedi helpu pobl a adawodd eu crefydd ac rydych chi hefyd wedi addo helpu a chynorthwyo. Yn wir, wrth Allah, os nad ydych chi gydag Abu Shafwan, ni fyddwch chi'n gallu dychwelyd at eich teulu yn ddiogel'. Felly dywedodd Sa'ad wrtho gan godi ei lais; 'Trwy Allah, os byddwch chi'n fy atal rhag gwneud Tawaf, byddaf yn sicr o'ch atal chi rhag mynd ar y ffordd i Medina gyda mwy o rym.' Dywedodd Umayyah wrth Sa'ad; 'Peidiwch â chodi eich llais o flaen Abu Al Hakam oherwydd ef yw pennaeth pobl y dyffryn hwn -Makkah-'. Dywedodd Sa'ad; 'Gad i ni fod ar ein pennau ein hunain, O Umayyah.' Wrth Allah, rwyf wedi clywed Negesydd Allah sallallaahu 'alaihi wasallam yn dweud: 'Yn wir, byddan nhw - y Mwslimiaid - yn ymladd yn eich erbyn chi'. Gofynnodd Umayyah; 'Ym Mecca?'. Atebodd Sa'ad; 'Dydw i ddim yn gwybod'. Gwnaeth hyn Umayyah yn synnu'n fawr. Pan aeth adref at ei deulu, dywedodd; 'O Umm Shafwan, wyt ti'n gwybod beth ddywedodd Sa'ad wrthyf?'. Gofynnodd ei wraig; 'Beth mae o wedi'i ddweud wrthyt ti?'. Dywedodd Umayyah; 'Cyfaddefodd fod Muhammad wedi dweud wrthyn nhw y bydden nhw'n fy lladd'. Gofynnais iddo; 'Ydy o ym Mecca?'. Atebodd; 'Dydw i ddim yn gwybod'. Yna dywedodd Umayyah; 'Trwy Allah, ni fyddaf yn gadael Makkah'. Pan nesaodd brwydr Badr, galwodd Abu Jahl y bobl ynghyd a gweiddi; 'Paratowch eich cerbydau'. Ar y pryd roedd Umayyah yn amharod i adael. Felly daeth Abu Jahl ato a dweud; 'O Abu Shafwan, ti fydd canolbwynt sylw dynol.' Wnest ti ddim gadael er mai ti oedd arweinydd pobl Makkah. Byddan nhw'n dilyn dy esiampl i beidio â mynd'. Daliodd Abu Jahl ati i'w wahodd nes i Umayyah ddweud o'r diwedd; 'Os wyt ti'n fy ngorfodi, wrth Allah, byddaf yn prynu'r camel gorau ym Makkah'. Yna dywedodd Umayyah wrth ei wraig; 'O Umm Shafwan, paratoa fy nwyddau'. Dywedodd ei wraig wrtho; 'Ydych chi wedi anghofio beth ddywedodd dy frawd o Yathrib?'. Dywedodd Umayyah; 'Na. Wna i ddim ymuno â nhw ond am eiliad'. Pan adawodd, ni stopiodd Umayyah yn rhywle ond dim ond clymu ei gamel a wnaeth. A pharhaodd i ddal gafael ar ei gamel nes i Allah ei ladd ar faes brwydr Badr.